Vàn hda du lich tam bièu là khài niém ndi ve "dàn tri" va "quan tri"', ve thè ùng xù cùa ngudi Viét Nam ndi chung, ùng xù cùa càc càn bd edng nhàn vién ngành du lich ndi riéng.. Su khai
Trang 1sa GÀN KÉT GIQA V À N H O A VA DU LICH
THS TRAN THUY ANH
Khoa Du lich hoc - DH KHXH&NV
"Nguài la di du lich khàp the giói inong tìm àuge iihHìig cài mình cdn va cuòi cùng lai tìm àuge diéu dò ngay trén chình qué huaiig cùa mình"
T.MORE (Anh)
1 Du Ijch vàn hóa va vàn hóa du Neh Moi quan he giura du lich va vàn hóa
Du lich vàn hda là mot loai hình ebù yèu hudng vào viéc quy boach, làp trình, thièt kè càc tour Ifl bànb tham quan càc edng trình vàn hda ed kim Vi du di du lich vàn hda Paris, tbì càn thàm nhà thò Due Bà, Khài Hoàn Mdn, thàp Eiffel, vién Panthéon, bào tàng Louvre, làu dai Versaille Di du lich vàn hda Ha Nói tbì càn thàm Vàn Mièu -Qude Tu Giàm, chùa Mdt Cdt, dén Quan Tbànb, ebùa Tran -Qude, Bào tàng Lich su Viét Nam, Làng va Bào tàng Hd Chi Mình, Bào tàng lich
su quàn su, Cùa Bàc, Hoàng Tbànb
Vàn hda du lich tam bièu là khài niém ndi ve "dàn tri" va "quan tri"', ve thè ùng xù cùa ngudi Viét Nam ndi chung, ùng xù cùa càc càn
bd edng nhàn vién ngành du lich ndi riéng Kbàeh du lich bg mudn gì?
Hg mudn Idng hiéu kbàeh, ebù nhà hd bdi ddn kbàeh, tao cho kbàeh mgi su de dàng, khdng phién nhiéu, tu kbàu xuàt nbàp cànb, ddi tién
di lai, àn d, dàn khàcb tham quan, thuyé't mình Khàch du lich khdng mudn gì? Hg khdng mudn tré con àn mày lèo déo theo hg, chìa tay xin tién, ed ngudi kéo hg, ép hg pbài vào quàn àn này, mua màt hàng ng vi
' ChO dùng cùa GS Tran Quò'c Vuong
Trang 2hg dà ed càc guide hook, bàn dò du lich va dà co nhflng chù dinh cùa
riéng mình Hg kbòng mudn nhìn thà'y eành tré con le la ben ve dudng
Idi vào chùa Huong bay noi hành huong nào khàc, hg khòng mudn bi
bàt chet, hg sg bàn, tu phòng ngù, khàch san, ra ngoài phd, cho tdi càc
di tich vàn hda - lich su Hg sg lày nhiém HIV/AIDS, SARS kè eà
nhflng diéu nhd nhàt là hg khdng mudn dùng dua nhua, khdng mudn
bi dua thùc àn qua dàu, dành do, dành rdt xudng bd quàn ào dù là
xoàng xlnh bay sang trgng cùa hg
Trude hèt là mdi quan he gifla du lich va càc di san vàn hda dàn
gian Su khai tbàc di san va truyén thdng vàn hda càc dàn toc nhu mot
dang tiém nàng cùa du lich là mdt edng viéc quan trgng, két hgp vdi
su giù gin va phàt buy già tri nhàn vàn cùng bàn sàc dàn toc hàm chùa
trong di san dd Thue tè là, trong kho vdn di san vàn hda, ed nhflng
boat ddng, nhflng bién tugng khdng thè, khdng nén khai tbàc cho du
lich boàe nèu khai tbàc tbì càn thàn trgng va ed nhflng bién pbàp bào
dàm phàm chat vdn ed cùa nd Trong quan he vàn hda dàn gian va du
lich ed eà su tuong hd, ed eà su ddi dàu Chang han nhu, theo Idi kè
cùa mdt nfl chuyén già du lich ngudi Zimbabué, d nude bà, ngudi con
gài ed diéu mùa udn lugn co thè trude bàn thd thàn linh trong le
trudng tbànb Diéu mùa này dà duge bién dai hda bdi càc edng ty du
lich ma thue chat là khai tbàc càc ddng tàc va tu thè cùa phàn co thè
ngudi con gài tinh tu bung tra xudng vdi nhflng diéu bd cong hdng,
