NỘI DUNG Nội dung 1 TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC NHIỆM VỤ 1... D/y theo cách này, GV không chc gin Qn truy>n /t tri th5c
Trang 1
PH−¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc
TRẦN ĐÌNH CHÂU – ĐẶNG THỊ THU THUỶ PHAN THỊ LUYẾN
Trang 258 | MODULE THCS 18
A GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
yêu cu m"i i v"i ng$%i lao ng, do ó c*ng t ra nh ng yêu cu d-c cn ào t/o i ng* nhân lc có kh n4ng áp 5ng $6c nh ng òi h8i m"i c9a xã hi và th: tr$%ng lao ng, c bi,t là n4ng lc hành
ng, tính n4ng ng, sáng t/o, tính t lc và trách nhi,m c*ng nh$
?@i m"i PPDH là mt trong nh ng nhi,m v- quan trDng c9a @i m"i giáo d-c, ã $6c nêu và thc hi,n ít nh=t là trong vài ch-c n4m nay E m"i PPDH ã $6c bHt u thc hi,n tJ sau ?/i hi ln th5 VI c9a ?ng Cng sn Vi,t Nam Tuy nhiên, @i m"i PPDH thc s trE thành mt ho/t
@i m"i m-c tiêu, ni dung, ch$Qng trình, ph$Qng pháp giáo d-c…”
PPDH luôn luôn $6c > cVp khi ánh giá giáo d-c trong các v4n ki,n c9a ?ng và Nhà n$"c Trong th%i gian qua, m c du ã có nh ng nW lc thông nh$ng Báo cáo Chính tr: c9a Ban Ch=p hành Trung $Qng ?ng
?/i hi ?ng ln này t ra yêu cu i mi cn bn và toàn di n n>n
?:nh h$"ng quan trDng trong @i m"i PPDH là phát huy tính tích cc, t PPDH E nhà tr$%ng ph@ thông
Trang 3ào t/o và b0i d$\ng i ng* GV có n4ng lc d/y hDc theo nh ng quan
và ?ào t/o ã chú ý vi,c b0i d$\ng GV v> @i m"i PPDH và ã có nhi>u tài li,u v> ch9 > này $6c xu=t bn Module này trình bày mt s cQ sE
không có tham vDng trình bày toàn di,n v> ch9 > này, mà chc tVp trung vào mt s v=n > la chDn Trong mWi v=n > chc trình bày nh ng ni
gi"i thi,u trong module này
— VVn d-ng $6c các PPDH tích cc vào chuyên môn c9a mình mt cách linh ho/t, sáng t/o…
?eI TfgNG Sh DiNG
GV, cán b chc /o chuyên môn, cán b qun lí c=p THCS
Trang 460 | MODULE THCS 18
C NỘI DUNG
Nội dung 1
TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
VÀ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC NHIỆM VỤ
1 Ph$Qng pháp d/y hDc tích cc là gì? Bn ch=t c9a ph$Qng pháp d/y hDc
pháp giáo d-c, d/y hDc theo h$"ng phát huy tính tích cc, ch9 ng, sáng t/o c9a ng$%i hDc
“Tích cc” trong PPDH tích cc $6c dùng v"i nghaa là ho/t ng, ch9
ng, trái nghaa v"i không ho/t ng, th- ng ch5 không dùng theo nghaa trái v"i tiêu cc
PPDH tích cc h$"ng t"i vi,c tích cc hoá ho/t ng nhVn th5c c9a ng$%i hDc, nghaa là tp trung vào phát huy tính tích c$c c%a ng@i hc
Trang 5không phi tVp trung vào phát huy tính tích cc c9a ng$%i d/y; tuy nhiên, d/y hDc th- ng
2 Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
