Van 8. 2013 - 2014

Nhà thơ Tố Hữu đó từng thốt lờn xỳc động trong bài thơ “Mồ cụi”: “Con chim non rũ cỏnh Đi tỡm tổ bơ vơQuanh nẻo rừng hiu quạnhLướt thướt dưới trời mưa” Lời thơ đầy cảm thụng sõu sắc ấy d

Tiết 5

Ngày dạy: 16/09/2013

TRONG LềNG MẸ( Trớch: Những ngày thơ ấu- Nguyờn Hồng)

A Mục tiờu cần đạt: Giỳp HS:

1 Kiến thức.

Giúp HS

-Có đợc những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí

-Nắm đợc khái niệm thể loại hồi kí

-Cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ

-Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật -ý nghĩa giáo dục:những thành kiến cổ hủ,nhỏ nhen,,độc ác không thể làm khô héo tìnhcảm ruột thịt sâu nặng ,thiêng liêng

2 Kĩ năng.

-Bớc đầu biết đọc –hiểu một văn bản hồi kí

-Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phântích tác phẩm truyện

3.Thái độ.

- Giáo dục cho các em lòng biết ơn yêu quý ,kính trọng mẹ mình

B Phương tiện dạy học:

Chõn dung và Tuyển tập Nguyờn Hồng

Nhà thơ Tố Hữu đó từng thốt lờn xỳc động trong bài thơ “Mồ cụi”:

“Con chim non rũ cỏnh

Đi tỡm tổ bơ vơQuanh nẻo rừng hiu quạnhLướt thướt dưới trời mưa”

Lời thơ đầy cảm thụng sõu sắc ấy dường như cũng chớnh là chuỗi ngày đauđớn, đắng cay trong tuổi thơ dữ dội của nhà văn Nguyờn Hồng trong tphẩm: “ Nhữngngày thơ ấu” Nhà văn Thạch Lam đó đồng cảm và cú nhận xột hết sức tinh tế, đú là:Với những trang viết ấy, Nguyờn Hồng đó kể, tả lại những rung động cực điểm của mộtlinh hồn trẻ dại mà thấm đẫm tỡnh mẫu tử” Để chứng minh cho nhận xột ấy của ThạchLam, chỳng ta hóy cựng khỏm phỏ để thấy vẻ đẹp ấy của tphẩm

- Sở trường: Tiểu thuyết, hồi kớ, thơ

- Phong cỏch: Thường hướng ngũi bỳtcủa mỡnh về lớp người cựng khổ và là “

? Nội dung chính của tphẩm? Thế nào

? Giải thích “tha phương cầu thực”?

? Chç dựa duy nhất của bé Hồng là ai?

Đó có phải chỗ dựa giúp cho cậu bé Êm

lòng không?

? Từ những chi tiết ấy, em có cảm nhận

gì về cảnh ngộ của Hồng?( Có hạnh

phúc như những đứa trẻ khác không?)

Liên hệ: Cô bé bán diêm, Bố của Xi

Mông

GV dẫn:

Liệu rồi trong hoàn cảnh trớ trêu, éo le

ấy, tâm hồn của bé Hồng có hoang dại,

chai sạn hay không, chúng ta cùng tìm

hiểu tiếp ë tiÕt 2

Nhà văn của phụ nữ, nhi đồng

2 Đọc:

- Chú ý giọng điệu của nhân vật, nhấnmạnh những đoạn văn chính nhân vậtbộc bạch tâm trạng của mình

bị đày đoạ ghẻ lạnh ngay chính bởinh÷ng người ruột thịt của mình

Có thể nói đó là một quãng đời chanđẫm nước mắt

A Mục tiờu cần đạt: Giỳp HS:

1 Kiến thức.

- Có đợc những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí Thấy đợc đặc điểm của thể văn hồi

kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đợm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảmxúc

- Nắm đợc cốt truyện, nv, sự kiện trong đoạn trích “Trong lòng mẹ” Ngôn ngữ truyệnthể hiện những khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nv

B Phương tiện dạy học:

Chõn dung và Tuyển tập Nguyờn Hồng.

GV:Sống trong hoàn cảnh éo le như thế

,chú bé Hồng phải đối mặt với những gì và

tâm trạng của cậu sẽ ra sao?

? Diễn biến tõm trạng của bộ Hồng được

lột tả đậm nột nhất thụng qua những tỡnh

huống nào?

? Mặc dự cảnh ngộ ộo le, thiếu hơi ấm tỡnh

thương những nỗi đau lớn nhất của Hồng

là gỡ?

? Hình ảnh của bà cụ được hiện lờn bắt

đầu từ cõu núi nào?

? Khi buụng cõu núi ấy với bộ H, bà cụ cú

những biểu hiện nào?Tỡm chi tiết ?

? Em đọc được điều gỡ sau cõu núi, những

biểu hiện ấy?

? Và khi kể về tỡnh cảnh mẹ bộ H thỡ bà cụ

đó kể với giọng điệu ntnào nữa?

? Tại sao khi nhắc 2 tiếng “ em bộ” giọng

bà cụ lại ngõn dài?

2.Diễn biến tõm trạngcủa bộ Hồng

- Qua hai tỡnh huống: Cuộc trũ chuyện với

bà cụ và qua cuộc gặp gỡ bất ngờ vớingười mẹ của mỡnh

a Qua cuộc trũ chuyện với bà cụ:

- Nỗi đau: Là thỏi độ xỳc phạm của bà cụđối với mẹ bộ Hồng

-> Giễu cợt, nanh nọc, mỉa mai người mẹbất hạnh Mới đầu cú vẻ quan tõm nhưngthực ra là tõm địa của một kẻ giả dối, cayđộc, xấu xa

- Hả hờ, sung sướng, món nguyện trướctỡnh cảnh ộo le, ngang trỏi của người chịdõu khốn khổ

- Vừa để bộ Hồng nghe rừ mồn một, vừamuốn chứng minh cho bộ H thấy đú chớnh

là bằng chứng “hựng hồn” nhất về sự hưhỏng, tội lỗi của người mẹ tội nghiệp, khổ

? Từ những chi tiết ấy, em hãy bình vài lời

về hình ảnh bà cô?

? Theo em mụ hiện thân cho điều gì? Đồng

thời mụ còn là hiện thân cho tầng lớp nào

nữa trong xã hội?

? Vậy trước ánh mắt khinh bỉ, dèm pha

cùng lời nói cay độc của bà cô, chúng ta

hãy cùng xem thái độ của bé H ntnào!

Trước những lời nói của bà cô ác

độc, ? ?.Hồng đã có phản ứng ntnào?

?.Tại sao cúi đầu không đáp?

?.Em đọc được điều gì sau hành động “

cười dài trong nước mắt”?

?.Cử chỉ ấy biểu hiện thái độ căm ghét của

bé Hồng Hồng căm ghét điều gì?

?.Nhưng đồng thời những cử chỉ ấy, hành

động ấy còn nói lên điều gì nữa trong sâu

thẳm đáy lòng của Hồng?

?.Tình cảm ấy được bộc lộ rõ nhất là qua

câu văn nào?

