I. Mục tiêu: Sau khi học xong bài học học sinh cần đạt được 1. Kiến thức: Phân biệt được cơ chế hấp thu nước và ion khoáng ở rễ cây. Trình bày được dòng nước và ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ. Phân biệt được điểm chung và riêng của vận chuyển nước và ion khoáng theo con đường gian bào vào theo con đường tế bào chất. Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng. 2. Kĩ năng Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, làm việc độc lập và làm việc theo nhóm, sáng tạo. 3. Thái độ Giải thích, có cái nhìn khoa học về một số hiện tượng thực tế liên quan đến quá trình hút nước của thực vật. Hình thành cho học sinh thái độ yêu thích bộ môn, yêu thích thiên nhiên. II. Trọng tâm bài giảng Sự hấp thu nước và muối khoáng ở rễ III. Phương pháp dạy học Trực quan, vấn đáp IV. Phương tiện dạy học và chuẩn bị 1. Giáo viên. Soạn giáo án Chuẩn bị đồ dùng dạy học: Tranh vẽ hình 1.3 SGK và các tranh có liên quan; các phương tiện máy chiếu,... 2. Học sinh Học và đọc trước bài ở nhà V. Tiến trình lên lớp. 1. ổn định tổ chức lớp. Kiểm tra sĩ số học sinh Kiểm tra bài cũ: Vì đây là bài đầu tiên của chương trình lớp 11 do đó không kiểm tra bài cũ thay vào đó GV kiểm tra và nhận xét sự chuẩn bị bài mới ở nhà của HS. Sau đó GV khái quát chưong trình sinh học 11, nêu các yêu cầu cần thiết để học đạt hiệu quả tốt. 2. Đặt vấn đề vào bài mới. Nêu vai trò của nước và các ion khoáng đối với tế bào và thực vật? Rễ cây hút nước và muối khoáng bằng cách nào? Để trả lời cho câu hỏi trên thầy trò ta cùng vào bài học hôm nay “Bài 1Hấp thụ nước và muối khoán ở rễ” (Giáo viên vừa nói vừa viết đề bài lên bảng)
Trang 1Tiết (PPCT): 1
Chơng I Chuyển hoá vật chất và năng lợng Bài 1: Hấp thụ nớc và muối khoán ở rễ
I Mục tiêu:
Sau khi học xong bài học học sinh cần đạt đợc
1 Kiến thức:
-Phân biệt đợc cơ chế hấp thu nớc và ion khoáng ở rễ cây.
-Trình bày đợc dòng nớc và ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ Phân biệt đợc điểm chung
và riêng của vận chuyển nớc và ion khoáng theo con đờng gian bào vào theo con đờng tế bào chất.
-Trình bày đợc mối tơng tác giữa môi trờng và rễ trong quá trình hấp thụ nớc và các ion khoáng.
-Hình thành cho học sinh thái độ yêu thích bộ môn, yêu thích thiên nhiên.
II Trọng tâm bài giảng
Sự hấp thu nớc và muối khoáng ở rễ
*Kiểm tra sĩ số học sinh
*Kiểm tra bài cũ: Vì đây là bài đầu tiên của chơng trình lớp 11 do đó không kiểm tra bài cũ thay vào đó GV kiểm tra và nhận xét sự chuẩn bị bài mới ở nhà của HS Sau đó GV khái quát ch ong trình sinh học 11, nêu các yêu cầu cần thiết để học đạt hiệu quả tốt
2 Đặt vấn đề vào bài mới.
- Nêu vai trò của nớc và các ion khoáng đối với tế bào và thực vật? Rễ cây hút nớc và muối khoáng bằng cách nào? Để trả lời cho câu hỏi trên thầy trò ta cùng vào bài học hôm nay “Bài 1-Hấp thụ nớc và muối khoán ở rễ” (Giáo viên vừa nói vừa viết đề bài lên bảng)
Hoạt động I Rễ là cơ quan hấp thụ nớc và ion khoáng (phần này
không dạy-yêu cầu học sinh về nhà đọc thêm)
Hoạt động II: Cơ chế hấp thụ nớc và ion khoáng ở rễ cây ảnh hởng
của các nhân tố ngoại cảnh đến quán trình hấp thu nớc và muối
khoáng.
II 1 Hấp thụ nớc và ion khoáng từ đất vào TB lông hút.
A Hấp thụ nớc
GV: Nghiên cứu mục II.1 SGK và cho biết
+ nớc đợc hấp thụ vào TB lông hút (tế bào lông hút) nh thế nào?
+Đờng đi của nớc theo chiều nào về gradien nồng độ (đi theo thế nớc
nào)?
+Nguyên nhân của thoát hơi nớc (giải thích tại sao dung dịch dịch tế
I Rễ là cơ quan hấp thụ nớc và ion khoáng Không dạy phần
này, yêu cầu học sinh về tham khảo thêm
II Cơ chế hấp thụ nớc và ion khoáng ở rễ cây.
1 Hấp thụ nớc và ion khoáng
từ đất vào TB lông hút.
A Hấp thụ nớc
-Nớc xâm nhập từ đất vào TB lông hút theo cơ chế thẩm thấu thụ động
Trang 2bào biểu bì ở rễ lại u trơng hơn so với dịch đất)?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
B Hấp thụ ion khoáng
-GV:
+Các em hãy cho biết quá trình vận chuyển các chất tan qua màng TB
diễn ra nh thế nào? Con đờng nào là chính? Vì sao?
->Từ đó hãy nêu sự hấp thụ khoáng vào TB lông hút?
+Các em hãy tiếp tục nghiên cứu mục II.1b và cho biết sự hấp thu các
ion khoáng vào tế bào lông hút có gì khác so với sự hấp thu nớc về cơ
chế hấp thụ, chiều vận chuyển ion, điều kiện hấp thu? (Nêu sự khác
nhau giữa sự hấp thụ nớc và sự hấp thụ ion khoáng?)
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Em có biết khi ta bón phân vô cơ thì nồng độ ion khoáng giữa
trong và ngoài TB nh thế nào? Chiều hớng vận chuyển ion lúc này nh
thế nào?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
II.2 Dòng nớc và các ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ
-GV: Hãy quan sát hình 1.3 và mô tả các con đờng xâm nhập của nớc
và ion khoáng vào rễ?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Giáo viên giải thích một số khái niệm:
Đai Caspari: Dải TB đã Suberin hóa không thấm nớc
-GV: So sánh các giai đoạn giống nhau và khác nhau giữa hấp thu nớc
và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
II.3 ảnh hởng của các tác nhân môi trờng đối với quá trình hấp
thụ nớc và ion khoáng ở rễ cây(không dạy kĩ).
-GV: Hãy kể tên các tác nhân ngoại cảnh ảnh hởng đến lông hút qua đó
giải thích sự ảnh hởng của môi trờng đối với quá trình hấp thụ nớc và
các ion khoáng ở rễ cây?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Tại sao cây úng nớc lâu lại bị chết? Tại sao lại phải thờng xuyên
vun sới cho cây?
-Dịch của TB lông hút u trơng so với dd đất u trơng nên nớc đi từ
đất vào tế bào lông hút (xuôi chiều građien nồng độ) hay nớc
đi từ nơi có thế nớc cao đến nơi
có thế nớc thấp
-Nguyên nhân: Có 2 nguyên nhân sau
+Quá trình thoát hơi nớc ở lá làm giảm lợng nớc trong TB
+Nồng độ chất tan trong TB cao
do sự chuyển hoá các chất mà có
B Hấp thụ ion khoáng
-Cơ chế thụ động:
Tuân theo quy luật khếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp
KL: Quá trình hấp thụ nớc chỉ
theo 1 cơ chế thụ động còn quá trình hấp thụ ion khoáng có thể theo cả 2 cơ chế chủ động và bị
động trong đó cơ chế chủ động giữ vai trò chính
2 Dòng nớc và các ion khoáng
đi từ đất vào mạch gỗ của rễ
Dòng vận chuyển nớc và ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút, rồi xuyên qua các tế bào vỏ
rễ vào mạch gỗ của rễ theo 2 con
đờng:
+Con đờng gian bào: Nớc và các ion khoáng từ đất đi vào tế bào lông hút, sau đó từ tế bào lông hút đi qua khoảng gian bào (của lớp biểu bì, vỏ) và không gian giữa các bó sợi xenlulôzơ trong thành tế bào tới nội bì bị đai Caspari chặn lại nên chuyển qua con đờng tế bào chất vào mạch
gỗ (trung trụ) Đai Caspari điều chỉnh dòng vận chuyển nớc và ion khoáng vào trung trụ
+Con đờng tế bào chất: Nớc và các ion khoáng từ đất đi vào tế bào lông hút, sau đó từ tế bào lông hút đi xuyên qua tế bào chất của các tế bào vào mạch gỗ
3 ảnh hởng của các tác nhân môi trờng đối với quá trình hấp thụ nớc và ion khoáng ở rễ cây(không dạy kĩ).
-Độ thẩm thấu, độ thoáng khí, độ
Trang 3
-Trang2 HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Vậy rễ cây có ảnh hởng đến môi trờng không? Lấy VD minh
họa?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
pH, hàm lợng ôxy, đều ảnh ởng lớn tới sự hấp thụ nớc và muối khoáng ở rễ thực vật
h Cơ quan hấp thụ nớc ở thực vật
là rễ
VI Củng cố.
-Cho học sinh quan sát một số dạng cây đặc biệt (rễ có sự biến thái) để học sinh nhận biết thêm
-So sánh sự khác biệt trong sự phát triển của hệ rễ cây trên cạn và cây thuỷ sinh? Giải thích?
-Nêu sự khác biệt giữa hấp thụ nớc và các muối khoáng? Làm thế bào để cây có thể hấp thụ nớc và các muối khoáng thuận lợi nhất?
VII Bài về nhà, dặn dò:
-Về nhà học bài và làm bài tập trong sgk
-Đọc, nghiên cứu trớc bài số 2
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Trang 4
Chơng trình: Cơ bản Lớp dạy: 11A3,5,7->10
BÀI 2-VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY
I Mục đích yêu cầu
Sau khi học xong bài này HS phải đạt đợc
1 Kiến thức:
Học sinh mô tả đợc các dòng vận chuyển vật chất trong cây bao gồm:
- Con đờng vận chuyển
- Thành phần của dịch đợc vận chuyển
- Động lực đẩy dòng vật chất di chuyển
- Cấu tạo cơ bản của dòng mạch gỗ và dòng mạch rây
Trực quan, vấn đáp, thảo luận
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị.
1 ổn định tổ chức lớp và kiểm tra bài cũ.
