CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ RỦI RO Bất định: hiểu theo nghĩa rộng là sự không đầy đủ và không chính xác của thông tin về các điều kiện thực hiện dự án, trong đó có các vấn đề liên quan đến
Trang 1L/O/G/O
Nhóm: 06
QUẢN LÝ RỦI RO DỰ ÁN
Trang 2CHƯƠNG 8 : QUẢN LÝ RỦI RO DỰ ÁN
Biên soạn:
TS Trần Quang Phú ThS Nguyễn Thị Hạnh Tâm
Trang 3TẠI SAO CẦN PHẢI QUẢN LÝ RỦI RO ?
900000 Nhà thầu,Thua lỗ 23 tỷ USD
Các vâán đề tiềm năng khác như:
Sự suy sụp kinh tế, sự thiếu hụt lao động, sự thiếu hụt vật liệu, các vấn đề
về thiết bị và quản lý kém, …
Hoạch định+ kiểm sốt+…
Nhận diện từ nhà quản lý Mơi trường kinh doanh luơn thay đổi
Tỷ suất lợi nhuận thấp
Trang 4CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ RỦI RO
Bất định: hiểu theo nghĩa rộng là sự không đầy đủ và không chính xác của thông tin về các điều kiện thực hiện dự án, trong đó có các vấn đề liên quan đến chi phí và kết quả của dự án Bất định phản ánh tình huống trong đó không tính được xác suất xuất hiện của sự kiện
Rủi ro dự án là tổng hợp những yếu tố ngẫu nhiên , những tình huống không thuận lợi liên quan đến bất định , có thể đo lường bằng xác suất không đạt mục tiêu đã định của dự án và gây nên các mất mát thiệt hại
RỦI RO VÀ BẤT ĐỊNH TRONG QLDA
Rủi ro luôn mang màu sắc tiêu cực, nhưng khác với bất định, rủi ro có thể đo lường
và lượng hoá được
Trang 5MỐI LIÊN HỆ GIỮA BẤT ĐỊNH, RỦI RO VÀ THIỆT HẠI
BẤT ĐỊNH
Sự không đầy đủ
và không chính
xác của thông tin
về các điều kiện
thực hiện dự án
RỦI RO Khả năng, xác suất thiệt hại, mất mát liên quan đến bất
định
THIỆT HẠI Tổn thất, mất mát
do xuất hiện sự kiện rủi ro trong điều kiện bất định
Bản chất của rủi ro và bất định trong thực hiện DA liên quan đến khả năng bị thiệt hại về tài chính do hậu quả của tính dự báo, tính xác suất của các dòng tiền Ngoài
ra, rủi ro và bất định cũng liên quan tới sự đa dạng của các thành viên DA, các nguồn lực dùng cho DA, các hoàn cảnh và tình huống bên trong và bên ngoài DA
Trang 6CÁC DẠNG THỨC CỦA RỦI RO
Vật chất : Khuyết tật về cấu trúc, vật liệu xây dựng
Hậu quả : Mất mát của lợi nhuận, chậm trễ về thời gian…
Trách nhiệm pháp lý : Các sai lầm dân sự, pháp lý, hợp đồng,
Chính trị : Sự can thiệp của chính quyền, sự thừa nhận về pháp luật, các thay đổi trong lập pháp
Tài chính : Các chính sách tín dụng sai lầm, dự báo lạm phát không chính xác, thiếu cơ chế kiểm tra tài chính dự án thích hợp, …
Xã hội : Kỳ vọng của lực lượng lao động quá cao, sự nhận thức quá thấp của người địa phương,
Kỹ thuật : Sự nâng cao của công nghệ, các nội dung về quyền sở hữu công nghệ, …
Trang 7Đánh giá tác hại đối với dự
ra.Khai thác những ảnh hưởng tốt của nó
Định Nghĩa: Quản lý rủi do dự án?