đau

- Với cảnh ngộ bất hạnh của đứa cháu,đáng lẽ ra người cô phải dang rộng vòngtay che chở, sưởi ấm trái tim côi cút thếnhưng trớ trêu thay mụ lại thường xuyênnhỏ những giọt thuốc độc vào vết thươngchưa lành miệng của đứa cháu Mỗi lời nóicủa mụ như một mũi dao cứa sau vào tráitim rớm máu của đứa trẻ tội nghiệp, rắptâm chà đạp, bôi nhọ danh dự của người

mẹ để giết chết tình mẫu tử thiêng liêng-> Mụ là hiện thân cho những hủ tục tànnhẫn, hà khắc, khắt khe luôn trói buộc, vùidập, tước đoạt hạnh phúc của con người

Mụ còn là đại diện tiêu biểu cho đám thịdân tiểu tư sản hãnh tiến nhỏ nhen, ích kỉ,thâm độc làm xơ cứng tình máu mủ, ruộtthịt

* Thái độ của Hồng:

- Trước tiên là vui mừng vì hi vọng đượcgặp mẹ loé sáng, khát khao cháy bỏng tìnhyêu thương ấp ủ của mẹ nhưng chợt hiểu

ra ý nghĩ cay độc nên cúi đầu không đáp.-> Cúi đầu không đáp có nghĩa là im lặng,nhẫn nhục, ngậm ngùi vì không đoán đượclời nói của bà cô là giả dối hay là sự thật,nhưng sau đó lại cười dài trong nước mắt.-> Cười dài trong nước mắt: Cười là bởimuốn gạt bỏ những điều áp đặt cho mẹ,luôn tin tưởng vào sự yêu thương của mẹnhưng cậu bé H nhỏ bé yếu đuối không tàinào kìm giữ nổi tiếng khóc, giọt nước mắtchua chát đắng cay tận đáy sâu tâm hồn:Vừa căm phẫn uất ức, vừa thương mẹ vàgiận mẹ vì không đủ can đảm để chống lạithành kiến tàn nhẫn nên nghẹn ứ khóckhông thành tiếng

- Bé H căm ghét dữ dội, tận xương tuỷthành kiến tàn nhẫn của xã hội, nó như sợidây thòng lòng treo cổ bất cứ người nào

- Tuy nhiên đó cũng chính là biểu hiện đầy

đủ nhất của lòng yêu thương mẹ dạt dàoluôn ấp ủ, neo đậu trong trái tim non nớtcủa bé Hồng

?.Em có nhận xét gì về nthuật và cách sử

dụng từ ngữ của tgiả? Có dụng ý gì?

?.Tình huống nào trong đoạn trích cũng

chứng minh cho tình yêu thương của bé H

với người mẹ của mình?

bé Hồng gặp mẹ trong thời điểm nào?

?.Bộc lộ điều gì qua sự “ thoáng thấy” đó?

?.Đoạn văn nào thể hiện tâm trạng phân

vân, do dự nhưng chứa chan niềm tin

mãnh liệt ấy?

?.Nhận xét về từ ngữ trong đoạn văn đó?

?.Tâm trạng của bé H còn được diễn tả

đậm nét qua đoạn văn nào nữa?

?.Vì sao Hồng lại oà khóc?

?.Qua màn nước mắt vui mừng, mẹ hiện

lên ntnào?

?.Cảm giác của bé Hồng khi ở trong lòng

mẹ ntnào?

?.Bất chợt H có ước muốn điều gì?

?.Gîi nên cảm giác gì?

? Trong khoảnh khắc ngộp thở vì hạnh

- Câu văn: “ Giấ những cổ tục đã đày đoạ

mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷtinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy màcắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụnmới thôi”

- NT: So sánh liên tiếp cùng kết hợp vớihàng loạt động từ mạnh: vồ, cắn, nhai,nghiến, nát vụn đã làm nổi bật lên đượcnỗi uất hận của bé H lúc này

b Bất ngờ được gặp mẹ:

- Trên đường đi học về, thoáng thấy bóng

mẹ ngồi trên xe, Hồng chạy theo xe mẹ gọicuống quýt, bối rối

-> Linh cảm cực kì nhạy bén, chứa đựngmột niềm tin mãnh liệt vào sự trở về củamẹ

- Đoạn văn: Nếu sa mạc”

- Sử dụng từ ngữ chính xác, gọi đúng tâmtrạng tủi cực của bé Hồng Đồng thời kếthợp một so sánh sâu sắc,lột tả đậm nét nỗikhắc khoải mong đợi mẹ về tới cháy ruộtcháy gan Nếu linh cảm ấy sai thì một sựtủi cực xót xa vô tận

- Chi tiết: Thở hồng hộc, ríu cả chân lại, oàkhóc-> Hồi hợp, sung sướng toát lên từ sựcuống quýt, bối rối

- Oà khóc: bao nhiêu đau đớn, côi cút và

cả cay đắng bị dồn nén bao lâu nay mới vỡ

oà và được giải toả bằng nước mắt Trước

mẹ chúng ta đều nhận thấy mình vẫn cứcòn bé bỏng, ngây thơ, khờ dai và H cũngvậy

- H/ ảnh mẹ: Vẫn tươi sáng gò má

-> mẹ vẫn hiền hoà, xinh đẹp như xưa

- Chi tiết: Tôi ngồi da thịt -> Cảm giácngây ngất sung sướng, cảm nhận được hơi

ấm nồng nàn thân quen từ mẹ, thấy mình

bé bỏng, vô vàn hạnh phúc khi được mẹ

ôm ấp chở che và lim đi trong vòng tay củamẹ

- Đoạn văn: Phải bé lại vô cùng

-> Cảm giác đê mê bởi tình mẫu tử cao cả,

phỳc ấy, những cõu núi vốn làm cho H đau

đớn, tủi nhục ấy ntnào?

?.Em cú nhận xột gỡ về cỏch viết của tgiả

qua đoạn trớch này?

?.Với cách viết ấy Tác giả đã chuyển tải

cụ đều bị chỡm lấp

- NT: Lời bộc bạch chõn thực, cảm độngvới những cảm giỏc tinh tế sõu xa

-Tập hợp cá từ có chung nét nghĩa vào cùng một trờng từ vựng

-Vận dụng kiến thức về trờng từ vựng để đọc –hiểu và tạo lập văn bản,

? Cỏc từ đú cú nột chung nào về nghĩa?

? Vậy thế nào là trường từ vựng?

- Vỡ: cỏc từ ấy nằm trong cõu văn cụ thể,

- Danh từ chỉ sự vật: con ngươi, lụngmày,

- Động từ chỉ hoạt động: liếc, nhũm,

- Tớnh từ chỉ tớnh chất: tinh anh, trongsỏng,

? Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có thể

thuộc nhiều trường khác nhau không?

- Suy nghĩ, hành động, xưng hô

-Phân biệt trường từ vựng với cấp độ kháiquát của từ ngữ:

* Khác: -Trường từ vựng: có thể khácnhau về từ loại

- Cấp độ khái của nghĩa từ ngữ cóthể cùng từ loại

III Luyện tập:

Bµi 1:Tìm các từ thuộc trường từ vựng “ người ruột thịt” trong văn bản “ trong lòng

mẹ” ( Nguyên Hồng)

- Cô, mẹ, cha, cháu,

- Yêu thương , dạy dỗ, mắng nhiếc

Bµi 2:Hãy đặt tên trường từ vựng cho mỗi văn bản sau:

( Gọi đại diện 4 nhóm lên bảng cùng thi viết, nhóm nào chính xác nhất, nhanhnhất sẽ dành phần thắng)

a Công cụ đánh bắt thuỷ hải sản

b Dụng cụ dùng để đựng

Bµi 3: Các từ in đậm thuộc trường từ vựng chỉ thái độ của con người.

Bµi 4: Trường từ vựng khứu giác: mũi, miệng, thơm

Trường từ vựng chỉ thính giác: nghe, tai, thính, điếc, rõ

Bµi 5: Lưới -> Dụng cụ đấnh bắt thuỷ hải sản.

-> Đồ dùng của chiến sĩ: Tăng , bạt, võng

-> Hành động săn bắt của con người: bủa, vây, đánh

-> Lưới trời lồng lộng

4: Dặn dò: Làm tiếp bài b,c bài 5, bài 6,7.

Viết đoạn văn sử dụng trường từ vựng về quê hương

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo bố cục nhất định.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc- hiểu văn bản

? Văn bản này cú mấy phần?

? Chỉ rừ ranh giới mỗi phần?

? Cho biết nhiệm vụ, nội dung của

mỗi phần?

? Phõn tớch ngắn gọn mối quan hệ

giữa cỏc phần?

? Từ đú hóy rỳt ra kết luận chung về

bố cuục của văn bản?

? Văn bản Tụi đi học được sắp xếp

trờn cơ sở nào?

? hóy phõn tớch dioễn biến tõm

2 Nhiệm vụ của mỗi phần:

- P1: Giới thiệu thầy Chu Văn An

- P2: Cụng lao, uy tớn, tớnh cỏch của thầy

- P3: Tỡnh cảm của mọi người đối với thầy

3 Mối quan hệ giữa cỏc phần:

- Luụn gắn bú chặt chẽ với nhau, phần

trước làm tiền đề cho phần sau, phần sau là

sự tiếp nụớ của phần trước.

