080101 Tai lieu doc Bo mo Tu duy hieu qua & sang tao v5.doc

mỗi bộ có những chức năng và nhiệm vụ riêng biệt: Não bò sát, nãothú và não người hãy nhớ rằng, lý thuyết của bác sĩ MacLean đãđược phát triển, tuy nhiên phần ứng dụng sau đây của lý thu

Tài liệu đọc

BỘ MÔN KỸ NĂNG

TƯ DUY HIỆU QUẢ & SÁNG TẠO

Thiết kế và thực hiện bởi:

GIÁO TRÌNH BÀI GIẢNG BỘ MÔN

KỸ NĂNG TƯ DUY HIỆU QUẢ VÀ SÁNG TẠO Lời nói đầu

“Tôi tư duy nghĩa là tôi đang tồn tại”, từ một thuật ngữ triết học của

Decarter đã trở thành thuật ngữ kinh điển, phổ biến trong nhiều lĩnhvực Thuật ngữ đó cũng nói lên tầm quan trọng bậc nhất của tư duyvới sự tồn tại và phát triển của con người trong mấy triệu năm qua.Con người chúng ta từ một sinh vật yếu đuối về mặt sinh học đã trởthành kẻ thống trị thế giới cũng chính nhờ khả năng tư duy của mình.Thế giới ngày nay đang trở lên “Phẳng” hơn bao giờ hết, sự khác biệt

về thông tin đã trở nên mong manh Vũ khí cạnh tranh nhờ khả năngnắm bắt thông tin đã nhường chỗ cho khả năng xử lý thông tin và họcnhanh hơn đối thủ của mỗi cá nhân và tổ chức Để chiến thắng trongcuộc cạnh tranh sinh tồn ngày nay, mỗi cá nhân cũng như mỗi tổ chứckhông còn cách nào khác là phải

nâng cao tốc độ tư duy cá nhân,

khai thác tối đa nguồn vốn trí tuệ

của mình Mọi thứ đều xuất phát

từ tư duy và suy nghĩ của mỗi cá

nhân Muốn nâng cao hiệu quả

công việc, cải thiện chất lượng

cuộc sống, khai phá tối đa khả

năng tiềm ẩn trong mỗi con người Việt đòi hỏi mỗi cá nhân và tổ chứccần trang bị cho mình những công cụ tư duy hữu hiệu nhất

Nâng cao hiệu quả tư duy cá nhân, thay đổi nhận thức của mỗi conngười về công việc và sứ mệnh trước thời đại của dân tộc, kết nối vàphát huy sức mạnh trí tuệ tập thể là con đường tất yếu đảm bảo sựthành công của các cá nhân, tổ chức và dân tộc Việt trong thế kỷ XXI

MỤC LỤC Lời nói đầu

I Sức mạnh bộ não và quản trị tư duy hiệu quả

1 Hiệu quả tư duy

2 Lý thuyết ba não trong một của Paul MacLean

3 Tạo lập và thay đổi chuẩn mực tư duy

II Công cụ tư duy – Nối dài cánh tay sức mạnh của bộ não

1 Khởi tạo ý tưởng

2 Sơ đồ tư duy

3 Tư duy tổng thể

III Lý thuyết đa trí tuệ

1 Khái niệm và lịch sử lý thuyết

2 Tổng quan về các năng lực tư duy

3 Các phương pháp phát triển năng lực tư duy nổi trội

4 Kết hợp và phát huy sức mạnh tổng hợp

5 Năng lực tư duy thứ 9

6 Ý nghĩa và ứng dụng của lý thuyết

IV Sức mạnh trí nhớ

1 Khái niệm và tầm quan trọng

2 Cơ chế ghi nhớ

3 Các phương pháp nâng cao trí nhớ

V Tư duy sáng tạo

1 Khái niệm và tầm quan trọng

2 Các trường phái tư duy sáng tạo

3 Những rào cản của sáng tạo

4 Các phương pháp sáng tạo cơ bản

VI Kết luận

I Sức mạnh bộ não và quản trị tư duy hiệu quả.

1 Hiệu quả tư duy

Ai cũng muốn mình thông minh hơnngười khác, ai cũng muốn mình làngười thành công, là người số mộttrong công việc và cuộc sống nhưngbằng cách thức nào chắc hẳn khôngphải nhiều người biết Mỗi khi chúng

ta đi mua bất kỳ một thứ gì, từ một vỉthuốc, một cái bình lọc nước hay mộtcái máy tính cá nhân bao giờ cũng

kèm theo là một cuổn sách “dày cộp”

về hướng dẫn sử dụng trước khidùng Nhưng bộ não của chúng ta –một tài sản vô giá của mối các nhân và tổ chức, một siêu máy tínhhiện đại, một công cụ quan trọng nhất giúp chúng ta đạt được tất cảhoạt động và quản trị nó như thế nào thì đa phần chúng ta đều chưarõ? Con người chúng ta đi khắp nơi để khám phá và chinh phục mọinơi trên thế giới nhưng trừ bộ não của mình – tiểu thế giới vĩ đại trongchính tâm trí mình

Theo các nhà nghiên cứu về Thần kinh học, mỗi ngày chúng ta có

50-60 nghìn suy nghĩ Nhưng chung quy lại, suy nghĩ được chia làm 5loại: Suy nghĩ tích cực, suy nghĩ tiêu cực, suy nghĩ hiệu quả, suy nghĩvẩn vơ không định hướng vào công việc và suy nghĩ hướng thượng.Bấy lâu nay, chúng ta cứ lầm tưởng mình đã khai thác phần lớn sứcmạnh bộ não của mình Loài người chúng ta đã khám phá và phát huymột cách triệt để sức mạnh tư duy mà tạo hoá đã ban tặng cho chúng

ta Nhưng kết quả nghiên cứu lại đưa lại một điều hoàn toàn khác Mộtcon số mà đa phần chúng ta nghe lần đầu tiên phải rùng mình vàkhông thể tin nổi Con số trung bình mà con người chúng ta mới khaithác hiệu quả bộ não của mình cũng chỉ 4% Và như vậy, chúng tađang từng ngày, từng giờ lãnh phí 96% sức mạnh tư duy của mình.Điều đó chẳng khác gì, chúng ta có một cánh đồng rất mầu mỡ nhưngchỉ trồng cỏ dại trong khi đó

nó có thể trồng hàng trăm

thứ cây khác mang lại hiệu

quả kinh tế cao gấp hàng

2 Lý thuyết Ba não của Paul MacLean

2.1 Cấu tạo và chức năng ba não.

Bàn về cấu tạo bộ não con người theo mỗilĩnh vực chúng ta lại có sự phân chia khácnhau Tuy nhiên ở đây chúng ta sẽ khôngbàn đến trên phương diện thần kinh học,giải phẫu học mà sẽ đi sâu vào lĩnh vực tâm

lý học ứng dụng Theo Bác sĩ Tâm lý PaulMacLean, mỗi người khi sinh ra đến khi mất

đi đều có 3 não trong 1 Mặc dù ba phầnnão được sắp xếp chồng lên nhau, nhưng

mỗi bộ có những chức năng và nhiệm vụ riêng biệt: Não bò sát, nãothú và não người (hãy nhớ rằng, lý thuyết của bác sĩ MacLean đãđược phát triển, tuy nhiên phần ứng dụng sau đây của lý thuyết củaông là một phép ẩn dụ trong quá trình tư duy và giải quyết vấn đề)

Thuỳ não - phần cuối của bộ não là nơi bộ não kết nối với xương

sống Phần này là não bò sát Vùng này có trung tâm điều khiển, hệ

thần kinh tự điều chỉnh, dành cho những chức năng sống của cơ thểnhư nhịp tim, hô hấp Não bò sát còn có chức năng phản ứng vớinhững nguy hiểm và đe doạ như chạy trốn hay chống lại Não bò sát

là bộ phận có nhiệm vụ đảm bảo những chức năng sinh tồn của cơthể (Không có logic đúng sai, không có suy luận) Ví dụ cho chức năngnày của bộ não là các loại động vật như Rắn, Thạch sùng, Cá sấu…

Não thú - là trung khu cảm xúc, chứa đựng nhu cầu về gia đình, thứ

bậc xã hội, bà con họ hàng Trong não chó có một hệ thống Limbic

-Hệ thống rìa, các phần khác nhau của hệ thống này được kết nối vớicảm xúc và bộ nhớ Hệ thống

này đã tạo ra 2 công cụ cực kỳ

hữu hiệu: Năng lực học tập và

trí nhớ, giúp con người này

càng thích nghi hơn với môi

trường sống và trở thành “Kẻ

thống trị thế giới” Não thú

của chúng ta cũng giống nhu

con Cún chúng ta nuôi ở nhà

Thấy người quen thân thì vẫy

đuôi mừng Nhưng thấy người

lạ thì sủa và cắn Phần não này hoàn toàn là cảm xúc không có phântích đúng sai ở đây.

