CHUYÊN Đ Ề V K N NG LÀM V N NGH LU N Ề Ĩ Ă Ă Ị Ậ
Vi t b i: @ế ở closier
Lúc: 19:10 ngày 01/04/2013
* * *
Chuyên đ v k n ng làm v n ngh lu nề ĩ ă ă ị ậ
L i d nờ ẫ
V n b n ngh lu n là m t d ng v n ph bi n trong tră ả ị ậ ộ ạ ă ổ ế ưn g h c và i s ng c bi t là trọ đ ố đặ ệ ở ưn g THPT Tuy nhiên vi t v n ngh luân l i không ph i là chuy n d ế ă ị ạ ả ệ ẽ dàng Để vi t cho hay, cho ú ng, có s c thuy t ph c cao thì l i càng khó ế đ ứ ế ụ ạ Đối v i h c sinh, m t trong nh ng v n è b i r i khi vi t v n ngh lu n là ph n m bài, ớ ọ ộ ữ ấ đ ố ố ế ă ị ậ ầ ở
k t bài và cách chuy n o n Tuy â y không ph i là ph n tr ng tâm c a bài v n nh ng nó là nh ng ph n không th thi u, góp ph n làm n i b t v n ế ể đ ạ đ ả ầ ọ ủ ă ư ữ ầ ể ế ầ ổ ậ ấ đề c n ngh ầ ị
lu n h n.ậ ơ
V i mong mu n có th giúp các b n làm t t bài v n ngh lu n, b ng kinh tích l y và sách v c ớ ố ể ạ ố ă ị ậ ằ ũ ởđọ đ c , hôm nay nhóm chúng tôi xin trình bài m t s phộ ố ưn g pháp làm m bài, k t bài và chuy n o n ở ế ể đ ạ
PH N 1: PHẦ ƯƠN G PHÁP M BÀIỞ
Ph n m bài trong v n ngh lu n là ph n t v n , thông thầ ở ă ị ậ ầ đặ ấ đề ưn g có hai cách:
1- Tr c ti p:ự ế
Là cách i th ng vào v n đ ẳ ấ đề c n ngh lu n Ngh a là sau khi ã tìm hi u ầ ị ậ ĩ đ ể đề và tìm đ c v n ấ đề tr ng tâm c a bài ngh lu n, ta nêu th ng v n ọ ủ ị ậ ẳ ấ đề đ ó ra b ng m t ằ ộ
lu n i m rõ ràng Tuy nhiên khi m bài tr c ti p, ta c ng ph i trình bày cho ậ đ ể ở ự ế ũ ả đ ý, không nói thi u nh ng c ng không nên nói h t n i dung, ph i á p n g ế ư ũ ế ộ ả đ ứ đ các yêu c u c a m t ph n m bài ú ng m c trong nhà trầ ủ ộ ầ ở đ ự ưn g
VD: Đề ngh lu n xã h iị ậ ộ
Bình lu n câu t c ng : "Tr m hay không b ng tay quen"ậ ụ ữ ă ằ
Bàn v m i quan h gi a lí thuy t và th c hành, t c ng ta có câu: "Tr m hay không b ng tay quen".ề ố ệ ữ ế ự ụ ữ ă ằ
Nh n nh y c a câu t c ng có ú ng hoàn toàn hay không ?ậ đị ấ ủ ụ ữ đ
VD: Đề ngh lu n v n h cị ậ ă ọ
Phân tích tình hu ng "V nh t" trong tác ph m cùng tên c a Kim Lân.ố ợ ặ ẩ ủ
M t truy n ng n thộ ệ ắ ưn g đ c xây d ng d a trên c s m t tình hu ng c á o Truy n ng n "V nh t" c a Kim Lân c ng th hi n c i m này và b c l ngay ự ự ơ ở ộ ố độ đ ệ ắ ợ ặ ủ ũ ể ệ đặ đ ể ộ ộ nhan tác ph m
Chú ý: Đặt v n ấ đề theo cách tr c ti p d làm nh ng khó hay vì không thu hút, h p d n s chú ý c a ngự ế ễ ư ấ ẫ ự ủ ườ đi c nhi u Vì v y trong nhà trọ ề ậ ưn g, ngưi ta thu ng ờ chu ng cách t v n ộ đ ấ đề gián ti p h n.ế ơ
2- Gián ti pế
V i cách này ngớ ưi vi t ph i d n d t vào ế ả ẫ ắ đ b ng cách nêu lên nh ng ý có liên quan n lu n ằ ữ đ ậ đề (v n ấ đề c n ngh lu n) ầ ị ậ để gây s chú ý cho ngự ườ đi c sau ó ọ đ
m i b t sang lu n .ớ ắ ậ đề
Sau â y là m t s ki u thđ ộ ố ể ưn g dùng:
a) Ki u di n d chể ễ ị