* Kiểm tra sĩ số học sinh
* Kiểm tra bài cũ: Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1.Trong đất, rễ cây hấp thụ nớc và muối khoáng nh thế nào?
A Rễ cây hấp thụ nớc trớc, hấp thụ các ion khoáng sau
B Rễ cây hấp thụ ion khoáng trớc, hấp thụ nớc sau
C Rễ cây hấp thụ nớc và các ion khoáng cùng một lúc
D Cả A,B,C
Câu 2 Rễ cây hấp thụ nớc và muối khoáng qua phần nào của rễ?
A Qua miền lông hút B Qua đỉnh sinh trởng C Qua rễ bên D Qua miền sinh trởng kéo dài
Câu 3 Lông hút của rễ sẽ biến mất trong trờng hợp nào?
A Môi trờng quá u trơng B Môi trờng quá axit C Môi trờng thiếu ôxy D Cả A, B, C
Câu 4 Nhờ cơ chế nào mà nớc đợc hấp thụ vào TB lông hút?
A Cơ chế chủ động B Cơ chế bị động C Cơ chế khuếch tán D Cả A và B
Câu 5 Các ion khoáng xâm nhập đợc vào trong rễ cây theo cơ chế nào?
A Cơ chế chủ động
B Cơ chế bị động C Cơ chế bị động có sử dụng năng lợng ATP (Từ hô hấp) D Cả A và B
Câu 6 Nêu các yếu tố ảnh hởng đến quá trình hấp thụ nớc và các ion khoáng ở rễ cây? Tóm tắt sự chuẩn bị
bài mới ở nhà trớc khi đến lớp? Sản phẩm của quá trình tổng hợp vật chất ở TV đợc vận chuyển nh thế nào?
-GV: Yêu cầu học sinh quan sát hình 2.1 và 2.2 SGK và nghiên cứu phần
thông tin sgk cho biết
+chiều vận chuyển các chất trong dòng mạch gỗ?
Trang 5-Trang4-+cấu tạo của dòng mạch gỗ có gì phù với chức năng vận chuyển các chất
trong đó?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: TB mạch gỗ gồm mấy loại?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-HS: Nghe và ghi nhớ thêm
-GV: Các em hãy nghiên cứu SGK và cho biết thành phần của dịch mạch
gỗ?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Quan sát hình 2.4a hãy đọc sgk, t duy, thảo luận và thực hiện lệnh
phần này “Qua những đêm ẩm ớt, vào buổi sángthờng có những giọt nớc
xuất hiện trên đầu tận cùng của lá (đặc biệt thờng thấy ở lá cây một lá
mầm), hiện tợng đó gọi là hiện tợng ứ giọt Giải thích nguyên nhân của
hiện tợng ứ giọt”
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV: Đọc sách giáo khoa, t duy, thảo luận và cho biết động lực của dòng
mạch rây
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
Hoạt động II Tìm hiểu dòng mạch rây.
-GV: Trên cơ sở những hiểu biết của em về tế bào mạch gỗ hay so sánh
về chiều vận chuyển, cấu tạo dòng mạch(thông qua hình 2.5), thành phần
dịch mạch, động lực dòng mạch của dòng mạch rây
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
-GV hỏi thêm: Nêu vai trò của TB ống rây và vai trò của TB kèm?
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
-Có 2 cách sắp xếp của tế bào mạch gỗ là:
+Các tế bào cùng loại nối với nhau tạo thành ống dài từ rễ lên lá
+Các tế bào ép sát vào nhau theo cách lỗ bên của tế bào này sít với lỗ bên của tế bào kia tạo lối đi cho dòng vận chuyển ngang
- Khác nhau: Quản bào là các
TB dài hình con suốt xe chỉ có trong tất cả các TV có mạch Mạch ống ngắn, rộng hơn, các thành đầu thủng lỗ lớn do đó vận chuyển hiệu quả hơn và nhanh hơn, mạch ống chỉ tồn tại trong các TV tiến hóa
2 Thành phần của dịch mạch gỗ
- Dịch mạch gỗ bao gồm nớc, ion khoáng, một số chất hữu cơ
3 Động lực đẩy dòng mạch gỗ.
Dòng mạch gỗ vận chuyển đợc
do sự kết hợp của 3 loại lực: -Lực đẩy đợc hình thành do áp suất rễ
-Lực kéo do thoát hơi nớc ở lá -Lực liên kết giữa các phân tử nớc với nhau và với thành mạch gỗ
- Dịch mạch rây chủ yếu là saccarôse, các axit amin, hoóc môn thực vật và một số hợp chất hữu cơ khác, một số ion khoáng
Trang 6-Giáo viên: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét
các trả lời rồi chốt lại kiến thức kết hợp giải thích thêm
+Các tế bào ống rây nối đầu với nhau thành ống dài đi từ lá (cơ quan
ngồn) tới cơ quan chứa (rễ)
+dòng mạch rây đi xuống thuận chiều trọng lực lại chủ yếu là dịch hữu
cơ, là quá trình vận chuyển chủ động nên tốc độ chậm và cần có cung cấp
-HS: T duy, nghiên cứu thông tin sgk, thảo luận và trả lời HS khác bổ
sung, nhận xét (nếu có ý kiến hoặc có giáo viên gọi nhận xét, bổ sung ý
kiến)
-GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung (nếu cần) Sau đó nhận xét các trả
lời rồi chốt lại kiến thức
3 Động lực của dòng mạch rây.
- Sự vận chuyển trong dòng mạch rây đợc thực hiện dới dòng áp suất do sự chênh lệch của áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (lá) và cơ quan chứa (rễ, quả, hạt, và những nơi
có nhu cầu về chất đồng hóa)
VI Củng cố
-Chứng minh sự phù hợp về cấu tạo của mạch gỗ và mạch rây với chức năng vận chuyển?
-Vì sao khi ta bóc vỏ quanh cành cây hay thân cây thì một thời gian sau ở chỗ bị bóc phình to ra?
-Nếu một ống mạch gỗ bị tắc, dòng mạch gỗ trong ống đó có tiếp tục đi lên không? vì sao?
-Sự hút nớc từ rễ lên lá qua những giai đoạn nào?
VII.Dặn dò-Bài về nhà.
-Trả lời câu hỏi sgk
-Đọc mục em có biết
-Đọc và nghiên cứu trớc bài 3 và nêu các vấn đề còn cha rõ?
-Giải thích vì sao lúc trời nắng trong bóng cây lại mát hơn trong nhà mái tôn hoặc nhà mái bằng, mái ngói?-Làm thí nghiệm sau và giải thích: Lấy 1 bao pôlyetilen trắng bao quanh 1 cành nhỏ có lá của cây trồng trong chậu hoặc ngoài vờn rồi cột miệng bao lại, để một ngày sau đó quan sát và giải thích hiện tợng
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Trang 7
-Trang6-Chơng trình: Cơ bản Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 3-thoát hơi nớc
I Mục đích yêu cầu
Sau khi học xong bài này HS phải đạt đợc
1 Kiến thức
- Nêu đợc vai trò của quá trình thoát hơi nớc đối với đời sống của thực vật
- Chứng minh đợc cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nớc
- Trình bày đợc cơ chế điều tiết độ mở của khí khổng và các tác nhân ảnh hởng đến quá trình thoát hơi nớc
2 Kĩ năng
-Rèn luyện ki năng quan sát, phân tích, so sánh
3 Thái độ
-Giải thích cơ sở khoa học các biện pháp kĩ thuật tạo điều kiện cho cây thoát hơi nớc dễ dàng
-Tích cực trồng cây vào bảo vệ cây xanh ở trờng học, nơi ở và đờng phố
II Trọng tâm bài giảng
Sự thoát hơi nớc ở lá, vai trò thoát hơi nớc
III Phơng pháp dạy học
-Trực quan, thảo luận và hỏi đáp
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
1 ổn định tổ chức lớp và kiểm tra bài cũ.
-ổn định lớp và kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra bài cũ: Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1: Động lực, thành phần dịch mạch, chiều dòng mạch của dòng mạch gỗ
Câu 2: Động lực, thành phần dịch mạch, chiều dòng mạch của dòng mạch rây
2 Bài mới
Mở bài: Tại sao những ngày trời nóng ta ở trong bóng râm lại thấy mát hơn khi ở trong nhà tranh hay nhà
ngói? Để Tìm hiểu câu trả lời này thầy trò ta hãy nghiên cứu bài học 3-thoát hơi nớc (giáo viên vừa nói vừa viết bảng)
Hoạt động I Tìm hiểu “Vai trò của quá trình
thoát hơi nớc”.
GV: Các em hãy nghiên cứu thông tin sgk và cho biết
vai trò của quá trình thoát hơi nớc ở thực vật?
-HS: Nghiên cứu, t duy, trả lời HS khác nhận xét, bổ
sung [nếu có]
-GV: Nhận xét, kết luận
Hoạt động II Tìm hiểu thoát hơi nớc qua lá.
GV: Các em hãy nghiên cứu thông tin sgk và cho biết
Thoát hơi nớc diễn ra chủ yếu ở bộ phận nào của cây?
-HS: Nghiên cứu, t duy, trả lời HS khác nhận xét, bổ
sung [nếu có]
-GV: Nhận xét, kết luận
GV: Nêu cấu tạo của khí khổng và cutin trên bề mặt
lá dẫn đến đặc điểm thoát hơi nớc nh vừa nêu trên?
So sánh lợng hơi nớc thoát ra với những cây ở vùng
nhiệt đới và những cây ở vùng sa mạc và giải thích tại
I Vai trò của quá trình thoát hơi nớc.
- Thoát hơi nớc là động lực cho dòng mạch gỗ giúp vận chuyển nớc và ion khoáng, tạo môi trờng liên kết các bộ phận của cây, tạo độ cứng cho TV thân thảo
- Thoát hơi nớc khi khí khổng mở ra làm cho khí
CO2 khếch tán vào lá cung cấp cho quá trình quang hợp
- Thoát hơi nớc đảm bảo thân nhiệt của cây và các quá trình sinh lý trong cây diễn ra bình thờng
ứng dụng : Trồng cây bóng mát
II Thoát hơi nớc qua lá.
1 Lá là cơ quan thoát hơi nớc.
-Thực vật thoát hơi nớc qua lá là chủ yếu Thoát qua khí khổng là chính và qua lớp cutin là phụ
2 Hai con đờng thoát hơi nớc: Qua khí khổng
và qua cutin
- Thoát hơi nớc qua khí khổng
Khi TB no nớc thành mỏng TB căng ra làm thành dày cũng dãn ra làm khí khổng mở khi mất nớc thành TB co lại khí khổng đóng lại (khép không hoàn toàn)
Trang 8-GV: Nhận xét, kết luận.