Trong PPDH tích cc, ng$%i hDc — i t$6ng c9a ho/t ng “d/y”, 0ng hDc tVp do GV t@ ch5c và chc /o, thông qua ó t lc khám phá nh ng
rVp theo nh ng khuôn mYu syn có, $6c bc l và phát huy ti>m n4ng sáng t/o
D/y theo cách này, GV không chc gin Qn truy>n /t tri th5c mà còn h$"ng
ng và tích cc tham gia các ch$Qng trình hành ng c9a cng 0ng
Ph$Qng pháp tích cc xem vi,c rèn luy,n ph$Qng pháp hDc tVp cho HS không chc là mt bi,n pháp nâng cao hi,u qu d/y hDc mà còn là mt m-c tiêu d/y hDc
cao hQn càng phi $6c chú trDng
luy,n cho ng$%i hDc có $6c ph$Qng pháp, ka n4ng, thói quen, ý chí t hDc thì s| t/o cho hD lòng ham hDc, khQi dVy ni lc vn có trong mWi
Trang 662 | MODULE THCS 18
ng$%i ta nh=n m/nh m t ho/t ng hDc trong quá trình d/y hDc, nW lc
c Tng c@ng hc tp cá th/, phDi h-p vi hc tp h-p tác
>u tuy,t i nên khi áp d-ng ph$Qng pháp tích cc buc GV và HS phi
Áp d-ng ph$Qng pháp tích cc E trình càng cao thì s phân hoá này càng l"n Vi,c s~ d-ng các ph$Qng ti,n CNTT trong nhà tr$%ng s| áp mWi HS
Tuy nhiên, trong hDc tVp, không phi mDi tri th5c, ka n4ng, thái >u
$6c hình thành bbng nh ng ho/t ng c lVp cá nhân L"p hDc là môi
khng :nh hay bác b8, qua ó ng$%i hDc nâng mình lên mt trình ng$%i thy giáo
Trong nhà tr$%ng, ph$Qng pháp hDc tVp h6p tác $6c t@ ch5c E c=p
t$6ng l/i; tính cách, n4ng lc c9a mWi thành viên $6c bc l, un nHn, trong xã hi $a vào %i sng hDc $%ng s| làm cho các thành viên quen dn v"i s phân công h6p tác trong lao ng xã hi
Trang 7gia, liên quc gia; n4ng lc h6p tác phi trE thành mt m-c tiêu giáo d-c
mà nhà tr$%ng phi chu[n b: cho HS
d K7t h-p ánh giá c%a thFy vi t$ ánh giá c%a trò
Trong d/y hDc, vi,c ánh giá HS không chc nhbm m-c ích nhVn :nh thc tr/ng và i>u chcnh ho/t ng hDc c9a trò mà còn 0ng th%i t/o
i>u ki,n nhVn :nh thc tr/ng và i>u chcnh ho/t ng d/y c9a thy Tr$"c ây GV gi c quy>n ánh giá HS Trong ph$Qng pháp tích cc,
$6c tham gia ánh giá lYn nhau T ánh giá úng và i>u chcnh ho/t
ng k:p th%i là n4ng lc r=t cn cho s thành /t trong cuc sng mà nhà tr$%ng phi trang b: cho HS
là mt công vi,c n ng nhDc i v"i GV, mà l/i cho nhi>u thông tin k:p
TJ d/y và hDc th- ng sang d/y và hDc tích cc, GV không còn óng vai
n4ng, thái theo yêu cu c9a ch$Qng trình Trên l"p, HS ho/t ng là chính, GV có v nhàn nhã hQn Nh$ng khi so/n giáo án, GV phi u t$ thc hi,n bài lên l"p v"i vai trò là ng$%i g6i mE, xúc tác, ng viên, c v=n, trDng tài trong các ho/t ng tìm tòi hào h5ng, tranh luVn sôi n@i c9a HS GV phi có trình chuyên môn sâu rng, có trình s$ ph/m
Trang 864 | MODULE THCS 18
Nội dung 2
TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GỢI MỞ – VẤN ĐÁP
Hoạt động 1 Tìm hiểu về phương pháp dạy học gợi mở – vấn đáp
NHIỆM VỤ
làm rõ:
1 Bn ch=t c9a PPDH g6i mE — v=n áp và quy trình thc hi,n nó
ph$Qng pháp d/y hDc này
3 L=y ví d- minh ho/
THÔNG TIN CƠ BẢN
Ph$Qng pháp này khEi thu tJ cách d/y hDc c9a Xôcrat ?ây là mt PPDH th$%ng xuyên $6c vVn d-ng trong d/y hDc các môn hDc E tr$%ng THCS
1 Bản chất của PPDH gợi mở, vấn đáp
Ph$Qng pháp v=n áp là quá trình t$Qng tác gi a GV và HS, $6c thc hi,n thông qua h, thng câu h8i và câu tr l%i t$Qng 5ng v> mt ch9 > nh=t :nh $6c GV t ra Qua vi,c tr l%i h, thng câu h8i dYn dHt c9a hi $6c i t$6ng hDc tVp
phi hDc C4n c5 vào tính ch=t ho/t ng nhVn th5c c9a HS, ng$%i ta phân bi,t các lo/i: v=n áp tái hi,n, v=n áp gii thích minh ho/ và v=n
áp tìm tòi
— VIn áp tái hi n: $6c thc hi,n khi nh ng câu h8i do GV t ra chc yêu d/y hDc hi,n /i không xem v=n áp tái hi,n là mt ph$Qng pháp có
Trang 9$a ra có kèm theo các ví d- minh ho/ (bbng l%i ho c bbng hình nh trc
có giá tr: s$ ph/m cao hQn nh$ng khó hQn và òi h8i nhi>u công s5c c9a
GV hQn khi chu[n b: h, thng các câu h8i thích h6p Ph$Qng pháp này ph$Qng ti,n trc quan
— VIn áp tìm tòi (hay v=n áp phát hi,n): là lo/i v=n áp mà GV t@ ch5c v"i trò, thông qua ó, HS nHm $6c tri th5c m"i H, thng câu h8i $6c buc HS phi liên t-c c gHng, tìm tòi l%i gii áp
:nh ch=t l$6ng lanh hi c9a l"p hDc TrVt t logic c9a các câu h8i h$"ng dYn HS tJng b$"c phát hi,n ra bn ch=t c9a s vVt, quy luVt c9a hi,n
2 Quy trình thực hiện
Trc gi h c:
— Bc 1: Xác :nh m!c tiêu bài hDc và Di t-ng d/y hDc Xác :nh các Qn dung này d$"i d/ng câu h8i g6i ý, dYn dHt HS
h8i ( t câu h8i E chW nào?), trình t c9a các câu h8i (câu h8i tr$"c phi
c9a GV i v"i HS
Trang 1066 | MODULE THCS 18
Trong gi h c
thVp thông tin phn h1i tJ phía HS
Sau gi h c
GV chú ý rút kinh nghi,m v> tính rõ ràng, chính xác và trVt t logic c9a
h, thng câu h8i ã $6c s~ d-ng trong gi% d/y
— Giúp GV thu nhVn t5c th%i nhi>u thông tin phn h0i tJ phía ng$%i hDc,
ây GV ging nh$ ng$%i t@ ch5c tìm tòi, còn HS ging nh$ ng$%i t lc
DYn dHt theo ph$Qng pháp v=n áp tìm tòi nh$ trên rõ ràng m=t nhi>u lanh hi $6c s| chHc chHn hQn nhi>u
Trang 11Khi so/n các câu h8i, GV cn l$u ý các yêu cu sau ây:
— Câu h8i phi có ni dung chính xác, rõ ràng, sát v"i m!c ích, yêu cu c9a
— Câu h8i phi sát v"i tJng lo/i Di t-ng HS, nghaa là phi có nhi>u câu h8i E các m5c khác nhau, không quá d` và c*ng không quá khó GV
có kinh nghi,m th$%ng t8 ra cho HS th=y các câu h8i >u có tm quan nh ng câu h8i d` và không quan trDng)