D n d t vào ẫ ắ đ theo ki u di n d ch ngể ễ ị ưi vi t ph i nêu ra nh ng ý khái quát h n, bao trùm v n ế ả ữ ơ ấ đề đ t ra trong ặ đ bài r i thu h p l i d n r i sau cùng b t vào v n ồ ẹ ạ ầ ồ ắ ấ
c a bài
đề ủ đề
VD: V i ớ đề ngh lu n v n hoc: M t th gi i Kinh B c v i truy n th ng v n hoá ngh thu t lâu i , v i m t v p c kính trong "Bên kia sông u n g" c a Hoàng ị ậ ă ộ ế ớ ắ ớ ề ố ă ệ ậ đ ớ ộ ẻđẹ ổ Đ ố ủ
C m Ta có th m bài nh sau:ầ ể ở ư
Sinh ra và l n lên trên quê hớ ưn g quan h v i nh ng làn i u dân ca ng t ngào m th m ã vun p cho kh n ng th c bi t c a Hoàng C m thêm t a sáng.ọ ớ ữ đ ệ ọ đ ắ đ đ ả ă ơđặ ệ ủ ầ ỏ
M nh t Kinh B c c kính không ch là n i ông chào i mà còn là n i ông g n bó máu th t v i t ng c nh v t, v i m i con ngả đấ ắ ổ ỉ ơ đ ơ ắ ị ớ ừ ả ậ ớ ỗ ưi , v i nh ng giá tr v n hoá tinh ớ ữ ị ă
th n hàng ngàn i c a ông cha ầ đ ủ đ l i Ch ng ph i vì th mà hình n h quê hạ ẳ ả ế ả ưn g Kinh B c ã t ng tr n tr không bi t bao nhiêu l n trong th Hoàng C m mà ắ đ ừ ă ở ế ầ ơ ầ
n h cao là "Bên kia sông u n g" Bài th c sáng tác trong gi phút th ng hoa c a c m xúc nh thu ng v mi n quê ã xa
b) Ki u quy n pể ạ
Quy n p là ki u l p lu n ngạ ể ậ ậ ưc l i v i di n d ch, ngh a là ta ph i l p lu n t nh ng ý, nh ng s vi c c th riêng l , c thù, nh h n ý, s vi c t ra trong lu n ạ ớ ễ ị ĩ ả ậ ậ ừ ữ ữ ự ệ ể ẻ đặ ỏ ơ ự ệ đặ ậ
c a bài r i m r ng d n và t ng h p khái quát lên b t sang lu n
VD: Bình lu n câu t c ng : " T t g h n t t nậ ụ ữ ố ỗ ơ ố ước s n"ơ
Trong cu c s ng, chúng ta thộ ố ưn g ph i n g trả đứ ưc m t s l a chon: chon ngộ ự ự ưi , ch n v t, v.v…Chúng ta thọ ậ ưn g g p nh ng tình hu ng r t khó quy t nh b i vìặ ữ ố ấ ế đị ở không thi u nh ng c nh: ngế ữ ả ườ đi p mà kém, ngẹ ưi gi i thì l ikhông p , v t p nh ng l i không b n…ỏ ạ đ ậ đẹ ư ạ ề Đối v i nh ng trớ ừ ưn g h p nh th , dân gian ta có l i ợ ư ế ờ khuyên qua câu t c ng : "T t g h n t t nụ ữ ố ỗ ơ ố ước s n"ơ
c) Ki u so sánhể
Có hai cách so sánh:
• So sánh tưn g n g, tđ ưn g liên: v i cách này ta b t u b ng cách nêu lên m t ý, m t s vi c tớ ắ đầ ằ ộ ộ ự ệ ươn g t , có liên quan v i ý, s vi c tự ớ ự ệ ươn g t …c a lu n ự ủ ậ đề có tác d ng g i ra m t s liên tụ ợ ộ ự ưn g r i t ó mà chuy n sang ồ ừđ ể đ
VD: Bình gi ng o n th : "Bao gi v bên kia sông u n g/ Anh l i tìm em/ Em m c y m th m/ Em th t l a h ng/ Em i tr y h i non sông/ Cả đ ạ ơ ờ ề Đ ố ạ ặ ế ắ ắ ụ ồ đ ẩ ộ ưi mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh" ("Bên kia sông u n g" - Hoàng C m)Đ ố ầ
N u Sông Lô c a V n Cao là m t trế ủ ă ộ ưn g ca b ng nh c v con sông mi n quê trung du th i ch ng Pháp thì "Bên kia sông u n g" c a Hoàng C m c ng ằ ạ ề ề ờ ố Đ ố ủ ầ ũ đư c coi
là trưn g ca b ng th v con sông c a mi n que Kinh B c Vi t tác ph m này, Hoàng C m mu n g i g m, d n t t c c m xúc mãnh li t c a mình ó v a là ằ ơ ề ủ ề ắ ế ẩ ầ ố ử ắ ồ ấ ả ả ệ ủ Đ ừ
