Đề tài NCKHSPUD lớp 3

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN CÁT HẢITrờng TH&THCS HOÀNG CHÂU ======    ====== ĐỀ TÀI NGHIấN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG Sử dụng phơng pháp hoạt động nhóm để hình thành kiến thức trong môn

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN CÁT HẢI

Trờng TH&THCS HOÀNG CHÂU

======    ======

ĐỀ TÀI NGHIấN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

Sử dụng phơng pháp hoạt động nhóm để

hình thành kiến thức trong môn Luyện từ & câu cho học sinh lớp 3 trờng TH&THCS Hoàng Châu

Tỏc giả: Lờ Bớch Hảo

Chức vụ: Giỏo viờn

Đơn vị: Trường TH&THCS Hoàng Chõu

Cát Hải, tháng 02 năm 2013

MỤC LỤC

6 4 Giả thuyết nghiên cứu 5

10 3 Quy trình nghiên cứu 6

11 4 Đo lường và thu thập dữ liệu 6

12 IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 6

15 V Kết luận và khuyến nghị 8

18 VI Tài liệu tham khảo 10

II TÓM TẮT

Để giúp cho người học chiếm lĩnh kiến thức một cách tích cực, tránh thụ động,

ye lại thì phương pháp hoạt động trong nhà trường có một vai trò rất to lớn Dạy học theo nhóm đang là một trong các phương pháp tích cực nhằm hướng tới mục tiêu trên Với phương pháp này, người học được làm việc cùng nhau theo các nhóm nhỏ và mỗi thành viên trong nhóm đều có cơ hội tham gia vào nhiệm vụ đã được phân công Hơn nữa với phương pháp này học sinh thực hiện nhiệm vụ mà không cần sự giám sát trực tiếp tức thời của giáo viên

Giải pháp của tôi là “ Sử dụng phương pháp hoạt động nhóm trong việc hình thành kiến thức mới cho học sinh ở môn luyện từ và câu lớp 3 trường TH&THCS Hoàng Châu ”

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài: Mở rộng vốn từ: Gia đình; Mở rộng vốn từ: Thành thị và nông thôn Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh, nhóm thực nghiệm đã đạt kết quả học tập cao hơn so với nhóm đối chứng Điểm bài kiểm tra đầu ra của nhóm thực nghiệm có giá trị trung bình là: 6,1.; điểm bài kiểm tra đầu ra của nhóm đối chứng là 5.7 Kết quả kiểm chứng t-test cho thấy p < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Điều đó chứng minh rằng sử dụng phương pháp hoạt động nhóm trong dạy học môn Luyện từ và câu làm nâng cao kết quả học cho học sinh lớp 3 trường TH&THCS Hoàng Châu

II.GIỚI THIỆU

2.1 Hiện trạng

Trong SGK Tiếng Việt 3 ở phân môn Luyện từ và câu, việc hình thành kiến thức mới được tiến hành dưới dạng các bài tập và chủ yếu là những kênh chữ , ít hình ảnh minh hoạ kém sinh động Qua thực tế giảng dạy và dự giờ thăm lớp khảo sát trước tác động tôi thấy giáo viên thường dựa vào nội dung các bài tập trong SGK hình thành kiến thức bằng cách gợi mở, dẫn dắt học sinh trả lời nội dung các câu hỏi của bài tập Học sinh tích cực suy nghĩ, trả lời câu hỏi của giáo viên, phát hiện và giải quyết vấn đề Kết quả là học sinh nắm được bài nhưng hiểu chưa sâu

sắc, kĩ năng vận dụng vào thực tế chưa cao Mặt khác, học sinh tiểu học tâm lý

chưa ổn định các em chưa mạnh dạn tự tin, chưa dám khẳng định suy nghĩ của bản thân khi gặp những bài tập khó nếu không có sự giúp đỡ của giáo viên

Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này đã sử dụng các phương pháp hoạt động nhóm để hình thành kiến thức cho học sinh

2.2 Giải pháp thay thế: Phương pháp học tập theo nhóm sẽ hiệu quả hơn đối với

việc giải quyết các vấn đề, những nhiệm vụ không quá dễ đòi hỏi sự sáng tạo, ý tưởng đa dạng

Vấn đề sử dụng phương pháp hoạt động nhóm đã có nhiều bài viết được trình bày trong các tài liệu như:

- Tổ chức dạy học theo nhóm - Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III

- Kĩ thuật chia nhóm và điều khiển nhóm - Tạp chí Khoa học giáo dục

- Vận dụng dạy học hợp tác ở Tiểu học - Tạp chí giáo dục

Các chuyên đề này cũng đã thể hiện được một số hoạt động nhóm trong các môn học nói chung mà chưa đi sâu vào việc sử dụng phương pháp hoạt động nhóm trong dạy học

Nghiên cứu của tôi cụ thể hơn và đánh giá được hiệu quả của việc nâng cao chất lượng môn học Qua việc học sinh tự khám phá kiến thức các em nhớ lâu Từ

đó các em có lòng tin, sự say mê, tìm hiểu về môn Luyện từ và câu

2.3 Vấn đề nghiên cứu: Việc sử dụng phương pháp hoạt động nhóm để hình

thành kiến thức trong môn Luyện từ và câu có nâng cao chất lượng cho học sinh lớp 3 trường TH&THCS Hoàng Châu hay không ?

2.4 Giả thuyết nghiên cứu: Sử dụng phương pháp hoạt động nhóm để hình thành

kiến thức trong môn Luyện từ và câu sẽ nâng cao chất lượng học tập cho học sinh lớp 3 trường TH&THCS Hoàng Châu

III.ph¬ng ph¸p

3.1 Khách thể nghiên cứu:

* Giáo viên:

- Lê Bích Hảo - Giáo viên dạy nhóm thực nghiệm

- Lê Thị Thảo - Giáo viên dạy nhóm đối chứng

* Học sinh:

Hai nhóm được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về tỉ lệ giới tính, có ý thức học tập tốt

3.2 Thiết kế:

Chọn hai nhóm: nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Dùng bài kiểm tra giữa học kì I môn Luyện từ và câu làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó chúng tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của

2 nhóm trước khi tác động

Kết quả: Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương

Đối chứng Thực nghiệm

p = 0,22 > 0,05, từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai nhóm TN và ĐC là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương

Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

Thiết kế nghiên cứu

hình thức tổ chức hoạt động nhóm

O3

hình thức tổ chức hoạt động nhóm

O4

ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-Test độc lập

Giá trị trung

3.3 Quy tr×nh nghiªn cøu

* Chuẩn bị bài của giáo viên:

- Nhóm đối chứng: Thiết kế kế hoạch bài học không sử dụng hình thức tổ chức hoạt động nhóm, quy trình chuẩn bị bài như bình thường

- Nhóm thực nghiệm : Thiết kế kế hoạch bài học có sử dụng hình thức tổ chức hoạt động nhóm

* Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan Cụ thể:

Th i gian th c nghi m ời gian thực nghiệm ực nghiệm ệm

câu

Tuần 4

Từ ngữ về :Gia đình Ôn tập câu Ai là gì?

4 §o lêng

- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiÓm tra giữa học kì I môn Tiếng Việt ( Đọc hiểu – Luyện từ và câu)

- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong các bài có nội dung như trên và lấy ngay đề kiểm tra cuối học kì 1( Đọc hiểu – Luyện từ và câu)

III PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN

51 Phân tích kết quả:

So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động

Chênh lệch giá trị TB

chuẩn (SMD)

1,981

Như trên đã chứng minh rằng kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương Sau tác động kiểm chứng chênh lệch ĐTB bằng T-Test cho kết quả P = 0,00003, cho thấy: sự chênh lệch giữa ĐTB nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả ĐTB nhóm thực nghiệm cao hơn ĐTB nhóm đối chứng là không ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh l ch giá tr trung bình chu n SMD = ệm ị trung bình chuẩn SMD = ẩn SMD =

SMD = Trung bình thực nghiệm – Trung bình đối chứng

Độ lệch chuẩn đối chứng

0,78



có sử dụng hoạt động nhóm TBC học tập của nhóm thực nghiệm là lớn

Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là TBC= 7,2, kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là TBC = 6,25 Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 0,6 ; Điều đó cho thấy điểm TBC của hai nhóm đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, nhóm được tác động có điểm TBC cao hơn lớp đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 1,217 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là trung bình Phép kiểm chứng T-test ĐTB sau tác động của hai nhóm là p=0.00021< 0.005 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch ĐTB của hai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động

Giả thiết của đề tài “ Sử dụng phương pháp hoạt động nhóm để hình thành kiến thức trong môn Luyện từ và câu cho học sinh lớp 3 trường TH&THCS Hoàng Châu ” đã được kiểm chứng

5.2 Bàn luận:

* Ưu điểm: Phương pháp dạy học theo nhóm có những tác động tích cực về mặt nhận thức sau:

- HS ý thức được khả năng của mình

- Nâng cao niềm tin của HS vào việc học tập

- Nếu chia nhóm có trình độ tương đối đồng đều và đặt ra các vấn đề thích hợp, học sinh trong nhóm sẽ rất tích cực cùng nhau tham gia giải quyết

- Phương pháp dạy học theo nhóm rèn luyện rất tốt cho khả năng phát triển trước đám đông, điều đó mà đa số học sinh ngày nay rất yếu Không những thế, nó còn rèn luyện cho học sinh biết sống trong tập thể, biết nói và nghe người khác nói Qua hoạt động nhóm tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau sẽ được tăng lên, các thành viên trong nhóm sẽ biết tuân thủ các quy định, trước hết là của nhóm

* Hạn chế:

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp khó có thể giúp GV chuyển tải đầy đủ những kiến thức cơ bản, thiết yếu về bài học Vì vậy nó cần được phối hợp với các phương pháp khác

- Với các lớp đông, sẽ rất khó để mọi HS có cơ hội phát biểu hoặc tham gia đầy đủ các hoạt động học tập; đồng thời GV sẽ gặp khó khăn trong việc tổ chức lớp học theo phương pháp này

- Giảng dạy theo phương pháp này đòi hỏi có nhiều thời gian, trong khi thời lượng dành cho các môn học nhìn chung lại có xu hướng giảm bớt Điều này đòi hỏi

HS phải dành thêm thời gian tự học để chuẩn bị trước những yêu cầu do GV đặt ra

IV KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1.Kết luận:

- Việc sử dụng phương pháp hoạt động nhóm để hình thành kiến thức trong môn Luyện từ và câu cho học sinh lớp 3 trêng TH&THCS Hoµng Ch©u đã nâng cao kết quả học tập cho học sinh

2 Khuyến nghị:

* Đối với giáo viên: Nắm được nội dung chương trình và những yêu cầu cơ bản về kiến thức kĩ năng môn Luyện từ và câu

- Nắm được phương pháp giảng dạy chủ yếu và đặc trưng cơ bản của từng phương pháp

- Những hỡnh thức chủ yếu trong giờ dạy để tổ chức cỏc hoạt động học tập của học

sinh

- Động viờn khen thưởng kịp thời những học sinh cú ý thức, đạt kết quả cao trong

học tập

- Tớch cực tham khảo cỏc tài liệu, chuyờn san, những sỏng kiến, chuyờn đề để vận

dụng vào thực tế giảng dạy

Qua kết quả nghiờn cứu này, tụi mong được sự giỳp đỡ, đúng gúp ý kiến của hội

đồng khoa học và đồng nghiệp để đề tài này được hoàn thiện và đạt kết quả

Hoàng Chõu, ngày thỏng năm 2013

NGƯỜI VIẾT

Lờ Bớch Hảo

V TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sổ tay phương phỏp giảng dạy

2 Tài liệu liên quan đến việc rèn kỹ năng sống cho học sinh

3 Tiếng Việt lớp 3 – Nhà xuất bản giáo dục.

4 Không nên chỉ loay hoay với chương trình và sách giáo khoa – bài viết của giáo sư Văn Như Cương

5 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III

6 Tạp chí Giáo dục – 3/ 2010

7 Tạp chí Giáo dục số 234 kì 2 – 3/ 2010

VI PHỤ LỤC:

Phụ lục 1: Kế hoạch bài học

Tiết 1 LUYỆN TỪ VÀ CÂU

BÀI: TỪ NGỮ VỀ GIA ĐèNH ễN TẬP CÂU: AI LÀ Gè ?