Vỏ não mới – hay còn gọi là não người, là vùng bao quanh đỉnh và

cạnh của hệ thống Limbic chiếm 80% tổng thể tích của bộ não conngười Não người cho phép con người suy nghĩ logic và có suy luận.Thêm vào đó, vỏ não người đem lại kinh nghiệm tư duy trừu tượng Suy luận logic, tư duy trừu tượng và ngôn ngữ là một trong nhữngchức năng đặc biệt phân biệt con người với các loài động vật khác

2.2 Cơ chế hoạt động của bộ não

Theo chức năng sinh học của cơ thể, năng lượng sẽ theo tủy sống, hệ

hô hấp, hệ tuần hoàn đi từ dưới lên trên đảm bảo cho sự hoạt độngcủa bộ não chúng ta Điều đó co nghĩa là, năng lượng sẽ được điềuchỉnh đi từ não bò sát, đến nào thú và lên não người theo cơ chế lấp

đầy Khi đó, phần não thú sẽ có thêm một chức năng mới là “Chiếc

van điều chỉnh năng lượng” quyết định năng lượng sẽ được đi xuống

não bò sát hay lên não người

Nhưng những thông tin mà chúng ta thu nhận hàng ngày qua các giácquan như thị giác, thính giác, xúc giác… sẽ có xu hướng di chuyểnhơi khác dòng năng lượng Khi thông tin qua các giác quan nó sẽ đivào não thú đầu tiên mà không phải não người hay não bò sát Minhchứng cho điều này chúng ta thấy rất rõ, chúng ta đã đôi lần gặptrương hợp khi tiếp xúc, giao tiếp với một người nhưng chẳng hiểusao từ ngay từ giây phút ban đầu chúng ta đã có cảm tình với họ vàngược lại có những người không hiểu sao chúng ta lại có những áccảm với họ như vậy? Rõ ràng ở đây mọi quyết định mà chúng ta đưa

ra ở đây đầu tiên là do não thú với chức năng cảm xúc quyết định chứ

không phải khả năng tư duy suy luận của não người Hay trongchuyện tình cảm những “tiếng sét ái tình” chính là minh chứng rõ nhấtcho nhận định thông tin đầu tiên đi vào não thú Trên phương diệnnghiên cứu tâm lý học các nhà khoa học đã phát hiện rằng, não thú cómiền Limbic là bảng điều khiển trung ương Là cơ quan nhập thông tin

từ thị giác, thính giác (hai giác quan thu nhận 87% thông tin của bộnão) và trong một số trương hợp từ vị giác và khứu giác Sau đó hệthống này sẽ phân tích thông tin và đưa lên não người xử lý hoặc đẩyxuống não bò sát để phản ứng Những thông tin mà chúng ta thu nhận

và học hỏi được hàng ngày sẽ chia làm 2 loại: thông tin tích cực vàthông tin tiêu cực Chính tính chất thông tin kết hợp với chứng năngđiều khiển của miền Limbic sẽ quyết định đến cách thức giải quyết vấn

đề của bộ não

Khi thông tin đầu vào là tiêu cực Ví dụ như, có một nhân viên vào mộtbuổi sáng do đêm qua thức khuya nên dạy muộn, đi vệ sinh cá nhânthì nhà hết nước, xuống ăn sáng thì tủ lạnh không còn gì, vừa đi rađường thì bị xe đâm, đến cơ quan thị bị Sếp phạt Thì cả ngày hôm đóanh ta sẽ rơi vào trạng thái căng thẳng và bò sát Khi thông tin màkhông tốt, não thú với chức năng của hệ thống Limbic và chiếc vanđiều khiển năng lượng sẽ đóng lại đẩy năng lượng xuống não bò sát.Khi đó não bò sát thừa năng lượng và các chức năng bảo vệ, phảnứng của nó được khởi động tối đa Bởi vậy mối khi chúng ta bực tức,cáu giận hay phản ứng thấy gáy mình nóng ran, chân tay co cứng, các

cơ giật liên hồi, máu sôi sùng sục Khi đó cũng giống như con Thạchsùng, thấy đối tượng nhỏ hơn thì “Chiến” ngược lại thấy đối tượng tohơn thì “Biến”

Khi thông tin đầu vào là tíchcực Ví dụ vẫn nhân viên

đó, sáng nay dạy sớm từ6h00, được vợ chuẩn bịbữa ăn sáng ngon miệng,đến cơ quan được Sếpkhen và tăng lương thì cảngày đó nhân viên đó sẽ cótâm trang vui vẻ, thoải mái và sung sướng Khi đầu vào là nhữngthông tin tích cực, hệ thống Limbic được khởi động, van năng lượngcủa não thú mở ra đưa dòng năng lượng lên não người Não ngườiđược cung cấp ôxi và chất dinh dưỡng sẽ kích hoạt các dây thần kinhhoạt động, phân tích xử lý thông tin và đưa ra giải pháp cho vấn đề

Có rất nhiều các ví dụ tâm lý học hành vi, chứng minh cho nhứng kếtquả nghiên cứu trên của các Nhà tâm lý học Điển hình là tất cả chúng

ta đã đôi lần đi thi, chúng ta cũng thường gặp phải tình huống: ở nhà

ôn rất kỹ nên nhớ hết bài, nhưng vào phòng thi thì lại quên hết, ra khỏiphòng thi lại nhớ bài Lý do của hiện tượng này rất đơn giản Ở nhàmôi trường thoải mái, chúng ta học ở trạng thái não người và khônggian hưng phấn nên chức năng Limbic được phát huy tối đa giúpchúng ta học tập và nhớ bài tốt Nhưng khi vào phòng thi do không khícăng thẳng, van năng lượng não thú bị đóng lại, chúng ta rơi vào trạngthái của não bò sát phản ứng nên quên hết kiến thức Nhưng khi rakhỏi phòng thi, môi trường thoải mái hơn, não người được kích hoạt

và chúng ta lại nhớ hết những kiến thức đã quên Hay tương tự là các

ví dụ trong phỏng vấn, khi báo cáo hay thi vấn đáp cũng vậy

Hoặc trong cuộc sống gia đình, mỗi khi chúng ta mắng con cái hoặcgây áp lực với con cái thì chúng lại làm những điều ngược lại Càngcầm thì trẻ con lại càng làm, không phải chúng bướng mà do chúng takhông hiểu chức năng và cơ chế hoạt động của bộ não mà thôi.

2.3 Ứng dụng và phát huy cơ chế ba não trong nâng cao hiệu quả công việc, chất lượng cuộc sống.

