Ngữ văn 8 - Học kỳ II

Phương pháp: Thuyết trình Hoạt động 2 7 phút Tìm hiểu chung Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về tác giả và tác phẩm.. Phương pháp: Thuyết trình Hoạt động 3 25 phút Tìm hiểu văn bản

Trang 1

A.Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Sơ giản về phong trào Thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nướcthầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự

do Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng

2 Kĩ năng: Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diễn cảm tác phẩmthơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được chi tiết nghệ thuật tiêubiểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu nước qua bài thơ ''Nhớ rừng'', yêu tự do

B Chuẩn bị

*Thầy: SGK, SGV, TKBG Chân dung tác giả

*Trò: Đọc trước văn bản, soạn bài

C Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài

3)Bài mới:

Hoạt động 1 (2phút) Giới thiệu bài

Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS

Phương pháp: Thuyết trình

Hoạt động 2 (7 phút) Tìm hiểu chung

Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về tác giả và tác phẩm

Phương pháp: Thảo luận,vấn đáp, thuyết trình

Kĩ thuật: Tư duy động não

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- Gọi HS đọc chú thích SGK

* Thế nào là phong trào thơ mới?

- Thơ mới là tên gọi cho một phong trào

thơ 1932-1945

+ Thơ tự do, số chữ, số câu trong bài

không hạn định

+ Nội dung, tư tưởng thể hiện sự tự do,

phóng khoáng, linh họat

+ Không bị ràng buộc bởi những quy tắc

niêm, luật của thể thơ cổ điển

* Khái quát về tác giả?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Thế Lữ

( 1907 - 1989)

Trang 2

* Bố cục của bài thơ? hãy cho biết nội

dung mỗi đoạn?

- Đoạn 1,4 : Con hổ ở vườn bách thú…

- Đoạn 2,3 : Nhớ lại cảnh sơn lâm

- Đoạn 5 : Khao khát giấc mộng ngàn to

lớn

Tên khai sinh Nguyễn Thứ

Lễ Quê Bắc Ninh Là nhàthơ tiêu biểu cho phong tràoThơ mới (1932 - 1945) Ông

là một trong những nhà thơ

có công đem lại chiến thắngcho Thơ mới - Được nhànước trao tặng giải thưởng

Hồ Chí Minh về văn họcnghệ thuật 2003

Hoạt động 3 (25 phút) Tìm hiểu văn bản

Mục tiêu: Hiểu được giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, thuyết trình, phân tích, bình giảng

- HS đọc khổ thơ 1

* Khổ 1 là lời của ai ? Ở đâu?

- Lời con Hổ trong vườn bách thú

* Hình ảnh nào miêu tả con Hổ trong cũi

sắt?

-Gặm một khố căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông tháng ngày dần qua

…Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm

Để làm trò lạ mắt thứ đồ chơi…

* Gặm có nghĩa như thế nào?

* Khối căm hờn?

Nỗi căn hờn kết đọng lại đè nặng, nhức

nhối, không có cách nào giải thoát. con

hổ gặm khối căm hờn ấy

* Em nghĩ gì khi hổ xưng Ta?

Cách tự xưng đầy kiêu hãnh của vị chúa tể

sơn lâm

* Hình ảnh nằm dài gợi hình dáng con hổ

ntn?

Nằm dài thảnh thơi Buông xuôi, bất lực

II Tìm hiểu văn bản

* Hình ảnh con Hổ trong vườn bách thú.

- Lời con Hổ trong vườnbách thú

Trang 3

*Thái độ của con hổ đối với các con vật

khác?

- Khinh con người nhỏ bé

-Gấu dở hơi, báo vô tư lự

 Hạng tầm thường, vô ý nghĩa

* Gấu, báo tượng trưng cho hạng người nào

- Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng…

Dải nước đen giả suối, chẳng thông dòng

Mô gò thấp kém Dăm vừng lá…Học đòi…

* Cảnh vườn bách thú hiện ra ntn?

Đẹp, được chăm sóc cẩn thận

* Nhưng với con mắt của hổ đó là cảnh gì?

- Cảnh nhân tạo, do con người sửa sang, tỉa

tót, giả dối, tầm thường không mạnh mẽ, bí

hiểm  Đểu giả, nhỏ bé, vô hồn

* Em hiểu uất hận ngàn thâu là nỗi uất hận

ntn?

* Thái độ của con hổ trong vườn bách thú?

* Nỗi khao khát của con hổ gợi ta suy nghĩ

gì?

Bình: Tâm trạng căm giận, uất ức, ngao

ngán của con hổ trong vườn bách thú được

miêu tả trong hình thức đối lập vẻ bề

ngoài với thế giới nội tâm của mãnh thú

- Nỗi đau, sự ngao ngán của hổ cũng chính

là tiếng lòng, sự ngao ngán của mình trong

cảnh lầm than, nô lệ

- Tâm trạng bực bội, uuất

- Căm ghét cuộc sống tầmthường, giả dôi tù túng

 Khao khát cuộc sống tự

do, chân thật

* Luyện tập : Đọc diễn cảmbài thơ

4)Củng cố (3 phút)

- Khái quát về thơ mới?

- Đọc sáng tạo bài thơ

5)Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Học thuộc lòng bài thơ

- Chuẩn bị bài: Chuẩn bị phần còn lại của bài thơ

* RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 4

Ngày soạn: 1 / 1 / 2013

Ngày giảng 8A1 8A2

Tiết 74 - Bài 18 - tiếp theo

NHỚ RỪNG

(Thế Lữ)

1 Kiến thức: Sơ giản về phong trào Thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nướcthầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự

do Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng

2 Kĩ năng: Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diễn cảm tác phẩmthơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được chi tiết nghệ thuật tiêubiểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu nước qua bài thơ ''Nhớ rừng'', yêu tự do

B Chuẩn bị

*Thầy: SGK, SGV, TKBG Chân dung tác giả

* Đọc thuộc lòng bài thơ "Nhớ rừng" của Thế Lữ

* Phân tích hình ảnh con hổ trong vườn bách thú ?

3)Bài mới:

Trang 5

* Những từ ngữ đó khiến em hình dung ra

cảnh giang sơn như thế nào?

hoang vu, bí mật

* Trong giang sơn của mình vị chúa tể

hiện ra qua những hình ảnh nào?

- Ta bước chân; lượn tấm thân như sóng

cuộn nhịp nhàng; vờn, mứt thần, đã quắc,

im hơi

* Nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả?

Từ ngữ gợi tả, nhịp thơ ngắn thay đổi

*Vị chúa tể hiện ra ntn?

* Cảnh rừng được khắc họa vào những thời

điểm nào?

- Đêm vàng

- Ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

- Bình minh cây xanh nắng gội

- Chiều lênh láng máu sau rừng

* Cảnh sắc ở những thời điểm đó có gì nổi

bật?