- Cỏc phần đều tập trung làm rừ chủ đề củavăn bản là “ Người thầy đạo cao, đức trong”

4 Kết luận: Bố cục của văn bản thường

gồm 3 phần: Mở bài, thõn bài, kết bài cỏcphần cú quan hệ chặt chẽ với nhau để làmnổi bật chủ đề của văn bản:

Mở bài: nờu chur đề của vbản

Thõn bài: trỡng bày cỏc khớa cạnh của vbảnKết bài: tổng kết chủ đề

II Cỏch bố trớ, sắp xếp nội dung phần thõn bài của văn bản:

1.Văn bản: Tụi đi học ( Thanh Tịnh)

- Sắp xếp:

+ Hồi tưởng kỉ niệm trước khi đi học

+ Đồng hiện( quỏ khứ, hiện tại đan xen)+ Liờn tưởng: Đối chiếu, so sỏnh những cảmxỳc trong hồi ức và hiện tại

2 Diễn biến tõm trạng của bộ Hồng:

- Thỏi độ qua cuộc trũ chuyện với bà cụ:

+ Căm ghột hủ tục, thành kiến xh cũ

trạng bé Hồng?

? Mạn phép tác giả, chúng ta sắp

xếp ngược lại có được không? Vì

sao?

? Hãy nêu trình tự miêu tả con

người, sự việc, phong cảnh?

? Rút ra kết luận về trình tự sắp xếp

nội dung thân bài?

+ Yêu thương mẹ sâu sắc

- Niềm vui khi được gặp mẹ

3 Trình tự:

a Tả người, sự vật:

- Theo không gian: Từ xa-> gần, ngược lại

- Theo thời gian: Quá khứ – hiện tại - đồnghiện

- Ngoại hình, quan hệ, tình cảm

b Tả phong cảnh:

- Tả không gian: Rộng, hẹp, gần, xa

- Theo ngoại canh, cảm xúc

4 Kết bài: Nội dung thân bài được sắp xếp

mạch lạc theo kiểu bài, ý đồ người viết

III.Luyện tập:

Bµi 1 Phân tích cách trình bày ý trong đoạn trích:

a Theo không gian: Giới thiệu đàn chim từ xa tới gần

Miêu tả những gì mắt thấy, tai nghe

Đan xen miêu tả, cảm xúc, liên tưởng so sánh

Theo không gian: ấn tượng về đàn chim từ xa-> gần

b Theo khôgn gian hẹp: Miêu tả trực tiếp Ba Vì

Theo không gian rộng: Miêu tả Ba Vì trong mối quan hệ hài hoà với sự vật

c Bàn về mối quan hệ sự thật lịch sử và các truyền thuyết:

- Luận chứng về lời bàn trên

- Phát triển lời bàn và luận chứng

2.Thái độ

- Cảm nhận được nghệ thuật kể chuyện tinh tế, xây dựng cao trào đặc sắc

3 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng phân tích n/ vật qua đối thoại, cử chỉ, hành động

B.Phương tiện dạy học:

Tiểu thuyết: Tắt đen, chân dung tác giả Ngô Tất Tố

ta cùng tìm hiểu

Gọi HS đọc chú thích sao

?.Em hãy nêu những thông tin chính về

tác giả?

?.Tiểu thuyết Tắt đèn có giá trị ntnào

trong sự nghiệp của tgiả và nền văn học

VNam?

?.Vị trí của đoạn trích này?

GV lưu ý HS khi đọc vbản này

GV tóm tắt, gọi HS tóm tất lại

?.Đoạn trích xoay quanh n/vật nào?

?.Hoàn cảnh gia đình chị Dậu như thế

nào?

?.Gợi cho em cảm nhận gì?

?.H/ảnh của chị Dậu trong đoạn trích

này có sức ám ảnh trong lòng người đọc

- Chú ý giọng điệu của từng n/ vật, đặc biệt

là đoạn đối thoại giữa chị Dậu với ngườinhà lí trưởng: van xin, nan nỉ, cương quyết,thách thức

- Đối mặt với bọn cường quyền:

* Lời nói:

+) Thiết tha, mềm mỏng, van xin

thông qua tình huống nào? Biểu hiện

?.Thế nhưng lời van xin rớm máu của

chị có lay chuyển được tình thế lúc ấy

hay không?

?.Lời nói ấy chứa đựng điều gì không?

?.Nhưng lời nói ấy chưa đủ sức để mảy

may động lòng trắc ẩn 2 người nhà

nước, nên chị đã có phản ứng ntnào?

Chứng tỏ điều gì?

?.Lời nói lúc này đã không còn là

phương thuốc hiệu nghiệm để xoa dịu

tình thế nên chị Dậu đã có hành động

nào?

?.Vì sao chị có hành động như vậy?

?.Em có suy nghĩ gì trước hành động hết

sức bất ngờ ấy?

?.Qua lời nói, hành động của chị Dậu,

gợi cho em những cảm xúc nào về chị?

?.Vẻ đẹp ấy còn được thể hiện ở câu nói

-> Vì chị hiểu rằng kẻ cùng đinh như chịkhông được phép làm tổn hại đến danh dựcủa người nhà nước

+) Chị xám mặt, cố cãi lại bằng lí lẽ đanhthép, cứng cỏi: xưng tôi gọi ông

->Sức chịu đựng đã dần dần cạn kiệt và lờinói như bắt đầu có sự cảnh báo

+) Nghiến hai hàm rằng lại: “ Mày tróchồng bà đi, bà cho mày xem"

-> Dám thách thức với người nhà nước

* Hành động:

+) Rồi chị tóm lấy ngã nhào ra thềm-> Giọt nước đã làm tràn ly, sự chịu đựng,nhẫn nhục không còn, còn chăng là sự phẫn

nộ, căm giận bầm tím ruột gan, thái độ ấy đãđược thể hiện bằng hành động phản khángquyết liệt gay gắt, có chủ ý đối mặt chốngchọi.Lòng phẫn nộ uất ức bị dồn nén cao độđược giải toả bằng sức mạnhdẻo dai kết tinh

từ tình yêu chồng tha thiết khến chị bất chấptất cả

-> Hành động và chiến thắng tất yếu phùhợp với tính cách, sức mạnh, nghị lực phithường của người phụ nữ nông thôn, phùhợp với bản chất: “ cứ muốn tuông ra, vùnglên của chị” ( Nguyễn Tuân)

=> Một hình ảnh, một tư thế đẹp rực rỡ,tiềm tàng tinh thần phản kháng quyết liệt

- Câu trả lời của chị với anh Dậu khi anhkhuyên can: “ Thà ngồi tù Để chúng nó tôi không chịu được”-> không chịu sốngquỳ

=> Đoạn trích cho ta một bức thông điệp:quy luật tất yếu của xã hội: có áp bức ắt cóđấu tranh, con giun xéo lắm cũngquằn.Đồng thời thể hiện một niềm tin mãnhliệt của người dân lao động của Ngô Tất Tố

2 Hình ảnh bọn tay sai:

- Xuất hiện: Sầm sập tiến vào nhà chị Dậu

gắm qua đoạn trích này? Và nhận thấy

thái độ nào của tác giả?

?.Hình ảnh bọn tay sai được tgiả phác

hoạ ntnào?

?.Sự xuất hiện mọi lúc mọi nơi của

chúng dường như báo hiệu diều gì?

?.Người nhà lí trưởng ra oai mtnào?

?.Vậy hắn có thua kém gì tên cai lệ

GV hướng dẫn HS phân vai

với roi song, dây thừng

-> Chúng là kẻ gieo rắc cái ác, tai hoạ và nỗikinh hoàng cho người dân

*Tên cai lệ:

- Trợn ngược hai mắt, quát, sầm sập, bịchmấy bịch vào chị Dậu, tát đánh bốp, sấnđến, nhảy vào anh Dậu

-> Độc ác, đánh người không ghê tay

* Tên người nhà lí trưởng:

- Cũng quát tháo, đánh trói, nói năng xỏxiên, mỉa mai, giễu cợt và tự tách mình rakhỏi địa vị của người nông dân

-> Một tên tay sai đáng ghê tởm

- Kết cục: Ngã chỏng quèo, thảm hại, chỉcòn lảm nhảm thét trói -> Một lũ ươn hèn,nhu nhược và tức cười

=> Chúng là những kẻ đại diện cho chínhquyền thực dân phong kiến đương thời,cùng với “ sinh vật Nghị Quế chồng, sinhvật Nghị Quế vợ”, lí trưởng, phó lí đến haitên tay sai là hiện thân đầy đủ cho trật tự tànbạo đương thời

- Nghệ thuật: Ngòi bút miêu tả linh hoạt,pha chút hài hước hấp dẫn, giàu kịch tính,ngôn ngữ phù hợp với lời ăn tiếng nói củangười dân thể hiện “ óc quan sát tinh tường,rất chu đáo” ( Vũ trọng Phụng)

XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN

A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

1.Kiến thức

- Hiểu được khái niệm đoạn văn, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn vàcách trình bày nội dung trong đoạn văn

2.Thái độ.