Những kết quả nghiên cứu trên đã cho chúng ta thấy rằng, thông tinđầu tiên sẽ đi vào não thú, nếu như thông tin là tích cực thì não thú sẽ

mở van năng lượng để não người hoạt động, nếu thông tin là tiêu cựcthì van năng lượng đóng và chúng ta hoạt động ở trạng thái não bòsát chỉ là “Chiến hay Biến” Vậy chúng ta sẽ ứng dụng như thế nào đểphát huy tối đa tiềm năng của con người để sống hạnh phúc và thànhđạt

Điều đó có nghĩa là khi chúng ta bắt đầu làm việc hay giải quyết vấn

đề, chúng ta phải chuẩn bị các yếu tố bên ngoài thật thoải mái Nhiệt

độ, ánh sáng, môi trường làm việc và khu vực tư duy, giải quyết vấn

đề phải thoả mãn não bò sát Bạn nên đi vào giải quyết vấn đề với mộttâm trạng thoải mái trung khu cảm xúc của bộ não được thoả mãn Khihai phần não đó thoải mái thì não tư duy sẽ hoạt động tốt Đây là mộtkinh nghiệm không chỉ với các nhà quản lý mà còn là một bài học củamỗi người lao động Để nâng cao hiệu quả công việc, thúc đẩy quátrình hợp tác giữa các thành viên điều quan trọng nhất vẫn là tạo ramôi trường làm việc an toàn, thoải mái, vui vẻ cho mối thành viên.Trong công tác bán hàng hay dịch vụ khách hàng, cơ chế ba não thực

sự rất quan trọng khi chúng ta biết áp dụng Trong giao tiếp, dịch vụ

chúng ta không có cơ hội thứ 2 để gây ấn tượng cho đối tác, không có

cơ hội thứ hai để bán một dịch vụ hay một sản phẩm Bởi vậy ấntượng đầu tiên khi tiếp xúc với khách hàng phải được các nhân viênbán hàng và dịch vụ khách hàng đặc biệt quan tâm Cái ấn tượng đóchỉ đơn giản là ánh mắt và nụ cười thân thiện, là cái bắt tay hay mộtlời chào, một câu hỏi thăm thể hiện sự quan tâm đến đối tác Các cụnhà ta xưa đã dạy “Một bồ cái lý không bằng một tý cái tình” hay ngạnngữ Trung Hoa cũng có câu “Không biết cười đừng mở cửa tiệm”,

“Không biết cười đừng đi bán hàng hay làm dịch vụ”

Trong gia đình, trong cuộc sống hàng ngày chúng ta cũng cần tạo racho gia đình mình một môi trường thoải mái, thân thiện, các thànhviên đều được tôn trọng và thể hiện ý kiến của mình một cách bìnhđẳng Trong giáo dục con cái không nên để con trẻ vào não bò sátbằng cách quát mắng mà nên tạo cho trẻ sự đam mê và ý nghĩa củacông việc và học tập

Trong học tập với các bạn học sinh, sinh viên cũng cần biết tạo ra mộtkhông gian học tập vui vẻ, thoải mái và an toàn Phải biết tìm ra đượcmục đích và đinh hướng cũng như động lực học tập Nếu bạn làmđược điều đó sẽ giúp bạn sử dụng tối đa chức năng học tập và ghinhớ của hệ thống Limbic của não thú giúp bạn có những kết quả xuấtsắc trong học tập

Chúng ta tiếp cận việc tư duy hay phương pháp giải quyết một vấn đềcũng có thể tạo nên sự thay đổi Nếu chúng ta thấy có một vấn đề và

tự hỏi: "Có trục trặc gì nhỉ?" bạn sẽ thấy tiêu cực Ngược lại, nếuchúng ta tiếp cận vấn đề với suy nghĩ chắc chắn phải có giải pháp nào

đó, não của bạn sẽ đưa ra được các giải pháp sáng tạo Vấn đề ở đâylà: "Làm thế nào tôi có thể lạc quan hơn" Đừng chú ý quá vào những

gì chúng ta không có, thay vì đó chúng ta phát huy tối đa những gìchúng ta đang có Thay đổi cách nhìn, hướng vào điểm tích cực củavấn để cũng là một giải pháp nâng cao hiệu quả công việc của mốingười.

Trong công tác quản lý, lãnh đạo thì chìa khoá nâng cao hiệu quảcông việc, thay đổi nhận thức của người lao động, chuẩn hoá quytrình quản lý chính là việc: tạo ra một môi trường lao động an toàn,thoải mái cho tư duy mỗi cá nhân, tạo điều kiện để mối người phát huytoàn bộ ưu thế cá nhân của mình Quản lý nhân sự, quản lý công việckhông phải bằng hình phạt, bằng sự chỉ trích hay đẩy người lao độngvào nỗi sợ hãi mà phải bằng chính việc tạo ra động lực bên trong củamối người, bằng cơ chế điều tiết quá trình tư duy của họ, hướng họtập trung vào mục tiêu chung của tổ chức Kỷ luật, chuyên nghiệpkhông thể bằng roi vọt mà chỉ có thể bằng cách thay đổi thái độ, nhậnthức và tư duy người lao động trong tổ chức

Ngoài ra để phát huy cơ chế ba não tốt hơn trong cuộc sống và côngviệc chúng ta cũng cần thay đổi tư duy của mình theo chiếu hướngtích cực tỏng giao tiếp Trước hết phải biết nhìn nhận những điểm tốtcủa mình sau đó là ứng xử tích cực với người khác Bởi bạn tìm gì thìbạn sẽ được nấy Bạn tìm điểm xấu bạn sẽ rơi vào trạng thái của não

bò sát, bạn nhìn nhận và ứng xử tích cực bạn sẽ khai thác tốt nhất

chức năng của não người Tóm lại, “Cười thì nên não người còn

quát/tát xuống não bò sát”

3 Tạo lập và thay đổi chuẩn mực tư duy

“Bạn nghĩ bạn có thể hay không thể bạn đều đúng” (Henry Ford – Chủ

tịch & Sáng lập Tập đoàn Ôtô Ford) Bạn nghĩ bạn là ai, số phận sẽtạo bạn là con người như vậy nếu bạn biết hành động Suy nghĩ con

người tạo ra tất cả nhưng cái gì điều khiển tất cả điều đó, câu trả lời là

chuẩn mực tư duy hay còn gọi bằng khái niệm “Chuẩn nền”.

Vậy làm thế nào để thay đổi và tạo dựng một chuẩn nền tư duy tốt Đó

là một câu hỏi thông minh và câu hỏi của sự thành công Ngoài cáchphân chia bộ não làm 3 phần theo cách của Paul MacLean, các nhàtâm lý học cũng phân chia bộ não làm 4 miền tư duy: miền ý thức,miền tiềm thức, miền chuẩn nền và miền vô thức Căn cứ váo chứcnăng hoạt động mỗi miến chúng ta thấy có sự tương ứng như: miến ýthức tương ứng với não người, miền tiềm thức và chuẩn nền tươngứng với não thú và miền vô thức tương ứng với não bò sát

Như chúng ta đã biết, thông tin đầu vào sẽ qua não thú Và ở não thú

hệ thống Limbic sẽ tiến hành đánh giá thông tin Xét theo sự tươngứng thì chức năng đánh giá thông tin chính là nhiệm vụ của miềnchuẩn nền Miền chuẩn nền là nơi lưu giữ những giá trị, niềm tin vàchuẩn mực của mỗi cá nhân Khi thông tin đưa vào mà phù hợp vớinhững giá trị và niềm tin của chuẩn nền thì sẽ được chuẩn nền đưalên não người và ở đây não người sẽ có nhiệm vụ đánh giá lại thôngtin, phân tích xử lý và đưa ra phương án giải quyết

Ngược lại, khi thông tin đầu vào không phù hợp với hệ thống giá trị,niềm tin của miền chuẩn nền sẽ được miền chuẩn nền đưa xuống não

bò sát và ở đây sẽ diễn ra quá trình phản ứng “Chiến hoặc Biến”

Hệ thống giá trị, niềm tin của miền chuẩn nền là một loại phản ứng cóđiều kiện do quá trình tập luyện để hình thành Ví dụ như ngạn ngư

Nga có câu “Nếu bạn gọi một người là con heo, lần thứ nhất anh ta

không tin nhưng đến lần thứ 100 anh ta sẽ ăn cám thật” Hay nếu như

khi bạn còn nhỏ, bạn bị mọi người xung quan đánh giá là kẻ thất bại,người có vấn đề về trí tuệ thì cuộc sống sau này của bạn bạn sẽ luôn

tin mình là người như vậy Để

cá nhân Theo nghiên cứu thì 95% những hành động của chúng tathực hiện hàng ngày là do miền tiềm thức chi phối Những hành độnghay suy nghĩ lặp đi lặp lại hàng ngày sẽ tạo nên những vết hằn tư duy

và được nổi lên trên trong miền tiềm thức và được chuyển lên miềnchuẩn nền tư duy Những suy nghĩ hay hành vi không được lặp lạithường xuyên sẽ được chuyển lại và lặn sâu xuống miền tiềm thức.Nhưng tạo lập và thay đổi chuẩn nền tư duy lại phải bắt đầu từ ý thức.Miền ý thức sẽ điều khiển và tác động đến sự chuyển dịch những giátrị, niềm tin từ miền tiềm thức lên miền chuẩn nền

Ví dụ như ước mơ của bạn là năm 40 tuổi bạn sẻ trở thành TổngGiám đốc một Tập đoàn Quốc tế Muốn làm được điều đó bạn phảibiết vẽ ra cho mình một tầm nhìn, một viến cảnh và cách thức để đạtđược điều đó Hàng ngày bạn phải liên tục nghĩ và hành động theo nó.Quá trình hình thành chuẩn nền tư duy cũng giống như quá trình hìnhthành thói quen, đầu tiên là đặt chuẩn mực và duy trì chuẩn mực trongthời gian tối thiểu 6 tháng

Chuẩn mực tạo ra suy nghĩ, suy nghĩ tạo hành vi, hành vi tạo thóiquen và thói quen tạo ra chính số phận của mỗi người.