udn bung, ggi ra nhflng bièu thi xàe thit Diéu mùa duge càc khàch
nam gidi rat tàn thudng, hg chup ành, quay video va cdn ném eà tién
thudng cho vQ edng Theo bà, ngành du lich Igi vi thu bùt duge nhiéu
kbàeh VQ edng cQng duge Igi Nhung hình ành day tìnb nhàn vàn cùa
nude bà dà bi bdp mèo va xuyén tac Luu lai trong tri nhd khàch du
lich ehi cdn là nhflng àn tugng ve su bièu thi thàp ben ma diéu mùa cài
bién dà trình dién"*
O Viét Nam, tìnb trang chua dén mùc nhu vày nhung tu gde nhìn
du lich cùng dà ed mdt so vàn de càn pbài hru tàm va trao ddi lai nhàm
làm rò hon su lién he càn pbài ed gifla vàn hda va du lich Nhung nhà't
thièt pbài nhìn mdi quan he này d gde dd tich cuc, trong sàng va lành
'" Tu lièu cùa GS TSKH Tó Ngoc Thanh
Trang 3manh, ed Igi ve eà tinh thàn làn vàt chat chocà hai ben, du lich va vàn hda Vi du d Huè, trong mdt khàch san, ngudi ta dành mdt phdng, thièt kè nhu mdt noi cùa vua va hoàng bau ngù cho kbàeh thué Khàch nam se duge khoàc ào hoàng bào, ddi mù mién, di bia hoàng de Vg khàch bay ngudi càp ddi vdi khàch sé màc xiém y cùa hoàng bau Hg ngdi àn vdi su bau ha cùa cùa nbùng ngudi ddng vai thi ty, thi ve, ddi lue ed eà vai quan boan dùng chàu Dàc biét top nbac cu càc bài Nhà nhac trong lue hg àn udng ndi chuyén Sau bua àn, eà doàn tùy tùng dàn doàn khàcb vào phòng hoàng de' trong tiè'ng Nhà nhac rèo rat Ve bién tugng này ed hai y kièn: Phia phàn ddi thi cho ràng dù triéu Nguyén duge dành già thè nào ve màt lich su tbì càc vi vua va nhùng
gì gàn bd vdi hg, nhu Nhà nhac chàng han, vàn là nhùng bièu tugng thiéng liéng, khdng thè dem ra làm trò mua vui cho khàch duge Hg càm thà'y Idng tu tdn dàn toc bi xùc pham Thù vàn hda cao dep nhu Nhà nhac bi dem bàn rao cho nhùng cài "tai tràu" cùa khàcb Phia ùng
ho tbì lai cho rang bay gid là thdi budi thi trudng, cài gì thu duge tién tbì làm bdi cu giù mài nhùng thù dà trong kho bay trong bào tàng khdng co ich gì Mot trudng hgp khàc là bién tugng "cbg tinh" bi hiéu theo ngbia tièng Kinh là "mua bàn tìnb" Nò cùng là mot phién cbg nhu mgi phién khàc tbòi, nhung ngudi ta di cbg khdng pbài de mua bàn ma là de gap nhau Nd là cài ed chù khdng pbài là muc dich Ggi
là cbg tinh làm sai lac bàn chat cùa su vàt Vàn de dàt ra d day - ranh gidi giùa vàn hda va du lich cùng là day - là cbg tìnb ed nén trd thành dò'i tugng quan sàt cùa khàcb du lich bay kbòng? Nèu co tbì liéu co xùc pham dén chiéu sàu tìnb càm va tinh nhàn vàn cao dep cùa nhàn dàn càc dàn toc kbòng? Liéu nò ed dung tue hda kbi dem nhùng cuòc gap gd, chuyén trò kin dào gifla hai ngudi tbànb mdt man trình dién du lich khdng? Lai cdn tièt muc làm dàm cudi già cho khàcb xem, co rude dàu, trang dièm, le bài, dàn dàu va thàm chi eà tié't muc ddng phdng nOa
0 ddng bang sdng Cùu Long, càc nghé sy ddn ea tài tu rùt rudt ca cho mùi man sàu càu vgng ed tbì khàch nhdm nhoàm àn udng va on
ào nói cudi Vàn hda va du lich sé xù ly thè nào khi dem cài vdn àm nhac rat muc bào boa, phong nhà cùa càc tài tu di phue vu va làm nén cho nhùng bua àn xò bd?
