đề tài toán lớp 4

Áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm tương tác sẽ là yêu cầu đốivới người dạy và người học, giúp cho tư duy và nhạn thức của người học pháttriển theo chiều hướng lô gích là từ trực quan

Mục lục PHẦN MỞ ĐẦU……….…… Trang

1 Lý do chon đề tài……….2

2 Mục đích nghiên cứu……… 3

3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, khách thể nghiên cứu:……4

4 Phương pháp nghiên cứu……… 4

PHẦN NỘI DUNG…… ……… …….5

Chương 1: Cơ sở lí luận

1 Phương pháp dạy học theo nhóm tương tác ……… 51.1 Thế nào là dạy học theo nhóm tương tác ……… 51.2 Các dạng hoạt động nhóm, phương tiện dạy học theo nhóm, đánh giáviệc học tập của nhóm.……… 6 1.3 Quy trình và cách thức dạy học theo nhóm……….71.4 Những ưu điểm của việc dạy học theo nhóm tương tác……… 91.5 Những lưu ý đối với giáo viên khi áp dụng phương phát dạy học theonhóm tương tác……….10

Chương 2: Nội dung chương trình về phân số – các phép tính về phân số

toán 4 (Chương trình tiểu học mới)

2.1 Hệ thống các tiết dạy về phân số-các phép tính về phân số trong chươngtrình toán lớp 4……….112.2 Mục tiêu dạy học:……… 112.3 Các đặc điểm của chương trình sgk:……… 12

Chương 3: Phương pháp dạy học một số nội dung cụ thể ở lớp thực tập

3.1 Một số kế hoạch bài dạy………15 3.2 Phân tích minh họa cho các luận điểm chung trên đã nêu trên hoặc liên

hệ thực tến ở điểm thực tập……… 22

Trong định hướng đổi mới phương pháp dạy hiện nay, việc coi trọng vàkhuyến khích dạy học trên cơ sở phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo độclập của học sinh để giúp cho học sinh tự phát hiện, tự giải quyết các vấn đề củabài học Áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm tương tác sẽ là yêu cầu đốivới người dạy và người học, giúp cho tư duy và nhạn thức của người học pháttriển theo chiều hướng lô gích là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượngđến thực tiễn.Việc tổ chức dạy học theo nhóm tương tác, cho phép các cá nhântrong nhóm cùng thảo luận, nghiên cứu, chia sẻ những băn khoan, suy nghĩ, kinhnghiện của mình, cùng nhau xây dựng nhận thức mới về các nội dung môn học.Khi hoạt động trong nhóm mỗi cá nhân có thể hiểu rõ trình độ hiểu biết của mình

về chủ đề nêu ra, thấy được điều minh cần phải học hỏi thêm về các nội dungmôn toàn Việc tiếp thu kiến thức trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ khôngphải là sự tiếp nhận thụ động tự giáo viên Từ xưa, bên cạnh câu:

“Không thầy đố mày làm nên”

Cha ông ta đã có câu :

“Học thầy không tày học bạn”

Thoạt nhìn, tưởng như học tập hợp tác mâu thuẫn với cá thể, hạn chế mức

độ tích cực của mỗi cá nhân Thực ra trong học tập hợp tác, mục tiêu hoạt động

là chung của toàn nhóm nhưng mỗi cá nhân được phân công một nhiệm vụ cụthể, trong nhóm mỗi cá nhân đều phải nỗ lực không ỷ lại Kết quả làm việc củatừng nhóm được trình bày thảo luận trước lớp sẽ tạo một không khí thi đua giữacác nhóm, đóng góp tích cực vào kết quả chung của học bài

Xuất phát từ thực trạng việc sử dụng phương pháp dạy học theo nhómtương tác môn toán ở tiểu học hiện nay

Do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc khai thác và sử dụng phương phápdạy học theo nhóm tương tác của nhiều giáo viên mà thực tế của bản thân chothấy còn nhiều hạn chế, chưa thể hiện tính ưu việt của nó, do chưa đổi mớiphương pháp dạy học một cách triệt để, chưa coi trọng hoạt động học tập củahọc sinh là trung tâm của quá trình dạy học cho nên việc sử dụng phương phápdạy học theo nhóm chưa phát huy hết tác dụng Nhiều giáo viên tổ chức dạy họctheo phương pháp theo nhóm chưa khoa học nên nhiều học sinh chưa thực sựlàm việc, chỉ dựa vào thành quả hoạt động của bạn khác