ni m t hào kiêu hãnh trề ự ưc nh ng v p c a quê hữ ẻđẹ ủ ưn g, v a là n i xót xa c m gi n trào sôi trừ ỗ ă ậ ưc c nh que hả ưn g b gi c tan pha Nhà th ã tái hiên l i ị ặ ơđ ạ chân th c, sinh n g b c tranh cu c s ng, thiên nhiên con ngự đ ứ ộ ố ưi Kinh B c m t th i máu l a m t th i hoà bình o n th cu i bài cho ngắ ộ ờ ử ộ ờ Đ ạ ơ ố ườ đi c m t hình n h ọ ộ ả
p v Kinh B c trong t n g lai chi n th ng qua d c m y tin t n g c a Hoàng C m
• So sánh tưn g ph n i l p: b t u l p lu n b ng cách nêu ý trái ngả đố ậ ắ đầ ậ ậ ằ ưc v i ý c a lu n ớ ủ ậ đề để r i l y ó làm cái c mà chuy n sang lu n .ồ ấ đ ớ ể ậ đề
VD: Suy ngh c a anh (ch ) t ý ngh a c a câu chuyên "Hoa h ng t ng m " (Sgk 12 t p 1, trang 220)ĩ ủ ị ừ ĩ ủ ồ ặ ẹ ậ
Có nhà th t ng than th "Nh y c m quá ô i khi thành nghi t ngã", nh ng s vô tình m i là i u nghi t ngã th t s Trong cu c s ng ph c t p này m i hơ ừ ở ạ ả đ ệ ư ự ớ đ ề ệ ậ ự ộ ố ứ ạ ả ướn g
n nh ng i u to tát mà con ng i th n g vô tình vô tình tr c nh ng i u t n g ch ng nh vô cùng n gi n c a cu c s ng Chính nh ng i u t n g nh
Trang 2nên n i a u, s th t v ng cho ngỗ đ ự ấ ọ ười khác, nh t là gi a nh ng ngấ ữ ữ ười than Câu chuy n "Hoa h ng t ng m " là câu chuy n hay c m n g v tình m u t Nh ng ệ ồ ặ ẹ ệ ả độ ề ẫ ử ư
ý ngh a c a câu chuy n không d ng l i vi c g i ca lòng hi u th o c a cô bé nghèo v i ngĩ ủ ệ ừ ạ ở ệ ợ ế ả ủ ớ ười m quá c c a mình Câu chuy n là bài h c có ý ngh a nhân sinh ẹ ố ủ ệ ọ ĩ
mà m i ngồ ườ đọi c có th phát hi n ó nh ng giá tr khác nhau.ể ệ ở đ ữ ị
Tóm l i: M bài có nhi u cách, nhi u ki u, tùy trạ ở ề ề ể ườn g h p mà v n d ng Nh ng nhìn chung, chúng ta c n nh m t i u : ph n m bài, ph n t v n ợ ậ ụ ư ầ ớ ộ đ ề ầ ở ầ đặ ấ đề có nhi m ệ
v kh i g i s chú ý c a ngụ ơ ợ ự ủ ườ đọ đối c i v i v n ớ ấ đề mình c n ngh lu n Do ó c n tránh dài dòng, vòng vo ho c l n sang ph n thân bài làm loãng v n ầ ị ậ đ ầ ặ ấ ầ ấ đề ngh ị
lu n s ậ ẽđược gi i quy t c th tri t ả ế ụ ể ệ để ở ph n thân bài ầ Để có được ph n m bài nh ý ò i h i ngầ ở ư đ ỏ ười vi t ph i c và th c hành nhi u d ng ế ả đọ ự ề ạ đề khác nhau, ch khiỉ rèn luy n nhi u, ệ ề đứn g trước nh ng ữ đề ă v n ki m tra b n có th tìm ra cách m bài nhanh chóng và d dàng h n Không ph i lúc nào áp d ng nh ng cách làm ể ạ ể ở ễ ơ ả ụ ữ trên c ng hay, s sáng t o c a cá nhân góp ph n không nh vào thành công c a bài vi t Vì th b n hãy c g ng t tìm cho mình nh ng hũ ự ạ ủ ầ ỏ ủ ế ế ạ ố ắ ự ữ ướn g m bài t t nh t.ở ố ấ
PH N 2: PHẦ ƯƠN G PHÁP K T BÀIẾ
K t bài là ph n r t quan tr ng i v i bài v n ngh lu n, ó là ph n k t thúc v n ế ầ ấ ọ đố ớ ă ị ậ đ ầ ế ấ đề đ đặ ã t ra ph n m bài và ã gi i quy t ph n thân bài Tuy nhiên vì nhiêu lí ở ầ ở đ ả ế ở ầ
