Hàng rào phi thuế quan ở VN

Hàng rào phi thuế quan ở VN

Mục lục

Trang

Lời mở đầu 2

Chơng I: Tổng quan về hàng rào phi thuế quan (NTBs) ở Việt Nam 4

1 Những hàng rào phi thuế quan hiện đang đợc áp dụng ở Việt Nam 4

2 Những mục tiêu dự kiến của các hàng rào phi thuế quan 16

3 Mâu thuẫn giữa hàng rào phi thuế quan với các qui định khác 20

Chơng II: Những hạn chế của hàng rào phi thuế quan ở Việt Nam 23

I Biến động giá cả 23

2 Lãng phí trong nhập khẩu 23

3 Năng suất và chất lợng giảm sút 24

4 Tăng chi phí 24

5 Những doanh nghiệp t nhân nhỏ chịu thiệt thòi 25

Chơng III Thuế quan hoá - Một giải pháp tích cực nhằm dỡ bỏ NTBs 28

1 Ưu điểm của thuế quan 28

2 Vì sao hệ thống thuế quan tốt hơn nhiều nhng Việt Nam vẫn sử dụng NTBs 30

3 Làm thế nào để chuyển NTBs sang hệ thống thuế quan 31

Lời kết 38

Danh mục Tài liệu tham khảo 39

Lời nói đầu

ừ năm 1986 Đảng và nhà nớc ta đã thực hiện quản lý quá trình chuyển đổi từ từ nềnkinh tế kế hoạch hoá tập trung tơng đối đóng sang một nền kinh tế với thơng mại mởcửa và các quy luật thị trờng , định hớng sự vận động của các nguồn lực trong nềnkinh tế Tự do hoá thơng mại là một đặc trng chủ yếu của quá trình chuyển đổi này

Từ đó đến nay, hoà vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế, tự do hoá thơng mại,Việt Nam ,theo phơng châm đa dạng hoá và đa phơng hoá các quan hệ kinh tế đốingoại, trên nguyên tắc tôn trọng độc lập ,chủ quyền ,các bên cùng có lợi, đã cóquan hệ buôn bán với 165 nớc trên thế giới, ký hiệp định thơng mại song phơng với

72 nớc (trong đó có Hoa Kỳ), trở thành thành viên của các tổ chức khu vực và thếgiới nh IMF, WB, ADB ( 1992), ASEAN (1995) APEC (1998) , AFTA và đang tiến hành

đàm phán gia nhập tổ chức thơng mại thế giới (WTO)

Trong quá tình hội nhập đó, sự tồn tại dai dẳng các hàng rào phi thuế quan làmột trở ngại lớn đối với Việt Nam bởi vì một trong những điều kiện tiên quyết đảmbảo cho Việt Nam hội nhập hoàn toàn vào xu hớng tự do hoá thơng mại là cắt giảmtiến tới xoá bỏ các hàng rào phi thuế quan này Vì vậy việc xem xét các hàng ràophi thuế quan đang đợc áp dụng taị Việt Nam, nghiên cứu những hạn chế của chúngcũng nh đa ra giải pháp nhằm dỡ bỏ các hàng rào phi thuế quan này là một yêu cấpcấp thiết đối với chúng ta hiện nay trong quá trình thực hiện các chơng trình hội nhậpkinh tế lớn nh: Thực hiện CEPT/ AFTA, hiệp định thơng mại Việt-Mỹ và gia nhập WTO

Đó cũng là những vấn đề mà em muốn đề cặp trong phạm vi tiểu luận này

Tiểu luận gồm ba chơng:

Chơng I: Tổng quan về hàng rào phi thuế quan (NTB) ở Việt Nam

Chơng II: Những mặt hạn chế của các hàng rào phi thuế quan ở Việt Nam

Chơng III: Thuế quan hoá - một biện pháp tích cực nhằm dỡ bỏ các hàng rào phi thuếquan

T

Em xin chân thành cảm ơn thạc sĩ Nguyễn Quang Minh giảng viên môn Quan hệkinh tế quốc tế - ngời đã nhiệt tình ủng hộ và giúp đỡ em trong quá trình hoàn thànhtiểu luận này.