Việc tổ chức của giáo viên còn nặng nề về hình thức nên nhiều nhóm họcsinh làm việc sai mục đích dẫn đến chưa hoàn thành nhiệm vụ được giao, cácthành viên trong nhóm, do tâm lí và ý kiến khác dẫn đến mất đoàn kết, trưởngnhóm không điều hành được công việc chung của nhóm mình

Nhiều học sinh còn bỡ ngỡ với hoạt động này chưa mạnh dạn còn nể nang,

tự ái cá nhân, chưa có ý thức tôn trọng ý kiến của bạn cho nên kết quả chưa đạtđược yêu cầu đề ra

Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài hình thức tổ chức học tập theonhóm trong dạy học môn toán

4 Phương pháp nghiên cứu :

4.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận:

Đọc các tài liệu, giáo trình có liên quan đến đề tài nghiên cứu

4.2 Phương pháp quan sát :

Thông qua dự giờ thăm lớp các đồng nghiệp

4.3 Phương pháp điều tra :

Tìm hiểu thực trạng việc khai thác và sử dụng phương pháp dạy học theonhóm tương tác các phép tính về phân số toán lớp 4

4.4 Phương pháp khảo sát, thống kê:

- Thông qua việc khảo sát, thông kê nắm được số lượng điểm cả lớp, nắmđược mức độ hoàn thành bài toán của học sinh qua bài kiểm tra

4.5 Kế hoạch nghiên cứu:

- Ngày 12.03.2010 đến 20.03.2010: sửa đề cương

- Ngày 11.04.2010 hoàn thành đề cương

1 Phương pháp dạy học theo nhóm tương tác :

1.1 Thế nào là dạy học theo nhóm tương tác :

- Hoạt động dạy học theo nhóm tương tác là hoạt động trong đó giáo viên tổchức cho học sinh hoạt động tương tác với nhau trong các nhóm nhằm đạt đượcmục tiêu trong học tập

- Tính tương tác là đặc điểm nổi trội: Nói chung, trong hoạt động nào cũngcần có hoạt động tương tác, như ở đây cần đặt ra quy trình để mọi thành viêntrong nhóm để có hoạt động vào từng giai đoạn học tập của nhóm Nhóm thíchhợp là từ 2 đến 6 học sinh là vừa

1.1.1 Ích lợi của việc dạy học theo nhóm :

Hoạt động lao động tương tác theo nhóm, hoạt động giao tiếp và có tínhtích hợp là đặc điểm nổi bật của công việc lao động trong tương lai Giúp pháttriển những năng lực của người lao động hiện đại

- Tăng cơ hội thảo luận, trao đổi, hợp tác để từ đó hiểu sâu sắc kiến thứchơn, nâng cao chất lượng học tập của từng học sinh

- Đem lại cơ hội cho học sinh được sử dụng các kiến thức và kĩ năng mà các

em được lĩnh hội và rèn luyện

- Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng, những khám phá của mình

- Tăng cường sự đoàn kết trong công việc chung

- Tin tưởng vào ý thức tương trợ bạn, có điều kiện học hỏi lẫn nhau

- Tự khẳng định bản thân, mở rộng suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duynhư so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá

- Tạo môi trường để học sinh giúp đỡ nhau trong học tập, học sinh kém cóđiều kiện học tập các bạn trong nhóm, có điều kiện để tiến bộ trong quá trìnhhoàn thành nhiệm vụ được giao

- Tăng cường tính tích cực trong học tập, phát triển sự sáng tạo của họcsinh, tạo cơ hội cho mọi học sinh được tham gia phát biểu, phân tích, phê phán,trình bày, tranh cãi, hoạt động

1.2 Các dạng hoạt động nhóm, phương tiện dạy học theo nhóm, đánh giá việc học tập của nhóm:

- Nhóm khác nhiện vụ: Các nhóm được giao nhiện vụ khác nhau, nhưngnhững nhiện vụ đó có liên quan đến nhau Các nhiện vụ có thể có mức độ khógiống nhau hay khác nhau nhằm đáp ứng trình độ khác nhau của mỗi nhóm.Thông thường nên giao nhiệm vụ ở ba mức: Khá cho nhóm khá giỏi; vừa phảicho nhóm học sinh trung bình, dễ cho học sinh yếu kém

