chăn nuôi bò thịt

Cấu trúc căn bản của nhũ tuyến và các giai đoạn phát triển với quá trình sản xuất sữa ra ngoài, có một vai trò quan trọng trong năng suất cho sữa của gia súc.. Trong giai đoạn này là sự

CHĂN NUÔI TRÂU,

BÒ

CHƯƠNG 3: SỰ SẢN XUẤT VÀ KHAI THÁC

SỮA

I NGUYÊN LÝ:

 Sự cho sữa là một chức năng của loài động vật

có vú Cấu trúc căn bản của nhũ tuyến và các

giai đoạn phát triển với quá trình sản xuất sữa ra ngoài, có một vai trò quan trọng trong năng suất cho sữa của gia súc Thành phần hóa học của sữa và phương pháp vắt sữa đều có ý nghĩa lớn trong việc chế biến sản phẩm của sữa và mang lại hiệu quả kinh tế cao Do vậy nắm vững

những nguyên lý trên sẽ giúp chúng ta nâng cao

sự sản xuất và khai thác sữa gia súc

a Bao tuyến: Là nơi tạo ra sữa

II CẤU TẠO VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NHŨ TUYẾN:

1.Cấu tạo của nhũ

b Hệ thống ống dẫn:

 Bao gồm một loạt các xoang và các ống phức tạp khởi điểm từ bao tuyến đến ống dẫn nhỏ, ống dẫn vừa, ống dẫn lớn, bễ sữa của bầu vú, núm

vú và cuối cùng là

c Các ph n ph : Các ph n ph : ầ ầ ụ ụ

Bao g m ồ

Bao g m ồ

• T bào bi u mô c T bào bi u mô c ế ế ể ể ơ ơ

• Màng nông, màng sâu, mô liên k t và mô Màng nông, màng sâu, mô liên k t và mô ế ế

m bao b c toàn b tuy n vú ỡ ọ ọ ế

m bao b c toàn b tuy n vú ỡ ọ ọ ế

• H th ng mao m ch H th ng mao m ch. ệ ố ệ ố ạ ạ

• H th ng th n kinh H th ng th n kinh ệ ố ệ ố ầ ầ

a Giai đoạn bào thai:

 Sự phát triển này tương tự ở

các loài gia súc

 Vd: Bò Giai đoạn bào thai ở

tháng thứ 6 thì nhũ tuyến phát triển một cách tương đối hoàn chỉnh về mặt cấu trúc.

b Giai đoạn từ khi sau sinh

cho đến dậy thì:

 Bầu vú phát triển tương đương với sự

phát triển của cơ thể và dần dần bầu vú

có hình dạng trưởng thành Trong giai

đoạn này là sự phát triển của mô liên kết,

mô mỡ và sự gia tăng một ít tế bào tiết

c Giai đoạn tuổi dậy thì:

 Sự phát triển của bầu vú diễn ra rõ rệt trong giai đoạn này để thích ứng với

chức năng chuẩn bị có mang của gia

súc Các kích thích tố quan trọng liên quan đến sự dậy thì bao gồm: FSH, LH, Estrogen,Progesteron, Sự phát triển

này do ảnh hưởng trực tiếp của hai kích thích tố chính là Estrogen và

Progesteron

d Giai đoạn mang thai

 Trong giai đoạn này

e Giai đoạn cho sữa và khô

sữa:

 Tế bào tiết tiếp tục

gia tăng nhưng

3 Ảnh hưởng của kích thích

tố trên sự phát triển của nhũ tuyến:

 Kích thích sự phát triển và dần dần hoàn chỉnh chức năng của nhũ tuyến

 Kích thích tố của noãn sào bao gồm:

Estrogen và Progesteron Estrogen, kích

thích sự phát triển của hệ thống ống dẫn Progesteron, chịu trách nhiệm của nang

sữa trên tất cả các loài Các kích thích tố não thùy có tầm quan trọng với sự điều

khiển các kích thích tố của noãn sào

 Kích thích tố não thùy trước có ảnh

hưởng đến vấn đề nâng suất sữa Sự thành thục của trâu bò phải gồm cả tầm vóc và tích dục hai yếu tố này

liên quan chặt chẽ với nhau Qua một chu kỳ lên giống thì bầu vú và các cơ quan sinh dục phát triển thêm tiến

dần đến sự hoàn chỉnh, do đó những lần lên giống đầu tiên người ta chưa cho phối giống ngay

III SỰ CHO TIẾT

SỮA

Bao gồm 2 quá trình

1 Sự sinh sữa

2 Sự thải sữa

1 Sự sinh sữa

 Khi trâu, bò mang thai cán cân bình quân

estrogen và protesteron làm cho bầu vú phát triển, nhưng chúng không cho phép sữa được tạo ra Điều này cho thấy rằng nhau thai một vai trò quan trọng trong cán cân quân bình

này Khi gia súc đẻ nhau thai được tống ra

ngoài, sữa được tạo ra dưới tác dụng của kích thích tố LTH (prolactin) Kích thích tố này khởi động cho một quá trình tạo sữa và cũng chính

2 Sự thải sữa

 Sự bú, vắt sữa bằng tay hay bằng máy, về mặt vật lí học thì nó có thể tạo ra một áp suất ở bề của núm vú và

như thê sữa sẽ được di chuyển từ bên trong bầu vú đi ra ngoài Tuy nhiên sự thải sữa là một phản xạ sinh học có điều kiện Phản xạ được chi phối bởi thần kinh và kích thích tố

 Sự bú hay vắt sữa sẽ kích thích bầu vú tạo ra những

khoái cảm đối với gia súc.Các xung động này được

truyền về não thùy sau và não thùy sau sẽ tiết ra

oxytocin Nó sẽ được đưa và máu và chuyển đến bầu vú kích thích các biểu mô và cơ trơn co thắt để đẩy sữa ra ngoài Những xung động thần kinh này không những

kích thích não thùy sau tiết ra oxytocin mà chúng còn

kích thích não trước tiết ra LTH, STH, ACTH để kích thích sự tạo ra sữa Do vậy sự thải sữa và tiết sữa là hai quá trình có thể xảy ra đồng thời hay riêng biệt ADH cũng

 các biện pháp nâng cao năng suất khai thác sữa:

 - Nuôi dưỡng gia súc đầy đủ về mặt dưỡng chất.

 - Phối giống hợp lý đảm bảo sự thành thục về thể trọng và tính dục.

 - Luyện tập bầu vú trong giai

đoạn gia súc còn tơ.

 Các biện pháp để khai thác sữa một cách có hiệu quả

 - Củng cố và phát triển phản xạ thải sữa có điều kiện.

 - Tạo điều kiện cho gia súc quen với kỹ thuật vắt sữa, người vắt, nơi vắt, giờ vắt sữa cố định Trường hợp gia súc có tính bảo thủ ta cần tập cho gia súc làm quen với những kỹ thuât, tác động dần dần rồi hãy bỏ tập tính

như: vắt sữa có bê, nghé đứng bên cạnh, cần có bê

nghé thúc vú,…

 - Tạo điều kiện ngoại cảnh thoải mái, dễ chịu cho gia

súc

 - Tránh đánh đập gia súc làm cho gia súc sợ hãi, ồn ào, chọc phá gia suc gây xáo trộn trong đàn,…

 Trong những trường hợp vì lý do nào đó mà bầu sữa

chứa đầy ấp sữa nhưng gia súc không cho sữa, ta có

thể dùng oxytocin để kích thích thải sữa Tuy nhiên cần

IV CÁC PHƯƠNG TIỆN KHAI THÁC SỮA.