 Thiên nhiên rực rỡ, huy hoàng, náo

động, hùng vĩ, bí ẩn

* Trong thiên nhiên hùng vĩ ấy chúa tể

muôn loài đã sống một cuộc sống như thế

nào?

- Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan

- Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới

- Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng

- Ta đợi chết mảnh mặt trờ gay gắt

* Điệp từ ta lặp lại có ý nghĩa gì?

- tạo nhạc điệu rắn rỏi, hoành tráng

- Bộc lộ trực tiếp sự nuối tiếc c/sống tự do

* Đoạn thơ này em thích nhất câu thơ

nào ? Vì sao ?

- Gọi HS đọc khổ thơ cuối ?

* Giấc mộng ngàn to lớn là giấc mộng gì ?

* Giấc mộng ấy gợi cho em suy nghĩ gì ?

Nó sẽ mãi mãi gắn bó, thuỷ chung với

nước non cũ Nó đau vì mất tự do nhưng

sẽ không bao giờ lãng quên, hay phản bội

non nước; lời nhắn gởi như một lời thề 

Đó cũng chính là tiếng lòng của người dân

Việt Nam: dù đang chịu ách nô lệ nhưng

sẽ mãi thuỷ chung với giống nòi, non

- Giấc mộng mãnh liệt, to lớn,nhưng đau xót

 Chán ghét cuộc sống tù túng, tầmthường giả dối Khát vọng tự do

Trang 6

Hoạt động 4 (7 phút) Luyện tập

Mục tiêu: Củng cố, hệ thống kiến thức cơ bản

Phương pháp: Thực hành

Kĩ thuật: Động não

* Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ?

* Việc mượn lời con hổ trong vườn bách

thú có t/ dụng như thế nào trong việc thể

hiện nội dung cảm xúc của bài thơ?

* Ghi nhớ / SGK 7

* Luyện tập Đọc diễn cảm bài thơ?

- Đọc diễn cảm bài thơ ? Chỉ ra đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.5)Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Chuẩn bị bài : Câu nghi vấn

*RÚT KINH NGHIỆM:

Trang 7

Ngày soạn: 2 / 1 / 2013

Ngày giảng 8A1 8A2

Tiết 75 - Bài 18

CÂU NGHI VẤN

1 Kiến thức: Hiểu được đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, phân biệt câunghi vấn với các kiểu câu khác Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn:dùng để hỏi

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trongvăn bản cụ thể Phân biệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn

3.Tư tưởng: Bước đầu HS biết cách sử dụng câu nghi vấn trong giao tiếpcho hiệu quả

* Đọc thuộc lòng một khổ thơ trong bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ?

* Việc mượn lời con hổ trong vườn bách thú có t/ dụng như thế nào trongviệc thể hiện nội dung cảm xúc của bài thơ?

3)Bài mới:

- Gọi HS đọc bài tập

* Trong đoạn trích câu nào là câu nghi

vấn?

I Đặc điểm hình thức và chức năng chính

Trang 8

* Dựa vào đặc điểm hình thức nào mà em

khẳng định đó là câu nghi vấn?

* Câu nghi vấn trong doạn trích trên dùng

đẻ làm gì?

* Em hãy nêu đặc điểm hình thức và chức

năng chính của câu nghi vấn?

* Câu sau có phải là câu nghi vấn không?

a Bao giờ anh đi Hà Nội?

- Bao giờ đứng ở đầu câu: hỏi về thời

điểm sẽ thực hiện hành động đi

b Anh đi Hà Nội bao giờ?

- Bao giờ đứng ở cuối câu: hỏi về thời

gian đã diễn ra hành động đi

Bài 2/ SGK12

- Căn cứ vào sự có mặt của từ

hay nên ta biết được đó là những câu

Bài 4/ SGK 13

Trang 9

a Chiếc xe này bao nhiêu ki-lô-gam mà

nặng thế?

Câu nghi vấn này đúng và người hỏi đã

tiếp xúc với sự vật, hỏi để biết trọng lượng

chĩnh xác của sự vật đó

b Chiếc xe này giá bao nhiêu mà rẻ thế?

Câu nghi vấn này sai vì người hỏi chưa

biết giá chính xác của chiếc xe thì sẽ

không phân biệt được mắc hay rẻ được

a Anh có khoẻ không?

- Hình thức: sử dụng cặp từ

có…không

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khoẻvào thời điểm hiện tại, không biếttình trạng sức khoẻ của người đượchỏi trước đó như thế nào

b Anh đã khoẻ chưa?

- Hình thức: sử dụng cặp từ

đã… chưa.

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khoẻvào thời điểm hiện tại nhưng biếttình trạng sức khoẻ của người đươchỏi trước đó không tốt

- Hãy nêu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn?

- Học thuộc ghi nhớ Hoàn thiện BT /SGK

- Chuẩn bị bài:Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

Trang 10

*Trò: Đọc, soạn bài  Viết đoạn văn thuyết minh.

* Hãy nêu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn?

* Chữa BT 3, 4/ SGK 13

3)Bài mới:

Hoạt động 2 (22 phút) HD tìm hiểu đoạn văn trong văn bản thuyết minh

Mục tiêu: HS nắm đoạn văn thuyết minh, lỗi trong cách trình bày và cách sửa lỗi.Phương pháp: Thảo luận,vấn đáp, thuyết trình

- Gọi HS đọc BT/sgk 13

* Trong đoạn văn (a) câu nào là câu chủ

đề của đoạn văn? Các câu khác có tác

Câu 2: cung cấp thông tin về lượngnước ngọt ít ỏi Câu 3: cho biét lượngnước ấy bị ô nhiểm Câu 4: nêu sự

Trang 11

* Đoạn (a) trình bày nội dung theo cách

nào? – Lối diễn dịch

* Đoạn b thuyết minh vấn đề gì?

Thuyết minh về cuộc đời và những cống

hiến của Ông Phạm Văn Đồng

- Các câu tương đối độc lập với nhau và

đều cùng nói về Phạm Văn Đồng 

đoạn văn song hành

* Vậy đoạn (b) có từ ngữ chủ đề không?

Đó là từ nào? Các câu trong đoạn có vai

trò gì?

* Đoạn văn a thuyết minh về nội dung

gì?

* Nhược điểm của đoạn này là gì?

* Nếu giới thiệu cây bút bi thì nên giới

thiệu như thế nào?

- Đoạn 1: giới thiệu

- Đoạn 2: nêu cấu tạo

- Đoạn 3: cáh sử dụng và phân loại

* Theo em đoạn văn trên nên chữa lại

* Đoạn (b) có nhược điểm gì? lộn xộn

* Theo em nên giới thiệu đèn bàn bằng

phương pháp gì? Phân loại, phân tích

* Vậy em nên chia ra làm mấy đoạn?

* Mỗi đoạn nên viết lại như thế nào?