Nhùng cuòc trình dién già tao nhu thè rò ràng eò ành hudng dén
Trang 4tàm ly vàn bòa cùa chình ngudi chu nhàn chùng Trình dién theo càch
dd là dà tàch boat ddng ra khdi mdi trudng va bòi cànb cùa nd, tua nhu
là càt eành boa dem càm vào Ig Do vày, nhflng boat ddng dd cung ddng thdi màt ludn y nghla nhàn vàn cùa chùng, chi cdn là nhflng trd làp di làp lai nhiéu làn cho khàch xem Dàn dàn nò kbòng duge ngudi bàn xù coi trgng va hg sé loai chùng ra khdi tdng thè nén vàn hda cùa
hg va xèp vào loai nhflng boat ddng de thu nbàp Thù nfla, mdt khi dà khdng cdn là bièu tugng tinh thàn dàn toc va trd tbànb mdt mdn hàng duge dua vào luu thdng tbì ngudi dàn cflng san sàng udn nàn nd theo nhflng gì ma khàch du lich mudn eó Nhiéu noi trén Tày Nguyén, ngudi ta ludn cudng diéu de gidi thiéu mdt con ngudi Tày Nguyén hoang so, bàt day tièng hù, mùa tbì toàn thàn rung qua mùc, chiéng edng duge gò lai theo Idi "bién dai" cho "bdc lùa" Dd dét thd càm xudng càp, càc mài nói chua dùng dà tuòt, màu vài gap nude mua vài làn là phai nhat Dù bàn rat rè ma san phàm thd càm vàn vàng khàch
Cd nguy co là chình ngudi bàn xù dang ha thàp chat lugng hàng hda tham già du lich cùa mình va dành màt ngày càng nhiéu hàm lugng vàn hda chùa dung trong dd Co che phàn phdi Igi ich dén càc thành phàn tham già vàn hda du lich cflng rat bue xùc Thue té ngudi thu Igi
it nhà't chình là ngudi bàn xù, chù nhàn va là ngudi san xuàt ra thù hàng hda vàn hda dd Hg khdng ed vdn, kbòng co cùa bang, bàn lang thang trén dudng phd boàe bàn lai cho nhùng ngudi ed cùa bang boàe càc quay hàng luu niém cùa kbàeh san va nhàn lai so tién rat it di Hàm lugng vàn hda, ndng dà va tài nàng cùa tri sàng tao, nghla là bàn quyén vàn hda chùa trong san phàm tbì khdng duge ai tra tién Le ra
hg pbài duge bdi dudng tbich dàng de tài san xuàt tri tue va ky nàng trình dién Rdi cdn su dàu tu cho co sd ha tàng cùa nhà d, dudng di Idi lai dén làng cùa càc dàn tdc Nhflng diéu này duge dàt ra rat gay gàt trong bdi nghi UNESCO nàm 2000 tai Tokyo Td ebùc Sd hflu Tri tue Thè gidi (World Intelleetual Property Organization - WIPO) dang nghién cùu mdt edng ude qude té nhàm bào ve quyén sd hflu sàng tao cùa càc dàn toc, càc eòng ddng kbòng thuòc gidi chuyén ngbiép
Rò ràng mdi lién he gifla vàn hda dàn gian va du lich rat chat che Dàc biét, viéc bào ve di san vàn hda, nhà't là di san vàn hda phi vàt thè càng là vàn de pbài luu tàm thue su Dd là phong tue, tàp quàn, nghé thuàt, ngdn tu nhu ca dao, ho, ve, truyén , nghé thuàt bièu dién nhu
Trang 5ca, mùa, nhac, san kbàu, mùa rdi , nghé thuàt tao hình nhu bòi boa, diéu khàc, trang tri, kièn trùc , càc bièu bién tàm linh, tin ngudng, càc truyén thdng y hgc, càc nghé thù edng, my nghé Vàn de d day là xàe làp duge ranh gidi gifla bai linh vue, ràng nhflng bién tugng, nhflng bièu bién, nhflng boat ddng thude linh vue nào ed thè khai thàc
