Sau đó GV vào bài : + Nằm trong dòng nghệ thuật cổ VN, tranh dân gian có từ lâu đời, đời này truyền qua đời khác và cứ mỗi dịp xuân về, Tết đến lại được bày bán cho mọi người dân treo t
Trang 1
BÀI 19 : THƯỜNG THỨC MĨ THUẬT
TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM
I MỤC TIÊU :
- HS hiểu được nguồn gốc ý nghĩa và vai trò của tranh dân gian trong đời sống XH Việt Nam
- HS hiểu được giá trị nghệ thuật và tính sáng tạo thông qua nội và hình thức thể hiện tranh dân gian.
- HS biết quí trọng và yêu mến nghệ thuật cổ.
II CHUẨN BỊ :
1 Đồ dùng dạy học :
Giáo viên : - Hình minh họa bộ ĐDDH MT 6.
- Sưu tầm một số tranh dân gian.
Học sinh : - Sưu tầm tranh, ảnh về tranh dân gian VN
- SGK, vở ghi.
2 Phương pháp dạy học :
-Thuyết trình,vấn đáp.
-Trực quan
-Luyện tập
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :
1 Ổn định tổ chức : (1’)
- Kiểm tra sĩ số HS
2 Kiểm tra bài cũ : (5’)
- Gọi 3 HS lên kiểm tra bài vẽ trang trí hình vuông.
- Nhận xét và xếp loại.
3 Bài mới :
G
iới thiệu bài (1’) : Từ xa xưa con người đã biết làm đẹp cho cuộc sống, mơ
ước cuộc sống ấm no, hạnh phúc và họ đã tái hiện cuộc sống trên tranh một cách đa dạng, phong phú và hấp dẫn Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về nghệ thuật tranh dân gian
5’ Hoạt động 1
Tìm hiểu về tranh dân
gian.
I.Vài nét về tranh dân gian
Trang 2GV nhắc lại chương trình
MT lớp 4 đã giới thiệu sơ qua
về tranh dân gian Đặc câu
hỏi :
- Em biết gì về tranh dân
gian ? Tranh dân gian là loại
tranh gì ?
Sau đó GV vào bài :
+ Nằm trong dòng nghệ
thuật cổ VN, tranh dân gian
có từ lâu đời, đời này truyền
qua đời khác và cứ mỗi dịp
xuân về, Tết đến lại được bày
bán cho mọi người dân treo
trong dịp Tết, vì thế mọi
người gọi là tranh Tết, tranh
thờ cúng gọi là tranh thờ.
+ Tranh được làm ra ở nhiều
nơi và mang phong cách của
từng vùng như : Tranh Đông
Hồ (Bắc Ninh), tranh Hàng
Trống (Hà Nội), tranh Kim
Hoàng (Hà Tây) …
Hoạt động 2
Tìm hiểu tranh Đông Hồ
và tranh Hàng Trống.
* Tranh dân gian Đông Hồ.
-Gv treo tranh:
-về xuất xứ của tranh Đông
Hồ ?
Làng Đông Hồ (Bắc Ninh)
sống về nghề nông nghiệp, lúc
- Là loại tranh được lưu truyền rộng rãi trong dân gian được nhân dân ưa thích.
HS tiếp thu kiến thức vài nét về tranh dân gian.
-Hs quan sát.
- Gọi là tranh Đông Hồ vì nó được sản xuất tại làng Đông Hồ thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
- Là tranh có từ lâu đời, đời này truyền qua đời khác Tranh thường dùng vào việc trang trí đón xuân nên gọi là tranh Tết, tranh để thờ cúng gọi là tranh thờ.
- Tranh được làm ở nhiều nơi như tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), tranh Hàng Trống (Hà Nội), tranh Kim Hoàng (Hà Tây) …
II Hai dòng tranh Đông Hồ và Hàng Trống :
1 Tranh Đông Hồ :
- Sản xuất tại làng Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh).
Đám cưới chuột
Trang 3nông nhàn lại làm tranh để
bán cho mọi người đón xuân,
lâu thành nghề truyền thống.
Tác giả tranh Đồng Hồ là
những “nghệ sĩ nông dân”
nên rất hiểu tâm tư tình cảm
của người nông dân lao động.
- Tranh Đông Hồ được sản
xuất như thế nào ?
Tranh dân gian Đông Hồ
còn gọi là tranh khắc gỗ vì nó
được in trên những tấm gỗ.
Gỗ để khắc là gỗ thịt mềm,
không nứt nẻ Giấy để in
tranh là giấy làm từ cây dó,
trên mặt giấy được quét lớp
điệp.
Màu sắc tranh dân gian
được pha chế từ nguyên liệu
có sẵn và dễ tìm như : màu
đen từ than lá tre, than rơm,
màu vàng từ gỗ vang, màu
trắng lấy từ vỏ sò tán nhuyễn
(màu điệp).
GV cho HS quan sát tranh
Đông Hồ ở Bộ ĐDDH MT 6.
Đặc câu hỏi:
- Tranh Đồng Hồ có đường
nét như thế nào ?
Tranh Đông Hồ là tranh đẹp
có vị trí xứng đáng trong nền
hội họa VN, được các nhà
nghiên cứu nghệ thuật đánh
giá cao.
