dôt bien so luong nst

Dị bội Aneuploide... Dị bội Aneuploide... Dị bội Aneuploide... Thể đa bộiCơ chế:  Bộ NST của tế bào không phân ly trong quá trình giảm phân... Tế bào sinh dưỡng có bộ NST là 3n.. Tế bà

ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG

NHIỄM SẮC THỂ

3 n 2n­2 )

2n+2 

4 n

II. Các d ng đ t bi n s  l ạ ộ ế ố ượ ng 

NST

D  B I Ị Ộ (aneuploide)

ĐA B I  Ộ CÙNG NGU N Ồ (allpolyploid)

ĐA B I Ộ  KHÁC NGU N Ồ (autopolyploid)

CÁC D NG Đ T  Ạ Ộ

BI N Ế

 S  L Ố ƯỢ NG NST

ĐA B I Ộ (polyploide)

Đ T BI N S  L Ộ Ế Ố ƯỢ NG NHI M S C TH Ễ Ắ Ể

Khái niệm

1 Dị bội (Aneuploide)

      Đ nh nghĩa ị :    Là hi n t ệ ượ ng s  l ố ượ ng m t hay  ộ

m t vài c p NST t ộ ặ ươ ng đ ng b  thay đ i ồ ị ổ

    Phân lo i ạ : g m: ồ

Th  không (2n – 2): thi u c  hai chi c c a  ể ế ả ế ủ

m t c p NST nào đó, phát tri n t  h p t   ộ ặ ể ừ ợ ử

đ ượ c t o ra trong quá trình th  tinh c a 2  ạ ụ ủ

giao t  b t th ử ấ ườ ng (n – 1), h p t  này có b   ợ ử ộ

NST (2n – 2) Các  th  khuy t  ể ế

nhi m liên quan 7  ễ NST khác nhau   3  ở

b  gen lúa mì  ộ (A,B,C) cho các 

hi u qu  di truy n  ệ ả ề khác nhau đ i v i  ố ớ

2A

5A 5B 7A 7B

4B 3B

2B

6B 6C 7C 5C

4C 3C

2C

bình 

th ườ ng

 Th  m t(monoploid) (2n ­ 1): Thi u m t NST  ể ộ ế ộ

c a m t c p NST nào đó, phát tri n t  h p t   ủ ộ ặ ể ừ ợ ử

đ ượ c t o ra trong quá trình th  tinh c a giao  ạ ụ ủ

t  bình th ử ườ ng (n) v i giao t  b t th ớ ử ấ ườ ng (n –  1), h p t  này mang b  NST (2n – 1) ợ ử ộ

     Ví d :   loài ong m t có 2n=32, trong t  bào  ụ Ở ậ ế

xoma có 16 c p NST t ặ ươ ng đ ng, c  th  có m t  ồ ả ể ộ trong 16 c p đó mà t i đó ch  có 1 NST (2n–1=31)  ặ ạ ỉ

là th  m t nhi m.  ể ộ ễ

   Đ t bi n th  m t nhi m   ng ộ ế ể ộ ễ ở ườ i: bi u hi n h i  ể ệ ộ

ch ng Turner (ch  có 1 NST X) ứ ỉ

1 Dị bội (Aneuploide)

 Th  ba (triploid) ( 2n + 1): tăng  ể

thêm 1 NST   m t c p NST nào  ở ộ ặ

đó, phát tri n t  h p t  đ ể ừ ợ ử ượ c t o  ạ

ra trong quá trình th  tinh c a  ụ ủ

giao t  bình th ử ườ ng (n) v i giao  ớ

t  không bình th ử ườ ng  (n+1). 

H p t  này mang b  NST (2n+1).  ợ ử ộ

1 Dị bội (Aneuploide)

Th  b n (tetraploid) (2n+2): tăng thêm 2  ể ố

NST   m t c p NST nào đó, phát tri n t  h p  ở ộ ặ ể ừ ợ

t  đ ử ượ c t o ra trong quá trình th  tinh c a 2  ạ ụ ủ giao t  b t th ử ấ ườ ng (n+1). H p t  này mang b   ợ ử ộ NST (2n+2). 

