Trào lưu yêu nước do Nguyễn Thái Học và Phạm Tuấn Tài lãnh đạo 1926 - 1930 Gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Việt Nam Quốc Dân Đảng25/12/1927 đến năm 1930, Việt Nam Quốc Dân Đảng đ
Trang 1Đảng cộng sản Việt Nam do Chủ Tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện Hơn
80 năm qua Đảng đã lãnh nhân dân ta đấu tranh vì độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã làm nên những mốc son lịch sử trong quá trình lãnh đạo cách mạng của nước ta Khi mới tròn 15 tuổi Đảng lãnh đạo nhân dân tiến hành cuộc cách mạng tháng tám 1945 thành công xoá bỏ hoàn toàn chế độ thực dân phong kiến, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ( nay là nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam); Đánh thắng các cuộc chiến tranh xâm lược, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước; tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo
vệ vững chắc nền độc lập dân tộc Đảng ra đời có ý nghĩa lịch sử và thời đại ra sao? Và lãnh đạo cách mạng Việt Nam như thế nào ? Hôm nay chúng ta nghiên chủ đề 1 Khái quát lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam Cụ thể các nội dung sau
NỘI DUNG
I ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆTT NAM RA ĐỜI, BƯỚC NGOẶT QUYẾT ĐỊNH CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Ra đời ngày 3 tháng 02 năm 1930, là một bước ngoặc vĩ đại của cách mạng Việt Nam; là sự kết hợp của những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong thời đại mới Là kết quả của quá trình lựa chọn con đường cứu nước; là sự chuẩn bị tích cực về chính trị, tư tưởng và tổ chức của Đồng chí Nguyễn Ái Quốc; của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Sự ra đời của Đảng đáp ứng nhu cầu của lịch sử dân tộc ta; phù hợp với xu thế phát triển của thời đại
1.Tình hình xã hội Việt Nam trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Sau 30 năm vũ trang xâm lược (1858 – 1884) Thực dân Pháp đã thiết lập hệ thống cai trị ở Đông Dương hết sức tàn bạo; kết hợp phương thức bóc lột tư bản và phong kiến làm cho xã hội Việt Nam biến đổi sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực
a Chính trị:
- Thực dân Pháp thực hiện chính sách chuyên chế về chính trị
Chúng thiết lập bộ máy cai trị từ trung ương đến địa phương để đàn áp nhân dân làm cho dân Việt Nam không có chút quyền tự do, dân chủ nào Mọi quyền hành nằm trong tay người Pháp,( từ toàn quyền Đông Dương, thống đốc Nam kỳ, Khâm sứ trung
kỳ, Thống sứ Bắc kỳ, công sứ các tỉnh, đến các bộ máy quân đội, cảnh sát tòa án … vua quan nhà Nguyễn chỉ là bù nhìn làm tay sai cho chúng
- Thực dân Pháp dùng chính sách chia để trị
Chúng chia nước ta thành 3 kỳ Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ mỗi kỳ thành lập một chế độ cai trị riêng Chúng lập liên bang Đông Dương thuộc Pháp thành 3 sứ: Cao Miên, Ai Lao và An Nam Lúc này người dân đặt dưới sự kiểm soát ngặt nghèo của thực dân pháp, đi lại giữa các vùng phải làm giấy tờ như xuất cảnh ra nước ngoài, tụ họp 2 người trở lên coi như là bất hợp pháp, Mỗi xứ chúng dùng một chính sách cai trị riêng nhằm chia rẽ mối đoàn kết nhân dân 3 nước Đông Dương nói chung và Việt Nam nói riêng và mục đích cuối cùng là xóa bỏ nước ta trên bản đồ thế giới