II Công cụ tư duy – Nối dài cánh tay sức mạnh của bộ não.

So với các dân tộc trên thế giới, người lao động Việt Nam được đánhgiá là thông minh, sáng tạo tuy nhiên lại tạo ra một hiệu quả công việcchưa thực sự thuyết phục nhất là khi làm việc đồng đội với nhau Một

cá nhân xuất sắc, một Giám đốc, một Lãnh đạo tổ chức tài năngkhông thể thành công khi không kết nối và phối hợp với các thành viênkhác Trong chiến lược khai thác, nâng cao năng lực nhân viên ngoàiviệc tạo môi trường làm việc thoải mái, an toàn cho mỗi cá nhân thểhiện khả năng của mình thì vấn đề quan trọng không kém vẫn là tìm ramột cơ chế, một phương tiện tư duy giúp các thành viên hỗ trợ, đồngthuận với nhau trong công việc và cuộc sống Trên cơ sở nghiên cứu

và bằng những kinh nghiệm đào tạo thực tế của mình Tâm Việt Group

đã đưa ra bộ ba công cụ tư duy đầy sức mạnh trong vấn đề phát huysức mạnh trí tuệ tập thể cũng như vấn đề lãnh đạo và quản lý cánhân, tổ chức, doanh nghiệp

1 Khởi tạo ý tưởng

1.1 Lịch sử ra đời.

Phương pháp tư duy và giải quyết vấn đề, nâng cao hiệu quả côngviệc tốt nhất là khai thác tối đa sự sáng tạo của bộ não con người,ngay từ năm 1938 Alex Osborne trên cơ sở nhiều năm nghiên cứucủa mình đã đưa ra công cụ Khởi tạo ý tưởng (Brainstorming) Mục

đích đầu tiên của công cụ này ra đời chính là để “kết nối các bộ óc

vĩ đại lại với nhau” tạo ra một danh sách các ý tưởng hay giải pháp

từ đó phân tích, thảo luận để đưa ra giải pháp tối ưu

1.2 Nguyên tắc thực hiện

o Càng nhiều ý tưởng càng tốt (Khích lệ thành viên tham gia và tănghiệu quả làm việc Đội quan tâm đến số lượng hơn là chất lượngcác ý tưởng)

o Các ý tưởng đưa ra càng độc đáo, mới lạ càng tốt (Khích lệ sựsáng tạo, độc đáo và mới mẻ, tìm ra các nhân tài nổi trội)

o Không chỉ trích hay phê phán ý tưởng của người khác (Tạo nênmột môi trường tích cực cho mỗi cá nhân tham gia và đóng góp,một môi trường an toàn cho ý kiến của mỗi cá nhân được tôntrọng)

Ba nguyên tắc này đảm bảo cho chúng ta phát huy tối đa sức mạnhsáng tạo của tập thể trong tư duy và giải quyết vấn đề Khi sử dụng bộcông cụ Khởi tạo ý tưởng sẽ giúp con người phá bỏ mọi rào cản tưduy bên trong cũng như bên ngoài, loại bỏ mặt tiêu cực của tư duyphê phán giúp con người khai thác tối đa khả năng sáng tạo của mình.Khởi tạo ý tưởng là bước đầu tiên trong quy trình giải quyết vấn đềĐồng đội cùng sáng tạo giải quyết vấn đề TCPS

1.3 Quy trình thực hiện

1 Trình bày vấn đề

2 Đề nghị đưa ra các giải pháp

3 Nêu 3 nguyên tắc của phương pháp

4 Bài tập khởi động phương pháp động não

5 Tiến hành động não, thu thập ý tưởng

6 Phân tích:

a Các thành viên phân tích các dữ kiện đưa ra

b Phân loại ý kiến

c Loại bỏ các ý kiến thừa, không liên quan

7 Kết thúc: Đưa ra các kết quả

1.4 Bài tập ví dụ

1 Nêu vấn đề: “Công việc sản xuất và kinh doanh mặt hàng Bút dạ

của chúng ta đang diễn ra không như mong đợi Vấn đề là làm thếnào để cải thiện tình hình?”

2 Đề nghị đưa giải pháp: “Chúng ta hãy cùng thảo luận để đưa ra giải pháp để cải thiện tình hình sản xuất và sản phẩm bút mực!”

3 Nêu 3 nguyên tắc khởi tạo ý tưởng: “Trong quá trình thảo luận

chúng ta cùng tuân thủ 3 nguyên tắc sau:

o Càng nhiều ý tưởng càng tốt (Khích lệ thành viên tham gia vàtăng hiệu quả làm việc)

o Càng độc đáo, mới lạ càng tốt (Khích lệ sự sáng tạo, độc đáo vàmới mẻ, tìm ra các nhân tài nổi trội)

o Không chỉ trích phê phán ý tưởng của người khác (Tạo nên mộtmôi trường tích cực cho mỗi cá nhân tham gia và đóng góp, mộtmôi trường an toàn cho ý kiến của mỗi cá nhân được tôn trọng)”

4 Bài tập khởi động (Người điều hành sẽ chuẩn bị một vật dụng đơn

giản - ví dụ: 1 tờ giấy): “Bây giờ chúng ta cùng làm một bài tập khởiđộng Với 3 nguyên tắc trên chúng ta hãy cùng đưa ra các ý tưởng

có thể dùng tờ giấy này vào việc gì?”

Các thành viên lần lượt chuyền tay nhau tờ giấy và mỗi người nêulên một ý tưởng về cách sử dụng tờ giấy Bài tập khởi động giúpcác thành viên tập trung suy nghĩ chuyển sang trạng thái tư duysáng tạo.Người điều hành sẽ ghi chép tất cả các ý kiến lên bảng

Ví dụ: Công dụng của tờ giấy:

Làm roiChe cửaDán tườngChơi đồ hàng

Gói quàNút chai

…

5 Sau khi làm bài tập khởi động, người điều hành đề nghị các thành

viên tuân thủ nguyên tắc và truyền bút cho mỗi thành viên Mỗithành viên nhận được bút sẽ nói lên một ý tưởng Ý tưởng củangười sau không được trùng với ý tưởng của người trước

Các thành viên tập trung và đưa ra ý tưởng của mình.Người điềuhành và các thành viên khác sẽ không đánh giá và ghi lại toàn bộcác ý tưởng do các thành viên đưa ra

Công dụng của chiếc bút dạ

Đi giàyĐánh móngtay

Ngoáy taiGãi lưngThước kẻNhaiCắnXỉa răng

MicroViết bảngLàm bánh

Vẽ hoaKhung ảnh Thay mựcDùi trốngThước ngắm

Vẽ hình trònChơi trò chơiDạy khởi tạo ýtưởng

Đo đạc

Đọc chữQuảng cáoLàm bút đôiGắn tẩy vàođuôi

Làm bút cameraLấy mực

Lấy nhựaLàm đũa ăncơm

Kỳ cọ

Vẽ khungLàm xoăn tócLàm chuông gió

…

6 Phân tích: Các thành viên cùng phân loại và phân tích các ý tưởng

để đưa ra một bảng phân loại như sau:

Phân loại công dụng của chiếc bút

Xỉa răngXoayChơi trò chơi

Tiện ích

Ngoáy caféLàm thanh ngang

Để giấyLàm đinhThen cửaCài tócChặn giấyDùi trống

7 Kết thúc quá trình phân tích, người điều hành hướng dẫn các thành

viên cùng thống nhất chọn ra một hoặc một số ý tưởng hay giảipháp tối ưu

2 Sơ đồ tư duy - Minmap

2.1 Lịch sử ra đời

Công cụ tư duy thứ hai trong quy trình sáng tạo đồng đội cùng giảiquyết vấn đề TCPS là Sơ đồ tư duy (Mindmap) Những ý tưởng, môhình đầu tiên của công cụ tư duy này được xuất hiện vào cuối thậpniên 60 thế kỉ 20 bởi Tony Buzan (tham khảo trên website:

bài giảng" mà chỉ dùng các từ khoá ngắn gọn và các hình ảnh Các ghi

chép này sẽ nhanh hơn, dễ nhớ hơn và dễ ôn tập hơn

Đến giữa thập niên 70, Peter

Russell (tham khảo thêm

http://www.peterussell

với Tony và họ đã truyền bá kỹ

xảo về sơ đồ tư duy cho nhiều cơ

quan quốc tế cũng như các học

viện giáo dục Từ đó đến nay, sơ

đồ tư duy đã có những bước phát triển không ngừng, được hơn 100tập đoàn và hàng chục triệu người trên thế giới sử dụng

2.1 Bản chất Sơ đồ tư duy

Thực chất sơ đồ tư duy là một kỹ thuật hình họa, mô tả và hoạt độngdựa trên nguyên lý tư duy của bộ não con người: tư duy bằng kháiniệm và hình ảnh với cơ chế liên kết thông tin

Với công cụ này, sơ đồ tư duy được tạo ra có thể dùng như 1 cách đểghi nhớ chi tiết, đến tổng hợp, hay để phân tích một vấn đề ra thànhmột dạng của lược đồ phân nhánh Khác với máy vi tính, ngoài khảnăng ghi nhớ kiểu tuyến tính (ghi nhớ theo 1 trình tự nhất định) thì sơ

đồ tư duy còn có khả năng liên lạc, liên hệ các dữ kiện với nhau tạothành một mạng lưới phân nhánh

Đây là một kỹ thuật để nâng cao khả năng ghi chép, ghi nhớ và quản

lý tư duy trong quá trình Giải quyết vấn đề Bằng cách dùng sơ đồ tưduy, tổng thể của vấn đề cần giải quyết sẽ được chỉ ra rõ ràng dướidạng một sơ đồ trong đó các đối tượng được liên kết với nhau bằngcác đường nối Thay vì dùng chữ viết để mô tả (một chiều), sơ đồ tưduy sẽ phơi bày cấu trúc một đối tượng bằng hình ảnh hai chiều Nóchỉ ra "dạng thức" cuả đối tượng, sự quan hệ (hỗ tương giữa các kháiniệm liên quan) và cách liên hệ giữa các thành tố với nhau bên trongcủa một vấn đề lớn

2.3 Nguyên tắc tạo Sơ đồ tư duy

o Chủ đề: Vấn đề cần được giải quyết

 Chủ đề nên dùng hình ảnh tượng trưng cho vấn đề đượctrình bày

 Ví dụ: Học về Hóa học có thể vẽ ống thí nghiệm, văn có thể

vẽ quyển sách…

o Các nhánh

 Số lượng nhánh chính không quá 7 nhánh vì não con ngườikhông ghi nhớ hiệu quả khi cùng một lúc phải ghi nhớ trên 7 vấnđề

 Màu sắc

 Các nhánh khác nhau thì màu sắc khác nhau (Não phân biệt

và ghi nhớ qua màu sắc)

 Các nhánh con trong một nhánh chính đồng màu với nhau

 Vị trí các nhánh

 Các nhánh càng gần chủ đề trung tâm là những ý quan trọng,

xa trung tâm thì ngược lại

o Từ ngữ

 Chữ nằm trên đường và dài bằng đường (Não phân biệt và địnhhình bằng đường nối)

 Dùng những “từ khóa” ngắn gọn, đặc trung nhất và không quá 7

từ trên một đường Không nên dùng câu dài dòng

 Nguyên tắc: Viết chữ trước sau đó mới vẽ đường

o Màu sắc

 Màu sắc càng nổi bật càng dễ nhớ nhưng phải rõ nét, dễ nhìn

 Nên dùng màu phân biệt giữa chữ và đường

 Dùng những gam màu bản thân bạn ưa thích sẽ kích thích khảnăng ghi nhớ

Ví dụ:

Các ý tưởng về công dụng của bút dạ ở phần trên có thể được sơ đồhoá theo nguyên tắc của Sơ đồ tư duy để tạo nên một sơ đồ tư duyhoàn chỉnh

Chủ đề là “Bút dạ” được trình bày nổi bật ở giữa trang giấy.Công dụngcủa chiếc bút có thể chia thành 3 nhóm chính:học tập, Giải trí và Tiệních.3 nhóm chính này đươc thể hiện trên 3 nhánh Các ý tưởng lầnlượt được phân loại và xếp vào 3 nhánh tương ứng

được phân biệt với

nhau bởi màu sắc

duy Lâu nay mỗi khi có vấn đề xảy rachúng ta thường tập trung chứng minhđúng sai nhiều hơn là tìm giải pháp chovấn đề Trong quá trình giải quyết vấn

đề nhất là tập thể thì đây chính lànguyên nhân cơ bản dẫn đến sự phứctạp hóa khiến vấn đề đi đến chỗ không thể giải quyết

Để khắc phục điều đó, một số phương pháp tư duy mới đã được hìnhthành trong đó đáng chú ý là phương pháp tư duy theo sáu mũ củaTiến sĩ Edward de Bono (http://www.edwdebono.com) Theo Bono “bộ

não con người chỉ làm việc hiệu quả nhất khi tập trung vào chỉ một vấn đề” và “chúng ta không thể thay đổi được cá tính một ai đó mà chỉ

có thể giúp cho thói quen tư duy của họ hiệu quả hơn” Cần phải phá

bỏ mọi giới hạn tư duy, mọi mâu thuẫn xung đột tư duy của con người

và hình thành nên một lối tư duy mới gọi là

“Tư duy song song” Với lối tư duy

này, mọi xung đột tư duy của conngười đều được giải quyết Không

có giới hạn đúng sai mà quan trọngtất cả cùng nhìn về một hướng – tìm

ra giải pháp tối ưu cho vấn đề cầnđược giải quyết Không phải thoả mãn cái tôi cá nhân mà vấn đề đượcgiải quyết với sự nỗ lực của tất cả mọi người Với lối tư duy sáu mũ

thể hiện tinh thần “không ai mạnh bằng tất cả chúng ta hợp lại” trong

giải quyết vấn đề

Phương pháp tư duy

theo Sáu mũ tư duy hay

còn gọi là (Lateral

Thinking - Tư duy định

hướng) chính thức ra

đời năm 1980 và đến

năm 1985 nó được mô

tả chi tiết trong cuốn

sách cùng tên của Bono

Phương pháp này đã được phát triển và giảng dạy tại nhiều nơi trênthế giới Hiện nay có khoảng 400 tổ chức, tập đoàn hàng đầu như:IBM, Federal Express, British Airways, Pepsi, Prudential… cũng đangdùng phương pháp này trong điều hành hội họp và giải quyết vấn đềcủa bản thân Sự ra đời của phương pháp Sáu chiếc mũ tư duy – 6C– được xem như là sự thay đổi quan trọng nhất về nhận thức của conngười trong vòng 2-3 thế kỷ gần đây

Với tinh thần học hỏi và sáng tạo, dựa trên nguyên tắc tích hợp côngnghệ, tri thức phương Tây, văn hoá phương Đông và những kinhnghiệm giảng dạy thực tế của mình, Tâm Việt Group đã đưa ra mộtphương pháp tư duy mới với tên gọi “Tư duy tổng hợp” Phương pháp

tư duy mới này là sự tổng hoà hệ thống lý luận của 3 bộ công cụ tưduy đã giới thiệu ở trên bao gồm: khởi tạo ý tưởng, sơ đồ tư duy vàsáu chiếc mũ tư duy với các luận thuyết và kinh nghiệm đào tạo, khaiphá tiềm năng trí tuệ con người của Tâm Việt Từ khi xuất hiện và đivào thực tế đến nay, phương pháp tư duy này đã được giảng dạy vàthu được những kết quả rất cao từ các tổ chức cộng đồng cũng như tổchức: VMS-Mobifone, Viettel Mobile, Viet Nam Airlines, Ban Tổ chức

Trung ương, các trường Đại học (Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại họcTài chính kế toán, Đại học Thương mại, Đại học kinh tế Quốc dân,…).