Hoạt động III Tìm hiểu các tác nhân ảnh hởng
đến quá trình thoát hơi nớc.
GV: Các em hãy nghiên cứu thông tin sgk và phân
tích các nhân tố ảnh hởng đến sự thoát hơi nớc của
GV: Các em hãy nghiên cứu thông tin sgk và cho biết
cân bằng nớc là gì? Tại sao phải tới tiêu hợp lí cho
- Nớc: Điều tiết độ mở của khí khổng
- ánh sáng: Khí khổng mở khi cây đợc chiếu sáng, độ mở của khí khổng phụ thuộc vào cờng độ chiếu sáng
- Nhiệt độ, gió và một số ion khoáng cũng ảnh ởng đến quá trình thoát hơI nớc
h-IV Cân bằng nớc và tới tiêu hợp lí cho cây trồng.
- Cân bằng nớc đợc tính bằng sự so sánh lợng nớc
do rễ hút vào và lợng nớc thoát ra
- Tới tiêu hợp lí mới đảm bảo cho cây sinh trởng
Trang 9-Trang8-BÀI 4-VAI TRề CỦA CÁC NGUYấN TỐ KHOÁNG
I Mục đích yêu cầu
Sau khi học xong bài học sinh phải đạt đợc
1 Kiến thức:
Học sinh phải hiểu và trình bày đợc
- Khái niệm: Nguyên tố khoáng dinh dỡng thiết yếu, các nguyên tố đại lợng và vi lợng
- Mô tả đợc các dấu hiệu điển hình khi cây thiếu một số nguyên tố dinh dỡmg khoáng và nêu đợc vai trò đặc trng của nguyên tố ding dỡng khoáng thiết yếu
- Liệt kê các nguồn cung cấp dinh dỡng khoáng thiết yếu cho cây, dạng phân bón cây hấp thụ đợc
- Trình bày đợc ý nghĩa của liều lợng phân bón hợp lí đối với cây trồng, môi trờng và sức khỏe con ngời
-Hình thành cho học sinh thái độ yêu thích môn học hơn
-Có cái nhìn biện chứng về vai trò của các nguyên tố khoáng đối với thực vật
II Trọng tâm bài giảng
Vai trò của các nguyên tố khoáng, phân loại nguyên tố khoáng, nguyên tố khoáng thiết yếu
III Phơng pháp dạy học
Trực quan, thảo luận, hoạt động nhóm, vấn đáp
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
- Kiểm tra sĩ số học sinh
- Kiểm tra bài cũ: Trả lời các câu hỏi sau:
Vai trò của quá trình thoát hơi nớc? Tại sao cấu tạo của khí khổng lại phù hợp với chức năng thoát hơi nớc
Đặt vấn đề: Trong các bài học trớc chúng ta đã nghiên cứu quá trình hấp thụ các ion khoáng, con đờng đi của các ion khoáng từ rễ đến lá và các bộ phận khác trong cây.Cho HS quan sát các mẫu cây đã chọn Vậy vai trò của các nguyên tố khoáng với TV nh thế nào Chúng ta cùng nghiên cứu bài mới
Trang 10khoáng thiết yếu? Giải
thích theo ý hiểu của em
Hoạt động II: Tìm hiểu
vai trò của các nguyên
tố dinh dỡng khoáng
thiết yếu với TV.
-GV: Đọc thông tin sgk,
t duy lại kiến thức đã
học, thảo luận hãy cho
biết vai trò của các
nguyên tố khoáng thiết
t duy lại kiến thức đã
học, thảo luận hãy cho
biết nguồn cung cấp các
nguyên tố khoáng cho
vôi khi đất chua
I Nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu trong cây.
- Nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu là:
+ Thiếu nó cây không hoàn thành đợc chu kì sống
+ Không thể thay thế bằng các nguyên tố khác
+ Trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển hóa vật chất trong cơ thể
-Nguyên tố đa lợng: Là những nguyên tố chiếm khối lợng lớn hơn hoặc bằng 0,01% khối lợng chất khô của tế bào
Ví dụ: C, H, O, N, S, P, K, Ca, Mg
-Nguyên tố vi lợng (chiếm ≤ 100 mg/1 kg chất khô của cây)
Ví dụ: Fe, Mn, Zn, Cu, Cl, Ni, Mo
II Vai trò của các nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu với TV.
1 Vai trò của các nguyên tố đa lợng
tố đại ợng
l-Dạng màcây hấp thụ
Can xi Ca2 + Thành phần cấu tạo thành tế bào và
màng tế bào, hoạt hoá enzimMagiê Mg2 + Thành phần cấu tạo của diệp lục, hoạt
hoá enzim
Lu huỳnh
−
2 4
SO Thành phần của prôtêin
2 Vai trò của nguyên tố vi lợng
-Tham gia cấu tạo nên các enzim
-Hoạt hóa enzim (chất xúc tác sinh học trong tất cả các phản ứng trong cơ thể)
-Vai trò của từng nguyên tố:
Các nguyên
tố vi lợng Dạng màcây hấp thụ Vai trò trong cơ thể thực vậtSắt Fe2 +; Fe3+ Thành phần của Xitôcrôm, tổng hợp diệp
lục, hoạt hoá enzim
BO
Liên quan đến hoạt động của mô phân sinh
4
MoO Cần cho sự trao đổi nitơ.
III Nguồn cung cấp các chất dinh dỡng.
1 Đất (chủ yếu).
Trang 11VI Củng cố.
- Nêu vai trò của các nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu với cây trồng? Đọc phần in nghiêng SGK
VII Bài tập.
- Tìm hiểu các tài liệu nói về vai trò của phân đạm? Ôn tập về quá trình phân giải của vi khuẩn cố định
đạm ? Vi khuẩn phân giả Su tầm các mẫu cây sống trong điều kiện thiếu dinh dỡng
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 5
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 5 - dinh dỡng nitơ ở thực vật
Trang 12-Các nguồn cung cấp nitơ của thực vật.
2 Kỹ năng
Rèn luyện kỹ năng phân tích, quan sát, so sánh
3 Thái độ
Giúp học sinh yêu thích môn học hơn
II Trong tâm bài giảng
Vai trò của nitơ và nguồn cung cấp nitơ
III Phơng pháp dạy học.
Vấn đáp, thảo luận, trực quan
IV Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1 Giáo viên
- Bài soạn
- Tranh vẽ hình 5.1; 5.2 trong SGK
2 Học sinh
- Học bài cũ ở nhà
- Học sinh đọc và nghiên cứu bài trớc khi đến lớp su tầm các mẫu vật minh họa cho bài học
V Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức, kiểm tra sĩ số lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1 Thế nào là nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu trong cơ thể thực vật?
Câu 2 Vì sao phải bón phân hợp lí cho cây trồng?
Câu 3 Nêu chức năng chính của các nguyên tố đa lợng và nguyên tố vi lợng? Lờy ít nhất mỗi loại 3 ví dụ? Câu 4 Xác định vai trò của các nguyên tố đa lợng trong cây
1
2
3
4
5
6
P
K
Ca
Mg
S
N
A Thành phần của prôtêin
B Thành phần của diệp lục, hoạt hóa enzim
C Thành phần của vách TB và màng TB, hoạt hóa enzim
D Hoạt hóa en zim, cân bằng nớc và ion, mở khí khổng
E Thành phần của axit Nuclêic, ATP, phốtpholipit, côenzim
G Thành phần của prôtêin, axit nuclêic
1
2
3
4
5
6
Câu 5 Xác định vai trò của các nguyên tố vi lợng trong cây STT Nguyên tố Vai trò Kết quả 1 2 3 4 5 6 7 Fe Mn Bo Cl Zn Cu Mo A Cần cho sự trao đổi chất B Hoạt hóa enzim C Quang phân li nớc, cân bằng ion D Liên quan đến các hoạt động của các mô phân sinh E Thành phần của xitôcrôm, tổng hợp diệp lục hoạt hóa enzim 1
2
3
4
5
6
7
Đặt vấn đề:
GV nêu câu hỏi về loại phân bón phổ biến nhất trong lĩnh vực nông nghiệp?
HS: Trả lời
Vậy vai trò của Nitơ nh thế nào? Để trả lời cho câu hỏi đó thầy trò ta hôm nay hãy vào bài hcọ hôm nay’
GV: ở bài trớc chúng ta đã biết Nitơ là một
nguyên tố khoáng thiết yếu Rễ cây hấp thụ nitơ
ở dạng NH4+ và NO3
-Đọc sgk, quan sát hình hình 5.1 rút ra nhận xét
về vai trò của nitơ với sự phát triển của cây?
HS: Nghiên cứu ttin sgk, t duy, thảo luận, trả
lời Học sinh khác nhận xét, bổ sung thêm (nếu
cần) hoặc khi giáo viên gọi
GV: Gọi học sinh nhận xét, bổ sung rồi nhận
xét, bổ sung cho các ý kiến và đi đến kết luận
Hoạt động II Tìm hiểu quá trình đồng hóa
nitơ ở thực vật(phần này cho học sinh về nhà
đọc sgk)
I Vai trò sinh lí của nguyên tố Nitơ.
* Vai trò chung.
Nitơ là một nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu
* Vai trò cấu trúc.
Nitơ là thành phần không thể thiếu để tạo ra prôtêin và axit nuclêic cho cây trồng Ngoài ra nó còn tham gia cấu tạo nên diệp lục, ATP, enzim
* Vai trò điều tiết.
Nitơ là thành phần cấu tạo prôtêin và axit nuclêic, ATP, ngoài ra nó còn tham gia cấu tạo nên diệp lục, ATP, enzim Do đó nó tham gia vào quá trình TĐC của cơ thể, điều tiết quá trìnớninh trởng, phát triển của cây trồng
Trang 13
-Trang12-Hoạt động II Tìm hiểu nguồn cung cấp nitơ
tự nhiên cho cây.
GV: Em hãy nghiên cứu thông tin sgk cho biết
nguồn cung cấp nitơ tự nhiên cho cây?
