Bài học hôm nay thầy trò chúng ta cùng nhau tìm hiểu HOẠT ĐỘNG 1: Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý Gọi HS đọc đoạn trích sgk/74-75 được ghi ở bảng phụ * Thảo luận: Qua câu “Trời ơi,
Trang 1Ngữ văn 9 -2 TUAÀN 26 Ngaứy soaùn: 20.02.2011 TIEÁT 121 Văn bản SANG THU Ngaứy daùy: 21.02.2011
- Hửừu Thổnh -
A MệÙC ẹOÄ CAÀN ẹAẽT:
Hieồu ủửụùc nhửừng caỷm nhaọn tinh teỏ cuỷa nhaứ thụ veà sửù bieỏn ủoồi cuỷa ủaỏt trụứi tửứ cuoỏi haù sang ủaàu thu
B TROẽNG TAÂM KIEÁN THệÙC, Kể NAấNG, THAÙI ẹOÄ:
1.Kieỏn thửực :
Veỷ ủeùp cuỷa thieõn nhieõn trong khoaỷnh khaộc giao muứa vaứ nhửừng suy nghú mang tớnh trieỏt lớ cuỷa taực giaỷ
2.Kú naờng :
- ẹoùc - hieồu vaờn baỷn thụ trửừ tỡnh hieọn ủaùi
- Theồ hieọn nhửừng suy nghú, caỷm nhaọn veà moọt hỡnh aỷnh thụ, moọt khoồ thụ, moọt taực phaồm thụ
3 Thaựi ủoọ: giỏo dục học sinh tỡnh yờu quờ hương đất nước
C PHệễNG PHAÙP: vấn đỏp, thuyết trỡnh , bỡnh giảng
D TIEÁN TRèNH DAẽY HOẽC:
1) OÅn ủũnh : Kieồm tra sú soỏ
2) Kieồm tra baứi cuừ :
- ẹoùc thuoọc loứng vaứ dieón caỷm baứi thụ “Vieỏng laờng Baực”
- Phaõn tớch moọt trong nhửừng hỡnh aỷnh aồn duù maứ em taõm ủaộc nhaỏt(haứng tre,maởt trụứi … ) ?
- Phaõn tớch caực ủieọp tửứ,ủieọp ngửừ trong baứi thụ?
3) Baứi mụựi :
*Giụựi thieọu baứi :
Đất nớc Việt Nam chúng ta, đặc biệt là Miền Bắc, một năm có 4 mùa rõ rệt: Xuân, hạ thu, đông Vaứo thụứi ủieồm chuyeồn muứa, thieõn nhieõn vaùn vaọt cuừng ủeàu coự sửù thay ủoồi roừ reọt vaứ ủoự cuừng laứ nguoàn saựng taùo ngheọ thuaọt cho caực nhaứ thụ coự taõm hoàn nhaùy caỷm tinh teỏ Muứa thu ủaừ ủi vaứo thụ ca, nhaùc hoaù raỏt nhieàu, laứ nguoàn caỷm hửựng baỏt taọn cho caực nhaứ thụ Chuựng ta ủaừ bieỏt ủeỏn chuứm thụ thu cuỷa Nguyeón Khuyeỏn,
"ẹaõy muứa thu tụựi" (Xuaõn Dieọu),… Hoõm nay, thaày troứ chuựng ta cuứng nhau ủi tỡm hieồu neựt caỷm nhaọn mụựi laù cuỷa nhaứ thụ Hửừu Thổnh khi ủaỏt trụứi chuyeồn sang thu qua vaờn baỷn "Sang thu"
HOAẽT ẹOÄNG 1 : Tỡm hieồu veà taực giaỷ,taực phaồm
Cho HS ủoùc chuự thớch * sgk/ 71
GV lửu yự HS chổ caàn bieỏt maỏy thoõng tin ngaộn goùn veà taực giaỷ
(?) Baứi thụ ủửụùc saựng taực vaứo thụứi gian naứo?(gaàn cuoỏi naờm 1977,in
laàn ủaàu tieõn treõn baựo vaờn ngheọ)
HOAẽT ẹOÄNG 2 Hửụựng daón HS ủoùc-hieồu vaờn baỷn
Yeõu caàu ủoùc gioùng nheù,nhũp chaọm,khoan thai,traàm laộng vaứ thoaựng
suy tử
GV cuứng HS ủoùc toaứn vaờn baỷn moọt laàn,nhaọn xeựt caựch ủoùc
Giaỷi thớch caực tửứ khoự theo chuự thớch sgk
(?) Theo em vaờn baỷn naứy thuoọc theồ thụ gỡ?