Vì thời gian và trình độ có hạn nên tiểu luận không tránh khỏi sai sót Mong

đợc sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để tiểu luận đợc hoàn chỉnh hơn

Hà Nội tháng 4 _ 2001Sinh viên thực hiệnBùi Mạnh Tuân

Chơng I : Tổng quan về hàng rào phi thuế quan ở

Việt NamCác hàng rào phi thuế quan (NTBs) vẫn còn là một điểm nổi bật trongchính sách thơng mại ở Việt Nam Các hạn chế về số lợng hoặc các chỉ tiêuphân bổ ngoại tệ và nhiều biện pháp hành chính khác nhau đợc áp dụng đểkiểm soát, quản lý và hạn chế nhập khảu một số chủng loại hàng hoá Sự tồntại dai dẳng của những hàng rào phi thuế quan này trái ngợc với những biệnpháp mà chính phủ thực hiện nhằm cải thiện chất lợng của chế độ thơng mại.Các hạn chế về số lợng là các hàng rào thơng mại ở trình độ thấp Tác độngcủa nó không đợc minh bạch, thu nhập hay lợi tô sẽ rơi vào ngời nắm giữ hạnngạch u đãi , mức độ bảo hộ không hiển thị rõ ràng và sự cách ly khỏi sức ép

của thị trờng có thể ở mức tuyệt đối Do mức độ bảo hộ là không rõ ràng nênrất khó xây dựng đợc chơng trình tự do hoá thơng mại Bảo hộ dựa trên thuếquan là xuất phát điểm cho một chờng trình tự do hoá và một cơ chế giảmbớt sự bảo hộ theo phơng thức tiến hành từng bớc và dễ nhận biết Mặc dùnhững lợi thế của hệ thống thuế quan là rõ ràng song hàng rào phi thuế quanvẫn tiếp tục đợc sử dụng ở Việt Nam, có lẽ bởi vì ngời ta cho rằng hàng ràophi thuế quan có thể giúp đạt đợc những mục tiêu mà hệ thống thuế quankhông có khả năng thực hiện đợc

Một đặc điểm hàng rào phi thuế quan ở Việt Nam là chúng đôi khi

đ-ợc áp dụng cho nhiều mục tiêu Bớc đầu tiên việc thiết kế một chiến lđ-ợc đểbãi bỏ dần hay rỡ bỏ hàng rào phi thuế quan là xác định các biện pháp hiện

đang đợc áp dụng và những mục tiêu cơ bản mà những biện pháp này cần đạt

đợc Đây chính là mục đích của chơng này

1 Những hàng rào phi thuế quan hiện đang đợc áp dụng ở Việt Nam

Bảng 1 tóm lợc một loạt các hàng rào phi thuế quan đợc áp dụng ởViệt Nam Bảng này đợc dựa trên nghiên cứu về các biện pháp phi thuế quan(trong đó hàng rào phi thuế quan là bộ phận ) do McCarty tiến hành năm

1999 nhằm phục vụ cho văn phòng Chính phủ Nghiên cứu này phân loại cácbiên pháp dựa theo phân loại các biện pháp kiểm soát thơng mại của hội nghịliên hợp quốc về mậu dịch và phát triển (UNCTAD)