b Kinh tế:
Trang 2- Thực dân Pháp thực hiện chính sách độc quyền về kinh tế trong các ngành, nông nghiệp,công nghiệp, giao thông, vận tải tài chính, muối, rượu, thuốc phiện, đặc
biệt là đối với ngành nông nghiệp: Pháp ra sức cướp ruộng đất của nông dân làm đồn điền trồng lúa, cà phê, cao su “ Cao su đi dễ khó về , khi đi trai tráng khi về bủng beo Cao su xanh tốt lạ đời, mỗi cây bón một xác người công nhân… đến năm 1930 pháp chiếm hơn 80.000 ha, bằng 1/6 đất trồng trọt của Việt Nam Do đó
nền kinh tế Việt Nam lệ thuộc hoàn toàn vào nền kinh tế Pháp, ( nông dân mất tư liệu sản xuất, thất nghiệp phải bán sức lao động để kiếm sống)
- Thực dân Pháp kết hợp phương thức bóc lột tư bản với phương thức bóc lột phong
kiến làm cho nền kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên kiệt quệ đời sống của nhân dân lao động lầm than khổ cực
- Thực dân Pháp bóc lột nguồn lao động, bóc lột giá trị thặng dư, độc quyền khai thác tài nguyên, khai thác mỏ, giao thông, đồn điền, xuất nhập khẩu thu lợi nhuận, Chỉ phát triển một số nhà máy nhỏ sản xuất các mặt hàng cần thiết, cho vay nặng lãi, lập ra hàng trăm thuế vô lý và vô nhân đạo
“Trăm thứ thuế kể chi cho xiết, khiếp thuế xia mới thiệt lạ lùng
Thuế cho thập thất cửu phong, thuế cho xơ xác khốn cùng chưa thôi”
Thực dân Pháp đã bóc lột đến tận xương tuỷ người dân lao động Việt Nam làm cho nền kinh tế nước ta nước ta xơ xác tiêu điều, nhân dân Việt Nam bị bần cùng hóa ( 50% nông dân không còn đất sản xuất Thợ thủ công phá sản, trí thức thất nghiệp) Nền kinh tế Việt Nam kìm hãm trong vòng lạc hậu và phụ thuộc nặng nề vào kinh tế pháp
c.Văn hóa: Thực dân Pháp thực hiện chính sách “ngu dân” để dễ bề cai trị
- Ngăn chặn ảnh hưởng của nền văn hóa tiến bộ vào Việt Nam, kích động văn hóa đồi trụy, gây tâm lý tự ty, vong bản khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, đồi phong bại tục “ văn hóa thực dân” mọi hoạt động yêu nước của nhân dân đều bị cấm
- Đầu độc nhân dân bằng rượu, thuốc phiện … các tệ nạn xã hội, tuyên truyền tư
tưởng khai hóa văn minh Nước mẹ đại Pháp nhằm tạo tâm lý phục Pháp sợ Pháp
- Nhà tù nhiều hơn trường học Dẫn đến kết quả( 90% dân số mù chữ)
Những chính sách trên của thực dân Pháp làm cho xã hội Việt Nam thay đổi từ một xã hội phong kiến độc lập trở thành một xã hội thuộc địa, nửa phong kiến
d Xã hội
- Cơ cấu xã hội có những biến đổi sâu sắc:
Bên cạnh giai cấp địa chủ phong kiến và giai cấp nông dân đã xuất hiện một số giai cấp mới Đặc biệt là giai cấp công nhân, giai cấp tiểu tư sản thành thị và giai cấp tư sản
+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa của thực dân pháp, có những đặc điểm chung như giai cấp công nhân trên thế giới ngoài ra còn có đặc điểm riêng
* Phải chịu 3 tầng áp bức bóc lột ( Đế quốc, phong kiến và tư sản bản xứ)
* Phần lớn xuất thân từ nông dân nên gần gũi với gia cấp nông dân