Cho HS hoạt động nhóm

* Qua bài tập trên, theo em khi làm một

bài văn thuyết minh cần xác định điều

gì? Viết đoạn văn cần chú ý đến điều gì?

thiếu nước ngọt ở các nước thế giớithứ ba Câu 5: nêu dự báo

b)

- Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng

- Các câu tiếp theo: cung cấp thôngtin về Phạm Văn Đồng theo lối liệtkê

2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minhchưa chuẩn

* Bài tập/SGK 14

a) Thuyết minh cấu tạo của bút bi

- Nhược điểm: Trình bày lộn xộn

Chữa lại: Tách thành hai đoạn

Đoạn 1: Thuyết minh phần ruột bút

bi, gồm đầu bút bi và ống mực loạimực đặc biệt

Đoạn 2: Phần vỏ - gồm ống nhựahoặc sắt, bọc ruột bút và làm cán bútviết phần này gồm ống, nắp bút có lòxo

b)

- Chữa lại: Tách 3 đoạn+ Phần đèn: Có bóng đèn, đui đèn,dây điện, công tắc

Trang 12

Viết đoạn nhỏ theo các ý sau:

- Năm sinh, năm mất, quê quán và gia

-* Đoạn kết bài:

Trường tôi như thế đó: giản dị,khiêm nhường mà xiết bao gắn bó.Chúng tôi yêu quý vô cùng ngôitrường như yêu ngôi nhà của mình.Chắc chắn những kỉ niệm về trường

sẽ đi theo suốt cuộc đời

Bài 3: Học sinh tự viết.

- Những lưu ý khi viết đoạn văn thuyết minh?

- Cách trình bày đoạn văn thuyết minh?

- BTVN : Học thuộc ghi nhớ/sgk15 3/sgk15

- Chuẩn bị bài: Quê hương

Trang 13

2 Kỹ năng: Thấy được những nét đặc sắc NT của bài thơ Rèn kỹ năng đọc

và cảm thụ bài thơ có nhiều hình ảnh ẩn dụ

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu quê hương đất nước qua việc cảm nhận bàithơ

B Chuẩn bị

*Thầy: SGK, SGV, TKBG

* Vai trò của đoạn văn trong văn bản thuyết minh?

* Cách trình bày đoạn văn trong văn bản thuyết minh?

3)Bài mới:

Phương pháp: Thảo luận,vấn đáp, thuyết trình Kĩ thuật: Tư duy động não

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả Tế Hanh sinh 1921

Tên Trần Tế Hanh - Quê ở QuảngNam

2 Bài thơ

Bài thơ sáng tác năm 1939 lúc nhàthơ đang học ở Huế, rất nhớ nhà, nhớquê hương Trích trong tập “Nghẹnngào”

- Thể thơ : tám chữ

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

Trang 14

* Bố cục?

Đoạn 1: hai câu đầu

Đoạn 2: sáu câu tiếp

Đoạn 3: Tám câu tiếp theo

Đoạn 4: Bốn câu cuối

- Bố cục : 4 phần

- Gọi HS đọc khổ thơ thứ nhất

* Với 2 câu thơ đầu em hình dung như thế

nào về làng chài quê hương của tác giả?

* Lời giới thiệu về làng chài quê mình có

gì đặc biệt?

Lời giới thiệu bình dị, chân thật như bản

chất người dân làng chài quê ông vậy

* Đoàn thuyền ra khơi khi nào?

- Trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng =>

thiên nhiên tươi đẹp, lý tưởng cho những

Thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã

Phăng mái chèo

Cành buồm to giương như mảnh hồn làng

Rướn thân trăng bao la thâu góp gió

* Con tuấn mã?

* Chiếc thuyền như con tuấn mã chiếc

thuyền đi như thế nào?

Co thuyền lao nhanh, gọn, mạnh mẽ

* Mảnh hồn làng? – Tư tưởng và tình cảm

của làng chài

* Biện pháp nghệ thuật sử dụng ? So sánh

* Bằng biện pháp so sánh ví von gợi cảnh

đoàn thuyền ra khơi như thế nào?

- Gọi Hs đọc

* Cảnh đoàn thuyền trở về được miêu tả

bằng những hình ảnh nào?

ồn ào, tấp nập. > Nhiều âm thanh, hoạt

động qua lại của con người không ngớt

* Cảnh đón đoàn thuyền trở về diễn ra như

thế nào?

* Khổ thơ thứ nhấtQuê hương nhà thơ ở cửa sông gầnbiển, người dân làm nghề chài lưới

Trang 15

* Tại sao nhà thơ viết “Nhờ ơn trời biển

* Vị xa xăm? Vị của nắng, gió, đại dương

in dấu trên cơ thể họ

* Dân chài là những con người như thế

nào?

- Con thuyền: Chiếc thuyền im bến mỏi

trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ

* Biện pháp nghệ thuật? Nhân hóa

* Từ đó em cảm nhận được vẻ đẹp nào

trong tâm hồn tác giả?

Bình: Sự nhạy cảm, tấm lòng gắn bó sâu

nặng với quê hương

* Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới

những điều gì nơi quê nhà?

Tình yêu quê hương luôn thường trực

trong lòng nhà thơ: lòng tôi luôn tưởng

nhớ Màu nước xanh, con cá bạc, chiếc

buồm vôi, nhớ con thuyền rẽ sóng ra khơi

và đặc biệt nhớ cái mùi nồng mặn quá

* Bài thơ có những nét đặc sắc nghệ

thuật?

* Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì

về cuộc sống người dân làng chài và nhà

* Khổ thơ thứ tưNỗi nhớ quê hương: da diết Tìnhquê sâu nặng thiết tha

* Ghi nhớ/ Sgk 18

Phương pháp: Thực hành Kĩ thuật: Động não

Sưu tầm, chép một số bài thơ viết về quê

- Chuẩn bị bài : Khi con Tu hú

Trang 16

2 Kĩ năng: Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩcách mạng bị giam giữ trong ngục tù Nhận ra và phân tích được sự nhất quán vềcàm xúc giữa hai phần của bài thơ ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyềnthống của tác giả ở bài thơ này.

3 Thái độ: - Giáo dục các em lòng yêu quý thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên

và yêu quê hương, yêu đất nước.Cảm thông, khâm phục ý chí, lý tưởng của cácchiến sĩ cách mạng

B Chuẩn bị

*Thầy: SGK, SGV, TKBG

* Đọc thuộc lòng bài thơ Quê hương - Tế Hanh.

* Phân tích câu thơ sau: Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm

* Haỹ nhận xét về tình cảm của t/giả đối với cảnh vật, cuộc sống và conngười nơi quê hương mình?

3)Bài mới:

Thơ mới không chỉ có những bài thơ mang tính lãng mạn đầy màu sắc cánhân mà còn có những bàu thơ giàu tình cảm cách mạng Bài thơ “ Khi con tu hú”

là một điển hình

Trang 17

* Dựa vào chú thích * / sgk em hãy trình

bày những nét chính về tác giả ?

* Tác giả có những tác phẩm tiêu biểu

nào ?

* Hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?

- lưu ý HS thời điểm sáng tác bài thơ để

thể hiện tâm trạng của tác giả :

* Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào ?