Bảng 1: Dựa trên định nghĩa trong đó hàng rào phi thuế quan là cáchành động của chính phủ (thông qua luật hoặc biện pháp hành chính) có tácdụng làm thay đổi các khuyến khích đối với sản xuất hoặc tiêu thụ hàng hoá

có thể thơng mại ( hoặc ngoại thơng ) đợc

Tất cả các hàng rào phi thuế quan đợc liệt kê trong bảng 1 tạo ra sự bất

đồng về thơng mại giữa Việt Nam và các nớc khác, tuy nhiên hạn chế về sốlợng (QRs) đối với hàng hoá nhập khẩu ( và các biện pháp khác nh quá trìnhphân bổ và cấp giấy phép nhập khẩu hỗ trợ cho hệ thống hạn chế về số lợng)

và các biện pháp về phân bổ ngoại tệ có lẽ là những rào cản thơng mại lớnnhất

Các hạn chế về số lợng (QRs)

 Có thể phân chia các sản phẩm chịu hạn chế về số lợng ra thành 3 nhómchính:

-Hàng hoá nhập khẩu có điều kiện bao gồm:

+Những hàng hoá nêu trong Nghị định 57/1998/NĐCP là những hànghoá phải có giấy phép nhập khẩu và nhập khẩu có điều kiện.

+Các sản phẩm bổ sung theo qui định của Quyết định 254/1998/QĐ-TTg-Hàng hoá chịu sự quản lí chuyên ngành của các bộ chủ quản

-Hàng hóa bị cấm nhập khẩu và xuất khẩu

 Phạm vi ảnh hởng của các hạn chế về số lợng (QRs)

QRs đợc xác định theo mức phân loại sản phẩm tơng đối cụ thể Các số liệu

về sản xuất và nhập khẩu ở Việt Nam thờng đợc đa ra ở mức gộp kiến chocác ớc tính phạm vi ảnh hởng cuả NTPs ( tính theo tỷ lệ sản xuất hay nhạpkhẩu của các mặt hàng chịu ảnh hởng) gặp khó khăn Tuy nhiên số liệu quốcgia về nhập khẩu và bảng cân đối liên ngành mới nhất có thể dùng làm cơ sở

để ớc tính phạm vi ảnh hởng của NTPs

Biểu 1.2 : Phạm vi nhập khẩu bị hạn chế về số lợng

(Nguồn : IEDB, tính toán của CIE)

Biểu đồ 1.2 cho thấy xấp xỉ 40 % hàng hoá nhập khẩu phải chịu hạn chế

về số lợng Những con số này dựa trên cơ cấu nhập khẩu năm 1996, còn quy

định về nhập khẩu lại là của năm 1999 Phần lớn số hàng hoá nhập khẩuthuộc danh mục hàng hoá quy định trong Nghị định 57 và thuộc dạng nhậpkhẩu có điều kiện ( hoặc cấm nhập trong trờng hợp thuốc lá điếu mặc dù

vào năm 1996 , một khối lợng đáng kể thuốc lá điếu đã đợc nhập) Quyết

ảnh hởng của hàng rào phi thuế quan thờng bị thấp hơn giá trị thực sự nếu

nh các tính toán sử dụng số liệu thực tế Nếu tiến hành tính toán phạm vi ảnhhởng của NTBs đa vào giả định hoạt động thơng mại trong điều kiện hoàntoàn tự do (điều không có trên thực tế) thì phạm vi này chắc còn lớn hơnnhiều

Số liệu trên không bao gồm những ảnh hởng của một loạt các NTBskhác nh kiểm soát ngoại tệ và kiểm soát tín dụng Các NTBs khác có tác

động không thể dự đoán trớc đợc và không đồng đều đối với các hàng hoá

Do đó khó thực hiện những phân tích những ý nghĩa về phạm vi ảnh hởngcủa NTBs Tuy nhiên có thể kết luận phạm vi ảnh hởng thực tế của NTBs ởViệt Nam sẽ cao hơn rất nhiều nếu tính đến những rào cản này Nh trong ví

dụ đợc thảo luận ở phần tới Việc nhập khẩu hàng tiêu dùng bị hạn chế bằngcác kiểm soát đợc thực hiện trong lĩnh vực ngân hàng Trong năm 1996 , cáchàng hoá tiêu dùng vẫn cha bị kiểm soát số lợng một cách rõ nét chiếmkhoảng 1/4 lợng nhập khẩu Nếu tất cả mặt hàng này mà chịu sự hạn chế về

