Ngữ Văn 9- 2
Ngày soạn: / /2011 Ngày dạy: / /2011 TIẾT 115 Văn bản: VIẾNG LĂNG BÁC (Viễn Phương)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Những tình cảm thiêng liêng của tác giả,của một người con từ miền Nam ra viếng lăng Bác
- Những đặc sắc về hình ảnh ,tứ thơ, giọng điệu của bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình
- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ
3 Thái độ:
- Tự nhận thức được vẻ đẹp nhân cách HCM
- Học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM
- Tình yêu thiên nhên qua những hình ảnh thơ sáng tạo ,đẹp, độc đáo
II CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên: Giáo án chuẩn-STK-SGK- Tranh HCM
2.Học sinh: Bài soạn
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Đọc thuộc lòng bài thơ Con cò nêu ý nghĩa văn bản., nội dung và nghệ thuật ?
3 Bài mới:
Hoạt động của giáo viên và - học sinh Nội dung học sinh ghi
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả tác phẩm
HS đọc phần chú thích SGK
- Hãy nêu vài nết sơ lược về tác giả Viễn Phương?
- Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
GV hướng dẫn HS đọc bài thơ
GV đọc một lần- 2 HS đọc
- Bài thơ miêu tả lăng Bác hay miêu tả xúc động
lòng người khi vào lăng viếng Bác?
- Từ đó hãy xác định PTBĐ của bài thơ?
- Bài thơ được viết theo thể thơ gì?
- Mạch cảm xúc của nhà thơ diễn ra theo trình tự
không gian và thời gian nào?
- Cảm xúc bao trùm của bài thơ là gì?
- Hãy tìm bố cục của bài thơ?
Hoạt động 2: Tìm hiểu chi tiết văn bản
- Chú thích trong SGK cho biết người con ra thăm
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Viễn Phương tên thật là Phan Thanh Viễn sinh năm
1928, quê ở An Giang
- Là một trong những cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam
- Thơ ông thướng nhỏ nhẹ, giàu tình cảm mơ mộng ngay trong những hoàn cảnh chiến đấu ác liệt
2 Tác phẩm
Viếng lăng Bác được sáng tác năm 1976 và được in trong tập thơ Như mấy mùa xuân của tác giả(1978)
3 Đọc- chú thích
4 Phương thức biểu đạt
Miêu tả+Biểu cảm- Thơ trữ tình
5 Thể thơ 8 chữ( có câu 7 chữ, 9 chữ)
6 Mạch cảm xúc của bài thơ
Mạch cảm xúc diễn ra theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác( Trước khi vào lăng, Khi vào lăng, Trước khi ra về)
* Cảm xúc bao trùm của bài thơ: Là niềm xúc động thiêng liêng thành kính lòng biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi tác giả từ miền nam ra viếng lăng bác
II Tìm hiểu chi tiết văn bản
1 Cảm xúc trước lăng Bác
Trang 2Ngữ Văn 9- 2
lăng Bác trong hoàn cảnh nào?
- Khổ thơ thứ nhất được bắt đầu bằng từ xưng hô
“con”Ý nghĩa của lời xưng hô cho ta thấy tình cảm
của tác giả đối với Bác như thế nào?
GiaoViên bình giảng
- Ấn tượng đầu tiên của tác giả về lăng bác là hình
ảnh gì?
- Hình ảnh hàng tre có gì đáng chú ý? Tác giả sử
dung nghệ thuật gì?
Học Sinh phát hiện
GViên nhận xét và bình giảng thêm cho Hsinh hiểu
- Hình ành hàng tre còn được tác giả miêu tả như
thế nào?
Gviên bình: Lăng Bác thật gần gũi, ở trong tre, ở
giữa tre như một làng quê thân thuộc Đồng thời tác
giả cũng nhằm thể hiện nét tượng trưng: Cây cối
mang màu đất nước biểu tượng của dân tộc đã tập
trung về quanh Bác, xếp thành đội ngũ chỉnh tề giữ
giấc ngủ bình yên cho Người.Đó cũng là tấm lòng
của nhà thơ đới với Bác
- Khi vào lăng viếng Bác hình ảnh đầu tiên tác giả
miêu tả lả hình ảnh gì? Phân tích hình ảnh đó?
GViên bình
- Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác diễn tả
bằng tình cảm như thế nào? Cách diễn đạt có nét gì
độc đáo?
GViên bình
- Khổ thơ thứ 3 tác giả miêu tả điều gì?
- Tại sao tình cảm của tác giả bổng nhiên đột biến
nghe nhói ờ trong tim?
- Khổ thơ cuối cùng nhà thơ nêu lên những ước
muốn gì?