* Giai cấp công nhân ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, nên nội bộ thuần nhất không phân tán lực lượng và sức mạnh
* Sinh ra và lớn lên ở một đất nước có truyền thống văn hóa tốt đẹp, truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm, sớm tiếp thu được tinh hoa văn hóa của thời đại mới
để bồi dưỡng bản chất cách mạng của mình (đây là cơ sở cho việc truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin sau này)
- Tính chất xã hội biến đổi sâu sắc từ một xã hội phong kiến độc lập trở thành một nước thuộc địa nữa phong kiến (đặc trưng của xã hội thuộc địa nữa phong kiến là sự cấu kết giữa đế quốc với bọn địa chủ phong kiến để áp bức bóc lột nhân dân)
Trang 3- Mâu thuẫn xã hội:Việt Nam trở thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến và nổi lên
2 mâu thuẫn cơ bản chủ yếu đó là:
+ Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và tay sai
+ Mâu thuẫn giữa nhân dân Việt Nam (chủ yếu là nông dân) với địa chủ, phong kiến
Vì vậy, nhiệm vụ chống thực dân Pháp xâm lược và nhiệm vụ chống địa chủ phong kiến tay sai không tách rời nhau Đấu tranh giành độc lập dân tộc phải gắn chặt với đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ Đó là yêu cầu của cách mạng Việt Nam
Tóm lại : Dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai, với chính
sách độc quyền về kinh tế, chuyên chế về chính trị, nô dịch về văn hóa làm cho đời sông của nhân dân ta vô cùng cực khổ
Trước tình hình đó đòi hỏi, phải giải quyết những mâu thuẫn trên thì mới đưa xã hội Việt Nam phát triển được Để đáp ứng nguyện vọng bức thiết của các tầng lớp nhân dân là độc lập dân tộc và người cày có ruộng nhiều phong trào cứu nước xuất hiện
2 Phong trào đấu tranh của nhân dân ta trước khi đảng ra đời
a Các trào lưu yêu nước theo khuynh hướng phong kiến
Ngày 01- 9 -1858 Thực dân Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta Triều đình phong kiến Việt Nam ( nhà Nguyễn ) đã từng bước đầu hàng giặc Bất chấp chủ trương đầu hàng giặc của triều đình phong kiến nhân dân cả nước đã vùng lên chống thực dân pháp xâm lược Hễ phong trào này bị dập tắt, thì phong trào khác lại nổi dậy Thật xứng đáng lời tuyên bố đanh thép của Nguyễn Trung Trực trước giờ xử tử “ Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây”
Đồng chí hãy nêu một số phong trào cứu nước theo khuynh hướng phong kiến ?
+ Phong trào Cần Vương (1885 – 1896)
Tôn Thất Thuyết lãnh đạo một bộ phận sĩ phu yêu nước và nhân đứng lên chống thực dân pháp Phong trào Cần vương nhanh chóng lan ra nhiều địa phương ở Trung kỳ; Bắc kỳ, và một số địa phương ở Nam Kỳ Điển hình như cuộc khởi nghĩa Phan Đình Phùng tại Hương Khê Hà Tĩnh kéo dài đến năm 1896
+ Phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1885 – 1913) ở Bắc Giang do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo Đây là cuộc đấu tranh anh dũng của quân và nhân ta kéo dài gần 30 năm,
đã ghi một mốc son lịch sử đấu tranh chống thực dân Pháp trong lịch sử cận hiện đại Việt Nam
b.Trào lưu yêu nước theo ý thức hệ tư sản (có 2 khuynh hướng khác nhau)
sản?