- Nhóm “đường vòng”: Một chuỗi nhiệm vụ được giao cho mỗi nhóm theotrình tự khác nhau, do đó tại một thời điểm cụ thể, mỗi nhóm thực hiện mộtnhiệm vụ khác nhau, cuối cùng các nhóm đều hoàn thành tất cả các nhiệm vụ

- Giáo viên nên sử dụng các hoạt động có kết thúc mở để khai thác khả năngphân tích tổng hợp của học sinh Nếu nhiệm vụ hoàn toàn đóng, bạn chỉ hoàntoàn nhận thông tin mang tính đúng, sai mà không phát triển được hoạt động ởkhía cạnh khác nhau

1.2.2 Phương tiện để tổ chức dạy học có hiệu quả:

- Địa điểm làm việc: Cần đủ không gian làm việc cho mỗi nhóm Đủ cáctrang thiết bị cần thiết cho từng nhóm Như bàn làm việc, đồ dùng học tập đểthực hiện nhiệm vụ được giao

- Các vật liệu trình diễn như bảng, phấn màu các loại, giấy bút …

- Các dụng cụ để hoạt động phù hợp môn học và hoạt động nhóm

- Các mô hình, các dụng cụ thí nghiệm, các dụng cụ học môn toán nhưcompa, thước kẻ, thước dây, cân, dụng cụ đo dung tích, diện tích, các tranh vẽ,phiếu học tập cho các nhóm

- Bàn ghế: Tiện cho việc bố chí các nhóm học tập

- Các phương tiện hiện đại như máy tính, phần mềm dạy học môn toán

1.2.3 Đánh giá trong dạy học theo nhóm:

- Đánh giá cho điểm cả nhóm: Điểm của mỗi cá nhân được nhận bằng điểmcủa nhóm

- Đánh giá từng cá nhân: Giáo viên theo dõi hoạt động của từng nhóm vàđánh giá điểm của nhóm, cả nhóm căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ giaocho cá nhân mà đánh giá điểm của mỗi cá nhân trong nhóm

- Tự đánh giá: Mỗi nhóm tự đánh giá mức độ hoàn thành nhiện vụ củanhóm mình và lượng hoá bằng điểm

- Mỗi cá nhân dựa vào viêc hoàn thành nhiệm vụ của mình để xác địnhđiểm nhưng không vượt quá điểm của nhóm

1.3 Quy trình và cách thức dạy học theo nhóm:

1.3.1 Quy trình dạy học theo nhóm:

Bước 1: Tổ chức thành lập các nhóm Danh sách các nhóm, nhóm trưởng.Bước 2: Đề ra nhiệm vụ: Giáo viên xác định nhiệm vụ của từng nhóm, cáchtiến hành hoạt động của các nhóm

Bước 3: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ

Bước 4: Các đại diện nhóm trình bày kết quả, nhận xét, bổ sung, đánh giá.Bước 5: Hoạt động chung cả lớp ( nếu cần thiết ) giáo viên tổ chức chốt lạicác kiến thức mới xuất hiện, đánh giá hoạt động học tâp của từng nhóm

1.3.2 Kĩ thuật chia nhóm:

a/ Tổ chức chia nhóm :

Tuỳ theo yêu cầu nhiệm vụ huy động số người tham gia mà xác định sốngười trong nhóm.

- Thành phần trong nhóm: Nhóm theo từng trình độ năng lực, nhóm theokhu vực của gia đình, nhóm theo sở thích bạn bè, nhóm theo cấu trúc tổ chức củalớp( tổ ) nhóm theo chỗ ngồi, nhóm chọn ngẫu nhiên, nhóm hỗn hợp

1.3.3 Lập kế hoạch dạy học theo nhóm:

- Để tổ chức một tiết dạy học theo nhóm, bạn cần xây dựng kế hoạch theocác bước sau:

Bước 1: Xây dựng mục tiêu, nội dung, kế hoạch dạy học theo nhóm

- Dự kiến các tình huống và khả năng của học sinh

- Xác định cụ thể rõ ràng các hoạt động ( nhiệm vụ, hình thức ).