 Vắc sữa bằng tay thực hiện khi áp lực trong

bầu vú đạt đến mức tối đa và lúc ấy chúng ta

có thể đạt được mức độ vắt sữa nhanh

 Việc vắt sữa bằng tay đạt được năng suất cao

hay thấp, chậm hay nhanh hoàn toàn phụ

thuộc vào người vắt sữa như sự hiểu biết, sức khỏe, lực vắt và cũng như kỹ thuật vắt

 Trong khi vắt sữa, điều tối quan trọng là người

vắt phải đảm bảo vệ sinh cho con gia súc, cho mình và cho cả sản phẩm sữa có 2 cách vắt

2 Vắt sữa bằng máy

( Machine milking)

 Việc vắt sữa bằng máy có một lịch sử tương đối dài, nó bắt đầu ở Châu Âu Tuy nhiên vắt sữa bằng máy phải đến đầu thế kỷ 20 mới phát triển mạnh Ở các nước đang phát triển hiện nay, việc

áp dụng vắt sữa bằng máy hay không còn tùy thuộc vào các yếu tố:

• Việc vắt sữa bằng máy

giúp tăng năng suất, bảo

đảm được vệ sinh sữa, tuy vậy việc đầu tư tương đối lớn

 Có nhiều hệ thống vắt sữa bằng máy

nhìn một cách tổng quát có thể chia làm

2 loại: Máy vắt sữa cho riêng từng bò

một Máy vắt sữa kết lại thành hệ thống

từ 10 – 15 – 20 bò, do vậy gia súc được vắt sữa trong các chuồng vắt sữa riêng biệt (milking parlor) và vắt sữa cùng

một lúc, trong trường hợp này sữa được vắt ra đo đạt rồi được truyền vào theo đường ống, cho vào thùng lạnh trữ sữa

3 Vắt sữa bằng robot (Robot

milking)

 Trong thập niên 90 các thử nghiệm

và ứng dụng vắt sữa bằng robot đã được thực hiện ở các nước phát triển

ở Châu Âu và Mỹ Trong hệ thống

này bò sữa được nuôi đi lại tự do

trong chuồng nhưng cho ăn tại ô

chuồng và bò khi cần vắt sữa thì bò

tự do đến nơi robot để được vắt sữa

 Qui mô của đàn gia súc: Nếu qui mô đàn lớn thì vắt sữa bằng máy có ưu thế

 Một hệ thống chăn nuôi công nghiệp hoàn chỉnh

 Khả năng đầu tư của xí nghiệp

 Tình trạng nhân công trong cơ sở

chăn nuôi ( Giá cả và khả năng tận dụng của lao động)

 Vào năm 2000, một robot có khả năng vắt sữa cho đàn bò từ 60 –

80 con có năng suất hằng ngày là 15- 30 kg sữa Yêu cầu để phát

triển hệ thống này là có nguồn

vốn đầu tư lớn, bò sữa được

công nghiệp và tiêu chuẩn hóa

( tầm vóc, hiền lành, thích nghi

với điều kiện công nghiệp,…) và

V NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHO SỮA Ở TRÂU

 - Bầu vú của trâu kém phát triển

hơn bầu vú của bò.

 - Cơ vòng đầu vú của trâu có trọng lực mạnh hơn ở bò.

 -Năng suất sữa ở trâu thấp hơn sữa bò Tuy nhiên, chất lượng sữa ở trâu cao hơn ở bò.

khắt khe hơn ở bò trong quá trình thải sữa.

là có năng suất thấp hơn Tuy vậy bù vào đó sữa trâu có thể cho giá trị dinh dưỡng cao

hơn sữa bò và từ đó chế biến các loại phó

mát đặc biệt như Cheddar cheese và

Mozzarella cheese ở Mỹ và Ý có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao hơn nhiều so với phó mát làm từ sữa bò

BÀI BÁO CÁO CỦA NHÓM ĐẾN ĐÂY LÀ

HẾT