Sự thành công đó cũng là cơ sở giúp chúng tôi xây dựng và chuẩn

hoá để sáng tạo ra bộ công cụ tư duy “Đồng đội sáng tạo cùng giải

quyết vấn đề”.

3.2 Nội dung phương pháp tư duy tổng thể

Giấy bút: Dữ kiện, số liệu mang tính

chất trung lập khách quan, mô tả lại

thông tin đúng như những gì nó xảy

ra Hãy hình dung quá trình hoạt

động của một chiếc máy tính Nó

cung cấp những dữ kiện và số liệu

bạn yêu cầu Chiếc máy tính thực

hiện công việc cung cấp thông tin một cách trung lập và hướng đích

Nó không đưa ra các ý kiến hoặc những lời bình luận Khi bạn sửdụng lối tư duy giấy bút hãy coi mình là một tờ giấy trắng và một cáibút Giấy bút chính là biểu hiện của thái độ trung lập

Trái tim: Là hướng tư duy của linh cảm, trực

giác, tình cảm của con người không cần có lý

do hay cơ sở Đây là hướng tư duy mô tảthông tin bằng cảm tính, sử dụng hướng tư duytrái tim bạn hoàn toàn có quyền nói rằng: Đây lànhững gì mà tôi nghĩ về việc này Hướng tư duy trái

xúc trở thành một bộ phận của quá

trình tư duy trong giải quyết vấn đề Với

việc sử dụng tư duy trái tim trong quá trình giải quyết vấn đề bạn cóthể đánh giá và cảm nhận thái độ của các thành viên và kịp thời điềuchỉnh quá trình một cách tốt nhất.

Đầu lâu: Cảnh giác, cẩn trọng, đánh giá và bình xét Trong hệ thống

phương pháp tư duy tổng thể đây là hướng tư duy quan trọng nhấtgiúp chúng ta tránh phạm những sai lầm đáng tiếc đồng thời cho phépcon người thoả mãn tư duy phê phán của mình nhưng mang tính xâydựng Lối tư duy đêm tối là lối tư duy cẩn trọng Hướng tư duy nàyđược sử dụng như một phần để đánh giá ý tưởng hay giải pháp: Liệuchúng ta có nên thực hiện ý tưởng hay giải pháp này không? Hướng

tư duy đêm tối chính là cơ hội để chúng ta chỉ ra những mạo hiểm vàvấn đề tiềm tàng ở tương lai trong giải quyết vấn đề: Khi chúng tathực hiện giải pháp này thì sẽ xảy ra điều gì? Khi sử dụng hướng tưduy đêm tối trong quá trình giải quyết vấn đề tránh việc lạm dụng nónhư là một công cụ đả kích hay phê phán ý tưởng hay giải pháp củangười khác Mục đích sử dụng hướng tư duy này là đưa ra nhữngđiểm thận trọng trên tấm bản đồ tư duy, tìm ra giải pháp tối ưu chovấn đề

Thỏi vàng- Mặt trời: Lối tư duy mặt trời là lối tư duy mang tính tích

cực và xây dựng Màu vàng chính là màutượng trưng cho năng suất, sự xán lạn và

sự lạc quan Các cấp độ suy nghĩ của lối tưduy mặt trời bao gồm

từ suy nghĩ logic vàthực tế tới những giấc

mơ, khả năng nhìn nhận và hi vọng Lối tư duy

mặt trời khảo sát và đánh giá mặt giá trị và lợi ích của các ý tưởng,giải pháp được đưa ra Khi sử dụng mặt trời chúng ta thiên về cách tưduy lạc quan trong giải quyết vấn đề.

Bóng đèn: Đây là hướng tư duy của sự sáng tạo, được hình thành

trên cơ sở thông tin có được từ hướng tư duy đêm tối và các hướng

tư duy khác để giải quyết những vấn đề của đêm tối Bóng đèn thaylối tư duy xét đoán bằng lối tư duy tiến triển và biểu tượng của nó là từ

“hoạt động kích động” Sự kích động được sử dụng để đẩy chúng tathoát khỏi những “lối mòn tư duy” thông thường tìm đến những giảipháp mang tính “cách mạng” cho vấn đề cần được giải quyết

Bầu trời: Dùng để đánh giá, tổng quát, trù

hoạch và điều khiển quá trình tư duy của

cá nhân và tập thể Bầu trời được dùng

để kiểm soát các hướng tư duy khác trong

quá trình tư duy giải quyết vấn đề Hướng

tư duy này giám sát tư duy và đảm bảo

rằng luật của trò chơi luôn được tôn trọng Lối tư duy bầu trời làmngừng tranh luận và duy trì lối tư duy bản đồ đã được hoạch định đảmbảo quá trình giải quyết vấn đề đi đúng định hướng đặt ra

3.3 Quy trình thực hiện

Quy trình đơn giản

o Cách 1: Sử dụng theo trình tự của phương pháp tư duy tổng thể

 Giấy bút => Trái tim => Đầu lâu => Mặt trời => Bóng đèn => Bầutrời

o Cách 2: Theo quy luật hoạt động của cơ chế ba não

 Trái tim => Giấy bút => Đầu lâu => Mặt trời => Bóng đèn => Bầutrời

Cách sự dụng phức tạp:

 Cần có những ý tưởng đầu tiên: Bầu trời => Giấy bút => Bóng

đèn

 Đổi mới sản phẩm: Đầu lâu => Bóng đèn

 Lựa chọn: Bóng đèn => Mặt trời => Đầu lâu => Trái tim

 Thận trọng: Bầu trời => Giấy bút => Đầu lâu

 Cơ hội: Giấy bút => Bóng đèn => Mặt trời

 Giải quyết vấn đề: Bầu trời => Giấy bút => Bóng đèn => Mặt

trời => Đầu lâu => Giấy bút => Bầu trời

 Ra quyết định: Bầu trời => Bóng đèn => Giấy bút => Mặt trời =>

Đầu lâu =>Trái tim => Đầu lâu

Hình ảnh: Lãnh đạo VMS-Mobifone sử dụng phương pháp tư duy tổng thể lập kế hoạch chiến lược năm 2007 tại Hội nghị triển khai chiến lược 2007

3.4 Lợi ích phương pháp

Kẻ thù lớn nhất của công việc, quản lý, tư duy và giải quyết vấn đề là

sự phức tạp, điều này sẽ dẫn đến sự hỗn độn trong giải quyết vấn đề.Khi tư duy và vấn đề trở lên rõ ràng, rành mạch, nó trở thành thú vị vàhiệu quả hơn Với công cụ Sáu chiếc mũ tư duy trong giải quyết vấn

đề mọi vấn đề trở lên dễ hiểu và đơn giản, dễ sử dụng Khi sử dụngcông cụ tư duy này giúp đơn giản hóa vấn đề bằng cách cho phépnhững thành viên tham dự chỉ xem xét một khía cạnh của vấn đềtrong một thời điểm thay vì quan tâm đến tất cả theo cách thôngthường Sáu chiếc mũ tư duy cũng cho phép tạo một sự chuyển dịchtrong tư duy giải quyết vấn đề: loại bỏ cái tôi cá nhân, trọng tâm hóa

tư duy tập thể vào vấn đề cần phải giải quyết

Công cụnày chophép khaithác tối đakhả năngsáng tạocủa trí tuệtập thể Với

bộ công cụnày, mốithành viêntrong tổ chức có môi trường thể hiện toàn bộ khả năng sáng tạo và tư

duy độc đáo của mình trên sự kết nối với tư duy các thành viên khác.Các xung đột trong tư duy mỗi thành viên dường như bị xoá bỏ,nhường chỗ cho mục tiêu của tổ chức được định hình Những cái tôi

cá nhân, những sự đố kỵ, những suy nghĩ tiêu cực bị hạn chế mộtcách tối đa nhằm phục vụ cho mục tiêu trên hết của tổ chức là hiệuquả công việc và lợi nhuận đặt ra