de phue vu du lich Khi khai tbàc nhu thè càn pbài tuàn thù nhflng nguyén tàc gì de bào ve va phàt buy nhflng già tri va bàn sàc vàn hda cùa di san, trành nguy co xàm hai bay làm sai lac hình ành va nói dung cùa di san Càn pbài ed mdt ty le phàn phdi Igi ich thu duge trong boat ddng vàn hda du lich mot càch rò ràng, hgp ly Ngành du lich ed le càn pbài ed tràch nhiém dàu tu trd lai cho vàn hda duge phàt huy làu dai va vflng ben (vi du ngoài viéc dàu tu nàng càp co sd ha tàng, viéc quan trgng là gap phàn xda ddi giàm nghèo cho edng ddng làng va gdp phàn dào tao càc thè he tré de di san vàn bòa duge tièp ndi) Theo kinh nghiém ò Indonexia, trén dào Bali ed man trình dién mùa bàt Ramayana, ti le chia nèu lày tdng thu mdt tdi dién là 100% nhu sau:
- 35% tra cho nghé nhàn trình dién
- 20% tra cho làng (vi day là trình dién do làng td cbùc, kbòng pbài là doàn vàn eòng bay td cbùc chuyén ngbiép cùa Nhà nude)
- 20% dành cho quy dào tao Idp nghé nhàn tré
- 10% ddng thué doanh thu cho nhà nude
- 15% tra cho càc càng ty thdng qua viéc giàm ve (Khàch di le bay du lich bald kbòng duge hudng su giàm già này)
Con ngudi - chù/khàch thè cùa vàn hda cùng ed nghla con ngudi
là chù/khàch thè cùa du lich Con ngudi tao ra va hudng thu bau hèt nhùng san phàm vàn boa va du lich ùng theo bdn chiéu quan he trong sudt ddi ngudi sé trai nghiém:
1 Nèu ùng vdi quan he gifla con ngudi vdi tu nhién: khàch du lich tham già sàng tao boàe bào ve va thudng ngoan nhóm dièm du lich thuòc ve cànb quan tbién nhién nhu vudn cày, bang ddng, song nùi, ao
hd, sdng ngdi, bién eà v.v
2 IJng vdi quan he xà bòi cùa con ngudi là viéc ho sàng tao, x M
dung va hudng thu càc dièm du lich thuòc nhóm tu tao nhir còns vitìM
Trang 6vudn eành dàn tdc, trung tàm thuong mai, siéu thi, quàng trudng trung tàm, phd di bd
3 Ùhg vdi quan he tàm linh (bay lich su) cùa con ngudi là nhdm dièm du lich thude ve càc di tich lich su vàn hda nhu ebùa ehién, dén dai, am phù, nhà thd, tbànb quàch, làng tàm, mièu mg
4 Quan he thù tu là con ngudi vdi chình mình sé bao phù lén trén
eà ba loai quan he kia, sé tham thàu sàu sàc khi ddng thdi tham già vào phàt trièn vàn hda va du lich vdi tu càch kép vùa là chù thè sàng tao, vùa là khàch thè hudng thu
Trén thue tè, tài nguyén ngành du lich ed là toàn bd thè gidi vàt chat va toàn bd lich su vàn mình nhàn loai Do vày, tài nguyén du lich gdm:
- Tài nguyén du lich tbién nhién gdm ba nhdm chình là sdng nùi, khi bau va sinh vàt
- Tài nguyén du lich nhàn vàn: là nhflng cùa cài vàt chat va cùa cài tinh thàn do con ngudi sàng tao ra, ed khà nàng thu bùt con ngudi tién hành boat ddng du lich
- Tài nguyén du lich xà bòi: là nhflng net riéng ed ve phong tue, tàp quàn, quan niém va phuong thùc trong ddi sdng dàn cu d mdi dàn tdc
Vàn hda là nguón lue de phàt trièn du lich Trong càc tài nguyén
du lich ed hai loai tài nguyén thude ve vàn hda là nhàn vdn va xà ligi
Tài nguyén du lich nhàn vàn va xà bòi ed nhflng tìnb chà't chung