do khác nhau, k t bài thế ườn g là ph n " u i" nh t so v i các ph n khác c a bài v n Nguyên nhân khách quan, do k t bài là ph n cu i cùng, khi làm n k t bài ầ đ ố ấ ớ ầ ủ ă ế ầ ố đế ế thì g n h t gi nên chúng ta thầ ế ờ ươn g làm r t v i, làm cho có, cho y ấ ộ đầ đủ ố ụ b c c Nguyên nhân ch quan, th nh t là sau khi làm m t ph n thân bài dài, ph i i ủ ứ ấ ộ ầ ả đ phân tích, bình lu n nhi u ý nên n cu i ta b c t ý, không con gì ậ ề đế ố ị ụ để nói, th hai do b n than thi u kinh nghi m làm k t bài.ứ ả ế ệ ế
Gi ng nh ph n m bài, ph n này ch nêu lên nh ng ý khái quát, không trình bày lan man, dài dòng ho c l p l i s gi ng gi i, minh h a, nh n xét m t cách chi ố ư ầ ở ầ ỉ ữ ặ ặ ạ ự ả ả ọ ậ ộ
ti t nh ph n thân bài Nh ng nó c ng khác ph n m bài N u nh ph n m bài có nhi m v gi i thi u v n ế ưở ầ ư ũ ầ ở ế ư ầ ở ệ ụ ớ ệ ấ đề ẽđượ s c ngh lu n thì ph n k t bài có nhi m v ị ậ ầ ế ệ ụ
t ng k t, á nh giá chung v n ổ ế đ ấ đề đ đượ ã c ngh lu n K t thúc v n è hay s t o ị ậ ế ấ đ ẽ ạ được "âm vang", "d ba" cho bài v n.ư ă
Có nhi u ki u k t thúc v n ề ể ế ấ đề khác nhau tùy theo d ng ý ngụ ười vi t tuy nhiên có th quy vào các ki u sau:ế ể ể
1-T ng k t, tóm lổ ế ược nh ng ý chính ã trình bày ph n thân bài:ữ đ ở ầ
â y là cách k t bài thông th n g nh t vì d làm nh t
VD: Tìm hi u "Mình", "ta" và "ai" trong "Vi t B c" c a T H uể ệ ắ ủ ố ữ
Tóm l i, "mình", "ta", "ai" là nh ng t x ng hô ã ạ ữ ừ ư đ được T H u s d ng linh ho t trong "Vi t B c" ố ữ ử ụ ạ ệ ắ để ạ t o nên s g n bó r t thú v gi a ngự ắ ấ ị ữ ườ ởi , ngườ đi i , t o nên ạ
s bang khuâng, b n r n, không th tách r i gi a Vi t B c v i nh ng ngự ị ị ể ờ ữ ệ ắ ớ ữ ườ đi ã g n bó v i quê hắ ớ ươn g cách m ng, th ô gió ngàn.ạ ủđ
2 Chi t trung, dung hòa: â y c ng là k t bài theo cách t ng h p nh ng t ng h p ế Đ ũ ế ổ ợ ư ổ ợ để ồ ừđ r i t ó rút ra thái độ chi t trung, dung hòa.Cách k t bài này thế ế ườn g áp
d ng cho nh ng lu n ụ ữ ậ đề không ú ng h n mà c ng không hoàn toàn sai ho c nh ng lu n đ ẳ ũ ặ ữ ậ đề có hai, ba ý ki n i ngh ch nhau nh ng xem ra ý ki n nào c ng u ế đố ị ư ế ũ đề
có lí c a nó, c bi t là nh ng v n ủ đặ ệ ữ ấ đề thu c quan i m cá nhânộ đ ể
3 Phát tri n m r ng thêm v n :ể ở ộ ấ đề
VD: "Tuyên ngôn c l p" là m t v n ki n có giá tr l ch s to l n, là m t bài v n chính lu n ng n g n, súc tích, l p lu n ch t ch , a nh thép, l i l hùng h n y độ ậ ộ ă ệ ị ị ử ớ ộ ă ậ ắ ọ ậ ậ ặ ẽ đ ờ ẽ ồ đầ
s c thuy t ph c." Hãy làm sáng t ý ki n trên.ứ ế ụ ỏ ế
ã h n n a th k trôi qua nh ng "Tuyên ngôn c l p" v n là m t v n ki n có giá tr l ch s to l n n g th i c ng là m t tác ph m chính lu n xu t s c, m u
m c "Tuyên ngôn c l p - m u cho k nguyên c l p, t do, t o i u ki n cho m i thay i cho i s ng dân t c trong ó có v n h c.ự độ ậ ởđầ ỉ độ ậ ự ạ đ ề ệ ọ đổ đờ ố ộ đ ă ọ
4 V n d ng vào cu c s ng, rút ra bài h c áp d ng:ậ ụ ộ ố ọ ụ