* GV: Caỷ baứi thụ laứ nhửừng quan saựt,caỷm nhaọn cuỷa taực giaỷ veà thieõn
nhieõn muứa thu,tửứng khoồ noỏi tieỏp nhau ủeàu nhử vaọy neõn khoõng caàn
thieỏt phaỷi chia ủoaùn
HS ủoùc khoồ 1
(?) Muứa thu “hỡnh nhử ủaừ veà”ủửụùc caỷm nhaọn qua nhửừng bieồu hieọn
naứo cuỷa thieõn nhieõn?
(?) Em hieồu “Gioự se” laứ gioự ntn?
(?) Tửứ “phaỷ”coự theồ thay theỏ baống tửứ naứo?(thoồi,ủửa,bay,lan, toaỷ)
I Tỡm hi ểu chung
1.Chuự thớch sgk/ 71
- Gaàn cuoỏi naờm 1977,in laàn ủaàu tieõn treõn baựo vaờn ngheọ)
II ẹoùc - hieồu vaờn baỷn
1 ẹoùc vaứ tỡm hieồu tửứ khoự
2 Theồ thụ: 5 tieỏng
3 Phaõn tớch
a Khoồ thụ 1 Boóng nhaọn ra hửụng oồi Phaỷ vaứo trong gioự se Sửụng chuứng chỡnh qua ngoừ Hỡnh nhử thu ủaừ veà
Trang 2Ngữ văn 9 -2
Dùng từ “phả”có gì hay hơn? (thấy được cái đột ngột,bất ngờ)
(?) Từ “bỗng”đặt ở đầu bài có ý nghĩa gì?
(?) Từ “chùng chình”có thể thay bằng từ nào?(dềnh dàng,đủng
đỉnh,chầm chậm,….)với từ này hình ảnh thơ trở nên ntn trong việc
biểu hiện thiên nhiên?
HS đọc tiếp khổ 2
(?) Trong khổ thơ 2 hình ảnh thiên nhiên sang thu được tiếp tục
phát hiện bằng những hình ảnh,chi tiết nào?
(?) Tại sao sông dềnh dàng mà chim bắt đầu vội vã?(chim vội vã
vì sợ lạnh,phải đi tránh rét ở những miền ấm áp hơn.Dòng sông
nước bắt đầu cạn,chạy chậm lại,không cuồn cuộn như thời gian
mùa hè)
(?) Hình ảnh có đám mây mùa hạ vắt nửa mình sang thu nên hiểu
ntn?
(?) Có thật có một đám mây như thế không?
HS đọc tiếp khổ 3
(?) Thiên nhiên sang thu còn gợi ra bằng những hình ảnh nào?
* Thảo luận: Tại sao tác giả viết: Sấm cũng bớt bất ngờ - trên
hàng cây đứng tuổi? (Suy ngẫm của tác giả….)Theo em đây có phải
là 2 câu thơ hay nhất trong bài không?Vì sao?
* GV so sánh thêm với một số bài thơ thu: Tiếng thu (Lưu Trọng
Lư);Đây mùa thu tới (Xuân Diệu)
HOẠT ĐỘNG 3 : Tổng kết
(?) Nhận xét về đặc sắc nội dung, nghệ thuật của bài thơ?