III Lý thuyết đa thông minh

1 Khái niệm và lịch sử hình thành

Nếu câu hỏi bạn thông minh cỡ nào được đặt

ra thì nhiều khả năng câu trả lời của nhiều

người trong tình huống này chỉ căn cứ vào

các bài kiểm tra và điểm số trong các trường

học Nhưng tất cả điều đó chỉ chứng minh

phần nào khả năng học tập của bạn tại trường

còn trong cuộc sống bạn có thể thành công

hay không vẫn là một dấu hỏi Những khái

niệm về trí thông min, về chỉ số thông minh IQ

đã ảnh hưởng không nhỏ đến tư duy và nhận thức của nhiều hế hệngười Việt Nhận thức đó đã phần nào làm thui chột nhiều tài năngtrong các lĩnh vực khác Và thực tế thế giới đã chứng minh hàng nămvẫn có 30% số người có chỉ số thông minh IQ dưới trung bình vẫn gặthái được những thành công vượt trội Để trả lời cho những băn khoăn

đó, sau nhiều năm nghiên cứu năm 1988, GS Howard Gardner vànhóm cộng sự đã đặt ra lý thuyết về “ đa thông minh” (The theory ofmutil – ple intelligences), ban đầu trí thông minh được chia làm 7 loại.Đến năm 1999, Gardner chia trí thông minh thành 9 loại, theo đó mỗingười bình thường đều thông minh tới một mức độ nào đó tại một hay

nhiều miền sau đây: năng lực tư duy qua logic - lý luận toán học, Nănglực tư duy qua ngôn ngữ, Năng lực tư duy qua nhạc điệu, Năng lực tưduy qua không gian, Năng lực tư duy qua vận động cơ thể, Năng lực

tư duy qua giao tiếp cá nhân, Năng lực tư duy qua nội tâm, Năng lực

tư duy qua tự nhiên, Năng lực tư duy qua hiện sinh

Ba nhân tố cơ bản của quá trình học là:

nền tảng, thu nhận kiến thức và nghĩa thực

sự, nghĩa sâu xa Việc tiếp theo là phải để

cho người khác biết là mình biết Học tập

là một quá trình đa nhiệm Khi bạn nhận

được một hệ thống kiến thức mới, bạn

phải sắp xếp và tìm ra mối liên hệ giữa

chúng Để thực hiện được điều này người

ta cần sử dụng các năng lực tư duy của

mình Mọi người thường cho rằng chỉ có người thông minh thì mới cónhững năng lực tư duy nhưng thực ra thì tât cả chúng ta đều có nănglực tư duy vì nếu xét về định nghĩa, 1 người thông minh là người cókhả năng hiểu rõ được thông tin, biết đánh giá xem xét các sự kiện vàtìm sự nối kết các kiến thức Howard Gardner, một chuyên gia rất nổitiếng trong lĩnh vực năng lực tư duy cho rằng có 9 năng lực tư duy sẵn

có trong mỗi chúng ta Đó là:

 NLTD qua toán học, qua lôgíc

 NLTD qua ngôn ngữ

 NLTD qua giao tiếp

 NLTD trong nội tâm

 NLTD qua nhạc điệu

 NLTD qua tự nhiên

 NLTD qua không gian, thị giác

 NLTD qua ngôn ngữ cơ thể

 NLTD qua hiện sinh – Tâm linh

Ai cũng có đầy đủ các năng lực tư duy Song điều quan trọng là mỗingười phải xác định được nhóm năng lực của mình sau đó khai quậttiềm năng và đánh thức người khổng lồ trong chính bạn Những NLTDnày sẽ thay đổi khi môi trường học thay đổi Chúng có thể mất đi hayđược nâng cấp

2 Tổng quan về 8 năng lực tư duy

NLTD qua lôgic: hay còn gọi là NLTD qua toán học, nó sử dụng nhữngphân tích trình tự để rút ra 1 kết luận nào đó Nhà khoa học, kế toán,hay nhà kinh tế tập trung vào NL này

NLTD qua ngôn ngữ: là trí thông minh mang tính chất phổ quát nhấttrong 8 năng lực tư duy được đề cập Trí thông minh ngôn ngữ là kĩnăng sử dụng từ ngữ Nhà văn hay những nhà giới thiệu chương trìnhchuyên nghiệp nhấn mạnh vào những NL này Điểm mấu chốt làm căn

cứ cao nhất để đánh giá về loại trí thông minh này là các bài kiểm tra

về chỉ số IQ của chúng ta Những bài kiểm tra này đều được xây dựngdựa trên những thành phần có tính chất thiên về ngôn ngữ và từvựng Trí thông minh về ngôn ngữ bao gồm nhiều thành phần như âmtiết, cú pháp, ngữ nghĩa và tính ứng dụng của nó Những cá nhân cókhả năng tư duy qua ngôn ngữ tốt thường có khá năng nhạy cảm sắcbén với âm thanh hoặc âm tiết của từ ngữ, thường vận dụng sự chơichữ, sự dụng giai điệu, cách uốn lưỡi, dùng điệp âm, cấu tạo từ tượngthanh và những âm thanh đan xen khác nhau để trêu đùa, nghịch

ngợm Một ví dụ điển hình là James Joyce, ông đã sáng tạo ra hàngngàn trò chơi chữ với những thứ tiếng khác nhau.

Những người giỏi về tư duy qua ngôn ngữ cũng thường tinh thông vàthành thạo các kỹ năng vận dụng cấu trúc hoặc cú pháp của các câu

và cụm từ Những thiên tài về ngôn ngữ có thể cho chúng ta thấy sựnhạy cảm ngôn ngữ cưa họ thông qua độ chính xác rất cao về nộidung và ngữ nghĩa của từ Nhưng có lẽ thành phần quan trọng nhấtcủa năng lực tư duy qua ngôn ngữ là năng lực sử dụng từ ngữ để đạtđược các mục tiêu trong cuộc sống và công việc Ví dụ như Herbert WAmstrong trong việc truyền giáo, Winson Churchill trong vận độngkhích lệ và truyền cảm hứng…

NLTD qua giao tiếp: khả năng giao tiếp hiệu quả và quan sát những kíhiệu không lời là nền tảng của NL này Mặc dù NL này ít khi được sửdụng, nhưng giáo viên và nhà cố vấn là những người rất hay sử dụng

NL này

NLTD trong nội tâm: sự tự phản ánh tạo nên tính cách cho người sửdụng NL này nhiều nhất Chìa khoá ở đây là khả năng xác định và tựđiều chỉnh những mục tiêu dựa trên những kinh nghiệm trong quákhứ Nhà hoạch định chiến lược hay những nhà nghiên cứu cókhuynh hướng sử dụng NL này

NLTD qua nhạc điệu: sáng tạo và phân loại những âm thanh phức tạp

là đặc tính của những người có NL này 1 nhạc sĩ hay 1 nhà thiết kế

âm thanh có thể là những ví dụ tiêu biểu

NLTD qua tự nhiên: là khả năng quan sát, hiểu rõ và có thể sắp xếpnhững mô hình hay nhân tố trong môi trường tự nhiên NL này thuộc

về những nhà sinh học nghiên cứu về phân tử hay những nhà khoahọc nghiên cứu giám định pháp y

NLTD qua không gian: khả năng quan sát là một nhân tố quan trọngtrong NL này Ví dụ như 1 nhà điêu khắc có thể thấy 1 tảng đá như 1tác phẩm tuyệt diệu Kiến trúc sư hay kĩ sư cũng rất coi trọng NL này

NLTD qua ngôn ngữ cơ thể: NL về thể chất được thể hiện rõ ở nhữngngười khéo tay hay những người có tài năng bẩm sinh về vận động.Những người làm phẫu thuật, cơ khí hay những vũ công chuyênnghiệp có xu hướng sử dụng tối ưu NL này

3 Các phương pháp phát triển các năng lực tư duy nổi trội

3.1 Năng lực tư duy qua Logic Toán học.

Như chúng ta đã nói, học tập là một quá trình đa nhiệm Không nhữngthế, nó còn rất đa dạng, thể hiện ở những phương pháp học khácnhau Người học cần và thường thích những cách khác nhau để khámphá 1 vấn đề nào đó Khi chỉ có 1 phương pháp học học sinh sẽ bị gò

bó trong một giới hạn nào đó và sẽ rất khó khăn để tiếp thu kiến thức.Biết cách tiếp nhận thông tin, sắp xếp và liên kết chúng rồi sử dụngnhững NLTD sẽ giúp người học tạo ra 1 mạng lưới kiến thức chặt chẽ.Thông tin sẽ được lưu trữ 1 cách hiệu quả hơn ở những phần khácnhau của bộ não và kết quả là ta sẽ gợi lại thông tin dễ dàng hơn và

áp dụng chúng 1 cách có trình tự

Điều quan trọng bây giờ là làm sao để sử dụng được NLTD này.Trước hết ta cần đánh số và sắp xếp những kiến thức đã học Việcnày đòi hỏi bạn phải xem xét rất cẩn thận những gì đang học Sẽ rấtkhó để sắp xếp chúng mà không so sánh những điểm giống và khác.