VD: V i : Suy ngh v m i quan h gi a ti n tài và h nh phúc Ta có th k t bài nh sau:ớ đề ĩ ề ố ệ ữ ề ạ ể ế ư
Ti n tài và h nh phúc là m i quan h b n ch t c a xã h i loài ngề ạ ố ệ ả ấ ủ ộ ười Ti n tài và h nh phúc là khát v ng muôn i c a nhân lo i Phàm là ngề ạ ọ đờ ủ ạ ười , ai c ng mu n có ũ ố
ti n tài và h nh phúc Nh ng ề ạ ư để đ ề i u hoà m i quan h này qu không n gi n, nh t là trong xã h i hi n i , khi mà nhu c u c a con ngố ệ ả đơ ả ấ ộ ệ đạ ầ ủ ườ ề ựi v s no đủ ngày càng cao h n, tha thi t h n ơ ế ơ Để có được h nh phúc th c s , m i ngạ ự ự ỗ ười ph i bi t cách dùng ti n tài nh m t phả ế ề ư ộ ươn g ti n ệ để gây d ng và b o v h nh phúc, ự ả ệ ạ không nên để đồ n g ti n i u khi n ta.ề đ ề ể
5 Liên tưởn g: là cách k t bài thông qua s liên tế ự ưởn g, t c là mứ ượn ý ki n c a dân gian, c a m t danh nhân, m t ngế ủ ủ ộ ộ ười có uy tín ho c c a sách ặ ủ để làm k t lu nế ậ VD: Tìm hi u bài th ng m tr ng c a Bác chúng ta có th chia s v i c m xúc chân thành c a nhà th T H u v nh ng ngày tháng Bác b giam c mể ơ ắ ă ủ ể ẻ ớ ả ủ ơ ố ữ ề ữ ị ầ
"L i thạ ươn g n i a à y thân Bácỗ đọ đ
Mườ ối b n tr ng tê tái gông cùmă
Ôi chân y u, m t m , tóc b cế ắ ờ ạ
Mà th bay cánh h c ung dung"ơ ạ
6 H n h p: là cách k t h p 2, 3 ki u k t bài trên làm thành ph n k t thúc v n ỗ ợ ế ợ ể ế ầ ế ấ đề
Tóm l i: Có nhi u cách, nhi u ki u k t bài Nh ng dù k t bài theo ki u nào i ch ng n a thì c ng nh m kh c sâu k t lu n c a ngạ ề ề ể ế ư ế ể đ ă ữ ũ ằ ắ ế ậ ủ ười vi t ế để ạ ấ l i n tượ đậ đn g m à cho ngườ đọi c và nh m nh n m nh ý ngh a c a v n ằ ấ ạ ĩ ủ ấ đề đ đượ ã c ngh lu n K t bài hay ph i v a ó ng l i, ch t l i, ph i v a m ra, nâng cao và c ngân nga mãi ị ậ ế ả ừ đ ạ ố ạ ả ừ ở ứ trong lòng ngườ đọi c
PH N 3: PHẦ ƯƠN G PHÁP CHUY N O NỂ Đ Ạ
1 Khái ni m:ệ
Nh chúng ta ã bi t, bài v n là m t th th ng nh t, hoàn ch nh ư đ ế ă ộ ể ố ấ ỉ được t o nên b i các ph n, các o n, các câu Do ó gi a các ph n, các o n , các câu c n có ạ ở ầ đ ạ đ ữ ầ đ ạ ầ
s k t dính v i nhau vì n u không có s k t dính y bài v n s tr nên r i r c, thi u th ng nh t.S k t dính v i nhau y ự ế ớ ế ự ế ấ ă ẽ ở ờ ạ ế ố ấ ự ế ớ ấ được g i là s liên k t.Trong ó liên k t ọ ự ế đ ế các o n v n là m t thao tác quan tr ng â y t chúng tôi xin nói rõ v các cách chuy n o n (liên k t o n ).đ ạ ă ộ ọ Ởđ ổ ề ể đ ạ ế đ ạ
2 Các v trí liên k t o nị ế đ ạ
Có các v trí nh sau:ị ư
- Gi a các ph n b c c c a bài t c là gi a ph n m bài v i ph n thân bài, gi a ph n thân bài v i th n k t bài.ữ ầ ố ụ ủ ứ ữ ầ ở ớ ầ ữ ầ ớ ầ ế
- Gi a các o n trong t ng ph n nh t là gi a các o n trong ph n thân bài.ữ đ ạ ừ ầ ấ ữ đ ạ ầ
3 Các cách liên k t o nế đ ạ
Dùng t ng ừ ữđể liên k t: tùy theo m i quan h gi a các o n các ph n mà ta s có cách dùng thích h p.ế ố ệ ữ đ ạ ầ ẽ ợ