- Có ý thức xây dựng đoạn văn hoàn chỉnh.

2 Bài cũ: Bố cục trong một văn bản thường có mấy phần?

Trình bày nhiệm vụ mỗi phần?

3 Bài mới:

?.Đọc văn bản trả lời câu hỏi

?.Văn bản gồm có mấy ý?

?.Dấu hiệu nào giúp em biét ?

?.Theo em thế nào là một đoạn văn?

?.Đọc đoạn 1,2 tìm câu chủ đề và từ

ngữ chủ đề của đoạn?

?.Tìm ý khái quát của đoạn 2?

?.Tìm câu chủ đề của đoạn 2?

?.Nhận xét câu chủ đề?

?.Gọi HS đọc Đb SGK T35

?.Đoạn văn có câu chủ đề không?

Nội dung của đoạn văn dược trình bày

theo trình tự nào?

?.Quanhệ giữa câu chủ đề với các câu

I Thế nào là đoạn văn?

- Văn bản: Ngô Tất Tố và tp Tắtđèn

+ Gồm 2 ý, mỗi ý được viết thành 1đoạn

+Viết hoa lùi vào đầu dòng và dấuchấm xuống dòng

-> Đoạn văn là đơn vị tạo nên vănbản hoàn chỉnh nội dung, trọn vẹnhình thức

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn:

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ đềtrong đvăn

- Các từ ngữ chủ đề: Ngô tất Tố,Tắt đèn

- ý khái quát của đoạn 2: Đánh giánhững thành công xuất sắc của NgôTất Tố trong việc tái hiện thựctrạng nông thôn Việt Nam trước c/mạng tháng 8 và khẳng định phẩmchất tốt đẹp của người lao độngchân chính

- Câu chủ đề của đoạn 2: “Tắt đèn

là tp tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố”

=> Câu chủ đề:

+ Nội dung: mang ý khái quát+ Hình thức: N gắn gọn, đủ haithành phần chính của câu

+ Vị trí: Đứng đầu hoặc cuối đoạnvăn

cũn lại là qhệ gỡ?

?.Gọi Hs đọc

GV hướng dẫn hS làm bài tập

( Diễn dịch hoặc quy nạp)

2 cỏch trỡnh bày nội dung đoạnvăn:

- Cõu cuối: cõu chủ đề

- Trỡnh tự trỡnh bày: quy nạp( ngoàicõu chủ đề thỡ những cõu cũn lạilàm sỏng tỏ nội dung chủ đề gọi làcõu khai triển)

- Quan hệ cõu chủ đề – cõu khaitriển là quan hệ chớnh – phụ

- Quan hệ cõu khai triển – cõu khaitriển là quan hệ bỡnh đẳng

* Ngoài ra cũn cú cỏch trỡnh bàytheo lối song hành, diễn dịch

III Ghi nhớ:

IV Luyện tập:

Bài 1: Cho HS tỡm ý, tỡm đoạn( 2ý,2 đoạn)

Bài 2: Chia nhúm, cử đại diện trỡnh bày.

- ễn luyện lại kiểu văn tự sự, vận dụng để viết bài văn tự sự

- ễn luyện cỏch viết cõu văn, đoạn văn, cỏc phần của văn bản, cỏch dựng từ

2 Kĩ năng:

Vận dụng tối đa kiến thức đó học để viết bài

3.Thái độ:

Gi¸o dôc cho hS cã ý thøc tù gi¸c lµm bµi

Kể lại kỉ niệm sâu sắc về ngày đầu tiên đi học

II Đáp án và biểu điểm

II - Thân bài (8 điểm)

1 –Chuẩn bị tới trường (2 điểm)

- Cảnh sắc thiên nhiên , tâm trạng (miêu tả cảnh và miêu tả nội tâm)

- Chuẩn bị đến trường : Bút thước , sách vở , các đồ dùng khác

- Trên đường đi tới trường : Cảnh vật , tâm trạng , bạn bè

2 – Tới trường (3 điểm)

- Cảnh ngôi trường : Cồng trường , sân trường , không khí náo nức , đông vui

- Lớp học : Phòng học mới , cô giáo , bạn bè , đồ dùng trong lớp

- Tâm trạng , cảm xúc trước những điều mới lạ

3 – Sự việc gây ấn tượng (3 điểm)

- Cô giáo , một vài bạn trong lớp

- Sự việc hoặc người bạn cùng bàn đáng ghi nhớ

- Bài học đầu tiên

III - Kết bài (1 điểm)

- Ý nghĩa của trường lớp đối với tuổi thơ

- Ấn tượng , cảm xúc sâu sắc của bản thân , lời tự hứa

=> Giáo viên thu bài, nhận xét giờ kiểm tra.

4 Hướng dẫn học ở nhà

- Xem lại trình tự, bố cục văn bản

- Chuẩn bị trước bài: Lão Hạc, yêu cầu đọc kĩ phần tóm tắt đoạn trích

- Tìm đọc các tác phẩm của Nam Cao, chuẩn bị các câu hỏi theo SGK

HS: §äc c¶ truyÖn L·o H¹c, tãm t¾t néi dung, so¹n bµi.

? Trình bày ngắn gọn nội dung và những nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích: Tức

nước vỡ bờ Giải thích nhan đề

3 Bài mới:

Nhà văn Nam Cao đã từng thốt lên tâm đắc: “ Người chỉ xấu xa, hư hỏng trướcđôi mắt ráo hoảnh của phường ích kỉ và nước mắt là miếng kính biến hình của vũ trụ” ởmột tác phẩm khác Nam Cao lại nói: “ Nghệ thuật không cần là ánh trăng lừa dối,không nên là ánh trăng lừa dối ” Tất cả những lời tuyên bố đó được Nam Cao thể hiện

rõ nét trong các tác phẩm của mình Bằng nước mắt của tình thương, của sự cảm thông

và bằng ngòi bút hướng về con người, Nam Cao đã phát hiện ra vẻ đẹp ngời sáng củalão Hạc, đằng sau cảnh ngộ bi thương của lão

Gọi HS đọc chú thích sao

? Hãy giới thiệu những hiểu biết của em

về tác giả: nam Cao?

? Thể loại?

? Nội dung khái quát?

? Đọc phần chữ to ở SGK

? Văn bản đựoc chia làm mấy đoạn?

Chia đoạn? (Yêu cầu học sinh tóm tắt

văn bản khoảng 10 – 15 dòng)

? Văn bản xoay quanh nhân vật nào?

Nhân vật trung tâm?

I.Chú thích, đọc, tóm tắt:

1 Chú thích:

a Tác giả:

- ( 1915 – 1951),Tên thật : Trần Hữu Tri

- Quê: Đại Hoàng- Lí Nhân – Hà nam

- Là nhà văn hiện thực xuất sắc

- Đề tài: Nông dân và tầng lớp trí thứctrong xã hội cũ

- Tp chính: Lang rận, Chí Phèo, Một bữa

no, Giăng sáng, Đời thừa,

b Tác phẩm:

- Là truyện ngắn tiêu biểu viết về số phận

bi thảm và vẻ đẹp tâm hồn lấp lánh củangười nông dân trướ cách mạng tháng8/1945

+ Cái chết của lão Hạc

II.Tìm hiểu văn bản:

1.Nhân vật lão Hạc:

a Cảnh ngộ:

? Cảnh ngộ của Lóo Hạc được giới thiệu

như thế nào?