* Em hãy nhắc lại đặc điểm của thể thơ

lục bát?

* Em hãy tìm bố cục của bài thơ ? 2 phần

1- Sáu câu thơ đầu: Cảnh trời đất vào hè

2- Bốn câu thơ cuối: Tâm trạng người tù

CM

GV h/dẫn đọc : Đọc diễn cảm thể hiện tâm

trạng của tác giả khi bị tù đày

SGK /19

2 Bài thơ Khi con tu hú

- Bài thơ sáng tác 7 / 1932 Tại nhàlao Thừa Phủ, khi tác giả bị bắt giamvào đây

- Thể thơ lục bát

- Bố cục: 2 phần

* Em hiểu gì về nhan đề bài thơ?

* Hãy kể những sản vật mà tác giả nhắc

đến trong bức tranh mùa hè đó ?

- Tiếng chim tu hú, lúa chiêm, trái cây,

vườn râm, tiếng ve, bầu trời, tiếng sáo

* Nhan đề bài thơ

Trang 18

âm thanh và hương vị ?

cao” để diễn tả sự hoạt động, sự căng đầy

nhựa sống của mùa hè

Mặt khác, bầu trời như được mở ra, như

cao thêm để tạo một không gian khoáng

đãng Trên nền trời đó, đôi con diều sáo

bay lượn tự do nhằm tạo sự đối lập với

không gian hẹp, không khí tù túng, con

người không được hoạt động ngột ngạt

phẫn uất trong 4 bức tường của phòng

giam

* Tâm trạng của người tù được thể hiện ở

những dòng thơ nào ?

- Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi !

- Ngột làm sao, chết uất thôi!

* Hãy nhận xét về cách ngắt nhịp và cách

dùng từ của 2 câu thơ 8 và 9 ?

Nhịp 6 / 2 (câu 8), nhịp 3 / 3 (câu

9).Dùng từ ngữ mạnh Đập tan phòng,

chết uất, những từ ngữ cảm thán : ôi, thôi,

làm sao, đã thể hiện tâm trạng cảm xúc

của tác giả?

* Đó là tâm trạng gì ? Tâm trạng đó được

nhà thơ nói một cách trực tiếp hay gián

tiếp ? ( Trực tiếp )

* Tâm trạng đau khổ, ngột ngạt, uất hận

đó thể hiện nỗi niềm gì của tác giả ?

* Tại sao tác giả lại ngột ngạt và uất hận ?

Bình: Ngột ngạt vì sự chật chội, tù túng,

nóng bức của phòng giam mùa hè Uất

hận vì sự vật thì tự do, cả vật vô tri như

cánh diều cũng được bay lượn tự do, còn

người chiến sĩ trẻ phải bị giam hãm, bị

biệt lập cô đơn “ Cháy ruột mơ những

ngày hoạt động”

* Tất cả tâm trạng đó dẫn đến ước muốn

gì của người tù ?

* Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng

chim tu hú kêu nhưng tâm trạng của người

tù ở 2 đoạn đầu và cuối rất khác nhau? Vì

+ Âm thanh : Náo nức, rạo rực + Hương thơm : Của lúa chín, ngọtngào của trái cây, của những vạt ngôvàng mẩy

 Bức tranh thiên nhiên mùa hè đẹpvới âm thanh rực rỡ sắc màu, hương

vị ngọt ngào, bầu trời khoáng đạt tự

do, trong cảm nhận của người tù

* Bốn câu thơ cuối.

Tâm trạng của người tù cách mạng:

- Tâm trạng đau khổ, ngột ngạt,uất hận

 Niềm khát khao tự do cháy bỏngcủa người chiến sĩ Cách mạng trongcảnh tù đầy

Trang 19

sao ?

+ Đoạn đầu tả cảnh - trời đất vào hè : Dạt

dào, đầy sức sống, rất có hồn

+ Đoạn sau tả tình - tâm trạng người tù :

Sôi nổi, sâu sắc và da diết

* Em có nhận xét gì về cách tả cảnh và tả

tình của bài thơ ?

- Thể thơ lục bát mềm mại, uyển chuyển,

linh hoạt

- Nghệ thuật đối: Bài thơ liền mạch,

giọng điệu tự nhiên, cảm xúc nhất quán,

khi tươi sáng khoáng đạt, khi dằn vặt u

uất, rất phù hợp với cảm súc thơ. * Ghi nhớ /SGK 20

- Khái quát về tác giả, bài thơ Khi con tu hú.

- Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ

5) Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Chuẩn bị bài: Câu nghi vấn (tiếp)

Trang 20

1 Kiến thức: Hiểu thêm các câu nghi vấn dùng với các chức năng khác ngoàichức năng chính

2 Kĩ năng: Có ý thức sử dụng câu nghi vấn phù hợp mục đích giao tiếp Tựhào về sự giàu đẹp của ngữ pháp tiếng Việt

3 Thái độ: Vận dụng kiến thức đã học về câu nghi vấn để đọc – hiểu và tạolập văn bản

* Đọc thuộc lòng bài thơ Khi con Tu hú của Tố Hữu.

* Phân tích tâm trạng người tù – Chiến sĩ được thể hiện ở bốn câu thơ cuối

Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng chim Tu hú, nhưng tâm trạng người tù khinghe tiếng chim tu hú thể hiện ở đầu bài thơ và cuối bài thơ rất khác nhau, vì sao?

3)Bài mới:

Hoạt động 2 ( 17 phút) HD tìm hiểu những chức năng khác của câu nghi vấn

Mục tiêu: HS nắm được những chức năng khác của câu nghi vấn

- Gọi HS đọc bài tập /SGK 20

* Trong bài tập, câu nào là câu nghi vấn?

I Những chức năng khác của câu nghi vấn

Trang 21

* Câu nghi vấn trong bài tập có dùng để

hỏi không? Nếu k

* Nhận xét về kết thúc những câu nghi

vấn trên?

- Kết thúc bằng dấu chấm than

* Ngoài chức năng chính câu nghi vấn

dùng để hỏi, câu nghi vấn còn có những

chức năng gì khác?

c Có biết không? Lính đâu? Sao baydám để cho nó chạy xồng xộc vàođây như vậy? Không còn phép tắc gìnữa à?

d Cả đoạn văn là một câu nghi vấn

e Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lạiđúng là nõ, cái con Mèo hay lục lọiấy!

- Đại diện nhóm trình bày bài tập

- Nhóm khác nhận xét, bổ xung hoàn thiện

bài tập

- GV đánh giá

* Bài 3 /SGK 24

Mẫu :

a Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung

của bộ phim “ ” được không ?

b Lão Hạc ơi ! Sao đời lão khốn cùng

đến thế ?

- Sao cậu lại không kể đầy đủ về nội dung

bộ phim Gió làng kình cho mình nghe

b Trong cả khổ thơ chỉ riêng câu:

“Than ôi !” không phải là câu nghivấn Các câu còn lại là câu nghivấn  Bộc lộ tình cảm, cảm xúc –

Trang 22

- Sao trên trái đất này còn có những loại

người vô nhân dạo như thế nhỉ?