a) N i các o n có quan h th t ta có các t ng sau: trố đ ạ ệ ứ ự ừ ữ ước tiên, trước h t, tho t nhiên, ti p theo, sau ó , cu i cùng,m t là, hai là, b t u là…ế ạ ế đ ố ộ ắ đầ
b) N i các o n có quan h song song ta có các t :m t m t, m t khác, ngoài ra, bên c nh ó …ố đ ạ ệ ừ ộ ặ ặ ạ đ
c) N i các o n có quan h t ng ti n có : v l i, h n n a, th m chí…ố đ ạ ệ ă ế ả ạ ơ ữ ậ
d) N i các o n có quan h tố đ ạ ệ ươ đồn g n g có : tươn g t , c ng th , c ng v y, c ng gi ng nh trên…ự ũ ế ũ ậ ũ ố ư
e) N i các o n có quan h tố đ ạ ệ ươn g ph n ta có: nh ng, song song, tuy nhiên, tuy th , tuy v y, th nh ng, trái l i, ngả ư ế ậ ế ư ạ ượ ạc l i,…
f) N i các o n có quan h nhân qu ta có: b i v y, do ó , vì th cho nên…ố đ ạ ệ ả ở ậ đ ế
Trang 3VD: Trong bài phân tích c a giáo s Nguy n ủ ư ễ Đăng M nh v phân tích nhân v t Xuân tóc ạ ề ậ đỏ, giáo s ã có s d ng nhi u t các t k t n i ư đ ử ụ ề ừ ừ ế ố đẻ liên k t các o n ế đ ạ
v n v i nhau.Trong ó có các o n nh sau:ă ớ đ đ ạ ư
"(…) Tuy nhiên ,cho đến lúc y th ng Xuân v n ch a ý th c ấ ằ ẫ ư ứ đượ đầ đủc y và sâu sác cái b n ch t c a cái xã h i mà "s ả ấ ủ ộ ố đỏ đ đư" ã a nó t i.Cho nên khi, vì m t l i ớ ộ ờ nói có làm cho c t ch t, áng l ph i hi u là m t cái công l n thì nó l i ho ng h t b tr n.C ng nh sau khi"làm h i ụ ổ ế đ ẽ ả ể ộ ớ ạ ả ố ỏ ố ũ ư ạ đời cô Tuy t", áng l ph i l p t c nh n l i ế đ ẽ ả ậ ứ ậ ờ làm r út c c H ng thì nó l i t ch i v a van xin…ể ụ ố ồ ạ ừ ố ừ
Nh ng t sau nh ng v ó thì th ng Xuân hoàn toàn giác ng và h t s c ch ư ừ ữ ụ đ ằ ộ ế ứ ủ động.T ây thành công c a nó v n do nhi u nhân t may m n nh ng ch y u là ừ đ ủ ẫ ề ố ắ ư ủ ế
do nó bi t khai thác nh ng nhân t may m n ó(…)ế ữ ố ắ đ
Khái quát l i, có th nói th này : th ng Xuân, t th gi i h l u, ạ ể ế ằ ừ ế ớ ạ ư đột nh p vào th gi i thậ ế ớ ượng l u, v a do s ư ừ ố đỏ ừ v a không hoàn toàn t nhiên (…).ự
Dùng câu để liên k t : ó là nh ng câu n i thế đ ữ ố ường đứng ở đầu câu ho c có khi ặ đứng cu i o n v n nh m m c ích liên k t o n có ch a nó v i o n khác.N iở ố đ ạ ă ằ ụ đ ế đ ạ ứ ớ đ ạ ộ dung thông tin ch a trong câu n i này ho c ã ứ ố ặ đ đượ đề ậ đế ở đ ạc c p n o n trước ho c s ặ ẽ được trình bày k o n sau.Có nh ng d ng chính sau:ĩ ở đ ạ ữ ạ
a) Câu nói liên k t v i ph n trế ớ ầ ướ đ ạc, o n trước:
VD: "Tr lên là m t vài ý ngh và vi c làm mà nhi u n m tôi tích l y ở ộ ĩ ệ ề ă ũ được C ng ch ng có gì m i l …H a ch ng có chút khác là tôi quan tâm nhi u ũ ẳ ớ ạ ọ ă ề đến tr c c m ự ả
và trong khâu tr c c m tôi có n m b t cái g i là th n…ự ả ắ ắ ọ ầ
(Lê Trí Vi n – Suy ngh v môn gi ng v n)ễ ĩ ề ả ă
b) Câu n i liên k t v i ph n sau o n sau:ố ế ớ ầ đ ạ
Thường có hai ki u bi u hi nể ể ệ
- Chêm vào m ch v n câu thông báo tr c ti p ý nh chuy n o n:ạ ă ự ế đị ể đ ạ