+ Phan Bội Châu (1905 – 1912) chủ trương xuất dương cầu viện Nhật để đánh Pháp, giành độc lập dân tộc chuyển sang lập trường dân chủ tư sản với chủ trương võ trang bạo động đánh đuổi giặc Pháp thành lập cộng hòa dân quốc Việt Nam Ông có cảm tình với nước Nga xô Viết, chủ nghĩa xã hội và có ý đặt hy vọng vọng vào Nguyễn Ái Quốc Cụ
đã sai lầm về con đường và phương pháp, do vậy cuối đời cụ phải thốt lên rằng: Than
Ôi “Cuộc đời của tôi là một trăm thất bại không một lần thành công”
+ Phan Chu Trinh: (1906 – 1908) khuynh hướng cải lương
Cụ hướng theo con đường nghị viện hy vọng dựa vào Pháp để canh tân đất nước đánh đổ chế độ phong kiến phát triển theo TBCN sau đó đòi Pháp trao trả độc lập cho dân tộc Nhưng cuối cùng bị thất bại (Lẫn lộn bạn thù ); Con đường cứu nước của Phan Chu Trinh là đường lối cải lương phản đối bạo động (bạo động tắc tử) và muốn dựa vào Pháp để đánh chế độ phong kiến Con đường cứu nước của Phan Chu Trinh đã thất bại, đúng như nhận xét của Trần Dân Tiên, dựa vào Chính Phủ Pháp để tiến hành cải cách chẳng khác gì “ Xin giặc rủ lòng thương”
Trang 4Lòng yêu nước và gương hoạt động của hai cụ đã cổ vũ nhân dân ta qua nhiều thế
hệ Nhưng hai cụ chưa tiếp cận xu thế của thời đại mới chưa tìm ra con đường cứu nước mới cứu nước cứu dân, con đường giành độc lập triệt để cho nhân dân lao động làm chủ đất nước, lấy sức ta mà giải phóng cho ta
c Trào lưu yêu nước do Nguyễn Thái Học và Phạm Tuấn Tài lãnh đạo (1926 - 1930)
Gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Việt Nam Quốc Dân Đảng(25/12/1927) đến năm 1930, Việt Nam Quốc Dân Đảng đây là tổ chức chính trị tiêu biểu nhất cho khuynh hướng tư sản ở Việt Nam, tập hợp các thành phần tư sản, tiểu tư sản địa chủ và cả hạ sỹ quan Việt Nam trong quân đội Pháp chủ trương bạo động ám sát cá nhân với tư tưởng chỉ đạo
“không thành công cũng thành nhân” đã dốc hết lực lượng, tổ chức bạo động với cuộc khởi nghĩa Yên Bái nhưng cuối cùng cũng thất bại
Sự thất bại của khởi nghĩa Yên Bái chứng tỏ rằng phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản cũng không đáp ứng được yêu cầu khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc
Như vậy, khởi nghĩa Yên Bái thất bại, đánh dấu sự tan rã của xu hướng cách mạng dân chủ tư sản và cũng xác nhận sự bất lực của tư tưởng tư sản trong việc xác lập con đường cách mạng ở Việt Nam
Phong trào yêu nước của giai cấp công nhân cũng diễn ra sôi nổi, tiêu biểu cuộc đấu tranh của 600 thợ nhuộm ở chợ Lớn (11.1922) công nhân nhà máy xi măng Hải Phòng (1923) nhà máy dệt Nam định (1925) xí nghiệp Ba Son (1925) nhưng chủ yếu
là họ đấu tranh kinh tế với những hình thức như bãi công, bỏ việc, đập phá máy móc Các cuộc đấu tranh tự phát đòi tăng lương, giảm giờ làm Vì chưa được trang bị lý luận cách mạng Do chưa ý thức được sứ mệnh lịch sử của mình
Tóm lại : Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX mọi con đường cứu nước đều bị thất bại các phong trào yêu nước đều bị thực dân pháp nhấn chìm trong bể máu vì sao vậy?
d Nguyên nhân thất bại của các phong trào.