HS đọc ghi nhớ sgk/71
=> Từ láy gợi hình,từ ngữ chọn lọc,cảm nhận qua nhiều giác quan
=> Tâm trạng ngỡ ngàng,cảm xúc bâng khuâng khi nhận ra tín hiệu của sự chuyển mùa từ ngọn gió se mang theo hương ổi
b.Khổ thơ 2 Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu
=> Từ láy ,liên tưởng sáng tạo,thú vị
=>Mùa thu sang được cụ thể hoá hơn,tất cả mọi vật đã thay đổi hẳn
c Khổ thơ 3 Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn mưa Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi
=> Tả thực về thiên nhiên lúc sang thu
=> Hình ảnh ẩn dụ:Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh,của cuộc đời
III Tổng kết
Ghi nhớ sgk/71
a
Nghệ thuật:
- Khắc họa được hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, đặc sắc về thời điểm giao mùa hạ – thu ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc Bộ
- Sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ (bỗng, phả, hình như, ), phép nhân hóa (sương, chình, sông được lúc dềnh dàng, ), phép ẩn dụ (sấm, hàng cây đứng tuổi)
b Y
Ù nghĩa văn bản :
Bài thơ thể hiện những cảm
Trang 3Ngữ văn 9 -2
HOẠT ĐỘNG 4: Luyện tập
Dựa vào các hình ảnh,bố cục của bài thơ,em hãy viết một bài văn
ngắn diễn tả cảm nhận của Hữu Thỉnh trước sự biến chuyển của
đất trời sang thu
nhận tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa
IV Luyện tập
4 Hướng dẫn tự học:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Phân tích, cảm thụ những hình ảnh thơ hay, đặc sắc trong bài
- Sưu tầm thêm một vài đoạn thơ, bài thơ viết về mùa thu, cảm nhận để thấy được nét đặc sắc của mỗi bài
- chuẩn bị bài " NghĩaTường minh và hàm ý''
E Rút kinh nghiệm:
****************************************************
TUẦN 26 Ngày soạn: 20.02.2011 TIẾT 122, Tiếng Việt: Ngày dạy: 21.02.2011
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý
- Xác định được nghĩa tường minh và hàm ý ở trong câu
- Biết sử dụng hàm ý trong giao tiếp hằng ngày
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1.Kiến thức :
- Khái niệm nghĩa tường minh và hàm ý
- Tác dụng của việc tạo hày ý trong giao tiếp hàng ngày
2.Kĩ năng :
- Nhật biết được nghĩa tường minh và hàm ý ở trong câu
- Giải đoán được hàm ý trong văn cảnh cụ thể
- Sử dụng hàm ý sao cho phù hợp với tình huống giao tiếp
3 Thái độ: Yêu tiếng việt nhiều hơn, cĩ ý thức trong khi nĩi , viết
C PHƯƠNG PHÁP: thuyết trình , vấn đáp, đàm thoại,
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Ổn định : Kiểm tra sĩ số
2) Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra vở soạn bài của HS
3) Bài mới :
*Giới thiệu bài :
Trong giao tiếp hàng ngày, mỗi phát ngôn của chúng ta đều chứa đựng một thông tin nào đó Có khi
thông tin được trực tiếp thông báo qua lời nói, tức nó có nghĩa tường minh Xong cũng có khi có những thông tin phải suy ra từ lời nói mà không được hiểu trực tiếp, đó là nghĩa hàm ý Vậy, nghĩa tường minh
Trang 4Ngữ văn 9 -2
và nghĩa hàm ý là gì? Chúng ta cần phât biệt chúng ra sao? Bài học hôm nay thầy trò chúng ta cùng nhau tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG 1: Phân biệt nghĩa tường minh và
hàm ý
Gọi HS đọc đoạn trích sgk/74-75 được ghi ở bảng
phụ
* Thảo luận: Qua câu “Trời ơi,chỉ còn 5 phút!”
em hiểu anh thanh niên muốn nói điều gì?Vì sao
anh thanh niên không nói thẳng điều đó với hoạ
sĩ và cô gái?
(?) Câu nói thứ 2 của anh thanh niên có ẩn ý gì
không?
(?) Câu nói thứ nhất được cô gọi là câu nói hàm ý
còn câu nói thứ 2 là nghĩa tường minh Vậy theo
em thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý?