* Bài 4 /SGK 24

Trong nhiều trường hợp giao tiếp, những

câu như vậy dùng để chào Người nghe

không nhất thiết phải trả lời, mà có thể

đáp lại bằng một câu nào khác (có thể là

một câu nghi vấn) Người nói và người

nghe có quan hệ rất thân mật

d.Thắng bé kia, mày có việc gì ? Sao

…khóc ?

 Để hỏi

* Câu : a, b, c có thể thay thế bằngcâu không phải là câu nghi vấnnhưng có nội dung tương đương

a Cụ không phải lo xa như thế.Không nên nhịn đói mà để tiền lại

Ăn hết thì đến lúc chết không có tiền

mà lo liệu

b Không biết chắc là thằng bé cóthể chăn dắt được đàn bò hay không c.Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử

- Học bài, BTVN hoàn tất bài tập trong sgk

- Chuẩn bị bài : Thuyết minh về một phương pháp (cách làm)

Trang 23

2 Kĩ năng: Quan sát đối tượng cần thuyết minh : một phương pháp (cáchlàm) Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu : biết viết một bài vănthuyết minh về một cách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ.

3 Thái độ: Giáo dục ý thức quan sát khi viết văn thuyết minh Giáo dục tưduy khoa học trong quá trình làm một bài văn

* Các chức năng khác của câu nghi vấn?

* Chữa bài tập 3, 4/ SGK 24

3)Bài mới:

Khi em làm được một đồ chơi hay nấu được món ăn ngon em rất muốn giớithiệu cho các bạn biết Trong tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu về cách thuyếtminh một đồ dùng Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về cách thuyết minh vềcách làm

Hoạt động 2 (20 phút) HD tìm hiểu giới thiệu một phương pháp ( cách làm)

Mục tiêu: HS nắm được phương pháp thuyết minh một phương pháp (Cách làm).Phương pháp: Thảo luận,vấn đáp, thuyết trình

* Văn bản thuyết minh về cái gì ?

* Bài văn thuyết minh đó có mấy phần?

I Giới thiệu một phương pháp (cách làm):

Cách làm đồ chơi “Em bé đá bóng” bằng quả khô

Trang 24

Phần nào quan trọng nhất?

* Phần nguyên vật liệu và phần yêu cầu

thành phẩm có cần thiết hay không?

* Trong văn bản thuyết minh trên, có thể

bổ sung điều gì?

* Ở VB (b) phần nguyên vật liệu, cách

làm, yêu cầu thành phẩm được giới thiệu

có gì khác VB (a)? Vì sao ?

+ Phần nguyên vật liệu: Ngoài loại gì còn

thêm phần định lượng bao nhiêu rau, thịt (

gam ), tuỳ theo số bát, số người ăn…

+ Phần cách làm: Đặc biệt chú ý đến trình

tự trước sau, đến thời gian của mỗi bước

( không được phép thay đổi tuỳ tiện nếu

không muốn làm thành phẩm kém chất

lượng )

+ Phần yêu cầu thành phẩm: Chú ý 3 mặt:

Trạng thái, màu sắc, mùi vị )

* Vì sao phần yêu cầu thành phẩm của

VD (b) phải chú ý 3 mặt mà VB (a) không

* Em có nhận xét gì về lời văn của 2 VB

trên ? Lời văn cần ngắn gọn, rõ ràng

- Yêu cầu thành phẩm: giúp ngườilàm so sánh, điều chỉnh, sửa chữasản phẩm

* Bổ sung số lượng cụ thể của

* Cho biết yêu cầu của bài tập?

- Gọi HS trình bày bài tâp

Trang 25

- HS khác nhận xét, bổ sung, hoàn thiện

bài tập

- GV đánh giá Cho điểm khuyến khích

chơi

* Thân bài :

- Số người chơi, dụng cụ chơi

- Luật chơi (thắng, thua, phạmluật )

- Yêu cầu đối với trò chơi

* Kết bài : Lợi ích của trò chơi (giúpchúng ta giải trí, vận động, nhanhnhẹn)

- Bài viết đưa ra số liệu trang in hàng năm trên thế giới để từ đó thấy đượcmức độ khổng lồ của núi tư liệu mà con người phải nghiên cứu, tìm hiểu

- Bài viết giới thiệu 2 cách đọc:

+ Cách đọc thành tiếng (khi đọc phải phát âm)

- Hoàn thiện bài tập 1/sgk 26

- Chuẩn bị bài: ức cảnh Pác bó

Trang 26

2 Kĩ năng: Đọc - hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ chí Minh Phân tích được những

chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục HS biết quý trọng, cảm phục tinh thần cách mạng trong

tinh thần của Bác

B Chuẩn bị

*Thầy: SGK, SGV, TKBG Chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh

*Trò: Đọc trước văn bản, soạn bài Sưu tầm thơ ca viết về chủ tịch HCM

* Để thuyết minh về một phương pháp, cách làm, người viết cần làm gì?Cần trình bày như thế nào?

* Em có nhận xét gì về lời văn trong thuyết minh một phương pháp (Cáchlàm)?

3)Bài mới:

- Gọi HS đọc chú thích sgk

* Trình bày sự hiểu biết của em về Bác Hồ

kính yêu?

* Cho biết hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

* Bài thơ được làm theo thể thơ nào?

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả : Hồ Chí minh 1890-1969

2 Bài thơ Tức cảnh Pác Bó

- Sáng tác 2-1941

Trang 27

* Em có nhận xét gì nhan đề bài thơ?

Nhan đề bài thơ: Tức cảnh là ngắm cảnh

mà có cảm xúc, nảy ra tứ thơ, lời thơ Đó

là lối làm thơ truyền thống của cha ông ta

xưa

* Phương thức biểu đạt?

* Có thể chia bài thơ này thành mấy

phần ? Nêu nội dung từng phần ?

P1: 3 câu đầu: Cảnh SH và làm việc của

Bác ở Pác Bó

P2: câu cuối – cảm nghĩ của Bác

- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt nhưnglàm bằng chữ quốc ngữ

- Phương thức biểu đạt:

tự sự + biểu cảm

- Bố cục: 2 phần

- HS đọc 3 câu thơ đầu

* Ba câu thơ đầu, em hình dung được gì

về cuộc sống của Bác ở Pác Bó?

Nơi ở: hang, nơi làm việc: bờ suối Thời

gian lặp lại thành nếp: sáng ra, tối vào,

đâu chỉ có một buổi, một ngày

* Cấu tạo của câu một có gì đặc biệt ? Chỉ

ra cấu tạo đặc biệt đó ?

Dùng phép đối : Sáng ra bờ suối /tối vào

hang

(tg : sáng / tối ; kgian: suối/ hang; hành

động : ra/ vào )

* Theo em, phép đối này diễn tả điều gì

trong hoạt động cách mạng và quan hệ của

Bác với thiên nhiên?