VD: Sau ây chúng tôi xin tìm hi u nh hđ ể ả ưởng c a ca dao dân ca trong th T H u xem T H u ã k th a và h c t p v n c nh th nào.ủ ơ ố ữ ố ữ đ ế ừ ọ ậ ố ủ ư ế
- Nêu câu h i ỏ để ồ ả ờ r i tr l i, gi i áp ph n sau o n sau Câu h i này thả đ ở ầ đ ạ ỏ ường đứng cu i o n trở ố đ ạ ước:
VD: "…Nh ng s m nh ây l i hi n ra dư ố ệ ở đ ạ ệ ưới hình th c nh ng con ngứ ữ ười B n ngọ ườ ấi y khá ông ày đ Đ đọa Ki u không ch có m t ngề ỉ ộ ười mà ày đ đọa Ki u là m tề ộ
xã h i Ta th y gì trong xã h i y?ộ ấ ộ ấ
(Hoài Thanh–S kh o l ch s v n h c Vi t Nam)ơ ả ị ử ă ọ ệ
c) Câu n i liên k t v i c ph n, o n trố ế ớ ả ầ đ ạ ướ ẫc l n ph n, o n sau: V i d ng này có th th c hi n theo các ki u sau:ầ đ ạ ớ ạ ể ự ệ ể
- Chêm vào v n m ch m t hai câu thông báo tr c ti p ý nh chuy n o n.ă ạ ộ ự ế đị ể đ ạ
VD: "… Cái" th m t s t" mà ngây vì tình y "qu không l y gì làm ứ ặ ắ ấ ả ấ đẹp! Ông quan ã th , l i còn bà quan n a đ ế ạ ữ Đạ ểi bi u cho bà quan ây là m m Ho n ở đ ụ ẹ ạ
Th …"ư
(Hoài Thanh – d n theo Ti ng Vi t 9)ẫ ế ệ
- T o ra th tạ ế ương ng gi a hai ph n hai o nứ ữ ầ đ ạ
VD: "N u nh các nhà v n hi n th c phê phán mu n ti u thuy t là s th c ế ư ă ệ ự ố ể ế ự ự ở đời nh V Tr ng Ph ng ã t ng tuyên ngôn thì các nhà v n lãng m n lai ch ư ũ ọ ụ đ ừ ă ạ ủ
trương thoát ra kh i hi n t i…"ỏ ệ ạ
- Dùng phép l p cú pháp ( i p ki u câu):câu trặ đ ệ ể ước nh c l i ch è ã gi i quy t ph n, o n trên; câu sau nói ắ ạ ủ đ đ ả ế ở ầ đ ạ đến ch ủ đề ẽ ả s gi i quy t ph n, o n dế ở ầ đ ạ ưới VD: "Nh Nguy n Trãi, chúng ta nh ngớ ễ ớ ười anh hùng c u nứ ước, người cùng Lê L i làm nên s nghi p "Bình Ngô", ngợ ụ ệ ười th o "Bình Ngô ả Đại Cáo"
Nh Nguy n Trãi là nh ngớ ễ ớ ười anh hùng c u nứ ướ đồc ng th i là nh nhà v n l n nhà th l n c a nờ ớ ă ớ ơ ớ ủ ước ta."
(Ph m V n ạ ă Đồng – Nguy n Trãi, ngễ ười anh hùng dân t c)ộ
- Ti u k t ng n g n n i dung, lu n i m ã trình bày o n trể ế ắ ọ ộ ậ đ ể đ ở đ ạ ước và đưa ra n i dung, lu n i m khác có liên quan ộ ậ đ ể để ế ụ ti p t c gi i quy t o n sau.ả ế ở đ ạ
VD: "B n quan l i, l u manh ọ ạ ư đều là nh ng hi n thân c a s m nh, cái s m nh cay nghi t nó giày vò Thúy Ki u Nh ng nói ữ ệ ủ ố ệ ố ệ ệ ề ư đến nh ng l c lữ ự ượng b o tàn c a s ạ ủ ố
m nh, không th không nói ệ ể đến thé l c c a ự ủ đồng ti n."ề
Tóm l i, có nhi u cách chuy n o n khác nhau, s a d ng này làm cho bài v n c a b n liên k t h n, m ch c m xúc không b gián o n Hy v ng b n s tìm ạ ề ể đ ạ ự đ ạ ă ủ ạ ế ơ ạ ả ị đ ạ ọ ạ ẽ
c nh ng cách thích h p áp d ng vào bài làm c a mình
L i k t:ờ ế
Nhìn chung l i, ạ để làm t t m t bài v n ngh luân, chúng ta ph i thành th o nhi u thao tác, ph i n m v ng các k n ng trong quá trình xây d ng, tri n khai thành ố ộ ă ị ả ạ ề ả ắ ữ ĩ ă ư ể
m t bài v n Công vi c này òi h i nhi u công phu rèn luy n, th c hành qua t ng bộ ă ệ đ ỏ ề ệ ự ừ ước.Trên ây là m t s kinh nghi m mà t chúng tôi t p h p l i đ ộ ố ệ ổ ậ ợ ạ đượ ừc t sách