d-ng nhi>u d/ng câu h8i v"i nhi>u hình th8c h8i khác nhau
Bên c/nh nh ng câu h8i chính cn chu[n b: nh ng câu h8i ph- (trên cQ
Trang 1268 | MODULE THCS 18
phát huy $6c tính tích cc, sáng t/o c9a HS
Câu h8i $6c GV s~ d-ng v"i nh ng m-c ích khác nhau, E nh ng khâu khác nhau c9a quá trình d/y hDc nh$ng quan trDng nh=t và c*ng khó s~ d-ng nh=t là E khâu nghiên c5u tài li,u m"i Trong khâu d/y bài m"i, câu h8i $6c s~ d-ng trong nh ng ph$Qng pháp khác nhau nh$ng quan trDng nh=t là trong ph$Qng pháp v=n áp
— Lo/i câu hSi vIn áp tái hi n th$%ng $6c s~ d-ng khi:
+ HS chu[n b: hDc bài
+ HS ang thc hành, luy,n tVp
+ HS ang ôn tVp nh ng tài li,u ã hDc
+ HS ã có nh ng thông tin cQ bn — GV mun HS s~ d-ng các thông tin =y trong nh ng tình hung m"i, ph5c t/p hQn
+ HS ang $6c cun hút vào cuc tho luVn sôi n@i và sáng t/o
— Lo/i v=n áp tìm tòi dù $6c s~ d-ng riêng r|, c*ng ã có tác d-ng kích thích suy ngha tích cc V=n áp tìm tòi là ph$Qng pháp ang cn $6c l$6ng các câu h8i, gim s câu h8i có yêu cu th=p v> m t nhVn th5c (chc
S thành công c9a ph$Qng pháp g6i mE v=n áp ph- thuc nhi>u vào vi,c xây dng $6c h thDng câu hSi g6i mE thích h6p (và ph- thuc vào
6 Ví dụ
Ví d minh ho qua môn Ng v n:
L"p tJ Hán Vi,t trong các v4n bn thQ v4n trung /i Vi,t Nam ho c thQ
Trang 13T&ng Phong Nha (NgW vn 6):
Câu 1: Vì sao ng Phong Nha $6c coi là “?, nh=t kì quan”? Câu này là câu h$"ng dYn vJa khám phá bn ch=t c9a v4n bn, vJa t/o nh ng =n t$6ng th[m ma ban u v> nh ng ni dung phn ánh c9a v4n bn
“Gii thích vì sao l/i chia o/n nh$ vVy?” thì câu h8i l/i $6c nâng lên E m5c cao hQn — m5c vVn d-ng
Câu 3: Cnh sHc ng Phong Nha $6c miêu t theo trình t nào? Trong khái quát nh ng v=n > ni dung và ngh, thuVt c9a v4n bn
Ví d minh ho qua môn Toán:
Khi luy,n tVp v> h, th5c v> c/nh và $%ng cao trong tam giác vuông
— Nên tính /i l$6ng nào tr$"c,
vì sao?
— Tính $6c y bbng cách nào? S~
d-ng h, th5c nào?
— Tính $6c x bbng cách nào? S~ d-ng h, th5c nào?
Trang 1470 | MODULE THCS 18
Ví d minh ho qua môn L%ch s':
i Phng
ông
Th i gian hình thành và %a bàn !c i"m chính Ngh(
Hot ng 2 Tóm tt phng pháp gi m — vn áp
bbng mt bn 0 t$ duy theo g6i ý sau:
Trang 15Hoạt động 3 Đề xuất một ví dụ (một bài dạy) về phương pháp gợi mở – vấn đáp
GV > xu=t mt ví d- (mt bài d/y) v> ph$Qng pháp g6i mE — v=n áp trong môn hDc c9a mình
Hoạt động 5 Đánh giá và tự đánh giá
g6i mE — v=n áp trong môn hDc c9a mình nhbm /t hi,u qu cao nh=t Ho/t ng 2 trên
V8n áp tái hi1n, v8n áp
gi i thích minh ho< và v8n
áp tìm tòi B"c 1: Xác 9nh m c tiêu bài h c và 4i t"/ng d<y h c