1 Dị bội(Aneuploide)

C  ch  phát sinh ơ ế :

   S   r i  lo n  phân  ly  c a  m t  hay  ự ố ạ ủ ộ

m t s  c p NST trong gi m phân t o  ộ ố ặ ả ạ giao t  th a hay thi u m t ho c vài  ử ừ ế ộ ặ NST.

  Các giao t  này k t h p v i các giao  ử ế ợ ớ

t   bình  th ử ườ ng  t o  ra  các  th   l ch  ạ ể ệ

b i ộ

1 Dị bội(Aneuploide)

C  ch  phát sinh ơ ế :

2n 2n

 C  ch  phát sinh: ơ ế

n+1n­1nn

- Trong gi m phân ả

n+1n+1n­1n­1

P:  2n  x 2n       G:        

          F1:

•   S  không phân li còn có th  x y ra   c p  ự ể ả ở ặ nhi m s c th  gi i tính gây ra các d ng: ễ ắ ể ớ ạ

Trứng Tinh trùng

 Do tác nhân v t lý (tia phóng x ,nhi t đ …), hóa  ậ ạ ệ ộ

h c (5BU, colchicine,…) c a môi tr ọ ủ ườ ng trong 

ho c bên ngoài c  th ặ ơ ể

  Do r i lo n sinh lí, sinh hóa n i bào.  ố ạ ộ

 => Làm c n tr  s  phân li bình th ả ở ự ườ ng c a m t  ủ ộ hay m t vài c p NST ộ ặ

1 Dị bội (Aneuploide)

 H u qu : ậ ả

S  tăng hay gi m m t hay m t vài c p  ự ả ộ ộ ặ NST m t cách khác th ộ ườ ng đã làm m t cân  ấ

b ng c a toàn b  h  gen nên các th  l ch  ằ ủ ộ ệ ể ệ

b i th ộ ườ ng không s ng đ ố ượ c hay gi m s c  ả ứ

s ng, gi m kh  năng sinh s n tùy loài ố ả ả ả

   ng Ở ườ i: đ t bi n s  l ng NST gây ra  ộ ế ố ượ

nh ng h u qu  nghiêm tr ng ữ ậ ả ọ

1 Dị bội (Aneuploide)

♣ Th  d  b i   NST th ể ị ộ ở ườ ng: h i ch ng DOWN  ộ ứ (3 NST 21) : c  ng n, gáy r ng và d t, m t  ổ ắ ộ ẹ ắ

x ch, lông mi ng n và th a, l ế ắ ư ưỡ i dài và dày,  ngón tay ng n, si đ n, vô sinh.  ắ ầ

1 Dị bội (Aneuploide)

Tuổi mẹ Tỉ lệ % trẻ sơ sinh mắc bệnh Down

S  tăng t  l  tr  m i sinh m c b nh Down theo tu i ng ự ỉ ệ ẻ ớ ắ ệ ổ ườ i m ẹ

♀

­ C p NST 23  ặ

có 3 NST là  XXY

­  Nữ, bu ng tr ng  ồ ứ

và d  con không  ạ phát tri n, r i lo n  ể ố ạ kinh nguy t, khó có  ệ con

­  Nữ, lùn, c  ng n,  ổ ắ không có kinh 

nguy t,  si đ n ệ ầ

­  Nam, b  b nh mù  ị ệ màu, thân cao, chân  tay dài, si đ n và  ầ

th ng vô sinh ườ

Kiểu nhân Công thức

NST

Hội chứng lâm sàng

Tần số gặp

Kiểu hình

47,+21 2n+1 Down 1/700 Tay ngắn với bàn tay to, khớp

lỏng,trí khôn đần, đầu to, mặt tròn, mồm loe lưỡi dài

47,+13 2n+1 Pattau 1/200000 Đần, điếc , teo cơ, sứt môi, tim

dị dạng gót lồi to.

47,+18 2n+1 Edward 1/8000 Dị dạng bẩm sinh ở nhiều cơ

quan, đần, 90% chết từ tháng

thứ 6 sau khi sinh.

45,X 2n-1 Turner 1/2500 Nữ vô sinh, cơ quan sinh dục

chậm phát triển , lùn, da cổ nhăn nheo, dị dạng tim mạch,

Klinefelter 1/500 Nam vô sinh, tinh hoàn bé,

mang nhiều đặc tính của cơ thể

nữ.