là: Da dgng (làm phong phù san phàm du lich), hàp dàn (thu bùt khàch), dì bién dèi (thay ddi do tàc ddng cùa kbàeh quan), dóc dào (là net riéng eò, sàc thài dàc trung), khòng dich chuyén (ngay eà khi eò càc san phàm mò phòng cung khòng thay thè duge) va dàc biét là de
ton thà't Trong kbi tài nguyén du lich tbién nhién tam eoi là vò han
(tàt nhién, vò han tuong ddi) tbì tài nguyén du lich nhàn vàn va xà hói lai là hflu han (càn bào ve de khai thàc làu dai) Tinh chat cùa tài nguyén du lich nhàn vàn là tao nén su hùng thù ddi vói du kbàeh ve nhu càu tìm hiéu lich su Tài nguyén du lich xà bòi lai là dièm Idi cudn, là diéu kièn de du lich phàt trièn theo chiéu sàu thdng qua viéc
Trang 7hudng thu vàn bòa cùa nude khàc, dàn toc khàc Su khàc nhau gifla nhung nén vàn hda là do su khàc nhau ve lich su, ve diéu kièn va mòi trudng sdng Nhflng cài dd làm nén su khàc biét ve vàn hóa, do dò, tao nén su hùng thù, làm này sinh ddng co di du lich
Kbi khai thàc ngudn lue vàn hda de phàt trièn du lich càn pbài tòn trgng ba nguyén tàc sau day:
1 Nguyin tac thi trudng: Pbài xuàt phàt tfl nhu càu cùa du khàch
va tao ra nhflng san phàm tbich hgp Pbài tinh dén càc tuyé'n, dièm de
hình tbànb tour du lich Dàm bào 3 hiiu qud (kinh tè - xà bòi - mòi trudng); 4 già tri (thudng thùc - lich su - khoa hgc - thue dung); 5 diéu
kién (giao thdng - ed dudng di; kinh tè - ed vdn dàu tu; tài nguyén - co
sd ban dàu de phàt trièn; khà thi - ve diéu kién dàu tu; thi trudng - ed ngudn khàcb)
2 Nguyin tac kinh té: Pbài bào dàm Igi ich kinh tè cho ngudi
kinh doanh du lich, cho ngudi dàn dia phuong va cho ngàn sàch Dàc biét gàn Igi ich cùa ngudi dàn vdi Igi ich kinh tè ed duge tu du lich
3 Nguyén tac bào vi: Ngudn lue vàn hda là bini hình nén vùa
khai thàc, vùa pbài bào ve va làm giàu de khai thàc duge làu dai Càn tinh dén khà nàng ve sue ebùa va càc giài pbàp han che su mai mot, thàm chi làm màt di vdn vàn hda phue vu du lich
2 Mot vài kinh nghiém gan ket vàn hóa vói du Neh d niróc ngoài
Du lich vàn hda ngày càng phàt trièn do chat lugng ddi sdng ngày càng cao hon Mdt loat trung tàm lù hành va càc edng ty xuyén qude già duge thành làp de phue vu hàng ty ngudi ed nhu càu du lich trén toàn thè gidi Mdt sd trung tàm nghién cùu ve du lich dà duge thành làp
d càc nude Cd mdt trung tàm khà ndi tièng d Anh là: "Trung tàm ve du lich va thay ddi vàn hda" (Centre For Tourism and Cultural Change) thuóc Dai hgc Tdng hgp Sheffield Hallam (mién Trung nude Anh)*" Day là trung tàm nghién cùu chuyén sàu ve vàn hda va du lich Hg luòn luòn dàt du lich gàn lién vdi vàn hda cùa càc nude trén thè gidi va su quan tàm cùa nd tdi su tàc ddng tuong hd gifla du lich va vàn hda trong
'" Tu lièu cùa PGS.TS Le Hong Ly
Trang 8thè gidi bién dai Cude hdi thào thù nhà't gàn day (tu 20 - 23 / 7/ 2003) mang chù de "Du lich va nhié'p ành: hình ành tinh - cuòc sdng thay ddi"
dà cho biét diéu dd Nói dung cùa bòi thào bao gdm:
- Qua càc cudn phim va mày ành, mdi quan tàm cùa ngudi du lich
là gì?
