tiết 98 môn văn

- Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định... 5 Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của

Kiểm tra bài cũ

Thế nào là hành động nói ? Nêu một số kiểu hành động nói thường gặp.

- Hành động nói là hành động

được thực hiện bằng lời nói

nhằm mục đích nhất định.

- Một số kiểu hành động nói

thường gặp: hỏi, điều khiển,

hứa hẹn, trình bày, bộc lộ cảm

xúc,…

TIẾT : 98

( 1 )Tinh thần yêu nước c ũng như các thứ của quý.( 2 )Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy.( 3 ) Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.( 4 ) Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.( 5 ) Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất

cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.

( Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

Hỏi

Trình bày

Điều khiền

Hứa hẹn

Bộc lộ c ảm xúc

câu

Mục đích

Nghi vấn Cầu khiến Cảm thán Trần thuật

Hỏi

Trình bày

Điều khiền

Hứa hẹn

Bộc lộ cảm xúc

Kiểu câu Kiểu hđ nói

Anh đi đâu?

Đẹp quá nhỉ?

Anh giữ giùm tôi nhé?

Anh đi đi !

Chao ôi đẹp quá !

Anh ấy đi rồi.

Anh còn phải đi nữa

Tôi sẽ đi.

Một bông hoa đẹp!

Cách dùng trực tiếp

Cách dùng gián tiếp

KIỂU CÂU KIỂU HÀNH ĐỘNG NÓI VÍ DỤ

Nghi vấn Kiểu hành động nói để hỏi Bạn đã làm xong bài tập chưa?

Cầu khiến Kiểu hành động nói để điều khiển Con hãy làm bài tập đi.

Cảm thán Kiểu hành động nói để bộc lộ cảm xúc A! mẹ đã về.

Trần thuật Kiểu hành động nói để trình bày,hứa hẹn Chiều chủ nhật, tớ sẽ về quê với cậu.

Bộc lộ cảm xúc

Hứa hẹn

Điều khiển

Trình bày

Hỏi

Cảm thán Nghi vấn

Cầu khiến

Trần thuật

Kiể

u câ u

Hàn

h độ

ng n ói

+ +

+ +

T T

+

+

+

+

GT

GT

+

T T

T T

T T

T T

Bài tập nhanh:

Hãy trình bày quan hệ giữa các kiểu câu trần thuật, nghi vấn, cầu khiến, cảm thán với những kiểu hành động nói mà em biết bằng cách

đánh dấu (+) vào ô thích hợp vào bảng d ới đây

2 Ghi nhí:

Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng

kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó (cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác (cách dùng gián tiếp).

* Cần nhớ :

Hành động nói

Khái niệm Các kiểu hành

động nói

Cách thực hiện hành

động nói

Hỏi Trình

bày

Điều khiển

Bộc lộ cảm xúc

Gián tiếp

Trực tiếp Hứa

hẹn

II Luyện tập

B ài 1: Tìm các câu nghi vấn trong bài "Hịch t ớng sĩ" của Trần Quốc Tu n Cho biết những câu ấy đ ợc dùng để làm gì? ấ

Trả lời:

1 Từ x a các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì n ớc, đời nào không có ? (thực hiện hành động khẳng định)

2 Lúc bấy giờ, dẫu các ng ơi muốn vui vẻ phỏng có đ ợc

không? ( thực hiện hành động phủ định)

3 Lúc bấy giờ, dẫu các ng ơi không muốn vui vẻ phỏng có

đ ợc không ? (thực hiện hành động khẳng định)

4 Vì sao vậy ? (thực hiện hành động gây sự chú ý)

5 Nếu vậy, rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để

thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa? (thực

hiện hành động phủ định)

Bài 2 :

a Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết

tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà

bình thống nhất Tổ quốc.

Hễ còn một tên xâm l ợc trên đất n ớc ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó đi.

Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng, d ới ngọn cờ vẻ vang của mặt trận Dân tộc Giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi

hoàn toàn.

Quân và dân miền Bắc ra sức thi đua yêu n ớc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và làm tròn nghĩa vụ của mình đối với

đồng bào miền Nam ruột thịt(…).

b Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn

dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh

niên và nhi đồng.

(…) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là : Toàn Đảng,

toàn dõn ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một n ớc Việt

Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh,

và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới ( Di chỳc )

=> Cách dùng gián tiếp này nh những lời tâm sự của Bác với mọi ng ời, tạo ra sự đồng cảm sâu sắc, nó khiến cho

những nguyện vọng của lãnh tụ trở thành nguyện vọng của mỗi ng ời

Bài 3: Tìm các câu có mục đích cầu khiến trong đoạn trích sau Mỗi

câu ấy thể hiện mối quan hệ giữa các nhân vật và tính cách nhân vật

nh thế nào?

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

- Th a anh, em cũng muốn khôn nh ng khôn không đ ợc Đụng đến việc là em thở

rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bới nữa [….] Hay bây giờ em nghĩ thế

này….Song anh cho phép em mới dám nói…

Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:

- Đ ợc, chú mày cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách

sang bên nhà anh, phòng khi t t ắ lửa t i ố đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em

chạy sang…

Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài Rồi, với bộ điệu

khinh khỉnh, tôi mắng:

- Hức ! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi nh cú mèo nh thế

này, ta nào chịu đ ợc Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm

=> Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã nhặn, mềm mỏng, khiêm tốn Dế Mèn ỷ thế mạnh giọng ra lệnh, hách dịch.

Bài 4:

Trong những cách hỏi đ ờng sau đây, em nên

dùng những cách nào để hỏi ng ời lớn?

a Bác có biết b u điện ở đâu không ạ?

e Bác có thể chỉ giúp cháu b u điện ở đâu không

ạ?

c B u điện ở đâu, hả bác?

b Bác làm ơn chỉ giùm cháu b u điện ở đâu ạ.

d Chỉ giùm cháu b u điện ở đâu với!

Bµi 5:

Trong quán ăn, một người nói với người bên cạnh : “ Anh

có thể chuyển giúp tôi lọ gia vị không ạ ?” Theo em, trong những hành động dưới đây, người nghe nên chọn hành

động nào ?

a Lẳng lặng đưa lọ gia vị cho người kia.

b Trả lời người kia : “ Có chứ ạ Cái lọ ấy không nặng đâu mà !”.

c Đưa lọ gia vị cho người kia và nói: “ Mời anh”

( Hoặc “Mời chị”, “ Mời bác”, )

Hướng dẫn hoc bài và chuẩn bị

bài:

- Học ghi nhớ, cho được ví dụ

- Làm tất cả các bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài mới : Hội thoại

+ Đọc kĩ đoạn trích và trả lời các câu

hỏi:

* Quan hệ giửa các nhân vật ?

* Tìm những chi tiết nói lên sự kiềm

chế của chú bé Hồng ?

CÔ GIÁO: NGUYỄN PHƯƠNG HIỀN

TRƯỜNG THCS KIM TRUY

CHÚC CÁC EM

CHĂM NGOAN HỌC GIỎI