Gọi HS đọc ghi nhớ
* Bài tập nhanh:
Thấy chàng trai mặc cái áo sơ mi mới khá đẹp, cô
gái (là bạn thân của chàng trai) hỏi:
- Ai đã tặng anh cái áo này?
1 Cho biết câu hỏi của cô gái có hàm ý gì?
2 Câu trả lời của chàng trai sẽ có tác dụng ntn
đối với cô gái khi:
a Chàng trai là người thật thà
b Chàng trai là người giả dối
HOẠT ĐỘNG 2 : Luyện tập
Thảo luận:
Bài 1/75: Đọc lại đoạn trích dẫn ở mục I và cho
biết:
a Câu nào cho thấy hoạ sĩ cũng chưa muốn chia
tay anh thanh niên?Từ ngữ nào giúp em nhận ra
điều ấy?
b Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái
trong câu cuối đoạn văn.Thái độ ấy giúp em
đoán ra điều gì liên quan tới chiếc khăn mùi soa?
Bài 2/75
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn
trích?
I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
1 Ví dụ: Bảng phụ
- “Trời ơi,chỉ còn 5 phút!” (Tiếc quá,không còn đủ thời gian để được trò chuyện,tâm tình; …….)
→ Hàm ý
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
→ Tường minh
2 Ghi nhớ sgk/75
II Luyện tập
Bài 1/75
a – Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy
Cụm từ “tặc lưỡi”
b - “mặt đỏ ửng”:ngượng ngùng,khó nói
- “nhận lại chiếc khăn”:một hành động thay lời cảm ơn
- “quay vội đi”:lúng túng,bối rối không thể thốt nên lời và cũng không đủ can đảm kéo dài khoảng thời gian đứng rất gần nhau để nhìn anh thanh niên
Bài 2/75
Hàm ý: Nhà hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đã phải đi
Bài 3/75:
Hàm ý: ông vô ăn cơm đi
Bài 4/76
Trang 5Ngữ văn 9 -2
* GV ra thêm bài tập bổ trợ để về nhà HS làm
Tìm hàm ý trong các câu nói in đậm trong cuộc
thoại:
a.Lan:Tối qua tớ thấy bạn đi chơi với anh Hùng!
Cúc:Tớ nghĩ,hình như bạn thích ăn ốc lắm thì
phải?
b Vợ: Chồng cái Hà tâm lý thật,sinh nhật nào
cũng tặng hoa cho vợ!
Chồng: Thì tay ấy dạy môn tâm lý mà!
Vợ: Thế anh dạy môn gì?
Chồng : Nhưng anh làm công tác quản lý kia mà!
“ Hà nắng gớm,về nào… ”không có hàm ý,mà chỉ là câu đánh trống lảng
“ Tôi thấy người ta đồn … ” không có hàm ý,mà chỉ là câu nói bỏ lửng
4.Hướng dẫn tự học:
- Liên hệ thực tế để sử dụng hàm ý một cách hợp lí, hiệu quả khi nói và viết
- học kĩ bài chuẩn bị bài'' Nghĩa tường minh và hàm ý''ti ếp theo
E Rút kinh nghiệm:
*****************************************************
TUẦN 26 Ngày soạn: 20.02.2011 TIẾT 123 Tiếng Việt: Ngày dạy: 22.02.2011
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
(T Theo )
A Mức độ cần đạt:
- Nắm được hai điều kiện sử dụng hàm ý liên quan đến người nĩi , người nghe
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức: - Giúp học sinh xác định dược điều kiện sứ dụng hàm ý
- Người nĩi (người viết) cĩ ý thức đưa hàm ý vào câu nĩi
- Người nghe cĩ đủ năng lực giải đốn hàm ý
2 Kĩ năng :- Người nghe cĩ đủ năng lực giải đốn hàm ý
3 Thái độ: - Biết sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý trong giao tiếp
B Chuẩn bị:
- Tích hợp với phần tập làm văn; liên kết câu và đoạn văn.