? Từ đú, gợi cho em niềm cảm nhận gỡ

về cảnh ngộ của lóo?

GV:Trong những ngày tàn cô quạnh đó

lão Hạc đã sống nh thế nào.sang tiết sau

tìm hiểu tiếp

- Vợ mất sớm, một mỡnh trong cảnh gàtrống nuụi con Con trai lóo khụng đủ tiềncưới vợ phẫn chớ bỏ ra đi lóo chỉ thuithủi một mỡnh trong niềm cụ quạnh

-> Bất hạnh, đỏng thương

4 Dặn dũ về nhà:

Nắm lại nội dung bài học

Chuẩn bị phần tiếp theo

GV: Soạn bài, TLTK, ảnh chân dung Nam Cao

HS: Đọc cả truyện Lão Hạc, tóm tắt nội dung, soạn bài

?Trong những tháng ngày cô quạnh, lão

tìm đến ông giáo để tâm tình, trong

những lời tâm tình lão thường kể về con

trai(G/v đọc “Hình của tôi”) Qua

những lời tâm tình đó chứng tỏ điều gì?

? Trong những ngày tàn đó, lão tìm

nguồn an ủi từ đâu? Tình cảm của lão

đối với con chó như thế nào?

(Tìm chi tiết minh hoạ)

? Trong lời tâm sự với con chó, lão

thường nhắc đến ai?

? Con chó có hiểu không? Vậy có ý gì?

? Trước tình cảnh đó, lão quyết định

điều gì?

? Em thử hình dung diễn biến nội tâm

của lão khi quyết định bán chó?

II.Tìm hiểu văn bản:

ra đi làm đồn điền cao su: “Cao su đi dễkhó về, Khi đi trai tráng khi về bủngbeo”

- Lão tìm nguồn an ủi từ con chó vàng, kỉvật duy nhất của người con trai để lại cholão Tình cảm của lão hết sức đặc biệt,coi con chó là người bạn tâm tình, chia sẽmọi niềm vui nỗi buồn ( Gọi : Cậu Vàng,bắt rận, tắm cho nó )

- Lão thường nhắc đến con trai, con chókhông hiểu nhưng do lão không kìm nénđược nỗi lòng dậy sóng nên lão đã tự giảibày nỗi lòng, tự độc thoại với chính mình

để vơi bớt nỗi nhớ thương về người con

xa xứ Thế nhưng, cuộc sống không bìnhlặng mãi, sóng gió cuộc đời dồn dập gõcửa nhà lão: ốm đau, bệnh tật, mất mùa,đói kém khiến cho cuộc sống của lão vốn

đã nghèo thì nay lại càng túng thiếu hơn

- Với hoàn cảnh chật vật, túng quẫn ấy,lão đã đưa ra một quyết định hết sức bấtngờ: Bán cậu Vàng

- Nội tâm; Tuy là một cuộc bán chác rấtđỗi bình thường nhưng lão phải toan tính,

do dự, dằn vặt mãi mới quyết định bán nóđi

? Câu văn nào minh hoạ rõ điều ấy?

? Em có cảm nhận gì về ngòi bút miêu tả

của Nam Cao?

? Qua câu văn ấy, em đọc thấy điều gì

đang diễn ra trong tâm hồn lão?

? Vậy, vì sao yêu con chó đến vậy mà

lão vẫn phải bán nó?

? Vậy, tại sao khi mọi toan tính đã đâu

vào đó thì lão lại đau đớn dằn vặt đến

thế?

? Qua đó, hé mở cho ta biết điều gì về

nhân cách của lão?

Sau khi bán cậu Vàng, lão sang nhờ cậy

ông giáo điều gì?

? Thử hình dung cuộc sống của lão sau

khi gửi tiền, vườn cho ông giáo?

? Thế nhưng khi ông giáo có ý giúp đỡ,

lão lại có thái độ như thế nào?

? Cảm nhận thêm vẻ đẹp nào về lão?

Cùng đường, lão làm gì?

(G/v đọc đ/v miêu tả cái chết của lão)

? ấn tượng của em về cái chết ấy?

? Thế nhưng trên thực tế, ta thấy lão

sống như bao người khác thì lão con

đường nào khác không?

? Vậy, tại sao lão không chọn một trong

các cách trên để sống?

- Câu văn “ Mặt lão đột nhiên co rúm lại.Những vết nhăn xô lại ”

- Bằng ngôn ngữ sinh động, giàu sức gợi

tả, đặc biệt là dùng ngoại hình để xoáysâu vào miêu tả tâm trạng n/ vật: “Lão épcho nước mắt chảy ra” Vì sao lại phải épcho nước mắt chảy ra , dường như cảcuộc đời lão đau khổ, bất hạnh đã làmcho nước mắt lão cạn kiệt Nam Cao đãcực kì tinh tế, sâu sắc khi miêu tả n/ vật ởđoạn này thật rõ nét, chân thực

- Sự ân hận giằng xé tan nát cả cõi lòng.Cảm thấy mình là con người độc ác, đã

nỡ tâm đánh lừa một con chó, đẩy mốithân tình vào chỗ chết

- Vì lão không muốn cắt xén vào nguồnsống của con

- Không đơn thuần nuôi con chó vì nó là

kỉ vật của con trai để lại mà trên hết đó làtình cảm của một con người yêu thươngloài vật, yêu cả cái kiếp chó nhọc nhằncủa nó

-> Nhân hậu, giàu tình yêu thương loàivật

- Nhờ ông giáo 2 việc:

+) Giữ vườn cho con

+) Gửi tiền làm đám ma cho mình

-Lay lắt, chủ yếu kiếm ăn bằng những thứ

do mình chế tạo ra nhưng rồi những thứ

ấy cũng khan hiếm dần

- Từ chối gần như hách dịch, xa dần ônggiáo( Có lẽ lão cũng hiểu gia cảnh củaông giáo chẳng hơn gì ông)

-> Một con người giàu lòng tự trọng

- Xin bả chó để tự tử

* Cái chết của lão Hạc:

- Đột ngột, dữ dội, vật vã và tàn khốc.Lão chết khi bị dồn vào ngõ cụt khôngcòn con đường sống nào khác

? Liệu lão có thể sống nhờ vả vào hàng

xóm được không?

? Theo gót Binh Tư – theo em điều ấy

có bao giờ xảy ra không?

? Bình vài lời về cái chết của Lão Hạc?

? Cái chết của lão cũng chính là lời tố

cáo ai?

? Lão Hạc chết, đứng lại bên mồ lão còn

có ai? Ông giáo chính là gì?

? Qua tâm trạng đó, ông giáo – Nam

Cao đã gửi tới bức thông điệp nào về

cách đánh giá con người?

-Lão đã từng cay đắng, ân hận khi phảitiêu mất mấy đồng tiền vườn của controng trận ốm Lão thà hi sinh cái mạnggià của mình để hi vọng cấy thêm mộtmầm sống cho cuộc đời của con bằng sốtiền nhỏ nhoi mà lão gom góp được trongcuộc đời thiếu thốn

- Một con người gửi tiền nhờ hàng xómlàm đám ma cho mình, từ chối sự giúp đỡcủa ông giáo vì không muốn làm phiềnngười khác, một con người giàu lòng tựtrọng như thế thì làm sao có thể ngửa tay

ăn xin, ăn bám vào hàng xóm được Nếuchọn con đường ấy chắc chắn lão chết màkhông thể nhắm mắt được

- Một con người đã từng khóc đau đớn,dằn vặt vì đã trót lừa một con chó đembán để rồi suốt cả cuộc đời vẫn đau đáu

ám ảnh khôn nguôi bởi ánh mắt trách mắtcủa cậu vàng thì không thể theo gót Binh

Tư để băng hoại nhân cách của mình Vớilão Hạc cuộc sống đã bị dồn vào ngõ cụt,không lối thoát

-> Xuất phát từ tình yêu thương con vô

bờ bến, từ một con người quá ư lươngthiện, trong sáng, lão chết mang xuốngđáy mồ cả nỗi khát khao đến cháy lòng:

Tự tay vun vén hạnh phúc cho con, lãochết để bảo vệ nhân cách cho chính mình

- Là lời tố cáo gay gắt xã hội đương thời

đã chặn đứng, bủa vây, bóp nghẹt mọicon đường sống của những người nôngdân như lão, chị Dậu, đẩy họ đến bướcđường cùng Đó là cái chết giãy dụa,tuyệt vọng của nhân vật Chí Phèo trongtác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Caokhi nhân vật này đứng trước bi kịch bị cựtuyệt quyền làm người lương thiện

2 Những nhân vật khác:

- Ông giáo: sự hoá thân của chính nhàvăn Nam Cao: buồn thương nuối tiếc,nhưng trân trọng kính phục lão hơn

- Đừng đánh giá con người bằng vẻ bềngoài mà hãy nhìn họ bằng đôi mắt của

? Cả 3 nhân vật: ông giáo, vợ ông giáo,

Binh Tư có ý nghĩa như thế nào?