Diễn tả hoạt động đều đặn, nhịp nhàng

của con người Diễn tả quan hệ gắn bó hoà

hợp giữa con người và thiên nhiên Pác Bó

* Từ câu thơ đó ta hiểu gì về cuộc sống

của Bác khi ở Pác Bó

Cuộc sống hài hoà,, thư thái và có ý nghĩa

của người cách mạng luôn làm chủ hoàn

cảnh

* Dựa vào chú thích trong sgk, hãy giải

nghĩa câu thơ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn

sàng ?

Sinh hoạt ăn uống kham khổ nhưng tinh

thần luôn sẵn sàng, măng, ngô là những

thứ do thiên nhiên ban tặng và con người

1 Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó

+ Sáng ra bờ suối /tối vào hang

+ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn sàng

- Cụm từ vẫn sẵn sàng

Trang 28

cung cấp luôn đầy đủ, có sẵn.

* Em có nhận xét gì về giọng điệu của 2

câu thơ đầu? (Giọng điệu êm ái,, thoải

mái, nhẹ nhàng)

* Qua đó, phản ánh trạng thái tâm hồn ntn

của người làm thơ ?

Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi,, say

mê cuộc sống, cách mạng, hoà hợp với

thiên nhiên và con người Pác Bó

* Trong câu thơ Bàn đá chông chênh dịch

sử Đảng Được sử dụng nghệ thuật gì ?

Phép đối:

- Đối ý : điều kiện làm việc thiếu thốn,

giản đơn / nội dung công việc quan trọng ,

trang nghiêm ;

- Đối thanh : bằng ( chông chênh ) / Trắc (

dịch sử Đảng)

- Láy : chông chênh

* Chông chênh có nghĩa như thế nào?

Chông chênh nó không chỉ miêu tả cái bàn

đá tự tạo mà còn phần nào gợi ra cái ý

nghĩa tượng trưng cho thế lưc cách mạng

nước ta đang trong thời kì khó khăn

Đó là hình tượng người chiến sĩ được

khắc hoạ chân thực vừa có tầm vóc lớn

lao, trong tư thế uy nghi, giống như bức

tượng đài vị lãnh tụ cách mạng

* Từ 3 câu thơ đầu em thấy cuộc sống và

con người Bác Hồ hiện lên ntn?

- HS đọc câu thơ cuối

* Từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất của

câu thơ ? Vì sao ?

Từ sang ; Sang : sang trọng , giàu sang

Là sự sang trọng , giàu có về mặt tinh thần

+ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

 Cuộc sống của Bác Hồ ở Pác Bó

nhiều gian khổ, thiếu thốn nhưngBác yêu thiên nhiên, công việc cáchmạng; luôn tìm thấy niềm vui, hoàhợp với thế giới tạo vật, luôn làmchủ hoàn cảnh

2 Cảm nghĩ của Bác

- Cuộc đời cách mạng thật là sang

 Từ “Sang”: Chỉ sự sang trọng,giàu có về mặt tinh thần của người

Trang 29

của những cuộc đời làm cách mạng lấy lí

tưởng cứu nước làm lẽ sống, không hề bị

khó khăn, gian khổ thiếu thốn khuất phục

Là cái sang trọng giàu có của một nhà thơ

luôn tìm thấy sự hài hoà tự nhiên, thư thấy

trong sạch với thiên nhiên đất trời

GV: Trong thơ, Bác hay nói cái sang của

người làm cách mạng, kể cả khi chịu cảnh

tù đày: VD

- Hôm nay xiềng xích thay dây trói

Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung

- Tuy bị tình nghi là gián điệp

Mà như khanh tướng vẻ ung dung

* Niềm vui trước cái sang của một cuộc

sống đầy gian khổ cho ta hiểu thêm vẻ

đẹp nào trong cách sống của Bác ?

* Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài

thơ?

CM lấy lí tưởng cứu nước làm lẽsống, không bị khó khăn, gian khổthiếu thốn khuất phục

- Lạc quan , tin tưởng vào sự nghiệpcách mạng mà Người theo đuổi

* Ghi nhớ /sgk 30Hoạt động 4 (5 phút) Luyện tập

Bài thơ kết hợp hài hòa giữa tính cổ điển và hiện đại:

- Thể thơ Đường viết bằng chữ Quốc ngữ

- Hình ảnh thơ: hang, suối, bàn đá,… là cảnh lâm tuyền (cổ điển) Nhưngđấy là nơi ở, làm việc, ẩn náu của nhà cách mạng (hiện đại)

- Cháo bẹ, rau măng thức ăn đạm bạc (cổ điển) nhưng lại rất thực trong đờisống cách mạng (hiện đại)

- Suối, bàn đá là nơi các ẩn sĩ nghỉ ngơi, ngồi câu cá nhưng lại là nơi dịch sửĐảng

- Ngay trong cách nói: nói nghèo mà lại hóa sang là cái cổ điển nhưng là cáisang của người cách mạng khi so với với tù đày gông cùm của các chiến sĩ khác.5)Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Chuẩn bị bài: âu cầu khiến

Trang 30

* Khái quát về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh?

* Đọc thuộc lòng bài thơ?

* Có người nói, bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa tính cổ điển và hiện đại

Em hãy chứng minh

3)Bài mới:

Hoạt động 1 (2 phút) Giới thiệu bài

Hoạt động 2 (17 phút) HD tìm hiểu đặc điểm hình thức và chức năng câu cầukhiến

Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến

* Trong bài tập câu nào là câu cầu khiến?

* Đặc điểm hình thức nào cho biết đó là

I Đặc điểm hình thức và chức năng

Trang 31

câu cầu khiến?

* Câu cầu khiến trong những đoạn trích

trên dùng để làm gì?

* Cách đọc “ Mở cửa” ! trong (b) có khác

“ Mở cửa.” trong (a) không?