HS: T duy, nghiên cứu, thảo luận, trả lời
GV: Nhận xét, bổ sung
GV: Vậy hãy trình bày đặc điểm của nitơ trong
không khí và vai trò, tác động của nó trong đời
sống thực vật
HS: T duy, nghiên cứu, thảo luận, trả lời
GV: Nhận xét, bổ sung
GV: Khác với nitơ trong không khí thì nitơ
trong đất có đặc điểm gì? Hãy chỉ rõ đặc điểm
-NO và NO2 độc hại với cơ thể TV
2 Nitơ trong đất.
- Đất là nguồn cung cấp nitơ chủ yếu cho TV
- Cây trồng chỉ hấp thụ đợc nitơ ở dạng ion khoáng
-Su tầm một số mẫu cây họ đậu
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 6
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 6-dinh dỡng nitơ ở thực vật
I Mục đích yêu cầu
Sau khi học xong bài học thì học sinh phải hiểu, trình bày đợc
1 Kiến thức.
Trang 14- Trình bày đợc các con đờng cố định nitơ, vai trò của quá trình cố định nitơ bằng con đờng sinh học đối với
TV và các ứng dụng thực tiễn trong nghành trồng trọt
- Nêu đợc các biện pháp sử dụng phân bón để bảo vệ môi trờng
2 Kĩ năng
-Rèn kĩ năng phân tích, so sánh, quan sát
3 Thái độ
-Biết ứng dụng những kiến thức đã học vào trồng trọt
II Trọng tâm bài giảng
Sự chuyển hoá nitơ trong đất và cố định nitơ
III Phơng pháp dạy học
Trực quan, thảo luận và hỏi đáp
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
1 ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ: Vì sao trong mô TV diễn ra quá trình khử nitrat? Nêu vai trò của nitơ với TV?
3 Đặt vấn đề: ở bài trớc chúng ta đã thấy vai trò vô cùng quan trọng của nitơ, vậy nguồn gốc nitơ ở đâu?
Quá trình chuyển hóa nitơ nh thế nào? Chúng ta vào bài mới
Hoạt động I: Tìm hiểu quá trình chuyển hóa
nitơ trong đất và cố định nitơ.
GV: Các em hãy nghiên cứu sơ đồ 6.1 SGK (treo
tranh lên) chỉ ra con đờng chuyển hóa nitơ hữu cơ
trong đất thành dạng ion khoáng ( NH4+ và NO3-)
-HS: Nghiên cứu thông tin sgk, trả lời Học sinh
khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
-GV: Nhận xét, kết luận
GV: Thế nào là con đờng sinh học cố định nitơ?
Có mấy nhóm SV cố định nitơ?
HS: Quan sát mẫu vật và hình 6.2 để trả lời
GV: Hãy nêu các biện pháp cải tạo đất bạc màu
bằng cách sử dụng VSV?
GV: Nghiên cứu SGK và vận dụng thực tiễn hãy
cho biết thế nào là bón phân hợp lí?
Hãy nêu các phơng pháp bón phân mà em biết?
GV: Yêu cầu HS phân tích hậu quả của việc lạm
dụng phân bón trong nông nghiệp?
Hoạt động I: Tìm hiểu phân bón với năng suất
cây trồng và môi trờng.
GV: Tại sao phải bón phân hợp lí?
-HS: Nghiên cứu, t duy, trả lời
1 Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất.
Chất hữu cơ ->Amôni(NH 4 ) ->Nitrat(NO 3 )
2 Quá trình cố định nitơ phân tử
- Là quá trình liên kết N2 với H2 hình thành nên
NH3.
- Con đờng sinh học cố định nitơ là con đờng cố
định nitơ do các vi sinh vật thực hiện
- Có 2 nhóm VSV có khả năng cố định nitơ là: +Nhóm VSV sống tự do nh VK lam (Cyanobacteria)+Nhóm cộng sinh với thực vật nh VK nốt sần (Rhizobium)
V.Phân bón với năng suất cây trồng và môi trờng.
-Quan sát hình 4.3 nêu mối liên hệ giữa liều lợng phân bón và sinh trởng của cây trồng
-Phân tích quá trình chuyển hóa nitơ trong đất
VII Dặn dò, bài tập.
-Phân tích các yếu tố ảnh hởng đến quá trình thoát hơi nớc?
-Vai trò của các yếu tố dinh dỡng khoáng thiết yếu?
-Trang14-VK amôn
Trang 15VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 7
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 7: Thực hành-thí nghiệm thoát hơI nớc và thí nghiệm về vai trò của phân bón
I Mục đích yêu cầu
Học xong bài này HS phải đạt đợc
1 Kiến thức.
Trang 16- Biết sử dụng giấy côban clorua để phân biệt tốc độ thoát hơi nớc khác nhau ở hai mặt lá
- Biết bố trí thí nghiệm về vai trò của phân bón NPK đối với cây trồng
2 Kỹ năng
-Kỹ năng làm việc thực tế, kiểm chứng khao học
-Hình thành cho học sinh kỹ năng quát sát hiện tợng và kết luận khoa học
3 Thái độ
-Hình thành cho học sinh thái độ yêu thích môn học hơn
II Kiến thức trọng tâm: Thao tác thực hành đúng quy trình để chứng minh cho phần lí thuyết đã học III Phơng pháp dạy học
1 ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số học sinh.
2 Kiểm tra bài cũ: Trình bày về sự thoát hơi nớc và phân tích vai trò của các nguyên tố dinh dỡng thiết
yếu?
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài thực hành
GV: Quá trình thoát hơi nớc diễn ra ở
lá nhng sự thoát hơi ở lá có nh nhau
GV: Yêu cầu mỗi nhóm chuẩn bị 2
chậu TN, một chậu đối chứng chỉ có
nớc sạch, một chậu thí nghiệm chứa
dung dịch NPK
GV: Hớng dẫn HS cách làm TN, chia
các nhóm về làm tại nhà và ghi kết
quả vào bảng báo cáo
GV: Chia lớp thành 10 nhóm yêu cầu
HS làm TN 1 tại lớp và TN 2 tại gia
Nhóm Ngày Tên cây, vị trí
của lá
Thời gian chuyển màu của giấy côbancloruaMặt trên Mặt dới
II Thí nghiệm 2: Nghiên cứu vai trò của phân bón NPK.
Tên cây Công thức thí nghiệm Chiều cao
cây cm/cây
Nhận xét
Chậu đối chứngChậu TN
Trang 17
-Trang16-đình một tuần sau báo cáo kết quả thu
đợc
VI Củng cố và hoàn thiện:
Học sinh phải thực hiện những yêu cầu của mục IV ( Thu hoạch) nh đã ghi trong SGK
VII Dặn dò, bài tập về nhà
-Học sinh về nhà học bài
-Đọc và chuẩn bị bài học hôm sau
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Phát biểu khái niệm và viết phơng trình quang hợp ở thực vật
Trình bày vai trò của quang hợp
Trang 18Trình bày các đặc điểm hình thái của lá thích nghi với chức năng quang hợp.
Kể tên các nhóm sắc tố và vai trò của từng nhóm trong quang hợp
2 Về kĩ năng
Rèn luyện, phát triển khả năng quan sát, phân tích, so sánh, tổng hợp cho học sinh
3 Thái độ
Giáo dục, nâng cao ý thức của học sinh về ý nghĩa của việc trồng và bảo vệ cây xanh
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Giáo viên
-Soạn bài theo chuẩn kiến thức, kỹ năng
- Sách giáo khoa Sinh học 11, sách giáo viên Sinh học 11
Câu hỏi: Nghiên cứu SGK mục II.1 và hình 8.2, hoàn thành bảng sau
Hình thái, giải phẫu ngoà 1 2 . 1 .2
Hoạt động 1: Tìm hiểu các vấn đề khái quát về quang hợp
GV(Dẫn vào mục I và ghi tên đề mục lên bảng): Trớc tiên chúng ta cùng tìm
hiểu các vấn đề khái quát về quang hợp
GV: Cách đây khoảng 5 thế kỷ về trớc, các nhà khoa học đã bắt đầu đi tìm bí
mật nằm trong chiếc lá Trong quá trình đó khái niệm quang hợp đã dần dần
đợc hình thành Hiện nay khái niệm này có thể đợc phát biểu theo nhiều cách
khác nhau Nhng dù theo cách nào thì chúng vẫn có cùng bản chất Bản chất
đó là gì?
GV?: Dựa vào kiến thức đã học hãy mô tả lại sơ đồ quang hợp ở cây xanh ở
hình 8.1?
HS: Tái hiện kiến thức, quan sát tranh vẽ và tìm ý trả lời
GV: Nhận xét, định hớng, bổ sung câu trả lời của học sinh
GV ?: So với quang hợp ở cấp độ tế bào thì quang hợp ở cây xanh( cấp độ cơ
GV: Từ những chất vô cơ đơn giản, cây xanh qua quá trình quang hợp đã
I Khái quát về quang hợp ở thực vật
1 Quang hợp là gì?
1.1 Định nghĩa quang hợp
- Quang hợp là quá trình cây xanh hấp thụ năng lợng
ánh sáng nhờ hệ sắc tố của mình và sử dụng năng lợng này để tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ
1.2 Phơng trình tổng quát
ánh sáng mặt trời
6CO2 + 12H2O
diệp lục
C6H12O6 + 6O2 + 6H2O
2 Vai trò của quang hợp:
- Cung cấp chất hữu cơ làm thức ăn cho mọi sinh vật trên trái đất Làm nguyên liệu cho ngành công nghiệp, dợc phẩm;
- Điều hoà không khí
Trang 19
-Trang18-biến chúng thành chất hữu nuôi sống toàn bộ hành tinh của chúng ta.Cụ thể
vai trò của quang hợp thế nào?
GV?: Nếu toàn bộ cây xanh trên trái đất không tồn tại nữa thì hậu quả gì sẽ
xảy ra?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét, bổ sung, tổng kết
Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ quan quang hợp là lá
GV dẫn dắt: Quá trình quang hợp diễn ra chủ yếu ở lá Vậy lá đã có đặc điểm
gì để thích nghi với chức năng đó? Chúng ta cùng tìm hiểu trong mục Hoạt
động 2 : Tìm hiểu ‘‘lá là cơ quan quang hợp’’
Quan sát, hớng dẫn, kiểm tra các nhóm
HS: Nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập
Báo cáo kết quả
hãy nêu những đặc điểm cấu tạo của lục lạp thích nghi với chức năng quang
hợp?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét,bổ sung, tổng kết
GV: Sử dụng một số lá cây nhiều màu sắc đã chuẩn bị sẵn
?: Tại sao các lá cây này lại có nhiều màu sắc khác nhau nh vây?
HS: Trả lời
GV: (Gợi ý) Màu của lá cây là do hệ sắc tố quyết định Chúng ta cùng tìm
hiểu hệ sắc tố ở thực vật trong mục 3
GV: Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK trang 38 mục 3 trả lời các câu hỏi
GV: Hoàn thiện, bổ sung
GV?: Tại sao lá cây có màu xanh?