số lợng thì phạm vi ảnh hởng của NTBs đợc ớc tính ở mức trên 60 %

Biểu đồ 1.3 cho thấy ảnh hởng của QRs tính theo mức độ sản xuất hànghoá Số liệu về sản xuất dựa trên cân đối liên ngành năm 1996 của Việt Nam.Khoảng 24 % sản xuất hàng hoá nhận đợc từ bảo hộ của QRs Phạm vi ảnhhởng tính theo tổng giá trị sản xuất (hàng hoá và dịch vụ) chiếm khoảng 15

% những con số này phần nào phản ánh tỷ trọng cao của nông nghiệp và quymô sản xuất nhỏ bé đối với chủng loại hàng hoá đợc bảo hộ nh xăng dầu vàphân bón

Việc phân loại theo bảng I/O đợc thực hiện ở mức độ gộp rất cao và dovậy khó xác định riêng rẽ các mặt hàng thuộc quy định 57 và 254 Hơn nữa

do có khả năng phóng đại phạm vi ảnh hởng trực tiếp của NTBs do một sốngành cũng sản xuất không phải chịu hạn chế về số lợng Tuy nhiên sựphóng đại này không còn nữa nh tính đến ảnh hởng của các hàng rào phi

thuế quan khác nh quản lý chuyên ngành và kiểm soát ngoại tệ Để có kháiniệm về mức độ ảnh hởng , kiểm soát quản lý chuyên ngành đối với nhậpkhẩu của các sản phẩm nh động vật sống, dợc phẩm, thuốc trừ sâu, các hoáchất hữu cơ, các ấn phẩm và thiét bị truyền thanh có phạm vi tác dộng là 5 %tổng sản xuất hàng hoá và dịch vụ hay 8 % tổng sản xuất hàng hoá.

Bảng 1.3 : Sản xuất hàng hoá chịu ảnh hởng của các hạn chế về số lợng

Nguồn số liệu: GSO (1999a), tính toán của CIE

Phân bổ ngoại tệ

Quyết định 254 yêu cầu hàng hoá tiêu dùng và nhiều nguyên liệunhập (hợp kim thép, nguyên liệu thô PVC, thanh nhôm và cấu trúc nhôm)phải do thuế , phụ htu và các phơng thức tanh toán khác nhau điều tiết, trongthực tế, điều này có nghĩa là các ngân hàng không đợc phép phát hành th tíndụng trả chậm để nhập khẩu những hàng hoá này Các nhà nhập khẩu cácmặt hàng này phải có đủ vốn ngay để trang trải cho các hàng hoá này Điềunày đặt ra một trở ngại đối với các công ty có vốn lu động nhỏ Các công tynhỏ, của t nhân có khả năng trong diện này, các yêu cầu về bán ngoại tệ chongân hàng làm tăng thêm khó khăn cho các công ty đang gập phải khó khăntrong việc tiếp cận đến vốn dùng để nhập khẩu hàng hoá tiêu dùng và cácloại hàng hoá khác

Ngoài hạn chế về th tín dụng trả chậm, Ngân hàng nhà nớc Việt Nam

đang khuyến khích các ngân hàng thơng mại hạn chế tiếp cận ngoại tệ dùngcho việc nhập khẩu hàng hoá trong nớc đã sản xuất thay thế đợc Điều nàydẫn đến mức độ tuỳ ý cao trong việc phân bổ ngoại tệ tạo nên một NTB rấtkhông minh bạch Kết quả là chỉ những doanh nghiệp có ảnh hởng lớn mới

có khả năng tiếp cận ngoại tệ để nhập khẩu hàng hoá đó Không những điềunày tăng sự bảo hộ đối với nhung xnhà sản xuất trong nớc mà còn gây bất lợicho những doanh nghiệp nhỏ thuộc khu vực t nhân có ít ảnh hởng đối với hệthống ngân hàng