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
=>Con, thăm: thể hiện tình cảm trân trọng kính yêu đối với Bác
Hàng tre bát ngát Hàng tre xanh xanh Việt Nam
=> Từ láy,ẩn dụ: Tre là biểu tượng của con người Việt nam, đất nước Việt nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
=> Nhân hóa: Hình ảnh cây tre được ví như con người Việt Nam,Dân Tộc Việt Nam : kiên cường, bất khuất, hiên ngang
2 Cảm xúc của tác giả vào lăng Bác
Mặt trời trong lăng rất đỏ
=> Ẩn dụ: Sự vĩ đại của Bác,sự tôn kính của nhân dân, của nhà thơ đối với Bác Bác đã đem lại cuộc sống ấm no hòa bình cho người Việt Nam, Dân Tộc Việt Nam
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tráng hoa dâng 79 mùa xuân
=> Điệp ngữ,ẩn dụ, hoán dụ: Lòng biết ơn kính yêu chân thành của người Việt Nam với Bác Tấm lòng thành kính của nhà thơ đối với Bác
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
=> Không gian trong lăng yên tĩnh trang nghiêm, ánh sáng dịu nhẹ trong trẻo
=> Tả thực, ẩn dụ: Tâm hồn trong sáng cao đẹp của Bác
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi Mà sao nghe nhói ở trong tim
=> Ẩn dụ: trời xanh sự bất tử của Bác-> Bác vẫn còn sống mãi với non sông đất nước như trời xanh còn mãi trên đầu Sự đau xót tột cùng vì sự ra đi của Bác
=> Tấm lòng thành kính thiêng liêng trước công lao vĩ đại và tâm hồn cao đẹp,sáng trong của Người Nỗi đau xót tột cùng của tác giả và của nhân dân Việt Nam
3 Cảm xúc khi rời lăng
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Trang 3Ngữ Văn 9- 2
- Hãy suy nghĩ trình bày cảm nhận của em về ước
muốn của tác giả? Hãy liên hệ với bản thân để thể
hiện ý thức phấn đấu học tập và làm theo tấm gương
cao cả của Bác Hồ
HSinh suy nghĩ trả lời
- Tại sao câu thơ cuối bài trở lại hình ảnh cây tre đã
bổ sung thêm phương diện ý nghĩa gì nữa của hình
ảnh cây tre Việt Nam?Em đã được học bài thơ nào
có lặp lại như thế?
( Bổ sung: cây tre trung hiếu Bài thơ có kết cấu đầu
cuối tương ứng làm đậm nét hình ảnh gây ấn tượng
sâu sắc và dòng cảm xúc được trọn vẹn.)
Hoạt động 3: Tổng kết bài
- Qua văn bản em hãy trình bày những cảm nhận ấn
tượng sâu đậm của bản thân về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ?( Trình bày 1 phút)
Gv tích hợp thêm cho HS hiểu về Bác: Vẻ đẹp tỏa
sáng của lảnh tụ HCM: lí tưởng độc lập dân tộc, sự
hi sinh quên mình vì hạnh phúc dân tộc tình yêu
thương nhân loại lối sống giản dị,đức khiêm tốn…
=> Từ gợi cảm chân thật thể hiện cảm xúc dâng trào mảnh liệt của nhà thơ
Muốn làm con chim…
Muốn làm đóa hoa…
Muốn làm cây tre
=> Điệp ngữ, liệt kê: Tâm trạng lưu luyến của tác giả không muốn rời xa Bác, nhấn mạnh niềm mong muốn mảnh liệt của tác giả Muốn mãi bên Bác, để bảo vệ, để tỏ lòng thành kính lòng biết ơn đối với Bác III Tổng kết 1 Nghệ thuật: - Bài thơ có giọng điệu vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết, đau xót, tự hào, phù hợp vời nội dung cảm xúc của bài thơ - Viết theo thể thơ tám chữ có đôi chỗ biến thể, cách gieo vần và nhịp điệu thơ linh hoạt - Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh thơ, kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng có ý nghĩa khái quát và giá trị biểu cảm cao - Lựa chọn ngôn ngữ niểu cảm, sử dụng các ẩn dụ, điệp từ có hiệu quả nghệ thuật 2 Nội dung: Ghi nhớ SGK trang 60 3 Ý nghĩa văn bản: Bài thơ thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lòng thành kính,biết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác IV CỦNG CỐ VÀ HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ 1 Củng cố: - Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ? - Đọc diễn cảm bài thơ 2 Dặn dò - Học thuộc lòng bài thơ - Phân tích cảm thụ những hình ảnh đẹp trong bài thơ - Làm BTLT số 2 SGK trang 60 - Chuẩn bị bài : ''Mùa xuân nho nhỏ" V RÚT KINH NGHIỆM:
***************************************************