- Phân phối thời gian cho từng hoạt động

Bước 2: Hoạt động nhóm :

- Chia nhóm, bầu các thành phần trong nhóm

- Nêu nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng và kiểm tra sự nắm vững nhiệm vụ hoạtđộng của các thành viên

- Học sinh hoạt động trong nhóm

- Giám sát sự hoạt động của nhóm và từng cá nhân

Bước 3: Tiếp nhận thông tin phản hồi:

- Các nhóm trình bày kết quả hoạt động

- Các nhóm nhận xết và đánh giá

- Giáo viên tổng kết, chốt lại những điểm quan trọng

- Động viên, khen ngợi các nhóm và cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhắcnhở những cá nhân và nhóm chưa hoạt động tích cực

1.4 Những ưu điểm của việc dạy học theo nhóm tương tác:

- Tổ chức dạy học theo nhóm là một hình thức dạy học mới Đó là mộttrong những hình thức thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực và tươngtác của học sinh Với hình thức này học sinh được hấp dẫn, lôi cuốn vào các hoạtđộng học, thu lượm kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự giúp đỡhướng dẫn sư phạm của giáo viên

- Hoạt động nhóm là một hoạt động tích cực, cụ thể là :

- Đem lại cho học sinh cơ hội được sử dụng các kiến thức kĩ năng mà các

em được lĩnh hội và rèn luyện Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng,những khám phá của mình

- Mở rộng suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duy (so sánh, phân tích,tổng hợp, đánh giá )

- Hoạt động nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩnăng giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau phát huy vai trò trách

nhiệm, tính tích cực xã hội trên cơ sở hợp tác Thông qua hoạt động này các emthấy được sự đoàn kết sẽ làm xong một việc trong một thời gian nhất định màmột mình không tự làm được, đem lại bầu không khí tin tưởng lẫn nhau.

- Giúp các em nhút nhát, khả năng diễn đạt kém có điều kiện rèn luyện Khidạy học theo nhóm giáo viên sẽ có dịp tận dụng các kinh nghiệm và sự sáng tạocủa học sinh trong học tập

1.5 Những lưu ý đối với giáo viên khi áp dụng phương phát dạy học theo

- Thư kí và báo cáo viên của nhóm tuân thủ ý kiến của nhóm, trung thực

- Mỗi thành viên trong nhóm đều hiểu biết công việc của nhóm và của bảnthân mình

- Mỗi người biết rõ việc cần làm, giúp đỡ lẫn nhau để hoàn thành công việcchung Tạo điều kiện cho các nhóm trong lớp là như nhau

- Thời gian đồng bộ, câu hỏi có kiến thức kiến thức không quá khó vượt ratầm tay của các em

- Tôn trọng ý kiến của mỗi nhóm

- Nhất thiết giáo viên phải tổng kết trước lớp những gì các nhóm đã đạtđược

- Động viên và khuyến khích các nhóm kịp thời

Chương 2: Nội dung chương trình về phân số – các phép tính về phân số

toán 4 (Chương trình tiểu học mới)

2.1 Hệ thống các tiết dạy về phân số-các phép tính về phân số trong chương trình toán lớp 4:

Yêu cầu học sinh nắm được:

- Khái niệm về phân số, cách đọc, viết phân số

- Nắm được các tính chất cơ bản của phân số, phân số bằng nhau, rút gọn vàquy đồng mẫu số các phân số

- Biết so sánh các phân số

- Biết thực hiện cộng, trừ, nhân, chia phân số, với các phân số đơn giản mẫu

số không vượt quá 100

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin.

- Kĩ năng làm việc có trách nhiệm trong môi trường hợp tác

- Khả năng phối hợp với người khác cùng hoàn thành công việc

- Biết kết hợp sử dụng thành quả của người khác để hoàn thành công việccủa mình

- Có ý thức và có khả năng tổ chức người khác cùng hợp tác làm việc Biếtchỉ huy điều hành công việc

b) Thái độ:

- Ý thức hợp tác trong công việc

- Ý thức tự chịu trách nhiệm trong nhóm

- Ý thức tôn trọng thành quả lao động của người khác

- Ý thức cùng người khác hướng tới một mục đích hoạt động chung

2.3 Các đặc điểm của chương trình sgk:

2.3.1 Toán 4 mở đầu cho giai đoạn mới:

- Quá trình dạy toán trong CTTH được chia thành hai giai đoạn: giai đoạncác lớp 1, 2, 3 và giai đoạn lớp 4, 5