- Giáo viên : Bảng phụ, các bài tập
- Học sinh : đọc trước bài
C Tiến trình lên lớp:
1 Tổ chức:
2 Kiểm tra : ? Như thế nào là nghĩa tường minh, nghĩa hàm ý?
? Cho ví dụ về nghĩa hàm ý và tường minh?
3 Bài mới: Giới thiệu bài :
* Hoạt động 1: Điều kiện sử dụng
hàm ý
I Điều kiện sử dụng hàm ý
1 Xét vd : Đoạn trích SGK/90
Trang 6Ngữ văn 9 -2
- GV: Cho HS đọc đoạn trích mục 1
SGK
? Trong đoạn văn trên câu văn nào
có sử dụng hàm ý
HS: Tìm và trả lời
? Nêu hàm ý của các câu vừa tìm
HS suy nghĩ trả lời
? Vì sao chị Dậu không dám nói
thẳng ra mà phải dùng hàm ý
*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS
luyện tập
Bài tập1
- 1 HS đọc yêu cầu bài tập
- Trình bày miệng trước lớp
- HS khác bổ sung (nếu có)
Bài tập2
- 1 HS đọc yêu cầu bài tập và thực
hiện
- HS khác bổ sung (nếu có)
- GV đánh giá
Bài tập3
- 1 HS đọc yêu cầu bài tập
- Trình bày miệng trước lớp
- HS khác bổ sung (nếu có)
+ HS: Tìm thêm các ví dụ trao đổi
giữa các tổ phân tích các câu chứa
câu nói hàm ý
- Con chỉ được ăn ở nhà bữa này nữa
- Hàm ý : Sau bữa ăn này con không được ăn cơm ở nhà với thầy mẹ và các em nữa Mẹ đã bán con Đây là điều đau lòng nên chị Dậu tránh nói thẳng ra
- Con sẽ ăn cơm ở nhà cụ Nghị thôn Đoài
- Hàm ý :: Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài Hàm ý này rõ hơn vì cái tí không hiểu được hàm ý của câu nói thứ nhất Sự :giãy nảy » và câu nói trong tiếng khóc của cái tí « U bán con thật đấy ư ? « cho thấy Tí đã hiểu mẹ
Ghi nhớ : SGK/91
II Luyện tập :
1.Bài tập 1 :
a Người nói :Anh thanh niên
- Người nghe :Ông hoạ sĩ và cô gái
- Hàm ý của câu in đậm là : « Mời bác và cô vào nhà uống nước »
- Hai người nghe đều hiểu hàm ý đó, Chi tiết :Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà ,ngồi xuống ghế cho biết điều này
b Người nói là anh Tấn người nghe là chị hàng đậu
« Ngày trước »
- Hàm ý của câu nói đó là :Chúng tôi không thể cho được »
Người nghe hiểu được câu nói đó ở câu nói cuối cùng :
« Thật là càng giàu có càng không giám rời một đồng
xu ! Càng không giám rời một đồng xu càng giàu có » ! »
c Người nói là Thuý Kiều, người nghe là Hoạn Thư
- Hàm ý của câu nói thứ nhất « mát mẻ », »giễu cợt » :Quyền quý như tiểu thư cũng phải có lúc đứng trước « Hoa Nô » này ư ?