Có các tín hiệu trái ngợc nhau về những kiểm soát Một số công tycho rằng chúng chẳng qua chỉ là một sự giám sát , sự vận động của ngoại hối

và không thực sự tạo ra rào cản nào cả Nhng các công ty khác thì phải lựachọn giữa mua trong nớc và nhậpkhẩu các sản phẩm giấy, thép, xi măng vàmột số hàng hoá khác đã cho biét rằng các rào cản dựng nên đối với họ trongviệc mua ngoại tệ là quá lớn nên họ phải quay sang các nguồn cung cấptrong nớc

áp dụng cho hàng hoá bất kể xuất xứ, những miễn giảm đặc biệt đối vớinhững sản xuất trong nớc có nghĩa là quy định này thực tế chỉ áp dụng đốivới hàng xuất khẩu

Việc sử dụng tối thiểu để định giá hàng nhập khẩu cũng thuộc vàonhóm NTBs này Cơ quan hải quan báo cáo rằng số lợng hàng hoá nằm trongdanh mục giảm từ 37 năm 1997 xuống còn 11 năm 1999 Các mặt hàng đợcbãi bỏ nếu phạm vi tác động của gian lận thơng mại đối vpới hàng hoá đóthấp và nếu giá cả thị trờng ổn định và do đó cơ quan Hải quan có thể dễdàng đánh giá chính sác của giá báo trong hoá đơn nhạp khẩu Hải quancông nhận rằng giá tối thiểu không phải là phơng pháp phù hợp để xác địnhthuế nhập khẩu và đề nghị rằng luật hải quan phải đợc sửa đổi để đa vào điềukhoản phù hợp với quy định về giá của GATT

Thủ tục hải quan thực hiên chậm chạp và các quy trình nặng nề làmột rào cản đối với hàng hoá nhập khẩu, và do đó cũng cần nhận thấy rằng

đã có mọt số biện pháp thực hiện nhằm tạo thuận lợi cho việc xử dụng các

đại lý hải quan (customs agents) Điều này có lẽ là hợp lý vì các nỗ lực trongviệc đẩy nhanh các thủ tục hải quan là đối nghịch với xu hớng dựa vàoNTBs

2 Các mục tiêu dự kiến của các hàng rào phi thuế quan:

Bảng 1.1 mô tả các mục tiêu của các hàng rào phi thuế quan (NBTs) ởViệt Nam Bảo hộ ngành công nghiệp trong nớc là một mục tiêu chungxuyên suốt NTBs nhng trong một số trờng hợp NTBs có rất nhiều mục tiêu.Chẳng hạn thuế tiêu thụ đặc biệt về cơ bản là công cụ tăng thu ngân sách nh-

ng những miễn trừ đối với các nhà sản xuất trong nớc làm cho nó trên thực tếtrở thành thuế đánh thêm vào nhập khẩu để tăng sự bảo hộ đối với các nhàsản xuất trong nớc Những hạn chế về th tín dụng trả chậm ban đầu cũng đợc

áp dụng để giải quyết các vấn đề về nợ nớc ngoài ngắn hạn, nhng hiện nay

đang đợc sử dụng để hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng và các hàng hoákhác

Trong trờng hợp QRs nhiều hạn chế dờng nh đợc áp dụng nhằm phục

vụ cho mục tiêu bảo hộ, song tuỳ thuộc vào từng sản phẩm mà các mục tiêukhác lại là chính Bảng trình bày chi tiết hơn các mục tiêu của các hạn chế về

số lợng đối với với sản phẩm

Sự hiện diện của các hạn chế về số lợng trong thơng mại phần nào làsản phẩm đợc thừa kế từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung mà ở đó thơng mại đ-