- Giai đoạn lớp 1, 2, 3 có thể coi là giai đoạn học tập cơ bản vì ở giai đoạnnày học sinh được chuẩn bị những kiến thức, những kĩ năng cơ bản nhất là vềđếm, đọc, viết, so sánh, sắp xếp thứ tự các số tự nhiên và 4 phép tính về số tựnhiên ( trong phạm vi các số đến 100000 ) về đo lường với các đơn vị đo vàdụng cụ đo thông dụng nhất; về nhận biết, vẽ các hình đơn giản thường gặp; vềphát hiện và giải quyết các tình huống có vấn đề trong học tập và trong đời sống,chủ yếu thông qua giải và trình bày bài giải các bài toán có lời văn,…Đặc biệt ởgiai đoạn này, HS được chuẩn bị về phương pháp dạy học toán dựa vào các hoạtđộng học tập tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Nhờ sự hỗ trợ của các đồ dùngdạy học toán đơn giản HS sẽ tự tập dượt phát hiện, tự giải quyết vấn đề, tự chiếmlĩnh kiến thức mới, kết hợp học cá nhân với hợp tác nhóm, trong nhóm, tronglớp, thực hiện học gắn với hành vận dụng một cách linh hoạt, dưới sự tổ chức và

hướng dẫn của giáo viên Với cách chuẩn bị phương pháp dạy học toán như trên

HS không chỉ biết cách tự học mà còn phát triển ngôn ngữ ( nói, viết ) để diễnđạt chính xác, ngắn gọn và đầy đủ các thông tin, để giao tiếp khi cần thiết, khôngchỉ bước đầu phát triển các năng lực tư duy mà còn từng bước hình thành tư duyphê phán, biết lựa chọn cách tìm, cách giải quyết vấn đề một cách hợp lí

- Giai đoạn các lớp 4, 5 có thể coi là giai đoạn học tập sâu ( so với giai đoạntrước ) Ở các lớp 1, 2, 3 HS chủ yếu nhận biết khái niệm ban đầu, đơn giản quacác ví dụ cụ thể với sự hổ trợ của các vật thực hoặc mô hình, tranh ảnh…Do đóchủ yếu chỉ nhận biết “cái toàn thể”, “cái riêng lẻ”, chưa làm rõ các mối quan hệ,các tính chất của sự vật hiện tượng Giai đoạn các lớp 4, 5 HS vẫn học tập cáckiến thức và kĩ năng cơ bản của môn toán nhưng ở mức độ sâu hơn, khái quáthơn, tường minh hơn Nhiều nội dung toán có thể coi là trừu tượng, khái quát đốivới HS ở giai đoạn các lớp 1, 2, 3 thì đến các lớp 4, 5 lại trở nên cụ thể, trựcquan và được dùng làm chổ dựa để học các nội dung mới Do đó tính trừu tượng,khái quát của nội dung môn toán ở các lớp 4, 5 được nâng lên một bậc ( so vớicác lớp 1, 2, 3 ) HS có thể nhận biết và vận dụng một số tính chất, phép tính,hình học ở dạng khái quát hơn Một trong những đổi mới của dạy học toán ở giaiđoạn các lớp 4, 5 của chương trình tiểu học là không quá nhấn mạnh lí thuyết vàtính hàn lâm như trước mà cố gắng tạo điều kiện để tinh giản nội dung, tăng hoạtđộng thực hành – vận dung, tăng chất liệu thực tế trong nội dung, đặc biệt tiếptục phát huy dạy học dựa vào hoạt động của hoc sinh để phát triển năng lực làmviệc bằng trí tuệ cá nhân và hợp tác trong nhóm với sự hỗ trợ có mức dộ củathiết bị dạy học

2.3.2 Toán 4 bổ sung, tổng kết quá trình dạy học số tự nhiên và chính thức dạy học phân số:

- Trong chương trình toán ở tiểu học, số học là nội dung trọng tâm, là hạtnhân của toàn bộ quá trình dạy học toán từ lớp 1 đến lớp 5 Các nội dung về đolường yếu tố thống kê, yếu tố hình học, dạy toán có lời văn được dạy xen kẻ với