HS: Trả lời
GV: Giải thích
- Chuyển quang năng thành thế năng- là nguồn năng l-ợng dự trữ cho sinh giới
II.Lá - là cơ quan quang hợp.
1 Hình thái lá thích nghi với chức năng quang hợp
- Grana: Chứa hệ sắc tố tham gia vào pha sáng của quá trình quang hợp
+Diệp lục b: Tham gia gián tiếp vào quá trình quang hợp
+Tạo màu xanh cho lá.+Sự truyền ánh sáng vào diệp lục a ở trung tâm phản ứng
Carotenoit->Diệp lục b -> Diệp lục a -> Diệp lục a ở trung tâm phản ứng -> ATP, NADPH
b Carotennoit -gồm Xanhtophin và caroten
+Học sinh đọc phần đóng khung trang 38
+Sử dụng sơ đồ câm hình 8.2; 8.3 yêu cầu học sinh điền các chú thích phù hợp
VII Bài tập về nhà
+ Trả lời các câu hỏi trong SGK trang 39
+ Ôn lại kiến thức về quang hợp
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Trang 20Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 9
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 9-Quang hợp ở các nhóm Thực vật C3 , C4 và CAM
I Mục đích yêu cầu
Học xong bài này HS phải
1 Kiến thức
- Phân biệt đợc ở các nội dung: Vị trí, nguyên liệu và sản phẩm tạo thành
- Phân biệt đợc các con đờng cố định C02 trong pha tối ở các nhóm TV C3, C4 và CAM
2 Kỹ năng
Trang 21
-Trang20-Hình thành cho học sinh kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp, làm việc độc lập, theo nhóm.
Trực quan + vấn đáp + thảo luận
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
1 ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ:
GV: +Các phản ứng pha sáng hầu nh giống nhau ở mọi TV.
+Hãy quan sát pha sáng trong hình 9.1 và nhớ lại kiến thức Sinh
học 10 trả lời các câu hỏi sau?
+Pha sáng là gì? Diễn ra ở đâu? Diễn biến của pha sáng? Sản
phẩm của pha sáng?
HS: Nghiên cứu hình vẽ, thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo
luận, trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Quan sát hình 9.1 và 9.2, đọc thông tin sgk trả lời các câu
hỏi sau
+Sản phẩm của pha sáng chuyển cho pha tối là gì?
+Vị trí diễn ra pha tối? Diễn biến chính của pha tối?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Pha tối của QH không giống nhau ở các nhóm TV Tùy
thuộc vào con đờng cố định CO2 mà nguời ta gọi tên TV C3, C4
và CAM
Quan sát hình 9.2 và cho biết con đờng cố định CO2 của TV C3
có mấy giai đoạn? Chỉ ra các điểm mà tại đó sản phẩm của pha
sáng đi vào chu trình Canvin?
HS: Nghiên cứu hình vẽ, đọc thông tin sách giáo khoa, t duy,
thảo luận, trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Cho biết thực vật C3 gồm những loại nào và đặc điểm khí
hậu ở vùng nhiệt đới? Nêu tên một số TV thờng gặp ở vùng
này?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Để thích nghi với cờng độ ánh sáng mạnh TV ở đây đã có
phản ứng QH thích nghi nh thế nào?
HS: Nghiên cứu hình vẽ, đọc thông tin sách giáo khoa, t duy,
thảo luận, trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
+ Pha sáng diễn ra ở tilacôit chỉ khi có
ánh sáng
+ Trong pha sáng diễn ra quá trình quang phân li nớc giải pháng ôxy và tạo e bù đắp e bị mất của diệp lục Các prôton H+ đến khử NADP+ thành NADPH
+ Sản phẩm của pha sáng là ATP, NADPH, O2
+Giai đoạn cố định CO2: Chất nhận
CO2 đầu tiên là Ribôlose 1-5 đi phốtphát và kết thúc tại axit phôtphoglixêric (APG)
+ Giai đoạn khử: Gồm 2 sự kiện quan trọng :
*ATP, NADPH của pha sáng đợc dùng để khử APG thành AlPG ( Alđêhit phôtphoglixêric)
*AlPG tách ra kết hợp với một AlPG khác để tạo thành cácbon hiđrat
C6H12O6 rồi từ đó hình thành nên các sản phẩm khác
+ Giai đoạn tái sinh chất nhận Ribôlose 1-5 đi phốtphát từ Ribôlose
5 phốtphát Giai đoạn này cũng cần cung cấp năng lợng ATP từ pha sáng
Trang 22CO 2 bổ sung trớc mỗi chu trình Canvin nó diễn ra ở TB nhu mô
và tạo ra các sản phẩm đầu tiên có 4C nên gọi là chu trình C 4
Vậy chu trình C4 là gì? Chúng ta hãy đi vào phần II để tìm
hiểu.
Hoạt động 2: Tìm hiểu thực vật C4:
GV: Nêu các điểm khác nhau giữa pha tối của TV C3 và TV C4
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Nêu các điều kiện khí hậu ở vùng sa mạc? Để thích nghi
với điều kiện đó TV đã có những biến đổi gì?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Để giảm sự thoát hơi nớc cần phải đóng khí khổng vào ban
ngày do đó CO2 không khuếch tán vào lục lạp để QH vậy: Để
thích nghi với điều kiện đó TV sống ở đây có con đờng cố định
CO2 nh thế nào?
Hoạt động 3: Tìm hiểu thực vật Cam
GV giải thích CAM: Crassulaceae Acid Metabolisme- Trao đổi
axit ở họ thuốc bỏng
Nghiên cứu SGK và hình 9.4 nêu nhận xét về bản chất của con
đờng CAM Nêu sự khác biệt giữa con đờng CAM và con đờng
C4?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Hãy nêu điểm giống nhau ở pha cố định CO2 của cả 3 loại
TV vừa học?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
TV C3 gồm nhiều loại phân bố rộng từ rêu đến các loại thân gỗ trong rừng
II Thực vật C4.
+ Chất nhận CO2 đầu tiên trong con ờng C4 là Phôtphôenl pyruvic (PEP)+Sản phẩm ổn định đàu tiên là hợp chất có 4C (Axit oxalo axêtic và axit malic)
đ-+ Con đờng C3 chỉ có một chu trình xảy ra trong các TB mô giậu, còn con
đờng C4 gồm 2 giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất là con đờng C4 xảy ra trong
TB mô giậu nơi có nhiều enzim PEP Giai đoạn thứ hai là chu trình Canvin xảy ra trong lục lạp của các TB bó mạch nơi có nhiều Enzim Ribôlose 1-5
đi phốtphát
III Thực vật CAM.
+ Bản chất con đờng CAM giống với con đờng C4 nhng có 2 điểm khác biệt
về không gian và thời gian
+ Về mặt không gian: Cả 2 giai đoạn
cố định CO2 đều diễn ra trong cùng một TB bó mạch
+ Về mặt thời gian: Cả 2 giai đoạn của con đờng C4 đều diễn ra vào ban ngày còn ở TV CAM giai đoạn cố định CO2
lần đầu tiên diễn ra vào ban đêm khi khí khổng mở còn giai đoạn tái cố
định CO2 theo chu trình Canvin diễn ra vào ban ngày khi khí khổng đóng
KL: Chu trình Canvin có ở cả 3 loại TV
VI Củng cố.
- Phân biệt điểm giống nhau và khác nhau giữa các loại TV C3- C4- CAM
VII Dặn dò.
- Học phần in nghiêng SGK, trả lời các câu hỏi trang 43 SGK Đọc trớc bài 10
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 10
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Bài 10,11-ảnh hởng của các yếu tố ngoại đến quang hợp, quang hợp và năng suất cây trồng
I Mục đích yêu cầu
Học xong bài này HS phải
1 Kiến thức:
- Nêu đợc ảnh hởng của cờng độ ánh sáng và quang phổ đến quang hợp
- Mô tả đợc sự phụ thuộc của QH vào nồng độ CO2
- Nêu đợc vai trò của nớc đối với QH
- Trình bày đợc ảnh hởng của nhiệt độ đến cờng độ QH
Trang 23
-Trang22 Lấy đợc VD về vai trò của các ion khoángđối với QH.
-Quang hợp quyết định đến năng suất cây trồng nh thế nào?
-Các biện pháp tăng năng suất cây trồng?
Vấn đáp + trực quan + thảo luận
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
Kiểm tra sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ:
Phân biệt con đờng cố định CO2 của các loại TV C3 - C4 - CAM?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu ảnh hởng của ánh sáng đến quang hợp
GV : Giải thích cờng độ quang hợp: Biểu hiện mức độ mạnh hay yếu
của quang hợp Đơn vị đo cờng độ quang hợp là mgCO2/dm2/giờ hoặc
mgCO2/g/giờ hay mlO2/giờ
GV: Quan sát hình 10.1 và trả lời câu hỏi: Cờng độ ánh sáng ảnh hởng
nh thế nào đến cờng độ quang hợp khi nồng độ CO2 bằng 0,01 đến
0,32?
HS: Nghiên cứu hình vẽ và thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận,
trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Hớng dẫn HS so sánh các đờng đồ thị biểu diễn cờng độ QH từ đó
rút ra kết luận
Thế nào là điểm bù ánh sáng? Điểm bão hòa ánh sáng?
Phải chăng quang hợp chỉ phụ thuọc vào cờng độ ánh sáng?
HS: Nghiên cứu đồ thị và thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả
lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Dựa vào kiến thức đã học ở bài 8 và nghiên cứu SGK hãy cho biết:
Diệp lục hấp thụ loai ánh sáng nào và quang phổ ảnh hởng nh thế nào
Thành phần quang phổ giữa ngày và đêm, theo độ sâu của nớc, trong
các tầng của rừng có giống nhau không? Vì sao cây mọc dới tán rừng
có nhiều diệp lục b ?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
- Điểm bù ánh sáng là cờng độ
ánh sáng mà ở đó cờng độ QH cân bằng với cờng độ hô hấp
- Điểm bão hòa ánh sáng là trị
số ánh sáng mà từ đó cờng độ
QH không tăng thêm dù cho ờng độ ánh sáng tiếp tục tăng
c-2 Quang phổ ánh sáng.