ợc quản lý nhằm đạt đợc cân bằng về tài chính và hiện vật trong nền kinh tế

Về mặt này, các hạn chế về số lợng đối với xăng dầu và phân bón có thể

đuợc xem nh một chỉ tiêu đợc phân bố cho việc nhập khẩu các sản phẩm đểbảo đảm đủ cung cấp cho nền kinh tế hơn là các giới hạn trên đợc áp dụngbắt buộc đối với nhập khẩu

QRs đối với phân bón nói riêng đợc áp dụng nh là phơng tiện để bảo

đảm cung cấp đủ phân bón ở mức giá ổn định chứ không phải là một biệnpháp bảo hộ Nếu nh điều này dờng nh là đúng đối với trờng hợp phân ure làloại phân bón Việt Nam có công suất sản xuất nhỏ, song những quy định

cấm gần đây đối với nhập khẩu phân NPK tạo ra một sự bảo hộ đáng kể đốivới các nhà sản xuất trong nớc.

QRs đối với xe máy tạo ra một lựa chọn chính sách lỡng nan khá thú

vị Một mặt Việt Nam muốn khuyến khích phát triển ngành công nghiệp sảnxuất xe máy trong nớc bằng cách bảo vệ ngành này khỏi canh tranh của hàngnhập khẩu Mặt khác, Việt Nam muốn hạn chế số lợng xe máy ở Việt Nam

do cơ sở hạ tầng đờng xá kém Đạt đợc một cách thoả đáng những mục tiêumâu thuẫn với nhau nh vậy dờng nh là một việc không thể làm đợc

Những hạn chế về nhập khẩu có điều kiện áp dụng đối với các mặthàng đợc quy định trong nghị định 57 có mục tiêu chủ yếu là bảo hộ trong tr-ờng hợp hạn chế về nhập khẩu có điều kiện áp dụng cho các mặt hàng đợcquy định trong quyết định 254, tuy mục tiêu nêu ra là đảm bảo cán cân thanhtoán, song bảo hộ có lẽ là lý do cơ bản của các mặt hạn chế này

Các kiểm soát đối với hàng hoá chịu sự quản lý chuyên ngành của các

bộ chủ quan và cấm nhập khẩu có mục tiêu da dạng, song tập trung chủ yếuvào bảo vệ sức khoẻ nhân dân, bảo vệ môi trờng và an toàn công cộng,Những mục tiêu này là cơ sở của các quy chế điều tiết của nhà nớc ở nhiềunớc, song để đạt đợc mục tiêu này thì có thể sử dụng các công cụ khác cóhiệu quả cao hơn và ít tốn kém hơn so với các hạn chế về nhập khẩu

- Bảo hộ các ngành công nghiệp trong nớc

- Bảo hộ các ngành công nghiệp trong nớc

- Bảo vệ môi trờng+ Phơng tiện xe mô tô gắn

máy

- Bảo hộ các ngành công nghiệp trong nớc

- Bảo vệ môi trờng+ Các mặt hàng quy định

trong nghị định 57

- bảo hộ các ngành công nghiệp trong nớc

- Dợc phẩm (Bộ Y tế) - Sức khoẻ mọi ngời

- Giống thuỷ sản, thức ăn nuôi

trồng thuỷ sản và chất hoá học

bảo vệ môi sinh dới nớc (Bộ

- Các tiêu chuẩn kỹ thuật

- Thiết bị truyền sóng, thu và

- Vũ khí đạn dợc - An toàn cho mọi ngời

- An ninh quốc gia

- Các loại ma tuý - Sức khoẻ cho mọi ngời

- Nhiệm vụ quốc tế

- Chất hoá học độc hại - An toàn xã hội và môi trờng

- Các văn hoá phẩm phản

động, đồi truỵ

- Bảo vệ các giá trị văn hoá

- Pháo các loại và đồ chơi trẻ

- Bảo vệ môi trờng

- Trờng hợp quản lý (định hía)