? Nhận xét về cách xây dựng truyện của

Nam Cao?

tình yêu thương, sự cảm thương tin tưởngvào phẩm chất của họ sẽ phát hiện ra viênngọc ẩn dấu trong chiều sâu tâm hồn củangười nông dân Với cách nhìn đó, NamCao chính là luật sư bênh vực cho nhữngChí Phèo, Lang Rận, Lão Hạc Đằng saucái vẻ bề ngoài lẩn thẩn, lẩm cẩm như lời

vợ ông giáo nhận xét – lão có một trái timsáng trong như viên ngọc toàn bíchkhông tì vết

=> Làm phông nền cho vẻ đẹp tâm hồncủa Lão Hạ toả sáng

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật, xâydựng hình tượng ngôn ngữ chân thật giàucảm xúc

III Ghi nhớ: Gọi hai học sinh đọc.

4 Hướng dẫn về nhà:

Tác phẩm thấm đẫm chủ nghĩa hiện thực sâu sắc và chủ nghĩa nhân đạo cao cảnhư lời Banzăc: “ Một tác phẩm hay phải phải đạt đến chiều sâu nhân đạo trong tậnxương tuỷ”

Hãy làm sáng tỏ ý kiến trên qua “Lão Hạc” của Nam Cao

? Từ nào gợi tả dáng vẻ của sự vật?

? Từ nào mô phỏng âm thanh?

? Yêu cầu Hs lấy thêm ví dụ minh hoạ?

? Thế nào là từ tượng hình, từ tượng

? Cho biết: Sử dụng từ tượng hình, từ

tượng thanh có công dụng, hiệu quả

+ Các từ mô tả âm thanh: hu hu, ư ử

- HS lấy thêm ví dụ

* Kết luận:

- Từ tượng hình: Gợi tả dáng vẻ, hìnhảnh, trạng thái của sự vật

- Từ tượng thanh: Mô phỏng âm thanh

tự nhiên, con người

2 Công dụng:

- Móm mém, hu hu -> gơị tả vẻ mặtkhắc khổ, cảm giác tội lỗi giằng xé ruộtgan vì lão đã chà đạp lên tình yêuthương mà lão hằng tôn thờ

- Ư ử -> lời trách móc của cậu vàng như

+ Tiếng chim: líu lo, ríu ran

- Ví dụ 2: Bài thơ Lượm ( Tố Hữu)-> Gợi tả dáng vẻ nhỏ nhắn, nhanhnhẹn, hồn nhiên rất đáng yêu của chú béliên lạc

- Ví dụ 3: Bài thơ Qua đèo Ngang ( Bà

- Rón rén, lẻo khoeỏ, chỏng quèo.

Bài 2: Tìm từ tượng hình gợi tả hình dáng:

- Khật khưởng, ngất ngưởng, dò dẫm, liêu xiêu, lom khom

Bài 3: Giải nghĩa từ : Chia lớp thành 4 nhóm:

Nhóm 1: Cười ha hả: sáng khoái,

Nhóm 2: Cười hì hì: Thích thú, hồn nhiên

Nhóm 3: Cười hô hố : Vô ý, vô duyện

Nhóm 4: Cười hơ hớ: Có vẻ ngọt ngào, hơi vô duyên

4 Dặn dò về nhà:

Hoàn thành tất cả các bài tập

Viết 1 đoạn văn ngắn có sử dụng từ tượng thanh, từ tượng hình

Chuẩn bị bài mới

? Thêm cụm từ đó đã tạo cho 2 đoạn

văn có mối liên hệ ntnào?

? Hãy cho biết tác dụng của cụm từ đó

trong văn bản?

( HS thảo luận trả lời)

Gọi HS đọc đoạn văn a,b,d

? Tìm từ ngữ liên kết trong đoạn văn

? Tìm câu liên kết 2 đoạn văn?

? Vì sao lại là một câu văn?

Gọi HS đọc ghi nhớ

I.Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản:

- Hai đoạn văn cùng viết về 1 đối tượng

là một ngôi trường( tả và phát biểu cảmnghĩ) nhưng thời điểm tả và Pbcn khônghợp lí ( đánh đồng thời gian hiện tại vàquá khứ) nên sự liên kết giữa hai đoạncòn chưa chặt chẽ do đó người đọc cảmthấy hụt hẫng

- Thêm cụm từ: “ trước đó mấy hôm” ởđoạn 2 bổ sung ý nghĩa về mặt thời giantạo ra sự liên kết về hình thức và nộidung với đoạn 1, do đó 2 đoạn văn trởnên gắn bó chặt chẽ với nhau

=> Cụm từ trước đó mấy hôm là phươngtiện kliên kết đọn: có dấu hiệu về ýanghĩa xác định htời quá khứ của sự việc

và cảm nghĩ Nhờ đó 2 đoạn văn trênmới liền mạch Đồng thời là phương tiệnngôn ngữ tường minh liên kết 2 đoạnvăn về hình thức góp phần làm nên tínhhoàn chỉnh cho vbản

II Cách liên kết đoạn văn tron văn bản:

1 Dùng từ ngữ để liên kết đoạn văn:

a Sau khâu tìm hiểu -> qh liệt kê

b Nhưng -> qh tương phản, đối lập

d Nói tóm lại -> qh tổng kết

( trước hết, đầu tiên, trái lại, cuối cùng,sau hết, sau nữa )

- Đó -> là chỉ từ 9 Này, kia, ấy, nọ )

- Trước đó -> thời gian quá khứ

Trước sân trường Mĩ Lí -> Địa điểmliên kết 2 đoạn văn

2 Dùng câu nối để liên kết đoạn văn:

- Câu liên kết: “ ái dà lại chuyện đi học”-> Tác dụng: Nối tiép và phát triển ý ởcụm từ câu trước: “ Bố đóng sách”

III Ghi nhớ:

IV Luyện tập:

Số 1: Yờu cầu HS tỡm từ ngữ liờn kết:

Núi như vậy, thế mà, cũng, tuy nhiờn

Số 2: Chọn từ trong ngoặc điền vào ụ trống:

Nắm nội dung bài học

Chuẩn bị bài mới

- GV chuẩn bị các ngữ liệu có chứa từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội

- HS su tầm các bài tập có chứa biệt ngữ xã hội và từ ngữ địa phơng.Nhiên cứu bài ởnhà trớc

? Yêu cầu HS lấy ví dụ về từ địa

phương và toàn dân tương ứng?

? Thế nào là từ địa phương?

* Ví dụ: Đọi, chén -> bát

Rú -> rừng

* Ghi nhớ: Khác với từ toàn dân, từ

ngữ địa phương chỉ sử dụng ở một ( hoặc ở một số) địa phương nhất định.

II Biệt ngữ xã hội:

* Ví dụ: SGK

a, Mẹ, mợ : chỉ người phụ nữ sinh ramình

+ mẹ: miêu tả suy nghĩ của n/ vật+ mợ: xưng hô đúng đối tượng và hoàncảnh giao tiếp

+ cậu mợ -> Tầng lớp trung lưu gọi chamẹ

b, ngỗng: điểm 2

trúng tủ: đúng phần kiến thức đã học -> GV, HS thường dùng

* Ví dụ: Trẫm, khanh, long sàng, ngựthiền, hoàng bào, ngự uyển

* Ghi nhớ: Khác với từ toàn dân, biệt

ngữ xã hôi chỉ được dùng trong một tầng lớp, đối tượng xã hội đặc biệt.

