SKKN Đổi mới phương pháp dạy học toán 1

Muốn làm việc đó tất nhiên chúng ta phải đổi mới: Mục tiêu , nội dung, phương pháp, việc đánh giá trongviệc dạy môn toán ở bậc học cơ bản đó là bậc tiểu học.. - Đánh giá lại kết quả của

Đổi mới phương pháp dạy học toán 1 -2 -3.

5 đối với bậc TH và lớp 6-7-8-9 đối với bậc THCS Việc thay SGKchính là việc đổi mới giáo dục hiện nay qua đó chúng ta cần phải đổimới cả 4 thành tố : Mục tiêu , nội dung, phương pháp, đánh giá Nhưngđổi mới phương pháp là quan trọng hơn cả và cần đầu tư nghiên cứu kĩcàng hơn Bởi phương pháp là cách làm cho học sinh tiếp cận kiến thứcmột cách khoa học nhất, đúng đắn nhất

Hiện nay khi mà trình độ khoa học trên thế giới phát một cách tột bậc,thời đại của “Công nghệ thông tin” thì những phương pháp cổ điển liệu

có còn phù hợp hay không? Khi mà trên thế giới hiện nay học sinh một

số nước ngồi học tại nhà qua mạng, qua Internet Còn đất nước chúng

ta vẫn còn cảnh “Thầy đọc trò ghi” Nội dung, kiến thức, phương phápquá cũ không đáp ứng với kiến thức của con trẻ ngày nay Trẻ emngày nay qua hệ thống thông tin đại chúng, chúng đã tiếp thu mộtlượng kiến thức khổng lồ, nhưng trong khi đó lên lớp chúng lại ì ạch

tìm hiểu những kiến thức quá cũ Do đó việc đổi mới giáo dục là việclàm cần thiết hiện nay.

Trong các môn học ở bậc tiểu học hiện nay môn toán được xem là mônhọc công cụ, kích thích tư duy, khả năng sáng tạo Nhưng lại là mônhọc khô khan nhất Người Việt Nam vốn có năng lực học toán, hamthích học toán, điều đó được thể hiện qua kết quả các cuộc thi Toánquốc tế Nhưng đó cũng chỉ dành riêng cho các em học chuyên, đầu tư

để đi thi Nhiệm vụ của chúng ta là làm sao cho môn toán là môn hamthích nhất của mọi trẻ em, con người Việt Nam Làm sao để học sinhchúng ta tiếp cận với nền toán học, phương pháp học tiên tiến của cácnước trong khu vực và trên thế giới Muốn làm việc đó tất nhiên chúng

ta phải đổi mới: Mục tiêu , nội dung, phương pháp, việc đánh giá trongviệc dạy môn toán ở bậc học cơ bản đó là bậc tiểu học

II/ Mục Đích Nghiên Cứu Đề Tài :

- Nhằm đánh giá lại việc học toán ở các trường tiểu học trong nhữngnăm qua có những điều ưu khuyết như thế nào về mục tiêu , nội dung,phương pháp, đánh giá

- Tìm ra những nguyên nhân tại sao việc học toán ở các trường tiểu họchiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội

- Đánh giá lại kết quả của việc cải tiến và đổi mới phương pháp họctoán hiệân nay trong hai năm thực hiện việc thay sách ở lớp 1 và 2.Việc đổi mới phương pháp dạy học có ảnh hưởng như thế nào trongviệc lãnh hội và phát huy kiến thức về môn toán của học sinh

- Đưa ra một số giải pháp trong việc đổi mới dạy học môn toán đặc biệt

là phương pháp dạy học toán hiện nay và mai sau Nhằm nâng cao chấtlượng học tập của học sinh hơn nữa

III/ Nhiệm Vụ Đề Tài :

+ Có nên chăng chúng ta tiếp tục học môn toán học toán như từ xưađến nay là đã đúng, đủ đối với yêu cầu xã hội Không cần đổi mới vềnội dung và phương pháp Mặc dầu hiện nay trình độ khoa học kĩ thuật

đã phát triển một cách vượt bậc Ở các nước trong khu vực trong côngtác giáo dục đã có rất nhiều tiến bộ về đổi mới phương pháp học phùhợp với khoa học công nghệ hiện nay Trong khi đó trình độ giáo dụccủa chúng ta thấp hơn nhiều so với các nước xung quanh Không đápứng đúng với việc phát triển đất nước mà Đảng và nhà nước đang đềra

+ Có nên chăng để việc học toán của học sinh vẫn theo cách học thuộclòng, ghi nhớ một cách máy móc, tiếp nhận kiến thức một cách thụđộng qua lăng kính giáo viên, học thuộc lòng lý thuyết là chủ yếu.không cần phát triển tư duy, óc sáng tạo cho học sinh Cách dạy họclàm cho học sinh ngày càng thụ động, ỷ lại, thiếu năng động tìm tòi + Nguyên nhân :

Do nền kinh tế chúng còn lạc hậu, là một nước nghèo chưa đầu tư đúngđắn cho ngành giáo dục Kinh tế gia đình chưa phát triển nên phụhuynh cũng chưa tạo điều kiện tốt để con em mình học tốt nhất

Đội ngũ giáo viên còn quá yếu về chuyên môn, không đủ trình độgiảng dạy, cải tiến phương pháp giáo dục, không theo kịp sự phát triển

xã hội nắm bắt được các phương pháp dạy học tiên tiến

Nhà nước ta trước đây chưa đầu tư đúng mức cho giáo dục, việc đổimới giáo dục còn quá chậm chạp không theo kịp thời đại, thực hiệnxong việc đổi mới thì lại chậm hơn các nước khác vài chucï năm

+ Hướng giải quyết :

Tìm ra những nguyên nhân còn yếu kém trong trong các phương phápdạy học hiện nay, từ đó tìm ra những phương pháp hay nhất cho việchọc môn toán đạt kết quả tốt.

Tìm hiểu phương pháp dạy học tích cực trong trong dạy học toán hiệnnay Đặc biệt là phương pháp đặt và giải quyết vấn đề và phương pháphợp tác chia nhóm nhỏ

Học hỏi các cách thức giáo dục các nước xung quanh, đem những cái

ưu, phù hợp vào công cuộc cải cách giáo dục

B Nội dung của đề tài

I/ Cơ Sở Lý Luận :

+ Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học :

Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tâm sinh lý các em chưa ổn định, đanghình thành và phát triển Ở các em học sinh Tiểu học đang còn hiếuđộng thích tìm tòi học hỏi những vấn đề mới, đặc biệt là rất đễ cuốnhút bởi các dụng cụ trực quan Nên trong sự học tập, làm việc hàngngày các em chưa thích ứng được với những bài giảng khô khan mangtính lý thuyết cho nên những phương pháp cũ chưa thể đáp ứng nhucầu học tập của học sinh nên đổi mới về phương pháp là cấp thiết

Ở mẫu giáo hoạt động chủ yếu của các em là:” Học mà chơi, chơi màhọc” Nhưng sang bậc tiểu học các em lại sống trong môi trường giáodục thật sự, nội qui trường lớp, các kỳ thi cử, các kỳ thi có tính nghiêmtúc làm cho tâm lý các em chưa thích nghi được Các em thường mấtbình tĩnh, tự tin vào chính bản thân mình làm quên đi những kỹ năng,

kỹ xảo đã tiếp thu ảnh hưởng đến chất lượng học tập Cho nên muốnhọc sinh học toán tốt chúng ta cầøn phải có một phương pháp phù hợpvới các em

Trong sự đổi mới của đất nước công nghiệp hoá hiện đại hoá, và nhữngthách thức hội nhập quốc tế

II/ Thực Trạng Nghiên Cứu :

1/ Những điếm đổi mới về nội dung và phương pháp của SGK toán1-2-3

Việc đổi mới ở SGK toán 1-2-3 bao gồm nhiều yếu tố như hình thức,nội dung, phương pháp, đánh giá, trang thiết bị nhưng chủ yéu vẫn lànội dung và phương pháp dạy học

2.1) Về nội dung đổi mới :

(Nội dung Cụ thể xin xem ở SGK toán lớp 1,2,3)

Chương trình tiểu học mới ở SGK toán 1-2-3 vẫn lấy số học làm trọngtâm nhưng đổi mới về cấu trúc nội dung số và cách thể hiện nội dung

số học

Những đổi mới về số học học là cơ sở lựa chọn các nội dung của cácmạch kiến thức về đại lượng, yếu tố hình học, giải toán có lời văn,nhằm tạo ra sự hộ trợ lẫn nhau giữa số học với cách mạch kiến thứckhác, tạo ra sự thống nhất về quan điểm khoa học và sư phạm trong

môn toán.

Đổi mới này góp phần vào việc tăng cường thực hành, luyện tập các kĩnăng toán học, đặc biệt là các kĩ năng tính và giải quyết vấn đề, giúphọc sinh học đến đâu nắm, hiểu chắc đến đó

Dạy học vừa sức với số đông học sinh nhưng học được nhiều hơn,nhanh hơn và vững chắc hơn

Phát triển được năng lục tự học nhờ cách biên soạn SGK toán 1-2-3kiểu mới, nhờ cách dạy của giáo viên

Giữa nội dung SGK toán 1-2-3 mới và cũ ta thấy có nhiều sự thay đổinhư : Nội dung phong phú hơn, có cấu trúc hợp lý hơn, được sắp xếpđan xen với các mạch kiến thức khác, phù hợp với với sự phát triểntheo từng giai đoạn học tập của học sinh

Nội dung thể hiện mức độ yêu cầu kiến thức , kĩ năng cơ bản theo đúngtrình độ chuẩn

Cách trình bày chú ý đến tính trực quan qua hình ảnh học, tăng cươngcác bài luyện tập thực hành rèn kĩ năng

- Bài 2: Đường thẳng, 3 điểm

- Bài 3: Đường gấp khúc, độ dài đường gấp khúc

- Bài 4: Chu vi hình tam giác chu vi hình tứ giác

2.2) Đổi mới về phương pháp theo đổi mới nội dung SGK toán:

Đổi mới về SGK cũng yêu cầu về đổi mới về phương pháp để để việc

dạc học môn toán trở nên đồng bộ, đạt hiệu quả cao nhất.

- Phương pháp dạy học bài mới

- Phương pháp dạy học các nội dung thực hành, luyện tập

- Vấn đề soạn giảng bài của giáo viên

a/ Phương pháp dạy học bài mới:

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động học tập để giúp họcsinh :

-Tự phát hiện và giải quyết nhiệm vụ bài học

Giáo viên chỉ là người đưa ra những gợi ý để cho học sinh tự nhận thấyvấn đề và giải quyết vấn đề đó đạt đến giải quyết nhiệm vụ bài học đưara

VD :Khi dạy bài “ 9 cộng với một số” (9+5)

Gv cho học sinh lấy que tính ra một bên 9 que và một bên 5que.Hướng dẫn HS làm sao để có một bó là 10 que và đi đến phépcộng một cách dề dàng.( Bớt 1 que tính bên nhóm năm đưa qua nhóm

9 que để thành 10 que chẵn, thì nhóm còn lại còn 5-1=4 que Và10+4=14 que)

-Tự chiếm lĩnh kiến thức mới và cần thiết

Sau khi giải quyết nhiệm vụ bài học hình thành kiến thức mới họcsinh phải biết chiếm lĩnh kiến thức đó và vận dụng vào việc giải toán

VD : HS sau khi biết cách 9+5 là bớt 1 que tính bên nhóm năm đưaqua nhóm 9 que để thành 10 que chẵn, thì nhóm còn lại còn 5-1=4 que

Và 10+4=14que Từ đó HS có thể biết cách cộng 9 với 7 cũng tương

tự bớt 1 que tính bên nhóm bảy que đưa sang nhóm 9 que để thành 10que, sau đó lấy 10+(7-1) =16 que.Tiếp tục như thế hình thành đượcbảng cộng 9

Gv cũng có thể cho học sinh thuộc kiến thức ngay trên lớp bắng cáchbôi đi từng phần công thức rồi cho các em nhắc lại Hoặc qua luyện tậpnhiều lần các bài tập để ghi nhớ công thức ngay lớp Đây cũng là mộtbước chiếm lĩnh kiến thức mới “học để hành , hành để học” là mộtphương pháp ghi nhớ kiến thức một cách hiệu quả và lâu dài.

VD : Bài “9+ với một số” Thì qua thực hành học sinh có thể rút rađược 9 cộng với một số A có một chữ số thì sẽ bằng 10 cộng với một

số nhỏ hơn A một đơn vị như 9+5=10 +4

-Tự thiết lập mối quan hệ kiến thức mới và kiến thức đã học

Khi HS đã học một kiến thức mới, nhưng kiến thức mới này dựa trênnhững kiến cũ để hình thành nên thì qua bài học HS sẽ nắm bắt đượcmối quan hệ giữa kiến thức cũ và kiến thức mới

VD: Khi học bài “9 cộng với một số” thì học sinh dựa trên kiến thức

cũ là “ Mười cộng với 1 số” Thì từ đó học sinh có mối quan hệ giữa haiphép cộng này Hoặc bài “ 8 Cộng với một số” cũng có cách làm tươngtự

Gv hướng dãn học sinh biết đặt kiến thức mới trong kiến thức đã học,

từ bài học mới ôn lại kiến thức cũ Từ kiến thức cũ hình thành bài họcmới đó là cách học mới hiện nay Qua đó học sinh hiểu được thấu đáohơn mố iliên hệ, ràng buộc giữa cá bài học cũng như các vấn đề trong

xã hội sau này

b/ Phương pháp dạy học các nội dung thực hành, luyện tập:

bài của học sinh để đưa ra bài tập thực hành cho đúng đối tượng làmsao cho tất cả các em đều tham gia vào thực hành luyện tập theo đúngkhả năg của mình.

-Xác định rõ kiến thức kĩ năng cần thực hành

GV cần nắm vững được nội dng của bài thực hành, Đúng với yêu cầucủa SGK, trình độ của lớp mình, trọng tâm của bài

-Tạo ra sự hộ trợ giúp đỡ nhau giữa các đối tượng học sinh

Cần chia nhóm nhỏ để các em có thể giúp đỡ nhau trong luyện tập Các

em phải biết hoạt động nhóm, phân công công việc trong nhóm làm saocuối cùng tất cả đều nắm đuợc nội dung cơ bản

-Chuẩn bị mô hình, đồ dùng dạy học, phiếu bài học, luyện tập

GV cần chuẩn bị mô hình, dụng cụ học tập cho tốt , yêu cầu học sinhphải biết mang đầy đủ đồ dùng học tập đặc biết là ở khâu dặn dò họcsinh

VD : Bài “11 trừ đi một số “ Thì giáo viên và học sinh đều phải chuẩn

bị que tính GV chuẩn bj phiếu học tập cho học sinh có như vậy thì họcsinh lên lớp mới nắm bài một cách chủ động

-Khuyến khích học sinh tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập

Khi học sunh làm bài xong Gv nên để cho học sinh tự nhận xét kết quảbài của mình dựa trên bài sửa của giáo viên, làm như vậy để các em cóthể nắm chắc lại bài của mình thêm một lần nữa và tập làm quen vớicách tự đánh giá bài làm của mình

-Nêu ra các tình huống có vấn đề, hướng giải quyết vấn đề

Gv phải biết hướng dẫn học sinh học và giải bài dựa trên các câu hỏinêu tình huống giúp học sinh suy nghĩ tìm ra hướng giải quyết vấn đề

VD : Khi dạy bài “ 9 cộng với một số” trong phần luyên tập “9+3”

Nếu học sinh chưa tìm ra cách giải GV có thể nêu ra : “ Lầm sao có thểđưa chín thành số tròn chục để cộng cho dễ Học sinh sẽ biết

"9+1”=10

-Giúp học sinh nhận ra kiến thức cơ bản của bài học trong sự đa dạng

và phong phú của các bài luyện tập, thực hành

Trong giảng bài mới Gv cần giúp cho học sinh nắm vững kiến thức cơbản nhất không quá nâng cao trình độ bài học lên, không đi giảng bàitheo cách trải rộng không gút được nội dung chính

VD : Khi dạy bài “ 9 cộng với một số” Thì HS cần phải hiểu : Muốncộng 9 với một số thì cần phải cộng một vào chín cho thành 10 rồi cộng tiếp với số nhỏ hơn số kia một đơn vị

-Giúp học sinh mô tả thành lời các hoạt động và kết quả thu được.Cái thiếu sót hiện nay của học sinh chúng ta là không biết mô tả thànhlời các kiến thức đã học, nhiều bài toán đố học sinh không thể trình bàymột lời giải cho đúng Như vậy để giúp học sinh nắm vững và hiểu rõbài hơn chúng ta cần cho học sinh trình bày phần luyện tập của mìnhbằng lời nói

-Tập cho học sinh thói quen không tự mãn với bài làm của mình, vớicác cách giải bài có sẵn