- Hàm ý của câu in đậm thứ hai này là « Hãy chuận bị cho sự báo án thích đáng »
- Hoạn Thư hiểu hàm ý đó, cho nên « Hồn lạc phách xiêu –Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca »
2 Bài tập 2 :
- Cơm sôi nhão bây giờ
- Hàm ý cảu câu in đậm : » Chắt giùm nước để cơm khỏi nhão ».Em bé dùng hàm ý vì đã có lần trước đó nói thẳng rồi mà không hiệu quả,,và vì thế mà bực mình Lần nói thứ hai này có thêm thời gian bức bách(tránh để lâu cơm nhão)
- Việc sử dụng hàm ý không thành công vì « Anh Sáu vẫn ngồi im » ,tức là anh tỏ ra không cộng tác(Vờ như không nghe không hiểu »
3 Bài tập 3 :
- Dùng câu: mai mình phải đi thăm người ốm
4 Bài tập 4 :
Hàm ý : Tuy hi vọng chưa thể nói là thực , hay hư nhưng nếu
cố gắng thực hiện thì có thể đạt được
4 Củng cố, dặn dò:
- Các nội dung cần nắm chắc: + Nghĩa tường minh+ Hàm ý
+ Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
Trang 7Ngữ văn 9 -2
- Học bài + xem lại và hồn thành các bài tập
- Tìm thêm các tình huống trong đời sống mà ở đĩ người nĩi cĩ sử dụng hàm ý
- Điều kiện sử dụng hàm ý
- Chuẩn bị bài : ''Nĩi với con "
E Rút kinh nghiệm:
********************************************* TUẦN 26 Ngày soạn: 20.02.2011 TIẾT 124 Văn bản Ngày dạy: 23.02.2011 NÓI VỚI CON - Y Phương -
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Cảm nhận được tình cảm gia đình ấm cúng, tình yêu quê hương thắm thiết, niềm tự hào về sức sống mạnh mẽ, biền bỉ của “người đồng mình” và mong mỏi của một người cha với con qua cách diễn tả độc đáo của nhà thơ Y Phương B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ: 1.Kiến thức :
- Tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái - Tình yêu và niềm tự hào về vẻ đẹp, sức sống mảnh liệt của quê hương - Hình ảnh và cách diễn đạt độc đáo của tác giả trong bài thơ 2.Kĩ năng : - Đọc - hiểu văn bản thơ trữ tình hiện đại - Phân tích cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh, gợi cảm của thơ ca miền núi 3 Thái độ: giáo dục HS tình yêu quê hương đất nước, quý trọng những gì của quê hương dù là những điề bình thường giản dị nhất C PHƯƠNG PHÁP: Thuyết trình, vấn đáp, bình giảng, đọc diễn cảm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1) Ổn định : Kiểm tra sĩ số 2) Kiểm tra bài cũ : - Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Sang thu”,nói cảm nhận của em về 2 câu thơ mà em cho là hay nhất? - Giải thích ý vị triết lý trong 2 câu thơ cuối cùng? - Vì sao nói cảm nhận và cách miêu tả của Hữu Thỉnh trong bài thơ thật tinh tế? 3) Bài mới :
*Giới thiệu bài : Lòng thương yêu con cái, ước mong thế hệ sau tiếp nối xứng đáng, phát huy truyền thống của tổ tiên, của quê hương vốn là một tình cảm cao đẹp của con người Việt Nam từ xưa đến nay Bài thơ “Nói với con” của nhà thơ Y Phương cũng nằm trong nguồn cảm hứng rộng lớn, phổ biến ấy nhưng tác giả lại có cách nói xúc động của riêng mình Điều tạo nên cái riêng, động đáo ấy là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ
HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu về tác giả,tác phẩm
Cho HS đọc chú thích * sgk/ 73
I.Tìm hi ểu chung
1 Chú thích sgk/ 73
Trang 8Ngữ văn 9 -2
GV lưu ý HS chỉ cần biết mấy thông tin ngắn gọn về tác
giả
(?) Em biết gì về bài thơ “Nói với con”?
HOẠT ĐỘNG 2 Hướng dẫn HS đọc-hiểu văn bản
Yêu cầu đọc giọng ấm áp,yêu thương,ngọt ngào
GV cùng HS đọc toàn văn bản một lần,nhận xét cách đọc
Giải thích các từ khó theo chú thích sgk
(?) Theo em văn bản này thuộc thể thơ gì? Chia bố cục?
HS đọc đoạn 1
(?) Bốn câu đầu có cách diễn đạt ntn?
(?) Em hiểu ý nghĩa 4 câu thơ đó ra sao?