III Sử dụng từ địa phương và biệt ngữ

xã hội:

-Cần chú ý: đối tượng giao tiếp, tìnhhuống giao tiếp ( nghiêm túc, thân mật,suồng sã), hoàn cảnh giao tiếp ( thời đại,nhà trường, học tập, công tác)

- Trong thơ văn có sử dụng: tô đậm săcthái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân,tính cách của nhân vật

( ví dụ: Trong lòng mẹ – Nguyên Hồng)

- Không nên lạm dụng -> gây khó hiểu

? Có nên sử dụng tuỳ tiện? * Ghi nhớ:

IV Luyện tập:

Bµi 1: Tìm 1 số từ ngữ địa phương mà em biết:

Chia lớp thành 4 nhóm : Trong 2p nhóm nào ghi được nhiều từ và chính xác nhất

sẽ giàng phần thắng

Bµi 2: Tìm 1 số biệt ngữ xã hội mà em biết:

Chia lớp thành 4 nhóm : Lần lượt thay nhau lên ghi ở bảng, không được trùng lặpgiữa các nhóm Thời gian 3 phút

? Hãy cho biết yếu tố quan trọng nhất của văn bản tự sự?

(sự việc, nhân vật, cốt truyện )

? Theo em việc tóm tắt một văn bản tự sự cần dựa vào các yếu tố nào?

? So sánh đoạn văn với nguyên văn

của văn bản?

? Đoạn văn trên là tóm tắt văn bản

tự sự Vậy theo em, thế nào là tóm

tắt văn bản tự sự?

? Từ gợi ý trên, hãy trả lời câu hỏi2

(SGK)?

? Đoạn văn trong sách giaó khoa

có nêu được nội dung chính của

văn bản ấy không?

? Các yêu cầu đối với việc tóm tắt

một văn bản?

(Học sinh thảo luận, trả lời)

Giáo viên gọi một học sinh đọc ghi

nhớ

- Nguyên văn dài hơn+ Số lượng các nhân vật và chi tiết trongtruyện nhiều hơn

+ Lời văn trong truyện khách quan hơn

- Tóm tắt văn bản tự sự: Kể các sự việc xung quanh nhân vật chính của văn bản.

- Kể lại văn bản một cách chân thực, có sáng tạo cần thiết và phải diễn đạt bằng lời văn của mình.

- Được bà hàng xóm cho bát gạo, chị Dậu nấu cháo múc cho chồng ăn

- Chưa kịp ăn, người nhà lí trưởng và tên cai lệ đã sầm sập tiến vào đòi bắt anhDậu

- Chị Dậu một mực van xin nhưng không được, đành cự lại bằng lí lẽ

- Hai tên kia vẫn sấn sổ đòi trói anh Dậu và đánh chị Dậu

- Chị Dậu đã liều mình đánh lại và lẳng hai tên ra thềm

4 Về nhà.

Nắm nội dung bài học và làm bài tập

Tóm tắt truyện ngắn “Lão Hạc” của Nam Cao

Gọi một học sinh đọc yêu cầu

? Nhận xét về văn bản tóm tắt truyện “Lão Hạc”?

- Biết lựa chọn sự việc tiêu biểu và n/ vật chính nhưng trình tự lộn xộn

? Hãy sắp xếp lại các ý cho hợp lí?

• Sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng trong truyện ngắn: “Lão Hạc”

b) Lão Hạc có một người con trai, một mảnh vườn và một con chó

a) Con trai lão

d) Mặc dù lão rất buồn và day dứt

c) Gửi số tiền dành dụm và vườn cho ông giáo

g) Cuộc sống

e, i, h, k

? Trên cơ sở đã sắp xếp, hãy viết đoạn văn tóm tắt văn bản?

Học sinh viết, trình bày, giáo viên sữa chữa, bổ sung

- Được bà hàng xóm cho bát gạo, chị Dậu nấu cháo múc cho chồng ăn

- Chưa kịp ăn, người nhà lí trưởng và tên cai lệ đã sầm sập tiến vào đòi bắt anhDậu

- Chị Dậu một mực van xin nhưng không được, đành cự lại bằng lí lẽ

- Hai tên kia vẫn sấn sổ đòi trói anh Dậu và đánh chị Dậu

- Chị Dậu đã liều mình đánh lại và lẳng hai tên ra thềm

-> Dựa vào gợi ý trên, cho học sinh tóm tắt văn bản bằng lời văn của mình

Bài tập 3

Cho học sinh nhận xét về hai văn bản “Trong lòng mẹ” và “Tôi đi học”

Là những tác phẩm trữ tình, chủ yếu miêu tả những diễn biến trong đời sống nộitâm của nhân vật, ít sự việc -> khó tóm tắt

Cho học sinh tóm tắt, giáo viên sữa chữa, bổ sung

4.Hướng dẫn về nhà:

Tập tóm tắt văn bản: “Cô bé bán diêm”

2 Bài mới: 1) Tìm hiểu đề:

Gọi một học sinh đọc đề, giáo viên

ghi đề lên bảng

? Yêu cầu về thể loại?

- Văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

? Yêu cầu về nội dung?

- Kể những kỉ niệm của em trong ngày đầu tiên đi học

b) Thân bài: Lần lượt kể lại những kỉ niệm đáng nhớ vềngày tựu trường đầu tiên (xen tả và cảm xúc)

- Ai dẫn đi

- ấn tượng về ngôi trường,.Quang c¶nh,con ngêi

- Những sự việc gì xảy ra?(b¹n bÌ ,thÇy c«,phô huyanh,b¶n th©n….)

+ Phần lớn các em đã nắm vững yêu cầu đề ra, viết đúng thể loại, kiểu bài

+ Một số bài viết xen miêu tả và cảm xúc rất tốt.nh bµi cña em Linh, MÕn , Na

- Nhược điểm:

+ Một số em diễn đạt còn lộn xộn và chưa biết cách sử dụng từ ngữ liên kết đoạn văntrong văn bản

+ Một số bài viết dùng từ chưa chính xác, một số bài còn sử dụng từ địa phương

+ Một số bài còn cẩu thả trong trình bày, chữ viết

Cho học sinh chữa một số lỗi về câu, từ

3.Hướng dẫn về nhà: Làm lại bài sau khi đã chữa lỗi

giúp các em có thái độ học tập nghiêm túc ,bồi đắp trong tâm hồn các em thái độ đồng

cảm ,chia sẻ với số phận của những con ngời bất hạnh

Gọi HS đọc chỳ thớch sao

? Nờu một vài thụng tin chớnh về tỏc

giả?

? Cú điều gỡ khỏc giữa “Cụ bộ bỏn

diờm” với một số truyện cổ

b Tỏc phẩm:

GV đọc mẫu,gọi HS đọc tiếp

? Văn bản có thể được chia làm mấy

phần? Nội dung của các phần?

HS tìm các sự việc chính, HS tóm tắt

? Văn bản xoay quanh hình ảnh của ai?

? Cảnh ngộ của cô bé bán diêm được

tác giả giới thiệu như thế nào?

? Tác giả điểm xuyết hình ảnh cô bé

trong bối cảnh như thế nào?

? Chân dung em bé được tác giả phác

hoạ như thế nào?

? Từ đó gợi cho em có những suy nghĩ

gì về cảnh ngộ của em bé bán diêm ?

? Vì sao tác giả khắc hoạ hình ảnh em

trong thời điểm đặc biệt đó? Trong

đoạn đầu tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì? Tác dụng?

(Học sinh thảo luận)

Câu chuyện được tiếp tục nhờ chi tiết

nào được lặp l¹i chóng ta sÏ t×m hiÓu ë

tiÕt 2

- “Cô bé bán diêm” là một truyện kể sáng tạocủa An-đéc-xen -> trở thành một truyệnngắn

2.Đọc:

3.Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1 Hoàn cảnh của cô bé bán diêm

- Đoạn 2 Những lần quẹt diêm của cô bé

- Đoạn 3 Cái chết của cô bé bán diêm

mà cha trở nên độc ác, cay nghiệt

- Xuất hiện trong đêm giao thừa, trời rétmướt, phố xá lạnh lẽo, ướt át

-Chân dung: đầu trần, chân đất, bụng đói cậtrét, dò dẫm trong bóng tối để đi bán nhữngbao diêm bé nhỏ, nhặt nhạnh từng đồng xuđưa về cho bố Nhưng không ai mua cho emlấy một bao

-> Tô đậm hình ảnh lẻ loi thương tâm của cô

bé, gợi sự đồng cảm trong lòng người đọc.