câu hi, các hình th%c hi, th5i iGm :t câu hi D0 kiFn câu tr l5i c6a HS B"c 3: D0 kiFn nh*ng câu hi ph
B"c 4: GV sK d ng h1 th4ng câu hi d0 kiFn V8n áp là cách th%c t4t G c6a HS
G/i mL v8n áp giúp lôi cu4n HS tham gia vào bài
T<o môi tr"5ng G HS giúp
P nhau trong h c t p
Khó so<n th o và sK d ng h1
th4ng câu hi g/i mL và dRn dSt
Khó kiGm soát quá trình h c t p
c6a HS
Khó so<n và xây d0ng áp án cho
Câu hi ph i sát vi tUng lo<i 4i t"/ng HS
Giúp GV thu nh n t%c th5i nhi7u thông tin ph n hVi tU phía ng"5i h c, duy trì s0 chú ý c6a HS; giúp kiGm soát hành vi c6a HS
Trang 1672 | MODULE THCS 18
Nội dung 3
TÌM HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
NHIỆM VỤ
trình thc hi,n nó
3 L=y ví d- minh ho/
THÔNG TIN CƠ BẢN
Hoạt động 1 Tìm hiểu về phương pháp dạy học phát hiện và
giải quyết vấn đề
TJ nh ng n4m 1960, GV ã làm quen v"i thuVt ng “d/y hDc nêu v=n >”
hung trong hDc tVp ho c trong thc ti`n ?ây là mt kh n4ng có ý nghaa r=t quan trDng i v"i mt con ng$%i và không phi d` dàng mà có
$6c M t khác, s thành /t trong cuc %i không chc tùy thuc vào n4ng lc phát hi,n k:p th%i nh ng v=n > ny sinh trong thc ti`n mà
1 Bản chất của PPDH phát hiện và giải quyết vấn đề
Trang 17m-c ích hDc tVp khác ? c tr$ng cQ bn c9a d/y hDc PH & GQV? là
“tình hung g6i v=n >” vì "T$ duy chc bHt u khi xu=t hi,n tình hung
có v=n >" (Rubinstein)
Tình huDng có vIn < (tình hung g6i v=n >) là mt tình hung g6i ra cho HS nh ng khó kh4n v> lí luVn hay thc ti`n mà hD th=y cn và có kh n4ng v$6t qua, nh$ng không phi ngay t5c khHc bbng mt thuVt gii, mà
2 Quy trình thực hiện
Bc 1: Phát hi n ho.c thâm nhp vIn <
— Phát hi,n v=n > tJ mt tình hung g6i v=n >
> $6c t ra
Bc 2: Tìm gii pháp
BHt u Phân tích v=n >
Hình thành gii pháp Gii pháp úng
Trang 1874 | MODULE THCS 18
th$c hi n hng gii quy7t vIn < Cn thu thVp, t@ ch5c d li,u, huy
ng tri th5c; s~ d-ng nh ng ph$Qng pháp, ka thuVt nhVn th5c, tìm oán
mt gii pháp
pháp h6p lí nh=t
Bc 4: Nghiên c8u sâu gii pháp
— ?> xu=t nh ng v=n > m"i có liên quan nh% xét t$Qng t, khái quát hoá,
3 Ưu điểm
— Ph$Qng pháp này góp phn tích cc vào vi,c rèn luy,n t$ duy phê phán, góc khác nhau Trong khi PH&GQV?, HS s| huy ng $6c tri th5c và
Trang 19ph/m trù ph$Qng pháp mà ã trE thành mt m-c ích d/y hDc, $6c c-
c9a xã hi)
4 Hạn chế
— Ph$Qng pháp này òi h8i ng$%i GV phi u t$ nhi>u th%i gian và công
PH&GQV? òi h8i phi có nhi>u th%i gian hQn so v"i bình th$%ng HQn n a, theo Lecne: “Chc có mt s tri th5c và ph$Qng pháp ho/t ng nh=t
:nh, $6c la chDn khéo léo và có cQ sE m"i trE thành i t$6ng c9a d/y hDc nêu v=n >”
5 Một số lưu ý