(?) Những hình ảnh chân phải,chân trái,một bước,hai bước
nói lên điều gì?(từng bước đi,từng tiếng nói,tiếng cười của
con đều được cha mẹ chăm chút,mừng vui đón nhận)
(?) Em hiểu “người đồng mình”là gì?Có thể thay thế
“người đồng mình” bằng từ ngữ nào khác? ( người
bản,quê mình)
(?) Các hình ảnh “Đan lờ ……… câu hát”
và “Rừng cho hoa ……… cho những tấm lòng”
HS đọc tiếp đoạn còn lại
(?) Người cha đã nói với con mình về những đức tính gì
của người đồng mình? ( HS tìm chi tiết qua ý thơ sau đó
khái quát lại)
* Thảo luận :Trong cách nói ấy em thấy người cha muốn
truyền cho người tình cảm gì với quê hương? (tình cảm
yêu thương trìu mến,thiết tha và niềm tin tưởng của người
cha qua lời nói với con)
II Đọc-tìm hiểu văn bản
1 Đọc và tìm hiểu từ khó
2 Thể thơ: tự do
3 Bố cục 2 phần
- Từ đầu……….trên đời:Con lớn lên
trong tình yêu thương,nâng đỡ của cha mẹ,trong cuộc sống lao động êm đềm của quê hương
- Còn lại:Tự hào về sức sống mạnh mẽ,bền bỉ,về truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền thống ấy.
4 Phân tích
a Con lớn lên trong tình yêu thương,nâng đỡ của cha mẹ,trong sự đùm bọc của quê hương
Chân phải bước tới cha
………
Hai bước chạm tiếng cưòi
=> Cách nói hình ảnh,cụ thể
=> Tạo được không khí gia đình đầm ấm,quấn quýt
Người đồng mình yêu lắm con ơi
……….
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời
=> Miêu tả cụ thể (đan lờ cài … ken câu
hát) => Gắn bó quấn quýt trong lao động
=> Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động,trong thiên nhiên thơ mộng và nghĩa tình của quê hương
b Những đức tính của người đồng mình và mơ ước của người cha với con mình
Người đồng mình thương lắm con ơi
………
Không lo cực nhọc
=> Nghèo đói,cực nhọc,lam lũ nhưng mạnh mẽ,khoáng đạt với chí lớn,luôn yêu quý,tự hào gắn với quê hương
=> Mong con phải có nghĩa tình chung thuỷ với quê hương,biết chấp nhận vượt qua gian nan thử thách bằng ý chí,niềm tin của mình
Người đồng mình thô sơ da thịt
Trang 9Ngữ văn 9 -2
HOẠT ĐỘNG 3: Tổng kết
(?) Qua bài thơ em thấy tình cảm của người cha đối với
con ntn?
(?) Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ? (giọng
điệu thiết tha,trìu mến;xây dựng hình ảnh cụ thể mà có
tính khái quát,mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ;bố cục chặt
chẽ,dẫn dắt tự nhiên)
HS đọc ghi nhớ sgk/73
HOẠT ĐỘNG 4: Luyện tập
Làm câu hỏi sgk/74
………
Nghe con => Mộc mạc,giàu chí khí,niềm tin =>Mong con biết tự hào với truyền thống quê hương,dặn dò con cần tự tin mà vững bước trên đường đời III Tổng kết Ghi nhớ sgk/71 1 Nghệ thuật: - Có giọng điệu thủ thỉ, tâm tình tha thiết, trìu mến - Xây dựng những hình ảnh thơ vừa cụ thể, vừa mang tính khái quát, mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ - Có bố cục chặt chẽ, dẫn dắt tự nhiên 2 Y Ù nghĩa văn bản : Bài thơ thể hiện tình yêu thương thắm thiết của cha mẹ dành cho con cái;tình yêu, niềm tự hào về quê hương, đất nước IV Luyện tập 4.Hướng dẫn tự học, d ặn dị : - Học thuộc lòng và tập đọc diễn cảm bài thơ - Cảm thụ, phân tích những hình ảnh thơ độc đáo, giàu ý nghĩa trong bài - chuẩn bị bài : '' Nghị luận về một đoạn thơ , bài thơ " E Rút kinh nghiệm:
****************************************************
TUẦN 26 Ngày soạn: 20.02.2011 TIẾT 125 T ập làm văn Ngày dạy: 25.02.2011 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ,BÀI THƠ A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu và biết cách làm một bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ: 1.Kiến thức :
Đặc điểm, yêu cầu đối với bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ 2.Kĩ năng : - Nhận diện được bài văn nghị luận về môt đoạn thơ, bài thơ - Tạo lập văn bản nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ 3 Thái độ: giáo dục HS cĩ khả năng - Tạo lập văn bản nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ C PHƯƠNG PHÁP: vấn đáp, thuyết trình,
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Ổn định : Kiểm tra sĩ số
Trang 10Ngữ văn 9 -2
2) Kiểm tra bài cũ :
- Nêu cách làm bài văn nghị luận về một tác phẩm truyện (đoạn trích)?