4 Dặn dò

Nắm nội dung bài học

Chuẩn bị phần 2

Tóm tắt tác phẩm

3.Thái độ:giúp các em có thái độ học tập nghiêm túc ,bồi đắp trong tâm hồn các em

thái độ đồng cảm ,chia sẻ với số phận của những con ngời bất hạnh

H.Vỡ sao em bộ phải quẹt diờm?

H.Những ỏnh lửa diờm đó mang lại

cho em điều gỡ?

II Tỡm hiểu văn bản:

b) ảo ảnh trong những lần quẹt diờm:

* Năm lần em bộ quẹt diờm

-> Để sưởi ấm và đắm chỡm trong thế giới ảoảnh do em tưởng tượng ra Trong nỗi cụ đơngiỏ lạnh, em thốm một nguồn ỏnh sỏng, mộtchỳt hơi ấm và em tỡm điều đú qua ỏnh sỏngcủa những que diờm mong manh, nhỏ bộ

- Đầu tiờn là chiếc lũ sưởi-> Gợi cảm giỏc

H.Những mộng tưởng xuất hiện có tự

H.Lần thứ 2, sau khi diêm tắt, hiện

thực hiện lên như thế nào?

H Lần thứ 4 và 5 có gì khác với 3 lần

trước?

H.Qua những lần em bé quẹt diêm, tác

giả gửi gắm điều gì?

H.Ngày đầu năm mới mở ra ntnào?

H.Bất chợt mọi người nhìn thấy điều

gì?

- Sau cùng là bà nội của em

- Trời giá buốt, rét tê tái nên em liên tưởngđến lò sưởi; vì đói khát nên em mơ đến bàn

ăn và ngỗng quay Và em đang sống trongđêm giao thừa nên mơ tưởng đến cây thôngNô-el lộmg lẫy Và vì có thời, lúc đó bà emcòn sống em được đón giao thừa nên em liền

mơ tưởng đến bà nội, đến tình yêu thươngdịu dàng-> lô-gic hợp lí

- Lần thứ nhất: Tắt lửa diêm, lò sưởi biếnmất để lại em với cái rét căm căm, tê tái vànỗi lo sợ không bán được diêm

-> Chẳng có ai chia sẻ nỗi lo lắng với em

- Lần thứ 2: Chỉ có bức tường vô tri, lạnhlẽo, phố xá vắng teo, lạnh buốt, khách quađường hoàn toàn lãnh đạm với cô bé nghèokhổ

- Lần thư 3: Cây thông Nô-el biến mất, chỉcòn lại em trong đói rét và sự thèm thuồng,bầu trời đầy sao-> gợi cái chết

- Lần thứ 4: ảo ảnh về tình yêu thương dịudàng của bà biến mất, em cầu nguyện được

đi theo bà

- Lần cuối: ảo ảnh rực sáng biến mất, dụi tắt

sự sống leo lét của em bé -> Em vĩnh viễn ra

đi trong đói rét, giá lạnh, trong niềm hi vọngtan biến cùng ảo ảnh của một người thân yêu

đã mất

- An-đéc-xen dồn tụ tình yêu thương và nỗi xót xa lên ngòi bút khi miêu tả em bé quẹt diêm với những mộng tưỏng ngây thơ, đẹp

đẽ -> Thấu hiểu lòng con trẻ nghèo khổ, cô đơn -> nhân hậu

c) Cái chết của em bé bán diêm:

- Ngày đầu năm,tuyết trắng xoá phủ kín mặtđất, mặt trời lên trong sáng, chói chang trênbầu trời xanh nhạt, mọi người vui vẻ ra khỏinhà để đón chào năm mới

- Giữa khung cảnh ấm áp, tươi vui, trong một

xó tường có một em bé chết vì đói rét, xungquanh em là những bao diêm và có một bao

đã đốt hết nhẵn

-> Một cảnh tượng hết sức cảm thương, gây

ấn tượng mạnh trong lòng người đọc

H.Trước cảnh tượng ấy gợi cho em

cảm xỳc gỡ?

H.Mọi người đó cú thỏi độ như thế

nào đối với cảnh tượng thương tõm

đú?

H.Điều đú chứng tỏ xó hội mà em bộ

đang sống là một xó hội như thế nào?

H.Qua đú cho ta thấy cú phải đơn

thuần em bộ chết chỉ vỡ đúi rột hay

khụng?

H.Đọc thấy điều gỡ sau cỏi chết đú?

H Thế nhưng tỏc giả lại miờu tả em bộ

chết với đụi mỏ hồng, đụi mụi đang

mỉm cười, em và bà em dắt nhau đi tới

một viễn cảnh tươi đẹp Tại sao?

H Tuy nhiờn qua cỏi chết của em bộ,

nhà văn muốn nhắn nhủ tới độc giả

điều gỡ?

H.Cảnh huy hoàng, lộng lẫy của hai bà

chỏu ở cuối truyện cú ý nghĩa gỡ?

H.Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể

chuyện của tác giả?

H.Với nghệ thuật đó tác giả muốn gửi

gắm bức thông điệp gì?

- Chẳng ai xỳc động, họ bỡnh phẩm một cỏchlạnh lựng, tàn nhẫn: “Chắc nú muốn sưởi choấm”

- Người đời dửng dưng, vụ tỡnh trước nỗikhỏt khao của một đồng loại bộ bỏng-> lạnhlựng nhỡn em với con mắt rỏo hoảnh củaphường ớch kỉ

- Cỏi chết của em khụng chỉ đơn thuần là vỡđúi rột mà trờn hết em chết là vỡ thiếu tỡnhthương Tắt cả mọi người dửng dưng trước

số phận bộ bỏng, tội nghiệp của em, bướcqua mà khụng chỳt thương xút

-> Lời tố cỏo xó hội- một xó hội mà cỏnh cửa nhà thờ đờm Nụ-el chỉ mở ra trước những kẻ khệnh khạng, giàu sang và bệ vệ- một xó hội giàu cú, thừa mứa nhưng ớch kỉ, xấu xa, tàn nhẫn.

- Mặc dầu bị hành hạ, bị đúi rột, bị đỏnhchửi, em bộ bỏn diờm vẫn thể hiện đượcnhững tỡnh cảm đẹp đẽ, lương thiện, khi chếtvẫn thanh thản mỉm cười như được an ủi bởimột niềm tin

- Nụ cười của em bộ cũng chỉ là một giắc mơlàm sao cú thể thay thế được thực tế phũphàng mà em phải hứng chịu Kết thỳc tỏcphẩm đậm chất bi kịch- bi kịch của một cuộcsống thiếu tỡnh thưong Ngon lửa diờm chỏysỏng nhưng cũng chỉ nhỏ bộ, mong manh nờn

ảo ảnh đú chẳng bền lõu

- Em cựng bà nội từ gió cỏi hiện thực cayđắng, phũ phàng- cỏi xó hội vụ tỡnh, lạnh lẽo

để bước sang một thế giới tươi đẹp hơn ->

Bộc lộ trỏi tim giàu lũng nhõn ỏi, giàu lũng

trắc ẩn- Lời nguyện cầu của An-độc-xen.

III Tổng kết:

1.Nghệ thuật: thực-ảo đan cài.

Nhiều chi tiết cảm động

2.Nội dung: Bài ca về lòng nhân ái với con

ngời

IV Luyện tập:

Tại sao núi cõu chuyện cổ tớch này là sự đan xen giữa thực và ảo?

4 Về nhà:

Chứng minh ngũi bỳt thấm đẫm tinh thần nhõn đạo của An-độc-xen qua đoạn trớch?

C.Phơng pháp: Phát vấn.giảI thích,nêu-giảI quyết vấn đề,thảo luận nhóm.

D.Tiến trình giờ dạy:

Cả 3 cõu đều giống nhau ở nội dung thụngbỏo (sự kiện) nhưng khỏc nhau là: ở cõu 2,3

cú thờm thụng tin bộc lộ (bày tỏ thỏi độ, sựđỏnh giỏ)

- “những” hai bỏt cơm