Lecne khng :nh rbng: “S tri th5c và ka n4ng $6c HS thu l$6m trong quá trình d/y hDc nêu v=n > s| giúp hình thành nh ng c=u trúc c bi,t c9a t$ duy Nh% nh ng tri th5c ó, t=t c nh ng tri th5c khác mà HS ã phá t=t c các tri th5c quy :nh trong ch$Qng trình
giúp \ c9a GV v"i m5c nhi>u ít khác nhau HS $6c hDc không chc
— HS chcnh n l/i, c=u trúc l/i cách nhìn i v"i b phVn tri th5c còn l/i
mà hD ã lanh hi không phi bbng con $%ng t PH&GQV?, thVm chí
Trang 20• M5c 4: HS t lc phát hi,n v=n > ny sinh trong hoàn cnh c9a mình
Phn ông GV m"i vVn d-ng d/y hDc PH&GQV? E m5c 1 và 2 Phi ph=n
nhVn xét trc quan, thc hành ho c ho/t ng thc ti`n; LVt ng$6c v=n
lm trong l%i gii; Phát hi,n nguyên nhân sai lm và s~a ch a sai lm Trong d/y hDc, có r=t nhi>u cQ hi nh$ vVy; do ó PPDH PH&GQV? có kh n4ng $6c áp d-ng rng rãi trong d/y hDc nhbm phát huy tính ch9
ng, sáng t/o c9a HS
Trang 216 Ví dụ
Ví d minh ho qua môn Toán:
Ví d 1 Dy +%nh lí v- t/ng các góc trong c1a m2t t3 giác
Bc 1: Phát hi,n ho c thâm nhVp v=n >: Mt tam giác b=t kì có t@ng các góc trong bbng 2v Bây gi% cho mt t5 giác b=t kì, chng h/n ABCD, c9a nó có phi là mt hbng s t$Qng t nh$ tr$%ng h6p tam giác hay không? Bc 2: Tìm gii pháp: GV g6i ý cho HS “quy l/ v> quen”, $a vi,c xét t5 giác v> vi,c xét tam giác bbng cách t/o nên nh ng tam giác trên hình v|
Bc 4: Nghiên c5u sâu gii pháp: Nghiên c5u tr$%ng h6p c bi,t: T5 giác có 4 góc bbng nhau thì mWi góc >u là góc vuông
Trang 2278 | MODULE THCS 18
Cách 3: Xem xét t$Qng t
này sang mt tr$%ng h6p riêng khác c9a cùng mt cái t@ng quát
Ví d-: Cho a + b = 2, ch5ng minh a2 + b2 ≥2
Cho a + b = 2, tìm giá tr: nh8 nh=t c9a a2 + b2
ho c cho a + b + c = 3, ch5ng minh a2 + b2 + c2 ≥ 3;
Ví d minh ho qua môn Hoá h c
Nghiên c5u thí nghi,m: Clo phn 5ng v"i dung d:ch ki>m E bài “Clo” l"p 9 Hot ng c a GV Hot ng c a HS
Nêu v=n >: Clo có nh ng tính
ch=t c9a phi kim, ngoài ra clo
còn có tính ch=t gì c bi,t?
Hãy nghiên c5u thí nghi,m clo
tác d-ng v"i n$"c và v"i dung
d:ch NaOH
— G6i ý: Phn 5ng này có gì mâu
thuYn v"i nh ng i>u ã hDc?
— Nhóm HS: DYn khí clo vào ng nghi,m
ng n$"c có m[u gi=y qu tím và ng nghi,m ng dung d:ch NaOH có vài giDt phenolphtalein
— Quan sát hi,n t$6ng xy ra
HS nêu v=n >: Phn 5ng clo v"i dung d:ch NaOH có mâu thuYn v"i tính ch=t c9a phi kim ã hDc không? hay thí nghi,m sai? n$"c t/o thành 2 axit HCl và HClO Sau ó 2
Trang 23Hot ng c a GV Hot ng c a HS
thành NaCl, NaClO và n$"c ?i>u này là phù h6p v"i tính ch=t c9a clo và NaOH ã hDc t/o thành dung d:ch 2 mui
Ví d minh ho qua môn Ng v n:
hi,n nh ng suy ngYm cá nhân Theo em, ó là nh ng suy ngYm gì?