- Các tia sáng khác nhau ảnh ởng không giống nhau đến c-ờng độ QH QH mạnh nhất ở miền ánh sáng đỏ yếu hơn ở miền ánh sáng xanh tím
h Tia xanh tím kích thích tổng hợp axit amin, prôtêin Tia đỏ kích thích tổng hợp cacbonhyđrat
- Thành phần ánh sáng biến
động theo ngày, độ sâu của nớc
và trong các tầng rừng Buổi sáng sớm và buổi chiều ánh sáng đỏ nhiều hơn, buổi tra tia xanh và tia tím nhiều, duới tán rừng chủ yếu là ánh sáng khuyếch tán, tia đỏ giảm
II Nồng độ CO2
- Nồng độ CO2 tối thiểu mà cây
Trang 24GV?: Nghiên cứu SGK và cho biết nồng độ CO2 tối thiểu để QH xảy
ra? Quan sát hình 10.2 cho biết sự phụ thuộc QH của các loại cây khác
nhau vào nồng độ CO2 có giống nhau không? Phân tích mối tơng quan
giữa nồng độ CO2 và cờng độ QH?
HS: Nghiên cứu hình vẽ và thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận,
trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
Hoạt động 3: ảnh hởng của nớc đến quang hợp
GV: Nớc có vai trò gì đối với QH? Hãy rút ra những ứng dụng trong
thực tế trồng trọt?
GV : Gợi ý HS nhớ lại quá trình quang phân ly nớc, chu trình Canvin
Vai trò cấu trúc và dung môi của nớc
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
Hoạt động 4: ảnh hởng của nhiệt độ đến quang hợp
GV: Nghiên cứu sơ đồ 10.3 nêu nhận xét cờng độ QH trong khoảng
0-50oC từ đó rút ra kết luận chung?
Gợi ý HS nêu nhận xét về nhiệt độ cực đại và nhiệt độ cực tiểu làm
ngừng QH, khoảng nhiệt độ thích hợp nhất cho quá trình QH?
HS: Nghiên cứu sơ đồ, thông tin thầy đa ra, thông tin sách giáo khoa, t
duy, thảo luận, trả lời HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
Hoạt động 5: ảnh hởng của nguyên tố khoáng đến quang hợp
GV:Yêu cầu HS nhắc lại vai trò của các nguyên tố khoáng?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
Hoạt động 6: Trồng cây dới ánh sáng nhân tạo
GV: ở những nớc ôn đới có ít ánh sáng, làm cách nào để đảm bảo lợng
rau xanh trong mùa đông?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
Hoạt động 7: Quang hợp và năng suất cây trồng
GV: Em hãy đọc sách giáo khoa trang 48 phân I và cho biết
+Vai trò của quang hợp đến năng suất cây trồng?
+Thế nào là năng suất sinh học, năng suất kinh tế
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
GV: Em hãy đọc sách giáo khoa trang 48 phân II và cho biết: Các biện
pháp tăng năng suất cây trồng? Trình bày sự hiểu biết của em về cơ sở
khoa học, thực hiện các biện pháp này nh thế nào?
HS: Nghiên cứu thông tin sách giáo khoa, t duy, thảo luận, trả lời HS
khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
GV: Nhận xét, bổ sung, kết luận
QH đợc là 0,008-0,01%
- Tăng nồng độ CO2 lúc đầu ờng độ QH tăng tỉ lệ thuận sau
c-đó tăng chậm rồi đến điểm bão hòa vợt qua trị số đó cờng độ
QH giảm
III Nớc.
- Cây thiếu nớc 40-60% QH giảm hoặc ngừng trệ
Biện pháp kĩ thuật: Cung
cấp đủ nuớc cho cây trồng, tới tiêu nuớc khoa học hợp lí
IV Nhiệt độ.
- Nhiệt độ ảnh hởng đến các phản ứng enzim trong pha sáng
và pha tối của QH
V Nguyên tố khoáng.
- N,S,P,Mg có vai trò cấu trúc,
K tham gia vào quá trình đóng
mở khí khổng, Mn và Cl liên quan đến quang phân li nớc
VI.Trồng cây dới ánh sáng nhân tạo.
- Có thể trồng cây trong nhà,
có mái che và sử dụng ánh sáng đèn thay cho ánh sáng mặt trời
VII Quang hợp và năng suất cây trồng.
1 Quang hợp quyết định năng suất cây trồng.
-Quang hợp quyết định năng suất cây trồng từ 90-95%.-Năng suất sinh học và năng suất kinh tế :
+Năng suất sinh học : Là lợng chất khô tích lũy đợc mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong thời gian sinh trởng
+Năng suất kinh tế: Là 1 phần của năng suất sinh học đợc tích lũy trong cơ quan (hạt, củ, quả, lá, )
2 Tăng năng suất cây trồng thông qua quang hợp.
a Tăng diện tích lá
b Tăng cờng độ quang hợp
c Tăng hệ số kinh tế
VI Củng cố.
-Quang hợp phụ thuộc vào các yếu tố nào?
-Phân tích mối quan hệ giữa nồng độ CO2 và ánh sáng với cờng độ QH
VII Dặn dò.
-HS đọc phần in nghiêng SGK
-Trả lời câu hỏi SGK Nêu các biện pháp làm tăng cờng độ QH?
Trang 25
-Trang24 Tìm hiểu các biện pháp làm tăng năng suất cây trồng, nâng cao hiệu quả kinh tế của nghành trồng trọt?-Ôn tập để tiết sau kiểm tra giữa kì I.
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 11
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
Kiểm tra một tiết giữa kì I
I Mục tiêu:
1.Kiến thức:
-Kiểm tra học sinh về các kiến thức của: Vận chuyển nớc, khoáng Sự hấp thu nớc và khoáng Dinh dỡng nitơ ở thực vật
2 Kĩ năng: Rèn cho học sinh kỹ năng suy luận, vận dụng kiến thức vào thực tế
3 Thái độ: Giáo dục cho học sinh ý thức làm bài nghiêm túc, thật thà khi kiểm tra
Trang 26II Trọng tâm bài kiểm tra
Dinh dỡng và quang hợp ở thực vật
III Phơng pháp kiểm tra
Kiểm tra giấy, hình thức trắc nghiệm
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh.
1 Giỏo viờn:
Soạn bài theo ma trận đề
Soạn đề kiểm tra theo ma trận đề sau
Tổng cõu
V Tiến trình kiểm tra:
-Giáo viên phát đề
-Trông học sinh khi làm bài kiểm tra
-Hết giờ giáo viên thu bài
VI Củng cố, rút kinh nghiệm cho học sinh sau khi kiểm tra.
VII Dặn dò.
Học về nhà chuẩn bị bài hôm sau học
VIII.Rút kinh nghiệm giờ kiểm tra.
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
kiểm tra Sinh Học lớp 11 Kì I.
Trang 27-Trang26-A Quá trình hấp thụ nớc ở rễ
Câu 4: Quang hợp phụ thuộc rất chặt chẽ vào nhiệt độ theo hớng:
A Khi nhiệt độ tăng thì cờng độ quang hợp tăng rất mạnh
B Khi nhiệt độ tăng thì cờng độ quang hợp giảm rất mạnh
D Cả a,c.
Câu 5: Năng suất sinh học là:
A: Tổng lợng chất khô tích luỹ đợc mỗi ngày trên 1 ha gieo trồng trong suốt thời gian sinh ởng.
tr-B: Đợc tính lợng chất tích luỹ trong các cơ quan hạt; củ; quả;
C: Chỉ tính bàng năng suất của lá&rễ cây thu đợc mỗi ngày.
Câu 6: Tại sao tăng diện lá lại tăng năng suất cây trồng:
Câu 9: Bớc sóng có vai trò hiệu quả đối với quang hợp là:
Trang 28Câu 12: Pha sáng của quang hợp cung cấp cho chu trình canvin:
A: Năng lợng ánh sáng
D: ATP và NADPH.
Câu 13: Oxi sinh ra trong:
A: Pha sáng của quang hợp
B: Pha tối của quang hợp.
C: Sinh ra ở chu trình canvin
D: Sinh ra ở chu trình crep.
B Thực vật mà pha sáng tạo ra hợp chất có 3C đầu tiên.
D Thực vật sống trong điều kiện khắc nghiệt; nớc thiếu.
Câu 15: Các nguyên tố vi lợng trong cây có số lợng rất nhỏ nhng vai trò quan trọng vì:
A Chúng cần cho một số pha sinh trởng.
B Chúng tích luỹ trong hạt.
C Tham gia vào hoạt động của enzim.
D Chúng có trong cấu trúc của tất cả các bào quan.
A Amin hoá trực tiếp các axit xêtô
A Có khả năng sống trong nốt sần cây họ đậu.
C Vì chúng có nhiều nhóm có khả năng sống cố định ở rễ cây.
D Cả A và B đều đúng
Câu 19: Nguyên tố dinh dỡng khoáng thiết yếu là:
A Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành đợc chu trình sống.
B Trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển hoá vật chất trong cây.
C Không thể thay thế bằng nguyên tố dinh dỡng khác.
D Tất cả các ý trên đều đúng.
Câu 20: Vai trò của các nguyên tố dinh dỡng khoáng là:
A Nguyên tố đa lợng tham gia cấu tạo enzim.
B Nguyên tố đa lợng tham gia cấu tạo nên các hợp chất hữu cơ.
C Nguyên tố vi lợng tham gia cấu tạo nên các enzim.
Trang 29-Trang28-D Do cây hấp thu từ lá.
a Quang hợp quyết định 80 - 85 % năng suất cây trồng.
b Quang hợp quyết định 70 - 75 % năng suất cây trồng.
c Quang hợp quyết định 60 - 65 % năng suất cây trồng.
d Quang hợp quyết định 90 - 95 % năng suất cây trồng.
a Nơi cất giữ phải cao ráo
b Để nơi kín gió, không cho ai thấy
c Nơi cất giữ phải có nhiệt độ vừa phải.
d Giảm cờng độ hô hấp đến mức tối thiểu
Trang 30- Phân biệt đợc các con đờng hô hấp ở thực vật liên quan với điều kiện có hay không có oxi
- Mô tả đợc mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
Trang 31
-Trang30 Phân tích đợc tác động của các yếu tố môi trờng đối với quá trình hô hấp
2 Kỹ năng:
Kỹ năng t duy phân tích, tổng hợp, so sánh, liên hệ thực tế, kỹ năng hợp tác nhóm và làm việc độc lập
3 Thái độ:
- Vận dụng kiến thức khoa học vào thực tiễn
II Trọng tâm bài giảng
Các hình thức hô hấp và hô hấp sáng
III Phơng pháp dạy học
Trực quan, vấn đáp, hoạt động nhóm
IV Phơng tiện dạy học và chuẩn bị của giáo viên, học sinh
1 Giáo viên:
-Soạn bài trên cơ sở sách giáo khoa, sách giáo viên
-Tài liệu Sinh lý thực vật, kênh hình, phiếu học tập
2 Học sinh
-Học bài ở nhà
-HS: Chuẩn bị bài mới bằng cách đọc và thảo luận trớc giờ lên lớp
V Tiến trình bài giảng
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1:Tại sao nói quang hợp quyết định năng suất của cây trồng?