Nhận diện Phận tích
Đối phó
Trang 8Mục đích của quản lý rủi ro:
Quản lý rủi ro là một bộ phận của QLDA, được thực hiện song song với các công tác quản lý quy mô, chất lượng, thời gian của DA
Quản lý rủi ro nhằm dự kiến trước với rủi ro thay vì phải đối phó với nó khi chúng xuất hiện
Quản lý rủi ro là giải pháp có hệ thống để ước tính các yếu tố bất ngờ, cô lập những yếu tố nguy cấp và đề ra các phương pháp để giảm thiểu chúng
Tăng khả năng xuất hiện cĩ tác động tích cực đến dự án (nắm bắt
cơ hội) và giảm thiểu các sự kiện ảnh hưởng đến dự án(Giảm thiểu nguy cơ)
Trang 9KHI NÀO CẦN QUẢN LÝ RỦI RO?
Khi xuất hiện sự không chắc
chắn của yếu tố đầu vào
Ra quyết định liên quan đến dự án trên cơ sở thiếu thông tin
Các dự án phức tạp
Môi trường kinh doanh thay đổi liên tục, …
Trang 10CÁC BƯỚC CHÍNH TRONG QUÁ TRÌNH
QUẢN LÝ RỦI RO
Bước 1 Bước 2 Bước 3 Bước 4 Bước 5 Bước 6
LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỦI RO
NHẬN DẠNG RỦI RO PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH RỦI RO
PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG RỦI RO KẾ HOẠCH ĐỐI PHÓ VỚI RỦI RO KIỂM TRA VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO
Trang 11Bước 1:LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ
RỦI RO
NỘI DUNG KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỦI RO DỰ ÁN
Phạm vi ứng dụng của quản lý rủi ro : Thực hiện quản lý rủi ro trong suốt thời gian của dự án hay chỉ một giai đoạn trong dự án Nhân sự tham gia vào kế hoạch quản lý rủi ro
Vai trò và trách nhiệm : Ai chịu tránh nhiệm chính, ai hỗ trợ và thành lập đội quản lý rủi ro
Thời gian: Qui trình quản lý rủi ro phải được thực hiện nhiều lần trong suốt dự án Mức độ thường xuyên để thực hiện quản lý rủi ro trong suốt thời gian của dự án
• * Trước mỗi giai đoạn thiết kế, mua sắm và gọi thầu
• * Cuối giai đoạn công nghệ
• * Cuối giai đoạn mua sắm, cung cấp và sử dụng
• * Cuối giai đoạn lắp ghép và xây dựng
• * Sau giai đoạn chạy thử
• * Sau thời gian bảo hành 12 tháng
Trang 12LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỦI RO
NỘI DUNG KẾ HOẠCH QUẢN LÝ RỦI RO DỰ ÁN (tt)
Phương pháp : Xác định cách và nguồn thông tin dữ liệu để thực hiện quản lý rủi ro
Nhận diện rủi ro : Sử dụng cơ sở dữ liệu rủi ro nội bộ, điều tra công nghiệp bên ngoài, phán đoán chuyên gia và bản phân tích chi tiết WBS Những liõnh vực chính bao gồm:
• * Tiến độ
• * Chi phí
• * Yêu cầu kỹ thuật
• * An toàn lao động
Nguồn ngân sách : Phải dự trù một nguồn ngân sách cần thiết cho quản lý rủi
ro của dự án
Trang 13Bước 2:Nhận dạng rủi ro
Nhận thức rủi ro
Nhận dạng rủi ro
Định dạng rủi ro
Trang 142.1 Nhận thức rủi ro
Ban quản lý dự án tự đánh giá:có hay chăng rủi ro
mà họ phải đối phó,quản lý:Nếu có
Thực hiện các bước kế tiếp để quản lý rủi ro
Bước này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm của các
nhà quản lý:
Phát triển RBS (Rick Breakdown Structure) để
nhận dạng nguồn của rủi ro