bbng mt bn 0 t$ duy theo g6i ý sau:
Trang 2480 | MODULE THCS 18
> trong môn hDc mà mình ang ging d/y
Hoạt động 4 Thảo luận nhóm về phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề và các ví dụ đề xuất ở Hoạt động 3
Là PPDH trong ó GV t<o ra nh*ng tình hu4ng
G gi i quyFt v8n 7 và thông qua ó chiFm
nh*ng m c ích h c t p khác
Cho HS phát hi1n và gi i quyFt v8n 7 vi
nhau HS "/c h c không ch^ kFt qu mà i7u
quyFt v8n 7
GV c_n hiGu úng các cách t<o tình hu4ng g/i
hu4ng ó, Vng th5i to< i7u ki1n G HS t0
l0c gi i quyFt v8n 7
g/i v8n 7 là: D0 oán nh5 nh n xét tr0c
L t ng"/c v8n 7; Xét t")ng t0; Khái quát hoá;
kiFn th%c
Ph")ng pháp này òi hi GV ph i _u t"
th t s0 t4t, vi suy ngh[ G t<o ra 0oc nhi7u
tòi G phát hi1n và gi i quyFt v8n 7
h c theo ph")ng pháp phát hi1n và gi i quyFt
vi bình th"5ng
d:c tr"ng c) b n c6a ph")ng pháp phát hi1n
và gi i quyFt v8n 7 là “tình hu4ng g/i v8n 7”
B"c 1 Phát hi1n ho:c thâm
nh p v8n 7 B"c 2 Tìm cách gi i quyFt v8n 7
B"c 3 Trình bày gi i pháp B"c 4 Nghiên c%u sâu gi i pháp
Ph")ng pháp này góp ph_n tích c0c vào sáng t<o cho HS
dây là ph")ng pháp phát triGn 0oc kh khác nhau
Thông qua vi1c gi i quyFt v8n 7, HS l[nh pháp nh n th%c
Trang 253 L=y ví d- minh ho/
THÔNG TIN CƠ BẢN
N4ng lc h6p tác $6c xem là mt trong nh ng n4ng lc quan trDng c9a
1 Bản chất
PPDH h6p tác trong nhóm nh8 còn $6c gDi bbng mt s tên khác nh$
“Ph$Qng pháp tho luVn nhóm” ho c “PPDH h6p tác”
?ây là mt PPDH mà “HS $6c phân chia thành tJng nhóm nh8 riêng bi,t, ch:u trách nhi,m v> mt m-c tiêu duy nh=t, $6c thc hi,n thông qua nhi,m v- riêng bi,t c9a tJng ng$%i Các ho/t ng cá nhân riêng tiêu chung”
Ph$Qng pháp tho luVn nhóm $6c s~ d-ng nhbm giúp cho mDi HS tham gia mt cách ch9 ng vào quá trình hDc tVp, t/o cQ hi cho các em
Trang 2682 | MODULE THCS 18
2 Quy trình thực hiện
ng$%i Tùy m-c ích s$ ph/m và yêu cu c9a v=n > hDc tVp, các nhóm
$6c phân chia ngYu nhiên ho c có ch9 :nh, $6c duy trì @n :nh trong các nhóm $6c giao cùng ho c $6c giao nhi,m v- khác nhau
— HS $6c hDc cách cng tác trên nhi>u ph$Qng di,n
$a ra l%i gii ti $u cho nhi,m v- $6c giao cho nhóm Qua cách hDc ó,
Trang 27— Các thành viên trong nhóm chia s các suy ngha, b4n kho4n, kinh nh" nhanh hQn do $6c giao l$u, hDc h8i gi a các thành viên trong nhóm, $6c tham gia trao @i, trình bày v=n > nêu ra HS hào h5ng khi
có s óng góp c9a mình vào thành công chung c9a c l"p
— Nh% không khí tho luVn cEi mE nên HS, c bi,t là nh ng em nhút nhVp vào cng 0ng nhóm, t/o cho các em s t tin, h5ng thú trong hDc tVp và sinh ho/t
4 Hạn chế
— Mt s HS do nhút nhát ho c vì mt s lí do nào ó không tham gia vào
HS hDc khá tham gia, còn a s HS khác không ho/t ng
(nh=t là i v"i các môn khoa hDc xã hi)
Trang 2884 | MODULE THCS 18
Trong nhóm nh8, mWi thành viên >u $6c ho/t ng tích cc, không
Tu theo tJng nhi,m v- hDc tVp mà s~ d-ng hình th5c HS làm vi,c cá nhân ho c ho/t ng nhóm cho phù h6p, không nên thc hi,n PPDH này mt cách hình th5c Không nên l/m d-ng ho/t ng nhóm và cn > phòng xu h$"ng hình th5c (tránh li suy ngha: @i m"i PPDH là phi s~ d-ng ho/t ng nhóm) Chc nh ng ho/t ng òi h8i s phi h6p c9a ho/t ng cá nhân m"i nên s~ d-ng ph$Qng pháp này