A Quang hợp là quá trình sinh lý trung tâm của thực vật
B Khoảng 90 – 95 % năng suất cây trồng là do quang hợp
C Quang hợp là con đờng đồng hoá duy nhát ở thực vật
D Cả A và B
Câu 2:Các chất hữu cơ trong cây chủ yếu đợc tạo nên từ:
Câu 3:Vì sao thực vật C4 có năng suất cao hơn thực vật C3?
Hoạt động 1: Khái quát về hô hấp ở thực vật
? Nguyên liệu hô hấp của TV là gì?
? Quan sát H12.1 trả lời các câu hỏi lệnh
Câu 1 H.12.1A
? Khi bơm hoạt động thì hiện tợng gì xảy ra?
Tại sao ống bên phải bị vẩn đục?
Nớc vôi vẩn đục chứng tỏ có CO2 từ bình
tam giác chuyển sang => hạt đang nảy mầm
I Khái quát về hô hấp ở thực vật.
1 Hô hấp ở thực vật là gì?
Định nghĩa:
Hô hấp ở thực vật là quá trình chuyển đổi năng
l-ợng của tế bào sống Trong đó các phân tử cacbohidrat
bị phân giải đến CO2 và H2O đồng thời giải phóng năng lợng
ở cấp độ TB: bào quan làm nhiệm vụ hô hấp là ti thể
ở cấp độ cơ thể: - ĐV có cơ quan hô hấp riêng
- TV không có cơ quan hô hấp riêng, tiến hành ở tất cả các cơ quan , đặc biệt là những cơ quan có hoạt động sinh lí manh nh hạt đang nảy mầm,
rễ, hoa, quả,…
Trang 32giải phóng CO2.
Câu 2 H.12.1B
? Trong ống mao dẫn lúc đầu có gì? Tại sao
giọt nớc màu có thể di chuyển đợc?
HS:
Trong ống mao dẫn lúc đầu có khí O2, hạt
nảy mầm hấp thụ khí O2 , thể tích khí giảm
làm cho giọt nớc màu dịch chuyển về phía
trái
?Câu 3 H12.1C
? Mùn ca có tác dụng gì? Tại sao nhiệt độ
trong bình tăng lên cao hơn so với nhiệt độ
không khí?
HS: Mùn ca có tác dụng giữ nhiệt, hạt nảy
mầm đã sinh ra nhiệt
? Mối quan hệ giữa quá trình trao đổi nớc và
khoáng với quá trình hô hấp?
HS: Hô hấp ở rễ cung cấp NL cho quá trình
hấp thụ khoáng chủ động, các sản phẩm
trung gian của quá trình hô hấp làm tăng áp
suất thẩm thấu trong tế bào rễ
? Mối quan hệ giữa hô hấp và quá trình đồng
hoá nitơ trong cây?
HS: Hô hấp tạo ra các axit hữu cơ cung cấp
cho quá trình khử amin hoá tạo axit amin
? ATP đợc cung cấp cho các hoạt động sống
nào?
? Nghiên cứu nội dung trong SGK phần II
cho biết tiêu chí để phân chia các con đờng
hô hấp ở thực vật ?
HS: Căn cứ vào sự có mặt của oxi trong quá
trình phân giải, chia thành 2 con đờng : con
đờng phân giải kị khí và con đờng phân giải
Thảo luận những câu hỏi sau:
1 Quan sát H12.2 trả lời câu hỏi lệnh?
2 Giai đoạn lên men giải phóng đợc bao
nhiêu phân tử ATP?
3 Nêu ý nghĩa của con đờng hô hấp kị khí?
4 Qua con đờng hô hấp kị khí, 1 phân tử
Glucozơ giải phóng 2ATP, làm thế nào cây
có thể cung cấp đủ NL cho các hoạt động
sống của cây?
5 Nếu cây sống trong điều kiện ngập úng
lâu dài thì hiện tợng gì sẽ xảy ra?
? Hoàn thành bảng sau:
- Nguyờn liệu của quỏ trỡnh hụ hấp:
Carbonhydrat l nguồn nguyên lià ệu hô hấp cơ bản của cây xanh
- Ngoài ra còn có lipit, protein,
2.Phơng trình hô hấp tổng quát:
C6H12O6+ 6O2 = 6CO2 + 6H2O + NL (ATP + nhiệt)
3 Vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật
- Cung cấp ATP cho các hoạt động sống
- Cung cấp sản phẩm trung gian cho quá trình tổng hợp các chất hữu cơ khác
- Duy trì to thuận lợi cho các hoạt động sống
II Con đờng hô hấp ở thực vật
1 Phân giải kị khí (đờng phân và lên men)
- Điều kiện: cây thiếu oxi
- Cơ quan: rễ bị ngập úng, hạt ngâm trong nớc,…
- Cơ chế: đờng phân và lên men (H12.2)
- Vị trí: Tế bào chất
- Sản phẩm: axit piruvic, sản phẩm lên men
ý nghĩa: Trong điều kiện bất lợi của môi trờng (úng), cây hô hấp theo con đờng kị khí để cung cấp NL cho các hoạt động sống của cây
2 Phân giải hiếu khí (đờng phân và hô hấp hiếu khí)
- Vị trí: 3 bào quan: lục lạp, peroxixom, ti thể
- Điều kiện: cờng độ ánh sáng cao, CO2 cạn kiệt, O2 tăng gấp 10 lần CO2
- Nguyên liệu: RiDP bị oxi hóa thành axit glicolic
- Sản phẩm: CO2, không tạo ra ATP, 1số sản phẩm trung gian
- Tính chất: xảy ra ngoài sáng, song song với quá trình quang hợp
- Dấu hiệu: có sự hấp thụ O2 và thải CO2 ngoài sáng
- Vai trò: tiêu dùng sản phẩm QH, giảm năng suất QH, giảm tích luỹ chất khô
- ý nghĩa: tạo ra 1 số axit amin: xerin, glixin
Trang 33
-Trang32-Tiêu chí Nội dung
? Trả lời câu hỏi lệnh?
? Thảo luận những câu hỏi sau:
1 Hô hấp sáng xảy ra ở đâu?
2 Nguyên liệu của hô hấp sáng là gì?
3 Dấu hiệu nhận biết có hô hấp sáng?
4 Điều kiện xảy ra hô hấp sáng?
5 Những loài TV nào có hô hấp sáng, vì
1 Mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp
- Sản phẩm của QH là C6H12O6 và O2 là nguyên liệu của HH
- Sản phẩm của HH là CO2 và H2O là nguyên liệu cho
QH Các sắc tố QH, các chất trong chuỗi chuyền e, RiDP, ADP, NADP+, các axit hữu cơ trong chu trình C3
Nhiệt độ: Trong giới hạn nhiệt độ của cơ thể: nhiệt độ tăng 10oC tốc độ phản ứng tăng 2 – 3 lần
Hàm lợng CO2: Nồng độ CO2 cao (hơn 40%) sẽ ức chế hô hấp
VI Củng cố:
Câu 1: Hoàn thành sơ đồ sau:
Câu 1 Dựa vào kiến thức về hô hấp, mối quan hệ giữa hô hấp và môi trờng, hãy nêu một số biện pháp bảo vệ nông phẩm?
Câu 2 Những loài TV sau đây: Hớng dơng, thuốc lá, lúa mì, cây họ Đậu, củ cải đờng, mía, ngô, loài nào không xảy ra hô hấp sáng? vì sao?
Câu 3: Chỉ ra câu đúng / sai, giải thích:
A Phân giải hiếu khí bao gồm chu trình Crebs và hô hấp hiếu khí
B Hô hấp sáng có vai trò quan trọng đối với thực vật
C Lên men là một phản ứng thích nghi của thực vật trong điều kiện kị khí
D Hô hấp hiếu khí giải phóng nhiều NL hơn lên men (gấp 19 lần)
-Chuẩn bị bài mới
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Đã kiểm tra
Tổ trởng
Trang 34Lê Ngọc Long
Tiết (PPCT): 13
Chơng trình: Cơ bản Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10
thực hành: Phát hiện diệp lục và carôtennôit
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
Học sinh hiểu biết sâu sắc hơn về cấu tạo của diệp lục và caroten
2 Kỹ năng
-Hình thành cho học sinh kỹ năng quan sát, thực hành, làm việc nhóm và thảo luận
- HS phải tiến hành đợc thí nghiệm phát hiện diệp lục trong lá và carôtenôit trong lá, quả, củ
Trang 35-Trang34-2 Học sinh
- Học sinh đọc và nghiên cứu bài trớc khi đến lớp chuẩn bị các mẫu vật cho bài thực hành
V Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số học sinh.
2 Kiểm tra bài cũ: Trình bày về các sắc tố QH?
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài thực hành
GV: Kiểm tra kết quả chuẩn
lục đỏ, da cam, vàng, vàng lục
Cồn
Củ nghệ CồnNớc
VI Củng cố và hoàn thiện:
Học sinh phải thực hiện những yêu cầu của mục IV (Thu hoạch) nh đã ghi trong SGK
VII Hớng dẫn về nhà:
-Học sinh học bài
-Chuẩn bị bài học hôm sau
VIII Rút kinh nghiệm giờ dạy
Tiết (TPPCT): 13
Chương trỡnh: Cơ bản
Ngày soạn: / /2014 Lớp dạy: 11A3,5,7->10 KIỂM TRA 15 PHÚT SINH HỌC 11
(BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 2-TỰ CHỌN)
-Hỡnh thành cho học sinh thỏi độ nghiờm tỳc trong học tập, thi cử
II Trọng tõm bài kiểm tra
-Kiểm tra kiếm thức học sinh về hh
III Phương phỏp kiểm tra:
Kiểm tra trắc nghiệm với tổng số cõu là 20 cõu
IV Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh
1 Học sinh.
Trang 36-Ôn tập bài ở nhà thật kĩ, chuẩn bị tinh thần ổn định, vững vàng, tâm lí thoải mái khi kiểm tra, làm bài.
V Tiến trình kiểm tra
-Giáo viên yêu cầu học sinh cất hết sách, vở, tải liệu để kiểm tra
-Phát đề cho học sinh, yêu cầu làm bài nghiêm túc và coi kiểm tra, hết giờ thu bài
-Học sinh làm bài kiểm tra, hết giờ nộp bài
VI Củng cố (không)
Không củng cố mà nhận xét thái độ của học sinh khi kiểm tra
VII Dặn dò (ôn tập tiếp vì có liên quan đến kiến thức 12)
Về nhà ôn tập tiếp, tìm hiểu bài học hôm sau
VIII Rút kinh nghiệm kiểm tra
IX Bảng thống kê điểm cho các lớp
Câu 1 Bào quan thực hiện chức năng hô hấp chính là:
a Mạng lưới nội chất b Không bào c Lục lạp d Ty thể.
Câu 2 Nơi diễn ra sự hô hấp mạnh nhất ở thực vật là:
Câu 3 Giai đoạn đường phân diễn ra ở trong:
Câu 4 Hô hấp ở thực vật là quá trình
a Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng (ATP + nhiệt) cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
b Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành O 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
c Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời tích luỹ năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
d Khử các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
Câu 5 Chu trình crep diễn ra ở trong:
Câu 6 Các giai đoạn của hô hấp tế bào diễn ra theo trật tự nào?
-Trang36-MÃ 01
Trang 37a Chu trình crep Đường phân Chuỗi chuyền êlectron hô hấp.
b Đường phân Chuỗi chuyền êlectron hô hấp Chu trình crep.
c Đường phân Chu trình crep Chuỗi chuyền êlectron hô hấp.
d Chuỗi chuyền êlectron hô hấp Chu trình crep Đường phân.
Câu 7 Sản phẩm của sự phân giải kị khí (lên men) từ axit piruvic là:
a Rượi êtylic + CO 2 + Năng lượng.
b Axit lactic + CO 2 + Năng lượng. c Rượi êtylic + Năng lượng.d Rượi êtylic + CO 2
Câu 8 Quá trình hô hấp hiếu khí và hô hấp kị khí đều có giai đoạn chung là:
a Chuổi chuyển êlectron b Chu trình crep c Đường phân d Tổng hợp Axetyl – CoA.
Câu 9 Phân giải kị khí (lên men) từ axit piruvic tạo ra:
a Chỉ rượu êtylic.
b Rượu êtylic hoặc axit lactic.
c Chỉ axit lactic.
d Đồng thời rượu êtylic axit lactic.
Câu 10 Hô hấp hiếu khí xảy ra ở ty thể theo chu trình crep tạo ra:
Câu 12 Kết thúc quá trình đường phân, từ 1 phân tử glucôzơ sẽ tạo ra
a 2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 1H 2 O.
b 1 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 2H 2 O.
c 2 phân tử axit piruvic, 6 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 2H 2 O.
d 2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 4 phân tử NADH, 4H 2 O.
Câu 13 Từ 1 phân tử glucozơ qua giai đoạn đường phân tạo ra
Câu 14 Trong quang hợp có sự ngược với hô hấp là
a Nước không tạo ra trong quang hợp nhưng lại tạo ra trong hô hấp.
b Sự tham gia của các hợp chất kim loại màu.
c Chuyền êlectron, cả hai đều tổng hợp và phan giải chất hữu cơ.
d Tạo ra chất hữu cơ còn hô hấp phân giải chất hữu cơ.
Câu 15 Chức năng quan trọng nhất của quá trình đường phân là:
a Lấy năng lượng từ glucôzơ một cách nhanh chóng.
b Thu được mỡ từ Glucôse.
c Cho phép cacbohđrat thâm nhập vào chu trình crép.
d Có khả năng phân chia đường glucôzơ thành các tiểu phần nhỏ, tạo axit piruvic.
Câu 16 Hô hấp ánh sáng xảy ra với sự tham gia của 3 bào quan:
a Lục lạp, lozôxôm, ty thể.
b Lục lạp, Perôxixôm, ty thể. c Lục lạp, bộ máy gôn gi, ty thể.d Lục lạp, Ribôxôm, ty thể.
Câu 17 Khi mà nước, nhiệt độ, oxi trong môi trường tăng lên thì hô hấp sẽ
a tăng theo b giảm đi c có thể tăng hoặc giảm d không diễn ra trong tế bào
Câu 18 Để có sự hô hấp sáng cần các điều kiện là
a O 2 tích luỹ nhiều b O 2 tích luỹ ít c O 2 và ánh sáng cao, CO 2 thấp d cần ánh sáng cao
Câu 19 Ý nghĩa quan trọng nhất của đường phân tạo ra sản phẩm trung gian không chứa năng lượng, làm nguyên liệu cho quá trình chuyển hoá tiếp theo là
a tạo ra axit piruvic b tạo ra nước c tạo ATP d tạo ra CO 2
Câu 20 Đường phân bản chất của nó là
a phân giải đường b phân giải lipit c phân giải protêin d tạo ra điện tử
Trang 38ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT SINH HỌC 11 (BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 2) Học sinh chọn một đáp án đúng (hoặc đúng nhất) trong các đáp án dưới đây rồi điền vào các câu tương ứng ở phía cuối bài kiểm tra
Câu 1 Phân giải kị khí (lên men) từ axit piruvic tạo ra:
a Chỉ rượu êtylic.
b Rượu êtylic hoặc axit lactic. c Đồng thời rượu êtylic axit lactic.d Chỉ axit lactic.
Câu 2 Chức năng quan trọng nhất của quá trình đường phân là:
a Có khả năng phân chia đường glucôzơ thành các tiểu phần nhỏ, tạo axit piruvic.
b Lấy năng lượng từ glucôzơ một cách nhanh chóng.
c Thu được mỡ từ Glucôse.
d Cho phép cacbohđrat thâm nhập vào chu trình crép.
Câu 3 Đường phân bản chất của nó là
a tạo ra điện tử b phân giải đường c phân giải protêin d phân giải lipit
Câu 4 Khi mà nước, nhiệt độ, oxi trong môi trường tăng lên thì hô hấp sẽ
a có thể tăng hoặc giảm b không diễn ra trong tế bào c tăng theo d giảm đi
Câu 5 Kết thúc quá trình đường phân, từ 1 phân tử glucôzơ sẽ tạo ra
a 1 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 2H 2 O.
-Trang38-MÃ 02
Trang 39b 2 phân tử axit piruvic, 6 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 2H 2 O.
c 2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 4 phân tử NADH, 4H 2 O.
d 2 phân tử axit piruvic, 2 phân tử ATP và 2 phân tử NADH, 1H2 O.
Câu 6 Các giai đoạn của hô hấp tế bào diễn ra theo trật tự nào?
*a Đường phân Chu trình crep Chuỗi chuyền êlectron hô hấp.
b Chu trình crep Đường phân Chuỗi chuyền êlectron hô hấp.
c Đường phân Chuỗi chuyền êlectron hô hấp Chu trình crep.
d Chuỗi chuyền êlectron hô hấp Chu trình crep Đường phân.
Câu 7 Bào quan thực hiện chức năng hô hấp chính là:
a Không bào b Mạng lưới nội chất. *c Ty thể d Lục lạp.
Câu 8 Quá trình hô hấp hiếu khí và hô hấp kị khí đều có giai đoạn chung là:
a Đường phân b Tổng hợp Axetyl – CoA c Chuổi chuyển êlectron d Chu trình crep.
Câu 9 Hô hấp ở thực vật là quá trình
a Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành O 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
b Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng (ATP + nhiệt) cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
c Khử các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
b Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời tích luỹ năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
Câu 10 Nơi diễn ra sự hô hấp mạnh nhất ở thực vật là:
Câu 11 Để có sự hô hấp sáng cần các điều kiện là
a O 2 tích luỹ ít b O 2 tích luỹ nhiều c cần ánh sáng cao d O 2 và ánh sáng cao, CO 2 thấp
Câu 12 Từ 1 phân tử glucozơ qua giai đoạn đường phân tạo ra
Câu 13 Hô hấp ánh sáng xảy ra
Câu 16 Sản phẩm của sự phân giải kị khí (lên men) từ axit piruvic là:
a Axit lactic + CO 2 + Năng lượng.
b Rượi êtylic + CO 2
c Rượi êtylic + CO 2 + Năng lượng.
d Rượi êtylic + Năng lượng.
Câu 17 Hô hấp hiếu khí xảy ra ở ty thể theo chu trình crep tạo ra:
a CO 2 + ATP + NADH.
b CO 2 + ATP + FADH 2
c CO 2 + NADH + FADH 2
d CO 2 + ATP + NADH + FADH 2
Câu 18 Trong quang hợp có sự ngược với hô hấp là
a Chuyền êlectron, cả hai đều tổng hợp và phan giải chất hữu cơ.
b Tạo ra chất hữu cơ còn hô hấp phân giải chất hữu cơ.
c Nước không tạo ra trong quang hợp nhưng lại tạo ra trong hô hấp.
d Sự tham gia của các hợp chất kim loại màu.
Câu 19 Hô hấp ánh sáng xảy ra với sự tham gia của 3 bào quan:
a Lục lạp, lozôxôm, ty thể.
b Lục lạp, Perôxixôm, ty thể. c Lục lạp, bộ máy gôn gi, ty thể.d Lục lạp, Ribôxôm, ty thể.
Câu 20 Ý nghĩa quan trọng nhất của đường phân tạo ra sản phẩm trung gian không chứa năng lượng, làm nguyên liệu cho quá trình chuyển hoá tiếp theo là
a tạo ATP b tạo ra CO 2 c tạo ra axit piruvic d tạo ra nước
Họ và tên : Lớp 11A MÃ 02
Học sinh điền đáp đáp án tương ứng của các câu trên vào phần dưới đây
Câu
Trang 40ĐÁP ÁN ĐỀ KIỂM TRA 15 PHÚT SINH HỌC 11
(BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT SỐ 2) Học sinh chọn một đáp án đúng (hoặc đúng nhất) trong các đáp án dưới đây rồi điền vào các câu tương ứng ở phía cuối bài kiểm tra
Câu 1 Bào quan thực hiện chức năng hô hấp chính là:
a Mạng lưới nội chất b Không bào c Lục lạp. *d Ty thể.
Câu 2 Nơi diễn ra sự hô hấp mạnh nhất ở thực vật là:
Câu 3 Giai đoạn đường phân diễn ra ở trong:
Câu 4 Hô hấp ở thực vật là quá trình
*a Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng (ATP + nhiệt) cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
b Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành O 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
c Ôxy hoá các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời tích luỹ năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
d Khử các hợp chất hữu cơ thành CO 2 và H 2 O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động của cơ thể.
Câu 5 Chu trình crep diễn ra ở trong:
-Trang40-MÃ 01