Cách đọc “ Mở cửa !” b nhấn mạnh “ Mở

cửa.” trong (a) đọc bình thường

* Câu “mở cửa! ” trong (b) dùng để làm

gì? khác với câu mở cửa ở trong (a) chổ

nào?

a- Câu trần thuật - giọng bình thường

dùng để trả lời câu hỏi

b Câu cầu khiến giọng nhấn mạnh

-dùng để đề nghị ra lệnh

(*) Qua bài tập em hãy cho biết đặc điểm

hình thức và chức năng của câu cầu

- Đi, thôi, nào đứng sau nội dung cầu

khiến Đôi khi không có từ cầu khiến chỉ

có ngữ điệu cầu khiến

-CCK có C chỉ người đối thoại hoặc nhóm

người đối thoại Khi vắng C Đi thôi con

thì ta biết C là người đối thoại người tiếp

nhận CCK

- Đôi khi C – CCK chỉ một nhóm người

trong đó có chính người viếtChúng ta đi

thôi! CCK không chỉ hướng đến người đối

thoại mà còn hướng đến người viết

- C thường là đại từ xưng hô ngôi số nhiều

b) Mở cửa  Câu trần thuật

Mở cửa!  Cầu cầu khiến – Ralệnh

Trang 32

(b) ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ tình

cảm của người nói đối với người nghe

Bài 4 /sgk 32

- DC nói với DM ( mục đích cầu khiến )

- DC tự coi mình là vai dưới so với DM

và lại là người yếu đuối, nhút nhát vì vậy

ngôn từ của DC thường khiêm nhường ,

có sự rào trước đón sau Trong lời DC yêu

cầu DM tác giả không dùng câu cầu khiến

( mà dùng câu nghi vấn) làm cho ý câu

cầu khiến nhẹ hơn , ít rõ ràng hơn Cách

dùng lời cầu khiến như thế rất phù hợp với

tính cách DC và vị thế của DC so với DM

a: vắng C ,dựa vào ngữ cảnh của

câu có thể biết C là Lang Liêu

b : C là ông giáo, ngội thứ hai số ít c: C là chúng ta, ngôi thứ nhất số

nhiều (dạng gộp có người đối thoại)

Có thể thêm hoặc bớt hình thức Ctrong câu trên

Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ

Tiên vương - không thay đổi nghĩanhưng lời yêu cầu nhẹ hơn, tình cảmhơn

Hút trước đi - Câu cầu khiến

dường như mạnh hơn, câu nói kémlịch sự hơn

Nay các anh đừng làm gì nữa, thử

xem lão Miệng có sống được không

- Thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu,trong số những người tiếp nhận, lời

đề nghị, không có người nói

Bài 2/sgk 32

Câu cầu khiến:

a Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùisụt ấy đi

4 Củng cố (3 phút)

- Câu cầu khiến là câu có đặc điểm hình thức gì?

- Chức năng của cầu khiến?

5 Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Học bài BTVN hoàn thiện bài tập/sgk

- Chuẩn bị bài: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

Trang 33

2 Kĩ năng: Quan sát danh lam thắng cảnh Đọc tài liệu, tra cứu, thu thập, ghichép những tri thức khách quan về đối tượng để sử dụng trong bài thuyết minh vềdanh lam thắng cảnh Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu.

3 Thái độ: Thêm yêu văn thuyết minh, yêu cảnh đẹp và có ý thức giữ gìncảnh đẹp quê hương

* Câu cầu khiến là câu có đặc điểm hình thức gì?

* Chức năng của cầu khiến?

* Chữa bài tập 5/sgk33

3) Bài mới:

Thuyết minh danh lam thắng cảnh là nhằm mục đích gì? hướng dẫn khách

du lịch hiểu tường tận hơn, đầy đủ hơn về nơi họ đang tham quan du lịch và họcsinh luyện tập kiểu bài này để có ý thức hiểu sâu sắc hơn về non sông đất nước.Hoạt động 2 (20 phút) HD tìm hiểu giới thiệu một danh lam thắng cảnh

Mục tiêu: HS nắm được phương pháp TM một danh lam thắng cảnh

- Gọi HS đọc văn bản

* Bài văn thuyết minh đối tượng nào?

I Giới thiệu một danh lam thắng cảnh.

Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn

Trang 34

* Các đối tượng ấy có quan hệ với nhau

ntn?

+ Hai đối tượng có quan hệ gần gũi với

nhau, gắn bó với nhau, đền Ngọc Sơn

được toạ lạc trên Hồ Hoàn Kiếm

* Qua bài thuyết minh, em biết gì về Hồ

Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn?

* Muốn viết bài giới thiệu một danh lam

thắng cảnh như vậy, cần có những kiến

thức gì?

Kiến thức địa lý, lịch sử

* Muốn có kiến thức đó, người viết phải

làm gì?

* Bài viết sắp xêp bố cục như thế nào?

* Theo em bài này có thiếu sót gì về bố

cục?

Bài này thiếu phần mở bài : dẫn khách có

cái nhìn bao quát về quần thể danh lam

của Tháp Rùa, của đền Ngọc Sơn, cầu Thê

Húc, miêu tả quang cảnh xung quanh, cây

cối, màu nước xanh, rùa nổi lên,…bài viết

còn khô

* Muốn làm một bài văn thuyết minh

người viết phải làm gì?

* Giới thiệu về danh lam thắng cảnh

+ Tra cứu sách vở, hỏi han, quan sátthăm thú

+ Bố cục : Gồm 3 phần

- Đoạn 1: Nếu tính từ…thuỷ quân:Giới thiệu Hồ Hoàn Kiếm

- Đoạn2: Theo truyền thuyết…gươm

Hà Nội : giới thiệu đền Ngọc Sơn

- Đoạn 3: Còn lại : Giới thiệu Bờ Hồ

+ Giới thiệu kèm với miêu tả, bìnhluận trên cơ sở kiến thức đáng tincậy

+ Lời văn chính xác biểu cảm

* Ghi nhớ /sgk 34

- Gọi HS đọc bài tập

II Luyện tập

Bài 1/sgk 35 : Lập lại bố cục

Trang 35

- Cho HS suy nghĩ làm bài tâp.

- Gọi HS nhận xét, bổ sung bài làm của

bạn

- GV đánh giá Kết luận hướng dẫn HS

hoàn thiện bài tập

Bài 3 /sgk 35

Viết lại theo bố cục 3 phần cần giữ lại :

- Lịch sử hồ Hoàn Kiếm với câu chuyện

vua Lê trả gươm

- Năm 1864, Nguyễn Văn Siêu sửa lại…

- Ngày nay, khu quanh hồ thành tên bờ Hồ

- Nơi hội tụ của nhân dân ta trong ngày lễ

tết

* MB : Giới thiệu quần thể danh lamthắng cảnh Hồ Gươm Đền NgọcSơn

- Giới thiệu đền Ngọc Sơn (như ý 1)

* KB : ý nghĩa lịch sử , văn hoá củathắng cảnh Bài học về giữ gìn tôntạo thắng cảnh

- Tả bên trong đền

- Từ trấn Ba Đình nhìn ra hồ, phíaThuỷ Tạ, phía Tháp Rùa giới thiệutiếp

- Học bài BTVn hoàn thiện bài tập /sgk

- Chuẩn bị bài: Ôn tập văn thuyết minh

Trang 36

* Muốn viết bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh thì người viết phảilàm gì?