PPDH h6p tác trong nhóm nh8 cho phép các thành viên trong nhóm cùng nhau xây dng nhVn th5c, thái m"i Bbng cách nói ra nh ng ch9 > nêu ra, th=y mình cn hDc h8i thêm nh ng gì Bài hDc trE thành
tJ GV Thành công c9a l"p hDc ph- thuc vào s nhi,t tình tham gia c9a mDi thành viên, vì vVy ph$Qng pháp này còn $6c gDi là ph$Qng pháp huy ng mDi ng$%i cùng tham gia, ho c rút gDn là ph$Qng pháp cùng tham gia
Các cách thành lp nhóm
nên áp d-ng mt tiêu chí duy nh=t trong c n4m hDc Bng sau ây trình bày 10 cách theo các tiêu chí khác nhau
Trang 29Tiêu chí Cách th/c hi0n — 1u, nh*c i"m
1 Các nhóm g0m
nh ng ng$%i t
nguy,n, chung
mi quan tâm
nhóm, m bo công vi,c thành công nhanh nh=t
— D` t/o ra s tách bi,t gi a các nhóm trong l"p, vì vVy cách
2 Các nhóm
ngYu nhiên
— Các nhóm luôn luôn m"i s| m bo là t=t c các HS >u
— Nguy cQ có tr-c tr c s| t4ng cao, HS phi s"m làm quen
3 Nhóm ghép
hình
Xé nh8 mt b5c tranh ho c các t% tài li,u cn x~ lí HS $6c phát các mYu xé nh8, nh ng HS ghép thành b5c tranh ho c t% tài li,u ó s| t/o thành nhóm
th%i gian dài
Các nhóm $6c duy trì trong mt s tun ho c mt s
— Cách làm này ã $6c ch5ng t8 hi,u qu tt trong nh ng nhóm hDc tVp có nhi>u v=n >
— Sau khi ã quen nhau mt th%i gian dài thì vi,c lVp các nhóm m"i s| khó kh4n
6 Nhóm có HS khá
hQn và m nhVn nhi,m v- c9a ng$%i h$"ng dYn
Trang 3086 | MODULE THCS 18
Tiêu chí Cách th/c hi0n — 1u, nh*c i"m
— T=t c >u $6c l6i Nh ng HS gi8i m nhVn trách trJ phi nh ng HS gi8i h$"ng dYn sai
7 Phân chia theo
n4ng lc hDc tVp
khác nhau
bi,t gi8i s| nhVn $6c thêm nh ng bài tVp b@ sung
b: chia thành nh ng HS thông minh và nh ng HS kém
8 Phân chia theo
Ví d-, trong khuôn kh@ mt d án, mt s HS s| kho sát mt
xí nghi,p, mt s khác kho sát mt cQ sE ch4m sóc xã hi…
— T/o i>u ki,n hDc tVp theo kinh nghi,m i v"i nh ng gì
c bi,t quan tâm
10 Phân chia HS
nam và n HS nam và n , ví d- trong ging d/y v> tình d-c, ch9 > la chDn ngh> nghi,p…
6 Ví dụ
Ví d minh ho qua môn Toán:
Khi d/y bài “f"c và bi” E l"p 6, sau khi hDc xong :nh nghaa và cách tìm
Trang 31Ví d minh ho qua môn Giáo dc Công dân:
Khi d/y bài 14: “Bo v, môi tr$%ng và tài nguyên thiên nhiên” (Giáo d-c Công dân l"p 7), sau khi cho HS quan sát các b5c nh ho c b4ng hình v> cho HS tho luVn nhóm theo các câu h8i sau:
+ Em ngha gì khi xem các cnh trên?
Ví d minh ho qua môn Hoá h c:
Ví d! 1 Nhóm HS nghiên c5u tính ch=t chung c9a axit (axit tác d-ng v"i bazQ) thông qua thí nghi,m nghiên c5u dung d:ch H2SO4 tác d-ng v"i
Trang 32ng Cu(OH)2
Thành viên 2 TN2: Nh8 tJ tJ dung d:ch H2SO4 vào ng nghi,m
ng NaOH Các thành viên Quan sát, mô t hi,n t$6ng xy ra E TN1 và TN2 Nhóm tr$Eng
Ví d! 2 T@ ch5c ho/t ng nhóm trong bài thc hành “Tính ch=t c9a axit axetic và r$6u etylic”, thí nghi,m 2
Ho/t ng c9a GV và nhóm HS:
Hot ng c a GV Hot ng c a nhóm HS
Yêu cu HS báo cáo ni dung ã
chú ý Ví d- cách lHp nút cao su có ng dYn xuyên qua, cách un hWn h6p phn