3) Bài mới :
*Giới thiệu bài :
HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu bài nghị luận về một
đoạn thơ,bài thơ
Cho HS đọc văn bản sgk/77
* Thảo luận 5 câu hỏi sau:
(?) Vấn đề nghị luận của văn bản này là gì?
(?) Khi phân tích hình ảnh mùa xuân,tác giả nêu
ra mấy luận điểm?
(?) Những luận cứ nào làm sáng tỏ cho các luận
điểm?
(?) Nhận xét về bố cục của văn bản? (bố cục đầy
đủ 3 phần hợp lý, mở bài đoạn 1, thân bài 4 đoạn
giữa, kết bài đoạn cuối)
(?) Nhận xét về cách diễn đạt trong từng đoạn?
(cách dẫn dắt vấn đề hợp lý;phân tích hợp lý;
cách tổng kết,khái quát có sức thuyết phục)
(?) Theo em thế nào là nghị luận về một đoạn
thơ,bài thơ ? HS đọc ghi nhớ sgk/78
HOẠT ĐỘNG 2 Hướng dẫn HS luyện tập
* Thảo luận:
Ngoài các luận điểm đã nêu về hình ảnh mùa
xuân trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” ở văn bản
trên,hãy suy nghĩ và nêu thêm các luận điểm
khác nữa về bài thơ đặc sắc này?
* Sau khi làm xong bài tập: GV đọc tham khảo
một bài văn mẫu với đề bài:
Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là những lời tâm
nguyện thiết tha,cảm động của nhà thơ Thanh
Hải
Hãy phân tích bài thơ để thấy những tình cảm đó
(Thiết kế Ngữ văn 9 tập 2,sgk/179)
I Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ
1 ví d ụ Ï: Văn bản sgk/77
- Vấn đề nghị luận: Hình ảnh mùa xuân và
cảm xúc của Thanh Hải trong bài “Mùa xuân nho nhỏ”
- Các câu mang luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều ý nghĩa
+ Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết tha,trìu mến của nhà thơ
+ Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hoà nhập,được dâng hiến của nhà thơ
⇒ Bố cục đầy đủ 3 phần hợp lý; cách dẫn dắt vấn đề hợp lý;phân tích hợp lý; cách tổng kết, khái quát có sức thuyết phục
2 Ghi nhớ sgk/78
II Luyện tập
- Luận điểm về nhạc điệu của bài thơ : bất kỳ
một bài thơ hay nào cũng có nhạc hàm chứa trong nó;tính nhạc thể hiện ở nhịp điệp và tiết tấu của bài thơ,nó vang ngân trong tâm hồn người đọc.Bằng chứng là nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ nhạc bài thơ này
- Luận điểm về bức tranh mùa xuân của bài thơ : một bài thơ hay bao giờ cũng hàm chứa
những yếu tố hội hoạ trong nó (tho trung hữu hoạ);tính hoạ thể hiện ở hình ảnh,màu sắc,không gian,đối tượng … được miêu tả trong bài thơ,nó giúp cho người đọc có thể hình dung ra một cách cụ thể các đối tượng và kèm theo đó là những cảm xúc khi thì hưng phấn,lúc lại bâng khuâng ……
4 Hướng dẫn tự học:
- Dựa vào dàn ý đã lập, viết bài nghị luận về một đoạn thơ hoặc bài thơ
- Học thuộc ghi nhớ sgk, chuẩn bị bài " Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ ''
E Rút kinh nghiệm: