Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm

PHẦN I : MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI : Hiện nay đất nước chúng ta đang chuyển mình để hịa nhập cùng thế giới với công cuộc Công nghiệp hóa Hiện đại hóa đất nước. Việc trang bị cho các em một vốn kiến thức cơ bản về ngoại ngữ là thật sự cần thiết và không thể thiếu được nhằm giúp các em vững bước hơn trong tương lai. Chính vì vậy việc dạy v học ngoại ngữ (tiếng Anh) ở cc trường THCS hiện nay vẫn cịn l một vấn đề bức xúc Với mục tiêu và yêu cầu mới thì công việc chính của người giáo viên không còn thuần tuý chỉ là truyền thụ kiến thức mà ng­ỵc lại, giáo viên sẽ phải là người hướng dẫn, giúp đỡ, gợi ý, tạo điệu kiện cho học sinh tự phát hiện, sáng tạo và phát triển các năng lực của mình. Điều quan trọng hơn nữa góp phần vào việc tiếp thu ngôn ngữ có hiệu quả là phương pháp học tập của chính các em. Giáo viên cần giúp các em ý thức được về bản chất quá trình tiếp thu ngôn ngữ và khuyến khích các em tìm ra phương pháp học tập thích hợp nhất cho chính mình. Để đáp ứng nhu cầu trên đời hỏi gio viên phải có phương pháp phù hợp với nội dung chương trình và đối tượng học sinh. Chính vì thế việc tạo cho các em học sinh sự hứng thú, tính năng động sáng tạo đó là điều cần thiết. Do đó việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào quá trình giảng dạy để hình thành cho các em tính chủ động để đáp ứng một phần nhỏ vào mục đích chung của nhà trường, của ngành, của đất nước. Tôi thiết nghĩ mình phải biết tìm hiểu và lựa chọn những phương pháp Trên thực tế, qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi thấy rằng Khi áp dụng phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm thấy nổi cộm lên một số vấn đề: Thứ nhất, thường chỉ có các em học sinh khá giỏi làm việc, số còn lại hoặc ngồi im hoặc nói chuyện riêng. Thứ hai, là các em đa số sử dụng tiếng mẹ đẻ để trao đổi thông tin. Điều này làm giảm đi tính hiệu quả trong công việc áp dụng phương pháp mới. Như vậy, làm thế nào để thực hiện tốt phương pháp dạy học theo tinh thần đổi mới : hướng dẫn học sinh tự tìm tòi kiến thức, tăng tính thực hành, giảm tính lý thuyết ? đó là những vấn đề mà giáo viên bộ môn Tiếng Anh THCS hiện ay đang quan tâm . Vì vậy tôi quyết định chọn viết sáng kiến kinh nghiệm “Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm”

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

Hiện nay đất nước chúng ta đang chuyển mình để hịa nhập cùng thế giới với cơng cuộc Cơng nghiệp hĩa - Hiện đại hĩa đất nước Việc trang bị cho các

em một vốn kiến thức cơ bản về ngoại ngữ là thật sự cần thiết và khơng thể thiếu được nhằm giúp các em vững bước hơn trong tương lai Chính vì vậy việc dạy

và học ngoại ngữ (tiếng Anh) ở các trường THCS hiện nay vẫn cịn là một vấn

đề bức xúc Với mục tiêu và yêu cầu mới thì công việc chính của người giáo viênkhông còn thuần tuý chỉ là truyền thụ kiến thức mà ngỵc lại, giáo viên sẽ phải làngười hướng dẫn, giúp đỡ, gợi ý, tạo điệu kiện cho học sinh tự phát hiện, sáng tạovà phát triển các năng lực của mình Điều quan trọng hơn nữa góp phần vào việctiếp thu ngôn ngữ có hiệu quả là phương pháp học tập của chính các em Giáo viêncần giúp các em ý thức được về bản chất quá trình tiếp thu ngôn ngữ và khuyếnkhích các em tìm ra phương pháp học tập thích hợp nhất cho chính mình Để đáp ứngnhu cầu trên đời hỏi gio viên phải cĩ phương pháp phù hợp với nội dung chương trình

và đối tượng học sinh Chính vì thế việc tạo cho các em học sinh sự hứng thú, tínhnăng động sáng tạo đĩ là điều cần thiết Do đĩ việc áp dụng phương pháp dạy học tíchcực vào quá trình giảng dạy để hình thành cho các em tính chủ động để đáp ứng mộtphần nhỏ vào mục đích chung của nhà trường, của ngành, của đất nước Tơi thiết nghĩmình phải biết tìm hiểu và lựa chọn những phương pháp

Trên thực tế, qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi thấy rằng" Khi áp dụng phươngpháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm thấy nổi cộm lên một số vấn đề: Thứ nhất,thường chỉ có các em học sinh khá giỏi làm việc, số còn lại hoặc ngồi im hoặc nóichuyện riêng Thứ hai, là các em đa số sử dụng tiếng mẹ đẻ để trao đổi thông tin.Điều này làm giảm đi tính hiệu quả trong công việc áp dụng phương pháp mới Như vậy, làm thế nào để thực hiện tốt phương pháp dạy học theo tinh thầnđổi mới : hướng dẫn học sinh tự tìm tòi kiến thức, tăng tính thực hành, giảm tính lýthuyết ? đó là những vấn đề mà giáo viên bộ môn Tiếng Anh THCS hiện ay đang

quan tâm Vì vậy tôi quyết định chọn viết sáng kiến kinh nghiệm “Phương phápdạy học lấy học sinh làm trung tâm”

PHẦN II : MỤC ĐÍCH VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG I : MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Việc tổ chức các hoạt động trong tiết dạy được coi là hướng đi đảm bảo mục

tiêu, hiệu qủa, tích cực mà nhẹ nhàng và có thể nói đó là phương châm”Học mà

chơi, chơi mà học” phù hợp với lứa tuổi học sinh THCS, giúp các em hào hứng, tự

nguyện tham gia, tạo các em cảm giác thoả mái trong giờ đang học và những giờhọc tiếp theo

Thông qua các hoạt động của các em có thể nắm bắt các từ vựng, thực hànhcác mẫu câu vừa học một cách nhẹ nhàng mà hiệu qủa

Giúp cho mọi đối tượng học sinh, đặc biệt là đối tượng học sinh yếu kém có

cơ hội tham gia vào bài học và mạnh dạn hơn khi trao đổi với bạn bè bằng ngoạingữ mà mình đang học

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ

2.1

Phạm vi nghiên cứu: Chương trình Tiếng Anh cấp THCS.

2.2

Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh trường dân tộc nội trú

2.3

Cơ sở nghiên cứu:

- Dựa vào mục tiêu, yêu cầu của chương trình tiếng anh 6, 7, 8, 9

- Dựa vào nôïi dung sách giáo khoa

- Dựa vào cách tổ chức học sinh luyện tập cá nhân, hoạt động theo cặp,nhóm

CHƯƠNG III: NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Qua thực tế giảng dạy, dự giờ ở các trường có học sinh người kinh ở vùngthuận lợi và học sinh dân tộc ở vùng khó khăn, tôi nhận thấy rằng:

Đối với giáo viên: Việc tổ chức cho học sinh làm theo nhóm, cặp còn nhiềuhạn chế, chưa thể hiện rõ được phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm.Hoặc ở một số tiết dạy giáo viên có tổ chức cho học sinh hoạt động nhưng chưa cóhiệu quả

Đối với học sinh: Chưa phát huy được phương pháp học tập cá nhân và tínhsáng tạo của học sinh Chính vì thế giáo viên thường rơi vào phương pháp dạy họccũ: giáo viên làm việc nhiều, nói nhiều, học sinh tiếp thu thụ động, không phát huyđược tính tích cực chủ động tìm ra kiến thức mới của học sinh

Vì vậy, kinh nghiệm này là một phần nhỏ góp phần cho các đồng nghiệptham khảo thêm một khía cạnh của phương pháp giảng dạy Tiếng Anh theo tinhthần đổi mới, nhằm giúp cho việc dạy và học Tiếng Anh thuận lợi và có hiệu quảhơn

CHƯƠNG IV: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để nghiên cứu cho đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp trò chuyện

- Tham khảo tài liệu

PHẦN III : NỘI DUNG

CHƯƠNG I THỰC TRẠNG HỌC SINH:

Qua tìm hiểu, đánh giá tình hình học sinh ở tại trường dân tộc nội trú , có thểnêu lên hai vấn đề

1.1

/ Về phía giáo viên : vận dụng phương pháp mới vào giảng dạy tuy nhiên còn

nhiều hạn chế , cách tổ chức để học sinh tự rèn luyện đôi khi chưa có hiệu quả

1.2

/ Về phía học sinh:

- Đa số học sinh rất khó khăn khi sử dụng Tiếng Anh để trình bày ý kiến củamình, nhiều em chưa nói được các câu đơn giản Phần lớn học sinh cho rằng mônTiếng Anh là một môn học khó và ít hứng thú với bộ môn này

- Học sinh ít học bài cũ, và nếu học thì chủ yếu là học nội dung vở ghi, theokiểu học vẹt, không chú ý đến việc thực hành tiếng và sử dụng ngôn ngữ

Qua năm học 2007-2008 kết qủa như sau:

CHƯƠNG II: NGUYÊN NHÂN:

Giáo viên và học sinh ít nhiều vẫn còn chịu ảnh hưởng của cách dạy truyềnthống Cách tổ chức cho học sinh tự rèn luyện nhất là hoạt động theo cặp hoặc theonhóm của giáo viên chưa khoa học, giáo viên giao nhiệm vụ chưa cụ thể nên họcsinh gặp khó khăn khi rèn luyện

Việc sử dụng Tiếng Anh trên lớp của giáo viên còn hạn chế nên các em ít có

cơ hội để rèn luyện.Giáo viên chưa hướng dẫn các em các biện pháp rèn luyệnmang tính khoa học, vừa sức phù hợp với tâm lý lứa tuổi và điều kiện học tập hiệntại của các em

CHƯƠNG III: BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

Từ tồn tại và nguyên nhân nói trên,qua tham khảo các tài liệu và qua kinhnghiệm khi vận dụng phương pháp mới tôi nêu ra đây một số biện pháp khắc phụcsau:

Để thực hiện đựơc phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm và pháthuy được tính tích cực của học sinh cần phải có các điều kiện sau đây:

3.1

Giáo viên phải luôn sử dụng tiếng Anh trong lớp :

Cần chú ý rằng phải sử dụng tiếng Anh đơn giản, dể hiểu càng tốt và cầnphải dùng tiếng Anh phù hợp với từng cấp học.Nghĩa là phải cố gắng sử dụngnhững từ và cấu trúc mà các em đã học để diễn đạt ý của mình, không nên quálạm dụng tiếng Anh, sử dụng nhiều từ mới với các em làm các em khó hiểu điềuđó gây cho các em cảm thấy khó và không còn hứng thú với tiết học nữa Bên cạnhđó giáo viên cần phải phát âm rõ ràng để học sinh dễ nghe và cần lôi cuốn học sinhcùng tham gia vào cuộc đàm thoại với mình, nếu học sinh mắc lỗi học sinh kịp thừisửa chữa, điều này giúp các em dạn dĩ và nói đúng tiếng Anh hơn trong các lầnluyện tập sau đó

3.2

Học sinh phải có vốn từ vựng cần thiết:

Học sinh muốn có được vốn từ vựng phong phú trước hết cần phải ghi nhớvốn từ vựng đã học trong chương trình Muốn vậy trong các tiết dạy giáo viên cầnphải có đồ dùng trực quan (tranh ảnh, vật thật )thật sinh động để học sinh dễ nắmbắt và ghi nhớ từ vựng đó Đối với các từ trừu tượng hoặc các từ cấu trúc không thểsử dụng đồ dùng trực quan thì giáo viên cần phải dạy từ đó ở trong mẫu câu,ngữcảnh tình huống vì kinh nghiệm cho thấy học từng từ riêng lẻ thì mau quên hơn làhọc từ đó ở trong câu, trong một ngữ cảnh nào đó (nếu câu đó có tính hài hước,ngộnghĩnh hay có liên quan đến một nhân vật nổi tiếng nào đó thì càng dễ nhớ.)

Ví dụ : Khi dạy từ "famous" ta nên cho câu: Lại Văn Sâm is a famous

3.2.1 Giáo viên cần tổ chức cho học sinh tự luyện tập như thế nào?

Trước khi bước vào luyện tập, học sinh phải nắm bắt được nội dung mà các

em sắp thảo luận Muốn vậy giáo viên cần tổ chức tốt cho các em đi vào rèn luyệncó hiệu quả bằng cách hướng dẫn, giải thích các tình huống và nội dung cần thảoluận Nội dung phải ngắn gọn ,rõ ràng và dễ hiểu Cần kiểm tra xem học sinh đãnắm được nội dung yêu cầu chưa

Ví dụ: Lời yêu cầu :Read the text, and work in pairs to answer the questions below Then you will be invited to talk in fron the class.

Giáo viên đặt câu hỏi kiểm tra:

T: Now, let me check what you are going to do

T: What are you going to do first ?

SS: Read the text

SS: Work in pairs to answer the question

SS: You will invite some of us to talk in front of the class

Sau khi kiểm tra việc nắm bắt nội dung yêu cầu của học sinh , (nếu là hoạtđộng theo cặp hoặc theo nhóm thì giáo viên sắp xếp cho các em tuỳ vào yêu cầucủa đề bài Học sinh cần phải biết mình sẽ thảo luận cùng ai ) giáo viên cho thờigian quy định để học sinh luyện tập hay thảo luận Trong thời gian các em thảoluận giáo viên nên đi xung quanh để kiểm soát lớp và giúp đỡ nếu các em gặp khó

khăn.Thỉnh thoảng giáo viên nên tham gia vào một vài cặp , nhóm như là một thành viên cùng thảo luận với các em để giúp các emgiải quyết các phần khó , hoặc sửa sai cho các em Yêu cầu một số em rụt rè hoặc lười thảo luận cùng tham gia Giáo viên có thể nói chuyện trực tiếp cùng các em này để giúp các em có thể nói được tiếng Anh trong khi thảo luận để giúp các em phát triển kỹ năng nghe nói của mình (Cần quán triệt không cho các em sử dụng tiếng mẹ đẻ khi thảo luận) Sau đây là các ví dụ cụ thể về việc tổ chức cho học sinh tự luyện tập:

3.2.2 luyện tập cá nhân :

Ví dụ 1: Unit 1 : READ (sách Tiếng Anh 9)

TRANG LỚP 9 TRANG 10

a/ Fill in the table with the right information about Malaysia

MALAYSIA

1/Area:………… 5/Capital city:

2/Population:……… 6/ Official religion:

3/Climate: 7/National language:

4/Unit of currency: 8/Compulsory second language:

Trước hết giáo viên cho học sinh nghe bài Text Giải thích từ mới (tiến hành theo trình tự dạy bài đọc hiểu ,ở đây tôi chỉ muốn nhấn mạnh về vấn đề tổ chức cho học sinh tự luyện tập ) Sau khi học sinh đã nắm được nội dung qua phần đọc hiểu Giáo viên đưa ra lời yêu cầu:

Read the text silently Then fill in the table with the right information about Malaysia

Giáo viên đặt câu hỏi xem học sinh đã rõ lời yêu cầu chưa

T: Now, let me check what you are going to do

T: What are you going to do first ?

SS: Read the text silently

T: And then ?

SS: Fill in the table with the right information about Malaysia

Giáo viên dùng bảng phụ để đưa bảng thông tin còn trống lên bảng , yêu cầu họcsinh đọc kỹ bảng thông tin để xác định những thông tin cần điền

Giáo viên cho thời gian quy định ( 5 phút )

Yêu cầu học sinh đọc và tìm thông tin điền vào chỗ trống

Sau đó cho các em so sánh kết quả với bạn bên cạnh

Cuối cùng yêu cầu các em đưa ra đáp án và điền vào bảng phụ của giáo viên.Giáo viên cùng cả lớp kiểm tra lại đáp án và sửa chữa (nếu cần )

b/ Luyện tập theo cặp :

Ví dụ 2 : Unit 3 : SPEAK (sách Tiếng Anh 9 )

a/Work with a partner.Read the questions.Then play the role of A and B, ask and answer about your partner's home village ,using the information in the boxes.

*Questions:

1/ Where is your home village ?

2/ How far is it from the city ?

3/ How can you get there ?

4/ How long does it take to get there ?

5/ What do people do for a living in your village ?

6/ Does your village have a river ?

A B

to the south of the city

30 kilometers from the city

by bus

1 hour

plant rice and vegetables

a river flowing across the village

to the west of the city

15 kilometers from the city

by motorbike

50 minutes

plant rice and rice cattle

no rivers , there is a big lake

Trước hết giáo viên yêu cầu học sinh đọc kỹ các câu hỏi và thông tin ở cột Avà B.

Giáo viên đưa hội thoại mẫu ở sách giáo khoa:

SS: Where is your home village ?

SS: It's to the west of the city

Giáo viên đặt câu hỏi xem học sinh đã hiểu yêu cầu bài tập chưa

T: Now, let me check what you are going to do

T: What do you have to do first ?

SS: We have to read the questions

T: And then ?

SS: Play the role of A and B

T: What information do you use ?

SS: We use the information in the boxes

Giáo viên cùng một học sinh làm mẫu một số câu trong đoạn hội thoại

T (A ): Where is your home village ?

SS (B ): To the west of the city

T: How far is it from the city ?

SS: It's about fifteen kilometers from the city

* Đổi vai :

SS (B ): Where is your home village ?

T (A): It's to the south of the city

SS: How far is it from the city ?

T: It's about thirty kilometers from the city

Giáo viên sắp xếp cho các em ngồi theo cặp và yêu cầu các em bắt đầuluyện tập

Giáo viên cho thời gian ( 5 phút )

Trong khi các em luyện tập giáo viên đi xung quanh lớp để kiểm soát vàgiúp đỡ các em Sau 5 phút giáo viên gọi các em đứng lên để thể hiện đoạn hộithoại vừa hoàn thành.

SS1(A): Where is your home village ?

SS2(B): To the west of the city

SS1 : How far is it from the city ?

SS2 : It's about fifteen kilometers from the city

SS1 : How can you get there?

SS2 : I get there by motorbike

SS1 : How long des it take to get there ?

SS2 : It takes fifty minutes to get there

SS1 : What do people do for a living in your village ?

SS2 : They plant rice and rice cattle

SS1 :Does your village have a river ?

SS2 : No rivers, but there is a big lake

T gọi các cặp khác làm tương tự nhưng đổi vai ( SS1 đóng vai B hỏi và SS2 đóngvai A để trả lời )

* Free practice:

3.2.3 Luyện tập theo cặp:

Now ask and answer about your real home village If you do not have a home village, make up information similar to those in the box A or B.

TRANG LỚP 8 TRANG 73

T đặt câu hỏi xem học sinh đã hiểu lời yêu cầu chưa

T: What are you going to do ?

SS : Ask and answer about our real home village

T : If you do not have a home village , what will you do?

SS : Make up information similar to those in the box A or B.

T : OK

Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận theo cặp và làm theo yêu cầu

Giáo viên cho thời gian (5 phút )

Sau năm phút giáo viên gọi từng cặp đứng lên hỏi và trả lời trước lớp

SS1: Where is your home village ?

SS2 : It's

SS1 :How far is it from the town ?

SS2 :It's about (20 kilometers)

SS1 : How can you get there ?

SS2: I get there by (mortobike)

SS1 : How long does it take to get there ?

SS2 : About (one hour)

SS1 : What do people do for a living in your village?

SS2 : They (plant rice and raise cattle)

Trong quá trình học sinh thể hiện đoạn hội thoại , nếu mắc lỗi giáo viên sẽ sửacho học sinh

3.2.4 Luyện tập theo nhóm.

Ví dụ 3 : Unit 9 WRITE (Sách Tiếng Anh 9 )

Use the pictures and the words in the box to write a story You can make changes

or add more details to the story

Giáo viên yêu cầu học sinh nhìn tranh ở sách giáo khoa Giáo viên đặt một số câuhỏi về các bức tranh

TRANH TRANG 80 LỚP 9

T: What was Lan doing in the first picture ?

SS : She was playing with her dog

T : And the second picture ?

SS : The dog was running around in circles.

Tương tự, giáo viên yêu cầu học sinh nói về các bức tranh còn lại

Giáo viên giải thích một số từ mới ( shelter, scared, clever )

Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kỹ gợi ý ở sách giáo khoa

Sau khi học sinh nắm được nôïi dung bài Giáo viên chia học sinh theo nhóm, chú

ý chia các nhóm đều nhau về số lượng và khả năng học sinh Giáo viên phát chomỗi nhóm một bảng phụ Yêu cầu học sinh cử một nhóm trưởng ở mỗi nhóm Giáo viên đặt câu hỏi kiểm tra xem học sinh đã hiểu lời yêu cầu chưa

T: What are you going to do?

SS: Use the pictures and the words in the box to write a story

T : Which tense will you use to write the story?

SS : We will use the simple past tense

T: OK

Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận và viết vào bảng phụ Trong quá trìnhhọc sinh thảo luận, giáo viên cần quan sát và kiểm soát lớp Có thể tham gia vàomột vài nhóm để giúp đỡ các em khi các em gặp khó khăn

Sau thời gian qui định, giáo viên yêu cầu các em đưa bảng phụ lên bảng Yêucầu các nhóm kiểm tra chéo kết quả của nhau, các em có thể lên bảng gạch chânnhững chổ sai Cuối cùng giáo viên cùng cả lớp sửa bài và học sinh ghi vào vở Ngoài việc tổ chức cho học sinh luyện tập cá nhân và thảo luận nhóm, cặp,giáo viên nên tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi để học sinh bớt căng thẳng vàtạo không khí sôi nổi cho lớp học Giáo viên có thể cho các em chơi các trò chơinhư : slap the board , guessing game, lucky number, crosswords, Ngoài ra giáoviên còn có thể cho các em chơi các trò chơi mô phỏng các trò chơi trên truyềnhình để gây hứng thú cho các em Tránh sự lặp lại nhàm chán Trong quá trìnhgiảng dạy cũng vậy , người thầy giáo cũng như một người nghệ sỹ , cũng phải linhhoạt trong các hoạt động giảng dạy của mình để lôi cuốn , tập trung sự chú ý củamọi đối tượng học sinh vào bài học