- Nhflng ngudi càm mày ành trong su tién trièn cùa càc dièm dùng chàn du lich
- Su sàng tao va sàng tao lai càc dièm du lich ddi vdi khàch du lich
- Nhié'p ành trong ehién luge tièp thi càc dièm dén du lich
- Nhflng ve dep ndi tièng ddi vdi khàch du lich
- Nhié'p ành thuong mai va càc tàp ành du lich
- Nhflng bue ành nhu mdt chudi su kién trong tàm tri du khàch
- Gidi thiéu càc dia danh (du lich), con ngudi va qua kbù cùa hg (d nhflng dièm du lich)
- Bàn sàc vàn hda ndi trdi
- Su tdn tai nhflng vién cànb dà màt
Tàt eà nhflng càu hdi càn pbài duge tra Idi tu nhflng ndi dung trén là: Khàcb du lich chup ành de làm gì? Tai sao chup ành này ma khdng chup ành khàc? Ành tao dung nén càc dia dièm du lich ra sao? Dièm
du lich thay ddi nhu thè nào theo gde nhìn cùa ngudi du lich? Càch hg nhìn nhàn noi hg dén? Su tudng tugng cùa eà nhàn hg ddi vdi ngudi dia phuong? Bàn thàn ngudi dia phuong nhìn nhàn thè nào qua nhflng bue ành va nhùng ngudi chup ành hg?
Hdi thào thù hai hgp vào thang 7 - 2004 tai Harrogate lai là ebù de
"Du lich va vàn hgc: ebuyèn du hành, su tudng tugng va truyén tbuyét" vdi càc nói dung chình:
- Tu thành kinh dén hành tinh ed don - vàn hgc nhu mdt hành trình nghi le
- Ngudi du lich nhu mdt ngudi dgc sàch va ngudi dgc sàch nhu mdt Ifl khàch
- Di san vàn hda phi vàt thè vdi du lich lich su
- Su sàng tao tai thè giói qua càc chuyén du lich
- Bién san phàm du lich thành hàng hda
Trang 9- Hành huong va nghi le trong vàn hgc
- Bàn sàc vàn hda càc nhdm ngudi qua càc chuyén hành trình
du lich
- Nhflng trai nghiém cùa ngudi du lich
Vàn de dàt ra là làm thè nào de càc ndi dung vàn hgc hình thành trong khàcb du lich bàn sàc là lich su noi hg dé'n? Tàc phàm vàn hgc
ve ra vién cànb gì cho du khàch? Du khàch ùng xù thè nào khi dùng giùa càc diém du lich va nhùng tàc phàm viét ve nd? Tai sao càc nhà vàn lai giù chàn va thu bùt duge khàch bang tàc phàm say dàm cùa hg viét ve dia danh du khàcb lui tdi
Càc nhà nghién cùu, kinh doanh lù hành, càc edng ty du lich déu hào hùc vài càc nói dung trén Nhu vày là ben canb su quan tàm dèn tàt eà khia canh cùa vàn bòa trong viéc khai tbàc du lich tbì chi càn mot khia canb cùa vàn hda cùng co thè trd thành mdt chù de Idn cùa nghién cùu va td cbùc du lich Day là kinh nghiém dàng de chùng ta suy nghi
Ngudi nude ngoài dà khai thàc rat tòt khia canb này cùa du lich
Vi nhu nhflng di vàt dù nbò bé cùa Lenin, Lev Tònxtòi, Sòlòkbòp (Nga) bay nhflng noi qua lai boat dgng cùa mot sd lành tu càch mang nhu Dimitor Blagóev, Levski, Dimitrdp (Bungari) déu là diém du lich vd cùng thu bùt khàch Ngoài Cd cung, Di hda vién bay Tbién Dàn (Trung Qude), chi càn ndi dén Cdn Minh - mdt tinh mién nùi xa xdi phia Nam dà là dàng né Chù viét d Trung Qude dà ed tu làu ddi nén d dàu cùng ghi chép duge càc giai thoai, truyén thuyé't, huyén tich cùa nhflng su kién, nhàn vàt, di tich nhu kiéu chùa Ddng cùa Ngd Tam Thè, Bàn qua càu, ngudi due dà va con dudng dà dgc dao do óng ta due trén nùi Con Minh, Vàn Nam làm du khàcb say me, ngae nhién, thàm chi sùng sdt vi vàn bòa va càch giù gin vàn hóa cùa hg