Chúng ta nên tập cho học sinh không nên tự mãn với những gì mình đãhọc đã biết, phải luôn tự giác tìm hiểu thêm cách giải khác hơn, phảibiết xem xét một bài toán ở nhiều khía cạnh Khi một học sinh giỏitrong lớp giải bài trước các bạn GV nên cho em này tìm cách giải thứhai Mở rộng vấn đề ra để những em giỏi tự tìm hiểu

VD: Khi dạy bài “ 9 cộng với một số”thì làm bài tập 9+6 Đối vớinhững em giỏi GV có thể các em trình bày nhiều cách giải như :

9+6=9+(1+5)=(9+1)+5=10+5 và 9+6=(5+4)+6=5+(4+6)=5+10=15-Giúp học sinh tự lực khi làm bài kiểm tra.

Khi học sinh làm bài kiểm tra GV chú ý đừng để học sinh cóp py hoặcquay tài liệu cần khuyến khích các em làm theo khả năng của mình,tránh các hình thức coi trọng con điểm

-Tổ chức học sinh được hoạt động thực sự bằng tay trên các đồ vật, môhình để học sinh tự phát hiện kiến thức, kĩ năng

-Chúng ta cần cho học sinh dựa vào đồ dùng học tập để tìm ra kiếnthức kĩ năng

VD : Khi dạy bài “ 9 cộng với một số” GV cho HS sử dụng que tính để

tự tìm kiến thức, HS biết một bên tay có 9 que tính và bên kia có 4 que

HS tự gộp lại và đếm thành 13 que, hay bớt một từ que tính ở 4 quequa bên 9 que để được 10 que từ đó rút ra được 10+3=13 và biết kĩnăng tính khi sử dụng que tính

-Tổ chức cho học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng thu được thực hành

ở nhiều hình thức khác nhau

GV cần giúp học sinh thu được kiến thức bài học rồi thì HS phải biết

sử dụng kiến thức đó cho nhiều bài khác như khi biết cách làm phéptoán 9+4 thì sẽ biết tính 9+5, 9+6 hay bằng nhiều hình thức khác nhaunhư 9 + 4 = 9 + (1 + 3) = (9 + 1) + 3 và 9+4=(3+6)+4=3+(6+4)

c/ Vấn đề soạn bài của giáo viên:

Soạn bài thực chất là lập kế hoạch để tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạtđộng học tập tích cực nhằm đạt các mục tiêu dạy học của một bài học,bài luyện tập cụ thể của toán 1-2-3

Còn tất cả những đổi mới về trang thiết bị, chuẩn đánh giá, hình thức

đều là để hộ trợ phương pháp dạy học mới.

c.a) Các loại tiết dạy trong môn toán TH :

Tiết hình thành kiến thức mới, tiết luyện tập, tiết ôn tập, tiết thực hành,tiết kiểm tra, tiết ngoại khoá

c.b) Soạn bài lên lớp và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học toánhiện nay:

Chúng ta cần thực hiện ba khâu sau :

Khâu soạn bài : Xác định mục đích yêu cầu tiết dạy trên cơ sở : Mụcđích tiết dạy, điều kiện dạy học, trình độ học sinh Xác định các hoạtđộng phải phù hợp lo gích với nội dung kiến thức Cần lựa chọn cáchoạt động thu hút hấp dẫn học sinh

Khâu lên lớp : Tổ chức hoạt động cho học sinh với các yêu cầu : Mỗihoạt động được thực hiện đúng, hệ thống các hoạt động được thực hiệnđúng các tiến trình, sử dụng đồ dùng hợp lý Theo dõi đánh giá để kịpthời điều chỉnh các hoạt động của lớp, nhóm, tửng học sinh

Khâu chỉ đạo học sinh học ở nhà : Chọn việc giao về nhà cho học sinhphải phù hợp vpới trình độ mỡi học sinh

c.c)Việc cần làm thường xuyên để thực hiện tốt cá khâu soạn bài lênlớp

- Nghiên cứu nắm vững chương trình :

Đó là quan điểm xây dựng chương trình, hệ thống kiến thức toàn bậchọc Là mối liên hệ giữa các mạch kiến thức, ở từng lớp, giữa các lớp.những vấn đề khó cần quan tâm

- Nghiên cứu nắm vững nội dung SGK :

Trước hết là nắm vững nội dung kiến thức sách giáo khoa ở từng lớp.Giải được các bài tập trong sách GK và bài tập Nhận biết được sự thể