Tiết 4 Ngữ văn 7 Liên kết trong văn bản

- Đoạn văn trên không thể hiểu rõ đ ợc vì các sự việc rời rạc, các câu thiếu liên kết... Bố nhớ, cách đây mấy năm , mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở

Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo và các em

Giáo viên dạy: Nguyễn Thế Quyên

TrườngưTHCSưcaoưnhân

1 Tại sao lại khẳng định câu ca dao sau đây là một văn bản?

Gió mùa thu mẹ ru con ngủ

Năm canh chầy mẹ thức đủ cả năm canh.

A Có hình thức câu chữ rõ ràng

B Có nội dung thông báo đầy đủ

C Có hình thức và nội dung thông báo hoàn chỉnh

D Đ ợc in trong sách.

2 Văn bản là gì ? tính chất của văn bản?

Ví dụ

Tr ớc mặt cô giáo , con đã thiếu lễ độ với mẹ

Bố nhớ, cách đây mấy năm , mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo

sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con! Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à! Ng ời mẹ sẵn sàng

bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con

một giờ đau đớn, ng ời mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con! Thôi, trong một thời gian con đừng hôn bố.

Thảo luận nhóm(2’)

Nếu En-ri-cô ch a hiểu ý bố thì hãy cho biết vì lí

do nào trong các lí do kể d ới đây:

- Vì có câu văn ch a đúng ngữ pháp.

- Vì có câu văn nội dung ch a thật rõ ràng.

- Vì giữa các câu trong đoạn còn thiếu sự nối kết.

- Đoạn văn trên không thể hiểu rõ đ ợc vì

các sự việc rời rạc, các câu thiếu liên kết.

1 “ Tr ớc mặt cô giáo , con đã thiếu lễ

độ với mẹ Việc nh thế không bao

giờ con đ ợc tái phạm nữa En-ri-cô

của bố ạ!Sự hỗn láo của con nh một

nhát dao đâm vào tim bố vậy! Bố

nhớ, cách đây mấy năm , mẹ đã

phải thức suốt đêm, cúi mình trên

chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn

hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ,

khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể

mất con! Nhớ lại điều ấy, bố

không thể nén đ ợc cơn tức giận đối

với con Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à!

Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ?

Ng ời mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm

hạnh phúc để tránh cho con một giờ

đau đớn, ng ời mẹ có thể đi ăn xin

để nuôi con, có thể hi sinh tính

mạng để cứu sống con!”

(Mẹ tôi)

2 Tr ớc mặt cô giáo , con đã thiếu

lễ độ với mẹ Bố nhớ, cách

đây mấy năm , mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi

nghĩ rằng có thể mất con! Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à! Ng ời

mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn, ng ời mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con! Thôi, trong một thời gian con đừng hôn bố

1 “ Tr ớc mặt cô giáo , con đã thiếu lễ độ

với mẹ Việc nh thế không bao giờ con đ

ợc tái phạm nữa En-ri-cô của bố ạ!Sự

hỗn láo của con nh một nhát dao đâm vào

tim bố vậy! Bố nhớ, cách đây mấy năm ,

mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên

chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển

của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức

nở khi nghĩ rằng có thể mất con! Nhớ lại

điều ấy, bố không thể nến đ ợc cơn tức

giận đối với con Hãy nghĩ xem, En-ri-cô

à! Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ?Ng

ời mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh

phúc để tránh cho con một giờ đau đớn,

ng ời mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có

thể hi sinh tính mạng để cứu sống con!”

(Mẹ tôi)

2 Tr ớc mặt cô giáo , con đã thiếu

lễ độ với mẹ Bố nhớ, cách

đây mấy năm , mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi

nghĩ rằng có thể mất con! Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à! Ng ời

mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn, ng ời mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con! Thôi, trong một thời gian con đừng hôn bố

+ Đoạn 1: Dễ hiểu hơn vì thứ

tự các sự việc xảy ra ở đoạn

này diễn ra 1 cách tự nhiên

hợp lý, giữa các câu trong

đoạn có sự nối kết chặt chẽ với

nhau

+ Đoạn 2: Không thể hiểu

rõ đ ợc vì các sự việc rời rạc, các câu thiếu nối kết

Tr ớc mặt cô giáo con đã thiếu lễ độ với mẹ Đó là

điều bố rất tức giận con Bố mong từ nay trở đi

con đừng bao giờ đ ợc tái phạm nữa Bởi vì bố biết

mẹ con rất th ơng yêu con Bố nhớ cách đây mấy năm , mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên

chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con,

quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng

có thể mất con Ng ời mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn, ng ời

mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con Chính vì vậy trong thời

gian này con đừng hôn bố.

- Các ý , các câu sắp xếp theo trình tự hợp

lí , cùng h ớng một đề tài, chủ đề nhất

định.

=> Liên kết về nội dung

Đoạn văn

Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ

biết thế nào là không ngủ đ ợc Giấc ngủ đến với con dễ dàng nh uống một li sữa, ăn một cái kẹo G ơng mặt thanh thoát của đứa trẻ tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại nh đang mút kẹo.

1

2

3

1 Một ngày kia, còn xa lắm,

ngày đó con sẽ biết thế

nào là không ngủ đ ợc

Còn bây giờ giấc ngủ đến

với con dễ dàng nh uống

một li sữa, ăn một cái

kẹo G ơng mặt thanh

thoát của con tựa nghiêng

trên gối mềm, đôi môi hé

mở và thỉnh thoảng chúm

lại nh đang mút kẹo.

(Cổng tr ờng mở ra)

2 Một ngày kia, còn xa

lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ đ ợc(1) Giấc ngủ đến với con dễ dàng nh uống một li sữa, ăn một cái kẹo(2).G ơng mặt thanh thoát của đứa trẻ tựa nghiêng trên gối mềm,

đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại nh

đang mút kẹo(3).

“Còn bây giờ” và “con” làm ph ơng tiện liên kết câu=>liên

kết về ph ơng tiện ngôn ngữ

Ghi nhớ:

Liên kết là một trong những tính chất quan

trọng nhất của văn bản, làm cho văn bản trở nên

có nghĩa, dễ hiểu.

Để văn bản có tính liên kết, ng ời viết (ng ời

nói)phải làm cho nội dung câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau; đồng thời, phải biết kết nối các câu, các đoạn đó bằng những ph

ơng diện ngôn ngữ(từ, câu …) thích hợp ) thích hợp.

Bài tập trắc nghiệm:

Vì sao các câu thơ sau đây không tạo thành một đoạn thơ hoàn chỉnh?

Ngày xuân con én đ a thoi,

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu m ơi

Long lanh đáy n ớc in trời

Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng

Sè sè nắm đất bên đàng

Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh.

A.Vì chúng không vần với nhau

B Vì chúng có vần nh ng gieo không đúng luật

C Vì chúng có vần nh ng các ý không liên kết với nhau.

D Vì các câu thơ ch a đủ một ý trọn vẹn

1 Bài tập 1/18: Sắp xếp những câu văn d ới đây theo một thứ tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn có tính liên kết chặt chẽ.

(1)Một quan chức của thành phố đã kết thúc buổi lễ phát th ởng

nh sau:

(2)Và ông đ a tay chỉ về phía các thầy giáo, cô giáo ngồi trên các hành lang (3)Các thầy, các cô đều đứng dậy vẫy mũ, vẫy khăn

đáp lại, tất cả đều xúc động về sự biểu lộ lòng yêu mến ấy của học sinh.(4)” Ra khỏi đây, các con ạ, các con không quên gửi lời chào và lòng biết ơn đến những ng ời vì các con mà không quản bao mệt nhọc, những ng ời đã hiến cả trí thông minh và lòng dũng cảm cho các con, những ng ời sống và chết vì các con, và họ đây này!”(5)Nghe lời kêu gọi cảm động, đáp ứng

đúng những tình cảm của mình, tất cả học sinh đều đứng dậy, dang tay về phía các thầy , các cô

1 Bài tập 1/18:

(1)Một quan chức của thành phố đã kết thúc buổi lễ phát th ởng

nh sau:

4)” Ra khỏi đây, các con ạ, các con không quên gửi lời chào và lòng biết ơn đến những ng ời vì các con mà không quản bao

mệt nhọc, những ng ời đã hiến cả trí thông minh và lòng dũng cảm cho các con, những ng ời sống và chết vì các con, và họ

đây này!” (2)Và ông đ a tay chỉ về phía các thầy giáo, cô giáo ngồi trên các hành lang (5)Nghe lời kêu gọi cảm động, đáp

ứng đúng những tình cảm của mình, tất cả học sinh đều đứng dậy, dang tay về phía các thầy , các cô (3)Các thầy, các cô đều

đứng dậy vẫy mũ, vẫy khăn đáp lại, tất cả đều xúc động về sự biểu lộ lòng yêu mến ấy của học sinh

-> Liên kết về nội dung: các câu trong đoạn phải đ ợc

sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

Bài tập 2 :/19

Các câu đã có tính liên kết ch a? vì sao? Hãy chỉ ra ph ơng tiện ngôn ngữ đ ợc dùng để liên kết trong đoạn?

(2) Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đ ờng dài và hẹp

(3) Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ (4) Còn chiều nay, mẹ hiền từ của tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.

Bài tập 2 :/19

Các câu đã có tính liên kết ch a? vì sao? Hãy chỉ ra ph ơng tiện ngôn ngữ đ ợc dùng để liên kết trong đoạn?

(2) Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đ ờng dài và hẹp

(3) Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ (4) Còn chiều nay, mẹ hiền từ của tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.

=> Đoạn văn chỉ có liên kết hình thức mà ch a có sự liên kết về nội dung, ý nghĩa

Bài tập 3/19 Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống

Bà ơi! Cháu th ờng về đây, ra v ờn, đứng d ới gốc na, gốc ổi mong tìm lại hình bóng

của và nhớ lại ngày nào trồng

cây, chạy lon ton bên bà bảo khi nào cây có quả sẽ dành quả to nhất, ngon

nhất cho , nh ng cháu lại bảo quả to

nhất, ngon nhất phải để phần bà bà ôm cháu vào lòng , hôn cháu một cái thật kêu.

(Theo Nguyễn Thu Thủy Tiên, Những bức th đoạt giải UPU)

bà

Thế là

bà

cháu

Bà bà

cháu

Thảo luận nhóm(2’)

• “Đêm nay mẹ không ngủ đ ợc Ngày mai là

ngày khai tr ờng lớp một của con”

- Có ý kiến cho rằng sự liên kết giữa 2 câu trên hình nh không chặt chẽ vậy mà chúng vẫn đ ợc

đặt cạnh nhau trong văn bản “Cổng tr ờng mở

ra” Vậy theo em, viết nh thế có đúng không?

Hãy giải thích?

2 câu văn trên nếu tách khỏi văn bản thì có

vẻ nh rời rạc: Câu tr ớc nói về mẹ, câu sau

nói về con Nh ng đoạn văn không chỉ có 2

câu đó mà còn có câu thứ 3 đứng tiếp sau

kết nối 2 câu trên thành một thể thống nhất

làm cho toàn đoạn văn trở lên liên kết với

nhau

=> ph ơng tiện ngôn ngữ không chỉ thể hiện

qua các từ ngữ liên kết mà có khi đó là sự

phát triển liên tục về ý giữa các câu làm cho

chúng gắn bó với nhau 1 cách tự nhiên

Hướng dẫn học và làm bài ở nhà

+ Học thuộc nội dung ghi nhớ bài học.

+ Hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa.

+ Viết đoạn văn có độ dài 5 đến 7 câu theo chủ đề

về tình mẹ con ( chỉ ra tính liên kết về nội dung và

từ ngữ làm ph ơng tiện ngôn ngữ trong đoạn văn

đó.)

+ Chuẩn bị soạn bài “ Cuộc chia tay của những

con búp bê”

+ Đọc, kể tóm tắt và trả lời các câu hỏi trong SGK + Viết một đoạn văn bộc lộ những tình cảm về gia

đình của mình ( về cha , về mẹ)

Chân thành cảm

ơn thầy cô và các

em học sinh