Và cũng sẽ rất khó để so sánh mà không xem xét ý nghĩa thực sự củanhững thông tin mà mình vừa thu nhận

Tiếp theo là phải phân tích cụ thể những gì đang học Không bao giờchấp nhận những thông tin ở giá trị bề ngoài Khi bạn sử dụng 1 hệthống phân tích hợp lí bạn sẽ nâng cao được NLTD qua lôgíc củamình

Sau đây là hệ thống A.E.I.O.U._những câu hỏi mà bạn cần luôn đặt racho mình khi tiếp cận 1 vấn đề

A(Assumption): Việc ngầm định này được tạo nên như thế nào?

Đây có phải là ý kiến duy nhất không? Còn có cái gì chưa được đềcập đến không? Những trường hợp cá biệt đã được nói đến để có cáinhìn tổng thể chưa?

E(Evidence): Bằng chứng cho vấn đề này là gì?

Thông tin mình nhận được có phù hợp với lập luận và các nhận địnhtrước đó không? Nếu nó là nhận định thì người đưa ra nhận định đó

có đáng tin cậy không? Còn nếu là lập luận thì đâu là cơ sở cho nó?

Có còn cách nào khác để giải thích cho nó nữa không?

I(Ilustration): Có thể tìm cách nào để minh hoạ cho vấn đề này không?

Những kiến thức của mình có thể liên kết với thông tin này không?Dựa vào thông tin của bản thân mình thì có thể tìm được điều gì liênquan không? Nó có phù hợp không, có ý nghĩa không?

O(Opinion): Từ vấn đề này ta có thể rút ra kết luận hay ý kiến nàokhông?

Có ai có cùng quan điểm như ta không? Những quan điểm đó có líkhông, có căn cứ nào không?

U(Unique): Vấn đề này có gì độc đáo không?

Có gì khác biệt và nổi trội về vấn đề này không?

Các phương pháp khác để phát triển năng lực tư duy qua logic.

Chơi các trò chơi liên quan đến logic và toán học

Học cách sử dụng bàn tính, máy tính

Giải các câu đố lo gic và các vấn đề liên quan đến trí não

Luôn có một chiếc máy tính điện tử bên mình để tính toán các vấn đềliên quan đến toán học

Học vác ngôn ngữ máy tính như JAVA, TUBO, LOGO, PASCAL,BASIC…

Mua các dụng cụ khoa học để thực hiện các cuộc thí nghiệm của bảnthân

Thảo luận cùng những người xung quanh về các chủ đề liên quan đếntoán học, logic học

Thực hành các tính toán đơn giản bằng cách tính nhẩm

Tìm hiểu các khái niệm về kinh doanh về tài chính trên các sách báo.Thăm các bảo tàng về khoa học và tìm hiểu các phát minh khoa họcloài người mà bạn có thể

Xem các phim tài liệu, các sách báo khoa học.

Đánh dấu các khái niệm khoa học mà bạn không quen thuộc hoặckhông hiểu nó rõ ràng

Tự bạn ghi lại những lời nói kể lại chuyện làm cách nào để bạn giảiđược một bài toán khó

Thường xuyên làm các bài trắc nghiệm mới về IQ

Hãy sự dụng cái đầu và bộ óc của bạn trong việc học về các khái niệmtoán học mới

Hãy dạy toán học hoặc các khái niệm khoa học khác cho bạn bè hoặcngười khác để bạn hiểu sâu sắc hơn về những khái niệm này

3.2 Năng lực tư duy qua ngôn ngữ.

Cách sử dụng NL này rất đơn giản, bạn hãy viết lại những thông tin

mà bạn có được theo ý mình Có 1 điều mà bạn dễ dàng nhận ra là rấtkhó để đọc những thứ mà người khác viết Khi những kiến thức bạncần tiếp thu được viết bởi chữ của người khác bạn sẽ gặp khó khăntrong việc hiểu được chúng Khi bạn chuyển những kiến thức bạnnghe hay đọc thành ngôn ngữ của riêng bạn, bạn buộc phải hiểu nó.(EXPLAIN)

Những cách để bạn phát triển trí thông minh qua ngôn ngữ.

Hãy động não từ những thứ mà bạn đã học, những cái mà bạn nhớđược, viết lại chúng và nếu có thể, hãy ghi âm

Đọc lướt qua những trang sách mà bạn đã học và thêm vào những ýnghĩ chợt đến Nhớ là hãy viết theo cách của riêng bạn

Trong lúc đọc, dừng lại khi đọc xong 1 phần chính, suy nghĩ và ghi vàođầu những ý chính bằng ngôn ngữ của chính bạn

Hãy ghi chép bằng cách riêng của bạn, kèm theo những câu hỏi phátsinh từ những vấn đề đó.

Hãy tham gia những hội thảo về sách hay mà bạn có cơ hội

Tổ chức các buổi liên hoan và sinh hoạt nghề nghiệp với các chủ đềbạn chọn

Tự ghi âm lời nói của bạn và bật lại nghe

Tham gia vào một câu lạc bộ viết sách

Chơi các trò chơi ngôn từ

Mỗi ngày hãy sử dụng thêm một từ mới

Hàng ngày luôn giữ một cuốn nhật ký bên mình và viết khoảng 250 từ

về một ngày về bất cứ thứ gì bạn muốn

Dành thời gian kể chuyện thường xuyên với gia đình và bạn bè

Ghi nhớ và học thuộc tất cả những bài thơ hoặc đoạn văn xuôi nổitiếng

Đánh dấu, khoăng tròn những từ ngữ lạ trong quá trình bạn đọc sách

và cố gằng hiểu về ý nghĩa của nó

Hãy quan tâm và chú ý đến kiểu nói của người khác về âm lượng, âmđiệu, cách thức sử dụng từ ngữ…

3.3 Năng lực tư duy qua Giao tiếp.

Giao tiếp là việc chúng ta làm hàng ngày, song không phải ai cũngphát triển NLTD này Vậy làm sao để ta có thể sử dụng tối ưu NL này?

Dạy những cái bạn đã học là 1 cách hiệu quả để phát triển NLTD quangôn ngữ Đây cũng là cách học có tác dụng rất lớn vì khi dạy chongười khác, bạn tìm ra được là mình biết gì và còn gì mình chưa biết.Việc này cũng làm cho kiến thức của bạn tăng một cách đáng kể vìhọc sinh của bạn sẽ yêu cầu bạn áp dụng những cái mà bạn vừa dạy.

Việc dạy học đòi hỏi bạn phải thu thập thông tin, sắp xếp ý nghĩ theo 1trình tự có tính lôgíc và sử dụng ngôn ngữ của chính mình để diễn đạt

ý nghĩ đó

Một lợi ích nữa của việc dạy lại này là sự giao thoa Khi bạn chia sẻthông tin với 1 người khác, họ có thể có những thông tin bạn cần đểlấp chỗ hổng Phần này có thể có trong bài của bạn hoặc có thểkhông Đó chính là phần thưởng dành cho bạn

Một cách khác nữa để sử dụng NL này là việc so sánh những ghichép Hành động đơn giản của việc so sánh những ghi chép với 1người bạn sau giờ học hay với sách là 1 cách để việc cùng dạy nhaudiễn ra Bạn cua bạn có thể nhớ những cái mà bạn không nhớ vàngược lại Lí do của việc này rất đơn giản, vì cách tiếp nhận thông tin,

tổ chức và tạo mạng lưới kiến thức của họ khác với của bạn

Ứng dụng của việc sử dụng NLTD này là tổ chức học theo vòng tròn.Hãy chọn 1 nhóm học sinh với những môn chuyên khác nhau, có thể

là toán, khoa học, lịch sử, sư phạm, quản lí, tầm 5 đến 7 người làđủ