3 Mâu thuẫn giữa NTBs với các quy định khác.

ở Việt Nam, để đạt đợc các muc tiêu cụ thể, Chính phủ sử dụng nhiềucông vụ Do vạy việc bãi bỏ dần NTBs chỉ có tác dụng khi có những cải cách

bỏ trợ đối với các quy định khác Điều này nghĩa là việc bãi bỏ NTBs hạnchế hàng nhập khẩu vào một ngành cụ thể có thể không tạo ra sự phân bố lạinguồn lực nếu có một công cụ điều tiết khác sẽ lại đợc áp dụng

Thép là một ví dụ khác về sự tác động lẫn nhau giữa các chính sách

Đợc biết Ban Vật giá Chính phủ đã đặt ra việc kiểm soát giá tối thiểu đối vớimột số loại thép bởi vì công suất sản xuất mới sắp tới việc cạnh tranh trongnớc sẽ rất gay gắt trong một số lĩnh vực - đặc biệt khi cầu đang xuống Việcbãi bỏ các quy định cấm nhập khẩu đối với thép xây dựng có thể sẽ khônglàm tăng hiệu quả trong ngành sản xuất thép trong nớc nếu giá tối thiểu làmhạn chế cạnh tranh ở thị trờng trong nóc Cũng tơng tự nh vậy, đầu t ở cáclĩnh vực mới mở có thể không đuợc khuyến khích nếu giá tối đa hạn chế lợinhuận của nhà sản xuất

Trong một số trờng hợp, việc bãi bỏ NTBs có thể khiến một số quy

định trở lên không cần thiết Một số ví dụ tiêu biểu trong trờng hợp này làphân bón, Nhập khẩu phân NTK hiện đang bị cấm do công suất sản xuấttrong nớc đáp ứng đợc nhu cầu của ngời tiêu dùng Hạn chế này là một sựbảo hộ quan trọng cho các nhà sản xuất trong nớc Tuy nhiên, nghị định250/1998/NĐ-CP ngày 24/12/1998 quy định rằng phân bón trong nớc không

đợc bán trên mức giá của hàng nhập khẩu tơng tự Yêu cầu này sẽ trở lên

không cần thiết nếu phân bón đợc phép nhập khẩu tự do vì cạnh tranh sẽkhông cho phép giá trong nớc tăng lên trên mức giá của hàng nhập khẩucùng loại (có vẻ nh quy định này không có hiệu lực chút nào vì số liệu giá cảcủa Ban Vật giá Chính phủ cho thấy trong năm 1998, mức giá trong nớc vợt

so với giá cùng loại trên thế giới là 30%)

Trong trờng hợp xi măng, những hạn chế đối với nhập khẩu xi măngcũng cho phép định giá cao hơn ở một số thành phố lớn để trợ cấp chéo hàngbán cho các khu vực nông thôn với mục tiêu phát triển nông thôn Cạnh tranh

từ hàng hoá nhập khẩu sẽ hạn chế khả năng các doanh nghiệp nhà nớc phânbiệt các mức giá và do vậy cần một công cụ thay thế nh trợ cấp của Chínhphủ

Sự bảo hộ bằng các NTBs sẽ khiến đầu t ở khu vực đợc bảo hộ hấp dẫnhơn - đặc biệt nếu có đợc sự bảo đảm là bảo hộ sẽ tiếp tục Để giải quyết mối

lo lắng về việc đầu t quá mức, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch đầu t đã khuyếnnghị lên Chính phủ không tiếp tục phê duyệt thêm công suất sản xuất thép,trừ trong 4 lĩnh vực đợc u tiên Đồng thời quyền lực của chính quyền địa ph-