Co che phd bién cùa nude ngoài khi làm du lich là thué Càc ngành kinh doanh ed Igi nhuàn kè eà vàn hóa déu pbài nòp vào thué Thué là noi diéu chinh va cung càp càc phùc Igi cho càc ngành phi Igi nhuàn de tao thành mot vòng tuàn hoàn hgp ly va ed Igi cho eà xà bòi
(tién thué sé càp cho nhùng eòng trình tòn tao vàn bòa -^ thu bùt khàcb -^ khàcb san, dich vu àn udng, bang kbòng thu duge Igi —> nòp nhiéu thué -^ va lai tièp tue vdng trdn này)
Trang 10Ò càc nude phàt trièn, hg nhìn ra tiém nàng kinh tè cùa san phàm vàn hda rat nbay ben Chi kè riéng mot eudc diéu hành cùa ngudi Ailen tai Canada vdi càc ban nhac, trang phue cùa càc nhdm ngudi trong dàm rude, xe ed là mdt vi du Trude tién, ban td chùc bào cho cànb sàt khu vue yé ngày, gid va dia dièm td cbùc hdi Lue lugng eành sàt sé ed bién pbàp ngàn dudng hiéu qua Ban td cbùc thdng bào cho tàt eà càc td cbùc va edng ty ve ndi dung cùa le bòi va càc td chùc xà hdi, edng ty, trudng hgc dàng ky dàm nhiém nhflng edng viéc cu thè cùa dàm rude Ngudi ta kéu ggi su ddng gdp tu tbién bay ed Igi ddi ben bang càch: chi phi quàng cào trén ddng phue cùa ddi kèn bay bién quàng cào trén mgt sd xe rude duge tinh bang ehi phi nude udng, ddng phue, boàe trang thièt bi cùa mdt bd phàn nào dd trong dàm rude Nhflng nhdm tu nguyén sé xin nhàn viéc gifl tràt tu bay phue vu boàe tham già mdt kbàu nào dd cùa le hdi Nhd vày, le bòi dién ra hèt sue hoànb tràng va sudn sé, thdng nhà't va hgp ly dudi su chàp ndi là ban
td cbùc
Su chia sé quyén Igi mdt càch hgp ly sé lién két càc dich vu trong mdt tour du lich ed thè hèt sue hàp dàn du khàch ma vàn ed Igi cho ddi tàc Trong dip dich Sars d Thài Lan vùa qua, già tour du lich cùa phàn Idn càc edng ty d Viét Nam chi cdn d mùc 300 USD cho mdt kbàeh
ma vàn thu Igi nhuàn Khàch du lich bài Idng vi mùc già hàp dàn Bdi
vi càc bang hàng khdng vàn pbài boat ddng, ma ghé mày bay lai khdng bi trd'ng, khàcb san vàn pbài bào tri ma phdng de lai khdng bi
bd khdng, nhà hàng, edng ty xe du lich vàn ed khàch, ehd vui eboi vàn bàn duge ve Kbi xudng san bay, dèn bài bién, thàm chùa, thàm edng vién dàu dàu cùng ed ngudi chup ành Sau dd ành duge chuyén cho tùng ngudi, du kbàeh ed lày ành bay khdng déu nhàn duge thài dd vui
ve, khdng phàn nàn Phàn Idn hg déu lày ành vi it ai càm Idng duge khi thà'y ành mình lue tbì dàt trong buu thiép, lue ò trén dia gdm, lue khàc lai dàt vào khung gd, boàe khung kim loai Thue ra già khdng
rè, vày ma ai cùng vui Gàn nhu ed su phàn edng bay chi dao nào dò rat hgp ly ma lai khòng càn ai diéu khièn Gidng nhu mot ed mày, mgi viéc cu ebay déu mot càch nhip nhàng