v ở đọ được c và kinh nghi m th c t mong r ng s h tr cho các b n trong quá trình làm bài Nên hi u bài v n hay xu t phát t c m xúc chân th t, t kh n ng ệ ự ế ằ ẽ ỗ ợ ạ ể ă ấ ừ ả ậ ừ ả ă
hi u và c m th c a các b n Nh ng cách trên ch ph n nào giúp b n i úng hể ả ụ ủ ạ ữ ỉ ầ ạ đ đ ướng trong quá trình làm bài ch không ph i là công th c chung cho m t bài v n.ứ ả ứ ộ ă
V n d ng phậ ụ ương pháp khéo léo cùng v i ki n th c v ng vàng b n v n có th làm t t m t bài v n mà không c n ph i có n ng khi u b m sinh, ớ ế ứ ữ ạ ẫ ể ố ộ ă ầ ả ă ế ấ đừng than v n và ả cho r ng không có n ng khi u thì không làm v n ằ ă ế ă được b n nhé!ạ
(s u t m và gi i thi u:dunghoi)ư ầ ớ ệ
03-12-2012, 08:22 AMMr.Th ngắ
Công th c làm v n ngh lu nứ ă ị ậ
Trong th làm v n ngh lu n thì 2 môn Ch ng Minh và Gi i Thích là n n t ng cho các lo i còn l i Binh lu n hay Phân tích th c ch t c ng là s k t h p pha tr n ể ă ị ậ ứ ả ề ả ạ ạ ậ ự ấ ũ ự ế ợ ộ
gi a Ch ng Minh và Gi i Thích Khi Phân tích thì ph n gi i thích n ng h n ch ng minh, khi Bình lu n thì ph n ch ng minh n ng h n gi i thích Do ó, n m rõ ữ ứ ả ầ ả ặ ơ ứ ậ ầ ứ ặ ơ ả đ ắ
phương pháp Ch ng Minh và Gi i Thích s giúp cho vi c làm v n tr nên d dàng h n.ứ ả ẽ ệ ă ở ễ ơ
Ngày trước, có m t th y mà tôi r t n tr ng ã d y cho chúng tôi bí quy t làm v n d a vào các công th c có s n nay xin trình bày s lộ ầ ấ ể ọ đ ạ ế ă ự ứ ẵ ơ ượ ạc l i kinh nghi m ó choệ đ các b n còn ang i h c tham kh o thêm, ch c ch n v i các công th c này b n không ph i lo l ng ạ đ đ ọ ả ắ ắ ớ ứ ạ ả ắ đến vi c không tìm ra ý tệ ưởng vi t v n n a, mà b n ch còn ế ă ữ ạ ỉ
ph i lo ch n l c, s p x p các ý tả ọ ọ ắ ế ưởng c a mình tìm ủ được
C b n c a phơ ả ủ ương pháp này là các công th c d nh , d a vào các công th c này mà ngứ ễ ớ ự ứ ười vi t có th tìm ý, xây d ng khung ý tế ể ự ưởng d i dào cho bài vi t.ồ ế Làm v n ai c ng bi t có 3 ph n M bài - Thân bài - K t Lu nă ũ ế ầ ở ế ậ
1 M bài: là chìa khóa cho toàn b bài v n, ph n m bài g m có 3 ph n:ở ộ ă ầ ở ồ ầ
G i - ợ Đưa - Báo : t c là G i ý ra v n ứ ợ ấ đề ầ c n làm - sau khi g i thì ợ ĐƯA v n ấ đề ra - cu i cùng là BÁO - t c là ph i th hi n cho bi t mình s làm gì.ố ứ ả ể ệ ế ẽ
Khó nh t là ph n g i ý d n d t v n ấ ầ ợ ẫ ắ ấ đề, có 3 c p /6 l i ặ ố để ả gi i quy t nh sau:ế ư
Tương đồng / tương ph n : ả đưa ra m t v n ộ ấ đề ươ t ng t /ho c trái ngự ặ ượ đểc liên tưởng đế ấ đề ần v n c n gi i quy t, sau ó m i t o móc n i ả ế đ ớ ạ ố để ĐƯA v n ấ đề ra, cách này thường dùng khi c n CM-GT-BL v câu nói, t c ng , suy ngh ầ ề ụ ữ ĩ
Xu t x / ấ ứ đại ý: d a vào thông tin xu t x / ự ấ ứ đạ để ưi ý d a v n ấ đề ra, cách này thường dùng cho tác ph m/tác gi n i ti ngẩ ả ổ ế
Trang 42 Minh: M t - Không - Giai - Th i - L aặ ờ ứ