* Bố cục bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

3)Bài mới:

* Văn bản thuyết minh có vai

1 Khái niệm: TM là kiểu văn bản thông dụng

trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấpcho người đọc (nghe) tri thức (kiến thức) vềđặc điểm, tính chất, nguyên nhân, ý nghĩa…của các hiện tượng, sự vật trong tự nhiên, xãhội bằng phương thức trình bày, giới thiệu,giải thích

2 Tính chất của văn bản thuyết minh là xác thực, khoa học và rõ ràng đồng thời cũng cần

hấp dẫn Ba tính chất trrên chủ yếu làm cho

Trang 37

luận.? người đọc, người nghe hiểu về đối tượng được

thuyết minh, còn sự hấp dẫn là điều nên có đểvăn bản dễ đi vào lòng người Vì vậy văn bảnthuyết minh sử dụng ngôn ngữ chính xác, côđọng, chặt chẽ và sinh động

Phân biệt tính chất của các loại văn bản

Để người đọc (người nghe)

hiểu được luận điểm Thuyết

minh

Giới thiệu sự vật, hiện tượng tự

nhiên, xã hội

Để người đọc (người nghe)

hiểu bản chất của sự vật, hiện

tượng

* Muốn làm tốt văn bản thuyết

minh, cần phải chuẩn bị những

3 Để làm tốt văn bản thuyết minh, chúng ta

cần tìm hiểu, quan sát, nghiên cứu về sự vật,hiện tượng cần thuyết minh, nắm bắt được bảnchất, đặc trưng của chúng

- Bài văn thuyết minh cần nổi bật tri thứckhách quan, khoa học về đối tượng thuyếtminh Vì vậy, phải quan sát kỹ lưỡng, chínhxác đối tượng, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu,sinh động

4 Để bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu, người ta thường sử dụng phối

hợp nhiều phương pháp thuyết minh như:

- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích;

- Phương pháp liệt kê, nêu ví dụ; Phương phápdùng số liệu;

- Phương pháp so sánh, đối chiếu;

- Phương pháp phân tích, phân loại …

- Gọi HS đọc bài tâp

* Lập ý đề a

II Luyện tập

Bài 1/sgk35 Nêu cách lập dàn ý và lập dàn bài

a Giới thiệu một đồ dùng trong học tập hoặctrong sinh hoạt

* Lập ý :

- Tên đồ dùng, hình dáng, kích thước, màusắc, cấu tạo, công dụng của đồ dùng, những

Trang 38

- MB : Khái quát tên đồ dùng và công dụng.

- TB : Hình dáng, chất liệu, kích thước, màusắc, cấu tạo các bộ phận, cách sử dụng…

- KB : Những điều lưu ý khi lựa chọn để mua,khi sử dụng, khi gặp sự cố cần sửa chữa

b Giới thiệu danh lam thắng cảnh – di tíchlịch sử ở quê hương

* Lập ý : Tên danh lam, khái quát vị trí và ý

nghĩa đối với quê hương, cấu trúc, quá trìnhhình thành, xây dựng, tu bổ, đặc điểm nổi bật,phong tục, lễ hội…

* Dàn ý :

- MB : Vị trí và ý nghĩa văn hoá, lịch sử, xãhội của danh lam đối với quê hương, đất nước

- Thân bài :+ Vị trí địa lí, quá trình hình thành, phát triển,

tu tạo trong quá trình lịch sử cho đến ngàynay

+ Cấu trúc, quy mô từng khối, từng mặt…+ Hiện vật trưng bày, thờ cúng

+ Phong tục, lễ hội

- KB : Thái độ tình cảm với danh lam

Bài 2/sgk 35.Tập viết đoạn

- Đề b, viết đoạn MB

4 Củng cố (3 phút)

- Khái quát lại nội dung ôn tập

5 Hướng dẫn HS học bài ( 2 phút)

- Ôn tập văn bản thuyết minh

- Hoàn thiện bài tập

- Chuẩn bị bài: Ngắm trăng

Trang 39

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năngđọc diễn cảm bản dịch tác phẩm Phân tích được một

số chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục HS lòng yêu kính Bác, yêu thiên nhiên, có ý thức bảo

vệ thiên nhiên

B Chuẩn bị

* Thầy: SGK, SGV, TKBG

* Trò: Đọc trước văn bản, soạn bài

* Muốn làm tốt văn bản thuyết minh, cần phải chuẩn bị những gì?

3) Bài mới:

* Giới thiệu bài

Giới thiệu chung về tập “ Nhật ký trong tù ”, tình yêu thiên nhiên đặc biệtcủa Bác

* Trình bày những hiểu biết của em về tác

giả Hồ Chí Minh?

Đã học - Tức cảnh Pác Bó

* Nêu xuất xứ bài thơ?

* Cho biết hoàn cảnh ra đời, tư tưởng và

Trang 40

giá trị của tập “ Nhật ký trong tù ”?

* Bài thơ được sáng tác theo thể thể gì?

* Bố cục của bài thơ?

Hướng dẫn đọc( giọng cảm xúc ở câu 2,

ngắt nhịp, chữ đăng đối ở hai câu sau

(phiên âm), GV đọc gọi HS đọc –GV nhận

xét

* Hãy so sánh bản dịch nghĩa chữ Hán với

phần dịch thơ?

- Câu thơ “Trước cảnh… biết làm thế nào”

với câu dịch thơ “Cảnh… hững hờ” 

Làm mất đi cái xốn xang, bối rối của một

tâm hồn nghệ sĩ rất nhạy cảm trước vẻ đẹp

thiên nhiên của Bác Hồ

- Hai câu thơ cuối có cấu trúc đăng đối có

giá trị nghệ thuật rất cao và phần dịch thơ

đã làm giảm mất đi hiệu quả nghệ thuật

đó

- Viết trong nhà tù Tưởng GiớiThạch, khi Bác bị bắt giam tại TrungQuốc tháng 8/1942

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt đườngluật

- Bố cục : 4 phần (đề, thực, luận,kết)

Ngắm trăng : Vọng nguyệt  là đề tài phổ

biến trong thơ xưa Thi nhân xưa, gặp

cảnh trăng đẹp thường đem rượu, hoa để

thưởng thức  có những thứ đó thì sự

ngắm trăng mới thật mĩ mãn, thú vị Nói

chung người ta chỉ ngắm trăng khi thảnh

thơi, thư thái Vậy Bác đã ngắm trăng

trong một hoàn cảnh như thế nào?

* Bác Hồ ngắm trăng trong hoàn cảnh

nào?

* Tại sao ở trong tù Bác chỉ nhắc tới :

Không rượu cũng không hoa?

hai thứ rượu và hoa Vì đó là những thứ

mà tao nhân mặc khách thường có bên

mình mỗi khi thưởng lãm vẻ đẹp chị

Hằng Trong tù người tù ở đây tư cách

một thi nhân

* Trước cảnh đẹp của đêm trăng, tâm

trạng của nhân vật trữ tình được thể hiện

II Tìm hiểu văn bản.

* Hai câu thơ đầu

Hoàn cảnh ngắm trăng+ Rất đặc biệt : Trong tù ngục+ Không rượu cũng không hoa

Tinh thần, tâm hồn tự do ung dung,niềm say mê của Bác đối với trăng,với thiên nhiên đẹp

- Lời giải bày tâm sự, bộc lộ cái xốnxang, bối rối rất nghệ sĩ của tâm hồn

Định dạng
Số trang	207
Dung lượng	1,86 MB