47,XXX 2n+1 Siêu nữ 1/700 Nữ vô sinh, bình thường về các

đặc tính khác.

 Đ nh nghĩa ị : Trong th  đa b i, b   ể ộ ộ

NST c a t  bào sinh d ủ ế ưỡ ng là m t  ộ

  Th ng g p nhi u   th c v t. Có  ườ ặ ề ở ự ậ

đ n 50% các loài th c v t hi n nay là  ế ự ậ ệ

nh ng loài đa b i ữ ộ

  Đ i v i đ ng v t hi m x y ra hi n  ố ớ ộ ậ ế ả ệ

t ng đa b i, vì qua gi m phân đ u  ượ ộ ả ề cho ra các giao t  m t cân b ng v  b   ử ấ ằ ề ộ nhi m s c th , do đó s  t o ra các  ễ ắ ể ẽ ạ

giao t  kém s c s ng ho c ch t ử ứ ố ặ ế

C  ch  phát sinh: ơ ế

 C  ch  phát sinh: ơ ế

 Trong quá trình gi m phân, sau khi b  NST đã  ả ộ nhân đôi thành các NST kép, nh ng thoi vô s c  ư ắ không đ ượ c hình thành nên t o các giao t  có 2n ạ ử

 S  k t h p gi a giao t  2n v i giao t  n bình  ự ế ợ ữ ử ớ ử

th ườ ng cho h p t  3n (th  tam b i) ợ ử ể ộ

 Đ t bi n n u x y ra vào giai đo n s m c a h p  ộ ế ế ả ạ ớ ủ ợ

t  trong l n nguyên phân đ u tiên t o nên h p t   ử ầ ầ ạ ợ ử 4n (th  t  b i).N u hi n t ể ứ ộ ế ệ ượ ng này x y ra   đ nh  ả ở ỉ sinh tr ưở ng c a m t cành cây thì s  t o nên cành  ủ ộ ẽ ạ

t  b i trên cây l ứ ộ ưỡ ng b i ộ

2 Đa bội (Polyploide)

2 Thể đa bội

Cơ chế:

 Bộ NST của tế bào không phân ly trong

quá trình giảm phân

Đ c đi m: ặ ể

-C  th  đa b i có t  bào  ơ ể ộ ế

to, c  quan sinh d ơ ưỡ ng 

T ng d n ă ầ

L n d n ớ ầ

. Đ T BI N ĐA B I Ộ Ế Ộ

   Khái ni m và c  ch  phát sinh th  t  đa b i ệ ơ ế ể ự ộ

    C  ch  phát sinh: ơ ế

Loài A AA

A

Loài A AA

AA

AAA (3n)

Th  tam  ể

b i b t th ộ ấ ụ (đa b i l ) ộ ẻ

Loài AAAAA

Loài AAAAA

AAAA (4n)

Th  t  b i  ể ứ ộ

h u th   ữ ụ (đa b i ch n) ộ ẵ

Đ T BI N ĐA B I Ộ Ế Ộ  

Khái ni m và c  ch  phát sinh th  d  đa  ệ ơ ế ể ị

b i ộ

Loài A AA

A

Loài B BB

Cơ chế phát sinh thể dị đa bội

Kiểu nhân Tên gọi

 Đa b i hóa cùng ngu n (autopolyploid): ộ ồ

­ Đ nh nghĩa:  ị đa b i cùng ngu n (t  đa  ộ ồ ự

b i) là: hi n t ộ ệ ượ ng tăng b  s  NST đ n  ộ ố ơ

b i có cùng m t ngu n g c trong  m t t   ộ ộ ồ ố ộ ế bào.