I.Mục đích yêu cầu

- Tỡm được một số từ ngữ chỉ gộp những người trong gia đỡnh

- xếp được cỏc thành ngữ, tục ngữ vào nhúm thớch hợp

- Đặt cõu theo mẫu Ai là gỡ ?

II Đồ dùng dạy học

- Bảng phụ, phiếu BT

III Các hoạt động dạy học

1.Kiểm tra ( 3-5’)

- Hãy đặt câu theo mẫu : Ai là gì ?

2.Dạy bài mới

2.1.Giới thiệu bài ( 1-2’)

G nêu mục đích- yêu cầu tiết học

2.2.Hớng dẫn luyện tập ( 28-30’)

* Bài 1 ( 6 -8’)

- G làm mẫu :

+ Bố của cha,mẹ mình gọi là gì ?

+ Mẹ của cha , mẹ mình gọi là gì?

+ Từ chỉ chung ngời sinh ra cha , mẹ

mình gọi là gì ?

- Tơng tự tìm các từ ngữ chỉ gộp những ngời

trong gia đình và ghi vào phiếu BT

- G nhận xột, chữa bài

=> Chốt : BT 1 đã củng cố cho các em vốn từ

ngữ về gia đình, về những tữ ngữ chỉ gộp

những ngời trong gia đình

* Bài 2 ( 9)

- G làm mẫu câu a)

+ Con hiền cháu thảo nói lên tình cảm

của ai với ai?

+ Em xếp vào nhóm nào ?

- H thảo luận nhúm

G chữa bài và bổ sung

=> Chốt : Tất cả các câu thành ngữ, tục ngữ

trên đều nói về chủ đề nào ?

* Bài 3 ( 11’)

- H làm vở

- G hớng dẫn H làm mẫu phần a:

+ Tuấn là ai?

Lu ý H viết chữ hoa đầu câu dấu chấm hỏi

3- 4 H

- H đọc thầm yêu cầu bài

- 1 H đọc to

- ông -bà -ông bà

- H thảo luận nhúm – tỡm từ

và ghi vào phiếu BT

- Cỏc nhúm trỡnh bày

- Nhúm khỏc nhận xột, bổ sung

- H đọc thầm yêu cầu bài

- 1 H đọc to

- con cháu với ông bà cha mẹ

- con cháu với ông bà cha mẹ

- Tơng tự H thảo luận nhóm tỡm hiểu nghĩa của các thành ngữ, tục ngữ và xếp vào nhóm thích hợp

- H làm bài vào phiếu BT

- Cỏc nhúm dỏn phiếu lờn bảng

- H đọc lại bài

- Gia đình

- H đọc thầm y/c và ND bài

- 1 H đọc cỏc cõu văn Tuấn là anh của Lan/ là ngời biết nhờng nhịn em )

- H làm vở

cuối câu

- G chấm điểm

=> Chốt : Các câu vừa đặt theo mẫu gì ? Khi

đặt câu theo mẫu này cần chú ý điều gì ?

3 Củng cố dặn dò ( 3-5’)

- Nêu nội dung bài vừa học?

- G nhận xét tiết học

- H chữa bài

Tiết 2: Luyện từ và câu

Mở rộng vốn từ : thành thị , nông thôn.Dấu phẩy.

I.Mục đích yêu cầu

- Nờu được một số từ ngữ núi về chủ điểm thành thị và nụng thụn

- Đặt được dấu phẩy vào chỗ thớch hợp trong đoạn văn

II Đồ dùng dạy học

- Tranh ảnh về thành thị, nông thôn - Bảng phụ

III Các hoạt động dạy học

1.Kiểm tra ( 2-3’)

- Kể tên một số dân tộc thiểu số ở nớc ta?

- Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống:

Chiếc cần cẩu nh

Anh em nh thể

2.Dạy bài mới

2.1.Giới thiệu bài ( 1-2’)

G nêu mục đích- yêu cầu tiết học

2.2.Hớng dẫn luyện tập ( 28-30’)

* Bài 1 ( 10 -11’)

- Chữa bài: Kể tên các thành phố và vùng quê

( theo dãy )

- Lớp và G nhận xét, bổ sung

G có thể kết hợp chỉ bản đồ cho H thấy vị trí

từng thành phố

* Bài 2 ( 11-12)

- G treo tranh về nông thôn, thành phố

- G chữa bài theo dãy

- G bổ sung

*Chốt : Phân biệt sự khác nhau giữa thành

thị và nông thôn

* Bài 3 ( 8 - 10’)

- G chữa bảng phụ: Em điền dấu phẩy vào

đâu ? Vì sao?

=> Chốt : Nêu nội dung đoạn văn Tác

dụng của dấu phẩy

3 Củng cố dặn dò ( 3-5’)

- Nêu nội dung bài vừa học?

- G nhận xét tiết học

-HS trả lời

- H đọc thầm yêu cầu bài

- 1 H đọc to

- H thảo luận nhúm – làm phiếu BT

- Cỏc nhúm trỡnh bày, nhúm khỏc nhận xột, bổ sung

- Đọc thầm nội dung yêu cầu bài

- H quan sát

- H thảo luận nhóm đôi kể tên các sự vật và công việc thờng thấy ở thành thị và nông thôn

- H kể tên theo dãy

H đọc thầm yêu cầu bài

- H làm bài vào vở

Phụ lục 3: Bài kiểm tra

BÀI KIỂM TRA TRƯỚC TÁC ĐỘNG

I Đọc thầm bài tập đọc sau:

Kiến Mẹ và các con Kiến là một gia đình lớn Kiến Mẹ có chín nghìn bảy trăm con Tối nào Kiến

Mẹ cũng tất bật trong phòng ngủ của đàn con để vỗ về và thơm từng đứa:

- Chúc con ngủ ngon!

Mẹ yêu con Suốt đêm Kiến Mẹ không hề chớp mắt để hôn đàn con Nhưng cho đến lúc mặt trời mọc, lũ kiến con vẫn chưa được mẹ thơm hết lượt

Vì thương Kiến Mẹ quá vất vả, bác Cú Mèo đã nghĩ ra một cách Buổi tối, đến giờ đi ngủ, tất cả lũ kiến con đều lên giường nằm trên những chiếc đệm xinh xinh Kiến Mẹ đến thơm vào má chú kiến con nằm ở hàng đầu tiên Sau khi được mẹ thơm, chú kiến này quay sang thơm vào má kiến con bên cạnh và thầm thì:

- Mẹ gửi một cái hôn cho em đấy!

Cứ thế lần lượt các kiến con hôn truyền nhau và nhờ thế Kiến Mẹ có thể chợp mắt mà vẫn âu yếm được cả đàn con

II Dựa vào nội dung bài đọc, em hãy khoanh tròn chữ cái trước những ý trả lời đúng cho từng câu hỏi dưới đây:

Câu 1: Bộ phận nào trong câu: “Kiến Mẹ cả đêm không chợp mắt vì muốn hôn tất cả các con.” Trả lời câu hỏi Vì sao?

A Vì Kiến Mẹ tất bật trong phòng ngủ chăm con

B Vì muốn hôn tất cả các con

C Vì Kiến Mẹ phải đợi mặt trời mọc

Câu 2: Bộ phận in đậm trong câu: “ Kiến Mẹ tất bật trong phòng ngủ.” trả lời cho câu hỏi nào?

A Thế nào? B Làm gì? C Là gì?

Câu 3: Câu Kiến là một gia đình lớn thuộc kiểu câu nào?

A Ai thế nào? B Ai làm gì? C Ai là gì?

Câu 4: Trong câu: Buổi tối, đến giờ đi ngủ, tất cả lũ kiến con đều lên giường nằm trên những chiếc đệm xinh xinh có bao nhiêu từ chỉ sự vật?

A 2 B 3 C 4

Câu 5: Câu nào dưới đây có hình ảnh so sánh

A Chúc con ngủ ngon

B Kiến là một gia đình lớn

C Mẹ yêu con

BÀI KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG

I Đọc thầm bài tập đọc sau:

BIỂN ĐẸP