Trang 15Rick Breakdown Structure
Trang 16Dự án
Quy định Địa phương
Trang 182.2.1 VD danh mục các rủi ro
Trang 202.2.3 Nhận dạng rủi ro_phỏng vấn
Phỏng vấn các nhân vật chủ chốt của các bên tham
gia dự án để luận ra các rủi ro tiềm ẩn mà dự án có thể gặp phải
Thiết kế bảng câu hỏi:
Trang 21Bước 3+ 4: PHÂN TÍCH RỦI RO DỰ
ÁN
KHÁI NIỆM
Phân tích rủi ro của dự án là các thủ tục xác định các yếu tố rủi ro và
đánh giá tầm quan trọng của chúng Về bản chất đó là sự phân tích xác suất xuất hiện các sự kiện không thuận lợi có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình thực thi mục tiêu của dự án Phân tích rủi ro của dự án bao gồm đánh giá rủi ro và các phương pháp hạn chế rủi ro hay giảm thiểu các hậu quả không mong muốn do nó gây nên
ro
Phân tích rủi ro
Phân tích định lượng
Trang 22TRÌNH TỰ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÂN TÍCH RỦI RO
Xác định các yêu tố rủi ro và tầm quan trọng của chúng Xác lập mô hình cơ chế hoạt động của rủi ro
Xác định các mối quan hệ của rủi ro riêng lẻ và các ảnh hưởng tổng hợp của chúng
Phân chia rủi ro giữa các thành viên của dự án Xem xét kết quả phân tích rủi ro
Trang 23Phân tích định tính của dự án:
Đây là giai đoạn xác định 2 thuộc tính của rủi ro:
Khả năng suất hiện:
Trang 24PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ RỦI RO
(Xác định khả năng suất hiện)
Không xảy ra Khả năng gần bằng 0
Ít xảy ra Không xảy ra nhưng có thể nhận
biết được Có khả năng xảy ra Có thể xảy ra Khả năng cao Xảy ra thường xuyên
Người quản lý dự án đưa ra các tình huống có thể xảy ra và xác định mức độ ảnh hưởng của các rủi ro đối với công trình dựa trên kiến thức và kinh nghiệm thực tế
Bảng 1 : Nhận biết khả năng rủi ro
Trang 25PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ RỦI RO
Có thể bỏ qua được Không tăng chí phí, tiến độ trễ
không đánh kể Nhỏ Gia tăng một ít về chi phí và làm
chậm một ít về tiến độ Có ảnh hưởng Chậm nhiều thời gian và gia tăng
chi phí Aûnh hưởng cao Chậm trễ rất nhiều và gia tăng chi
phí cao , không tuân thủ theo các tiêu chuẩn kỹ thuật
Bảng 2 : Nhận biết mức độ ảnh hưởng(Tác động)
Trang 26Ma trận PIMATRIX
Khả năng xảy ra rủi
ro
Mức độ nghiêm trọng của rủi ro
Bỏ qua được Nhỏ, không
4 Xác suất cao D B A A
Bảng 3 : Tổng hợp mức độ ảnh hưởng và khả năng rủi ro
Trang 27- Xác suất kết quả nhận được;
- Những mất mát, thiệt hại có thể xảy ra (Mức độ tác động)
Trang 28Phân tích định lượng:
Trang 29Phân tích định lượng:
Trang 30THEO DÕI MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA RỦI
RO
Việc theo dõi hậu quả của rủi ro thật sự có ảnh hưởng đến sự thành công của DA Người QLDA cần lập danh sách những rủi ro cần theo dõi Danh sách này có thể thay đổi trong quá trình thực hiện DA tùy theo tình hình mà một số rủi ro có thể không xảy ra nhưng có thể một số rủi ro khác lại xuất hiện Cơ sở để xác lập một danh sách này là khó xác định mà tuỳ thuộc nhiều vào sự phán đoán, khả năng tư duy của người quản lý