2 Đa bội (Polyploide)

Đa b i hóa khác ngu n ( d  đa b i ) ộ ồ ị ộ

-Đa b i hóa khác ngu n là hi n t ộ ồ ệ ượ ng làm  gia tăng s  b  NST đ n b i c a 2 loài khác  ố ộ ơ ộ ủ nhau trong m t t  bào ộ ế

- Lo i đ t bi n này ch  đ ạ ộ ế ỉ ượ c phát sinh   các  ở con lai khác loài. Các loài th c v t có h   ự ậ ọ

hàng thân thu c đôi khi có th  giao ph n  ộ ể ấ

v i nhau cho ra con lai có s c s ng nh ng  ớ ứ ố ư

b t th  (không có kh  năng sinh s n) ấ ụ ả ả

-N u   con lai x y ra đ t bi n đa b i làm  ế ở ả ộ ế ộ

tăng g p đôi s  l ấ ố ượ ng c  hai b  NST c a  ả ộ ủ

hai loài khác nhau thì s  t o ra th  d  đa  ẽ ạ ể ị

b i.  ộ

2 Đa bội (Polyploide)

  Đa b i hóa khác ngu n: ộ ồ

Qu  c a cây lai ả ủ

C  c i v i c i b p ủ ả ớ ả ắ

2 Đa bội (Polyploide)

2 Đa bội (Polyploide)

Lúa mì l ng b i  ưỡ ộ lúa mì l ng b i ưỡ ộ

  Năm 1920, nhà nghiên c u di truy n t  bào  ứ ề ế

ng i Nga là Kperchenko đã lai c i c  (Raphanus  ườ ả ủ sativus) có 2n = 18 v i loài c i Brassica oleracea  ớ ả

có 2n = 18 t o ra gi ng c i m i t  b i 4n = 36  ạ ố ả ớ ứ ộ

Đem x  lý bông lai v i coxixin thì đã thu d c  ử ớ ượ

bông lai t  b i 4n = 52 h u th ứ ộ ữ ụ

Th  đa b i l  không có  ể ộ ẻ

kh  năng sinh giao t   ả ử

bình th ườ ng nên các th   ể

đa b i l  đ u b t th   ộ ẻ ề ấ ụ

Ng ườ i ta  ng d ng đi u  ứ ụ ề

này đ  t o ra gi ng cây  ể ạ ố

tr ng cho qu  to và không  ồ ả

h t (d a h u, chu i…) ạ ư ấ ố

2 Đa bội (Polyploide)

  Ngoài ra, đ t bi n đa  ộ ế

NG D NG

  T o ra các gi ng cây tr ng có năng su t cao.ạ ố ồ ấ

  T o ra các lo i qu  không h t.ạ ạ ả ạ

NG D NG C A ĐA B I TH

D A H U TAM B I Ư Ấ Ộ

b Tế bào sinh dưỡng có bộ NST là 3n.

c Tế bào sinh dưỡng thiếu một NST trong

bộ NST

d Cả a và c.

C NG  Ủ CỐ

4. H i ch ng Down x y ra do đâu ? ộ ứ ả

A. S  không phân ly c a c p NST 21 ự ủ ặ

6. Tìm câu phát bi u sai: ể

A.   Tr ng h p b  NST l ng b i b  th a ho c thi u  ườ ợ ộ ưỡ ộ ị ừ ặ ế

m t ho c vài NST đ c g i là d  b i th   ộ ặ ượ ọ ị ộ ể

phân ly   k  sau c a quá trình gi m phân ở ỳ ủ ả

E.   S  không phân ly c a m t c p NST x y ra   t   ự ủ ộ ặ ả ở ế bào sinh d ng s  làm cho t t c  các t  bào sinh  ưỡ ẽ ấ ả ế

d ng và sinh d c đ u b  đ t bi n ưỡ ụ ề ị ộ ế

G.  C  nam và n  đ u có th  m c b nh T cn ả ữ ề ể ắ ệ ớ ơ

BÀI TẬP

7 Chọn và khoanh tròn câu trả lời đúng :

7.1/ Cơ thể 3n là thể gì ?

a, Thể một nhiễm b, Thể tam nhiễm c, Thể đa bội d, Thể dị bội

7 2/ Nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua dấu hiệu nào ?

a, Kích thước của các cơ quan sinh dưỡng và sinh sản

b, Hình dạng của các cơ quan sinh dưỡng và sinh sản

c, Hình thái của các cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản

d, Câu a và b đúng

7 3/ Thể đa bội hình thành do nguyên nhân nào ?

a, Di truyền

b, Rối loạn nguyên phân hoặc giảm phân không bình thường

c, Rối loạn hoạt động sinh lí của cơ thể

d, Cả 3 đáp án trên đều đúng

Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một

số cặp NST bị thay đổi về số lượng