ơng và các khu công nghiệp trong việc phê duyệt dự án cũng đã bị huỷ bỏ

Những hành động này đã làm giảm các nguồn lực phân bổ cho các lhuvực này Trong nền kinh tế thị trờng, lợi nhuận thấp hoặc đang giảm sút là tínhiệu khiến các nhà đầu t nhận thấy đầu t không còn hấp dẫn nữa Trong khinhững hành động của Chinh phủ duờng nh không thống nhất vói hoạt độngcủa nền kinh tế thị trờng, chúng đơc xem nh một nỗ lực bắt chớc các kết quả

đạt đợc của thị trờng bằng cách chống lại các tác động tiêu cực của bảo hộ.Bãi bỏ NTBs đối với thép và đồng thời giảm mức bảo hộ đối với ngành này

sẽ giúp làm cho những can thiẹp của Chính phủ trở lên không cần thiết

Chơng II : Những hạn chế của NTBs ở việt namKhả năng có thể tiên liệu và tính minh bạch là hai đặc điểm quantrọng tạo nên một chính sách tốt Việc sử dụng hàng rào phi thuế quan làmcông cụ để thực hiện chính sách thơng mại và chính sách công nghiệp không

đáp ứng đợc hai yêu cầu đó Bởi vậy chơng này tập trung xem xét những tác

động của việc sử dụng rộng rãi các hàng rào phi thuế quan nh là một công cụbảo hộ ở Việt Nam, đồng thời đa ra lý do giải thích tại sao việc xoá bỏ nhữnghào rào nh vậy lại quan trọng cho sự phát triển kinh tế Việt Nam cả trongnhững giai doạn trung hạn cũng nh dài hạn

1 Biến động giá cả:

Cơ chế quản lý thơng mại ở Việt Nam vẫn luôn đi theo hớng chung làtìm mọi biện pháp để kiểm soát nhập khẩu với mục tiêu giữ giá cả trong nớctheo sát với giá cả thế giới Tuy nhiên những sai lầm hầu nh không thể tránhkhỏi trong quá tình đánh giá và xác định thời điểm thực hiện đã gây ra tìnhtrạng giá cả biến động mạnh ở thị trờng trong nớc Giá cả biến động, sự khanhiếm của các mặt hàng nh xi măng, sắt thép, giấy và thuốc trừ sâu diễn ratrong nhiều năm là những bằng chứng rõ nét

Tổn phí kinh tế của các chính sách gây ra sự biến động của giá cả ờng là rất lớn Giá cả biến động tạo ra những tín hiệu hỗn tạp cho nhà sảnxuất và ngời tiêu dùng, hạn chế khả năng lập kế hoạch cũng nh khả năng đầu

th-t của họ

2 Lãng phí trong nhập khẩu:

Nếu các sản phẩm có thể thay thế lẫn nhau đợc và việc nhập khẩunhững sản phẩm thay thế đợc cho phép thì những ngời tiêu dùng và các nhàsản xuất sử dụng những sản phẩm đó làm nguyên liệu sẽ thực hiện sự thaythế Ví dụ thép chất lợng cao đợc phép nhập khẩu và có thuế suất nhập khảubằng không Điều này khuyến khích các công trình xây dựng thiết kế vợt yêucầu và sử dụng thép chất lợng cao trong khi các loại thép chất lợng caokhông phù hợp Có hai lý do để giải thích, thứ nhất giá của thép chất lợngcao không phải chịu thuế rẻ hơn và thứ hai, khi thép xây dựng bị cấm nhậpkhẩu còn thép xây dựng sản xuất trong nớc có chất lợng không bảo đảm thìchỉ còn cách duy nhất là sử dụng thép chất lợng cao

Cách thay thế nh vậy có ý nghĩa là nèn kinh tế cũng sẽ phải chịu mộtkhoản lãng phí bởi giá tính bằng ngoại tệ của thép chất lợng cao nhập khẩu

sẽ cao hơn so với giá nhập khẩu thép xây dựng phục vụ cho cùng một mục

đích Và nếu nh ngời tiêu dùng vẫn có khả năng tìm đợc mặt hàng thay thế