• Tranh dân gian Hàng
- Tranh Đông Hồ được sản xuất hàng loạt bằng những khuôn ván gỗ khắc và in trên giấy dó quét màu điệp.
- Tranh Đông Hồ có đường nét Đơn giản, dứt khoát.
Hứng dừa
Bịt mắt bắt dê
- Tranh Đông Hồ được sản xuất hàng loạt bằng những khuôn ván gỗ khắc và in trên giấy dó quét màu điệp
- Sử dụng màu in tranh bằng các nguyên liệu có sẵn trong thiên nhiên.
- Tranh Đông Hồ có đường nét đơn giản, dứt khoát.
Trang 4Trống.
-GV treo tranh
GV cho HS đọc tìm hiểu về
tranh Hàng Trống
- Tại sao gọi là tranh Hàng
Trống?
Phố Hàng Trống có những
xưởng in và là nơi buôn bán
tranh rất sầm uất Tranh
Hàng Trống chỉ cần một bản
khắc nét viền cho các mảng,
sau đó nghệ nhân tô màu
bằng bút lông lên các mảng
đã được in nét Nét khắc
mảnh mai, đôi khi khá đậm
nhưng tỉ mỉ, bay bướm.
Tranh Hàng Trống phục vụ
chủ yếu cho dân thị thành nên
đường nét trong tranh mảnh
mai, trau chuốt.
Màu sắc là màu phẩm
nhuộm nguyên chất Màu tươi
sáng nhẹ nhàng uyển chuyển.
Hoạt động 3
Tìm hiểu về đề tài tranh
dân gian.
GV hướng dẫn HS xem
tranh ở SGK Đặc câu hỏi :
- Các tranh vẽ những nội
dung gì ?
- Tranh của những đề tài này
là gì?
Tranh khắc gỗ dân gian
phục vụ quảng đại quần chúng
nên đề cập tới nhiều đề tài
-Hs quan sát
- Vì xưa kia dòng tranh này xuất hiện được bày bán tại phố Hàng Trống và các khu phố lân cận.
HS trả lời các câu hỏi của GV theo cảm nhận riêng.
2 Tranh Hàng Trốn:
- Gọi là tranh Hàng Trống vì xưa kia dòng tranh này xuất hiện được bày bán tại phố Hàng Trống và các khu phố lân cận.
Trang 5khác nhau và rất gần gũi với
đời sống của người dân lao
động.
+ Tranh chúc tụng là tranh
vẽ về ước mơ một cuộc sống
ấm no, hạnh phúc mong muốn
mọi điều tốt lành.
+ Tranh vẽ về đề tài sinh
hoạt vui chơi như : Bịt mắt bắt
dê, đấu vật, hứng dừa …
+ Tranh về đề tài lao động
sản xuất như : Gà mái, lợn nái
…
+ Tranh về đề tài lịch sử : Bà
triệu…
+ Tranh truyện cổ tích :
Thạch Sanh …
+ Tranh vẽ mang tính trào
lộng , phê phán thói hư tật
xấu trong XH : Đánh ghen,
Đám cưới chuột …
+ Tranh ca ngợi vẻ đẹp của
thiên nhiên đất nước và tranh
phục vụ tôn giáo, thờ cúng :
Tứ Quí, Ngũ Hổ (tranh thờ) …
Hoạt động 4
Tìm hiểu giá trị nghệ
thuật tranh dân gian.
Tranh dân gian Việt Nam đã
được đa số nhân dân yêu thích
là một bộ phận của nền văn
hóa dân tộc.
Dù phản ánh đề tài nào,
tranh dân gian cũng hết sức
hồn nhiên, tạo ra cái đẹp hài
hòa giữa ý tứ và bố cục, nét
vẽ và màu sắc Do đó màu sắc
tươi tắn mà không lòe loẹt,
HS tiếp thu kiến thức về giá trị nghệ thuật của tranh dân gian VN.
- Tranh có đường nét mảnh mai, trau chuốt.
- Màu sắc thường dùng là các màu phẩm nhuộm nguyên chất.
Trang 6nét viền đều…
Hình tượng trong tranh có
sức khái quát cao : vừa hư vừa
thực khiến người xem thấy
gần gũi yêu thích.
Hoạt động 5
Đánh giá kết quả học
tập.
GV đặc một số câu hỏi củng
cố kiến thức bài học :
- Xuất xứ của tranh dân gian
VN ?
- Có những dòng tranh dân
gian nào nổi tiếng ?
- Đề tài trong tranh dân gian
?
- Giá trị nghệ thuật của
tranh dân gian VN ?
HS trả lời các câu hỏi của GV để củng cố nội dung bài học.
III Giá trị nghệ thuật của tranh dân gian :
- Tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống rất chú trọng đến bố cục, đường nét, màu sắc.
- Hình tượng trong tranh có sức khái quát cao.
IV Dặn dò HS (1’)
- Về nhà xem các câu hỏi ở SGK và học thuộc nội dung bài học.
- Sưu tầm tranh dân gian Việt Nam
- Chuẩn bị bài sau : Vẽ theo mẫu – Mẫu có hai đồ vật