Trang 31Bước 5:GIẢI PHÁP PHÒNG TRÁNH RỦI RO
Để có các giải pháp phòng tránh rủi ro trước hết cần xác định điều kiện và môi trường mà qua đó tạo cơ sở cho rủi ro phát triển và gây ảnh hưởng đến DA Xây dựng các hàm điều kiện phải thực hiện để tránh hoặc giảm khả năng xuất hiện của rủi ro Không có tiêu chuẩn chính xác nào để xây dựng các giải pháp phòng tránh rủi ro, hoàn toàn dựa vào sự phân tích logic, sự am hiểu tình hình và chuyên môn cũng nhưng khả năng toàn diện của người quản lý
Trang 32CÁC PHƯƠNG PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO
Rủi ro của dự án được phân chia cho các chủ thể tham gia vào quá trình dự án (Chủ đầu tư, nhà thầu, nhà cung cấp…) là một phương pháp hạn chế rủi ro có hiệu qủa Việc phân chia rủi ro của dự án được thực hiện trong khi lập kế hoạch tài chính và khi ký kết hợp đồng Việc tăng giảm rủi ro cho các thành viên tham gia dự án sẽ ảnh hưởng đến việc phân chia thu nhập từ DA
Các vần đề cần làm rõ khi đàm phán phân chia rủi ro :
- Khả năng các thành viên dự án tham gia ngăn ngừa và giảm thiểu hậu quả rủi ro
- Xác định mức độ rủi ro mỗi thành viên dự án phải chịu
- Bàn bạc, nhất trí về mức đền bù rủi ro
- Tuân thủ nguyên tắc bình đẳng trong mối quan hệ rủi ro và thu nhập giữa các thành viên dự án
PHƯƠNG PHÁP PHÂN CHIA RỦI RO
Trang 33CÁC PHƯƠNG PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO
Dự phòng cho các khoản chi phí không lường trước được là một trong những biện pháp đấu tranh với rủi ro
Dự phòng là xác lập mối quan hệ giữa các rủi ro tiềm ẩn làm thay đổi giá thành dự án và lượng dự phòng cần thiết để khắc phục hậu quả trong việc thực hiện dự án
Dự phòng có thể là tiền, thời gian, nhân công, máy móc thiết bị và dao động từ khoảng 7% - 12% chi phí dự án
PHƯƠNG PHÁP DỰ PHÒNG
Bảo hiểm rủi ro về bản chất là trao rủi ro từ dự án cho Công ty bảo hiểm với một khoản chi phí nhất định được thống nhất trong hợp đồng bảo hiểm
BẢO HIỂM
Trang 34THÁI ĐỘ ĐỐI VỚI RỦI RO
Mỗi cá nhân, mỗi công ty sẽ có những thái độ khác nhau để đối phó với rủi ro, có người chịu chấp nhận rủi ro cao nhưng cũng có người lại thích chọn phương án và dự án có độ rủi ro thấp Điều này phụ thuộc vào tình hình tài chính và kinh doanh của đơn vị Thông thường Công ty có nhiều dự án và đã thành công thì chọn phương án ít rủi ro và lợi nhuận cao hơn là những công ty mới thành lập Và điều quan trọng hơn là việc chấp nhận rủi ro còn tuỳ thuộc vào mức độ lợi nhuận của DA
Đối với công tác QLDA, khi yếu tố rủi ro xuất hiện và có khả năng tác động trực tiếp đến DA thì người QLDA cần phải có thái độ để đổi phó với những rủi ro này
Trang 35Đẩy rủi ro
cho người khác
THÁI ĐỘ ĐỐI PHÓ
VỚI RỦI RO
Tìm mọi biện pháp để né tránh rủi ro
Đón nhận rủi ro và chấp nhận xử lý hậu quả
Thương lượng với các đối tác tham gia DA để chia sẻ rủi ro
Nhìn nhận đánh giá rủi ro và tìm cách giải quyết
Dự phòng và tự dự báo
trước những rủi ro để tìm cách né tránh
Không
làm gì cả,
tới đâu giải
quyết tới đó