- Hạn chế bởi lập trường giai cấp do vậy không nhận thức đúng mâu thuẫn của xã hội Việt Nam, chưa xác định rõ đối tượng của cách mạng
Phan Bội Châu dựa vào nhật để đánh pháp“Đuổi hổ cửa trước, rước beo vào cửa sau”.(Không hiểu được bản chất của chủ nghĩa đế quốc, ông cho rằng nước Nhật máu
đỏ, da vàng, đồng chủng đồng văn thì sẽ giúp ta đánh Pháp)
Phan Chu Trinh “Mong giặc rủ lòng thương là điều nghịch lý”, (dựa vào Pháp
để canh tân đất nước)
- Các phong trào diễn ra tương đối độc lập, không liên kết được với nhau
- Do không có đường lối cách mạng phù hợp, đáp ứng nguyện vọng của quần chúng nhân dân
Hoàng Hoa Thám, Tôn Thất Thuyết, Phan Đình Phùng, chủ trương khi giành độc lập dân tộc sẽ tiếp tục xây dựng đất nước theo chế độ phong kiến, còn 2 cụ Phan và Nguyễn Thái Học lại chủ trương đưa đất nước phát triển theo con đường tư bản chính
vì vậy không đáp ứng nguyện vọng của quần chúng lúc này được sống độc lập tự do, cơm no, áo mặc, để đáp ứng nguyện vọng đó chỉ có xã hội cộng sản
- Không thấy được lực lượng to lớn của công nhân và nông dân
Trong thời đại mới, giai cấp trung tâm của thời đại thay đổi, vai trò lãnh đạo cách mạng cũng thay đổi Con đường để giải quyết mâu thuẫn của xã hội, lực lượng cách mạng, phương pháp cách mạng, cũng phải thay đổi Nhưng các phong trào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đã không nhận thức được lực lượng cách to lớn quyết định đến thành bại của cách mạng là quần chúng công nông Luôn đề cao vai trò của cá nhân
Trang 5Do vậy, không đề ra chủ trương tập hợp công nông, không đề ra được mục tiêu giải quyết lợi ích sống còn của công nông
- Không có phương pháp cách mạng phù hợp các phong trào yêu nước cuối thế kỷ
XIX đầu thế kỷ XX đã không nhận thức được lực lượng cách mạng
- Do thiếu một giai cấp tiên tiến lãnh đạo: Đối với giai cấp công nhân, mặc dù đã
hình thành và đang trong giai đoạn phát triển nhưng chưa đảm đương được sứ mệnh lịch sử của mình chưa được trang bị lí luận cách mạng, chưa tổ chức ra được chính đảng của mình
- Đường lối cứu nước không phù hợp với xu thế thời đại
Sau thắng lợi của cáh mạng tháng Mười Nga mọi cuộc giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải theo cách mạng vô sản nhưng các sĩ phu yêu nước lại theo tư tưởng phong kiến, dân chủ tư sản trở nên lỗi thời
Như vậy các trào lưu yêu nước cuối thế kỷ XIX đầu thế XX đều thất bại mà
nguyên nhân chủ yếu là do thiếu một giai cấp tiên tiến lãnh đạo và không có một
đường đối đúng cách mạng đúng VKĐH Đảng toàn quốc lần thứ VII khẳng định “
Các phong trào cứu nước từ lập trường Cần vương đến lập trường tư sản, tiểu tư sản, qua khảo nghiệm lần lượt bị thất bại” CMVN vẫn khủng hoảng bế tắc về đường lối cứu nước Thực chất là thiếu giai cấp lãnh đạo cách mạng
Vào thời điểm lịch sử đó, đồng chí Nguyễn Ái Quốc Người Việt Nam giàu lòng yêu nước tuy rất khâm phục tinh thần yêu nước của những người lãnh đạo phong trào Cần Vương, tinh thần dân tộc của các sĩ phu yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh nhưng không đi theo con đường của các nhà yêu nước mà các bậc tiền bối đã đi
Người quyết tâm đi tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc
3 Nguyễn Ái Quốc tìm đường cứu nước Sự ra đời của Đảng cộng sản
a Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc.
- Sơ lược vể tiểu sử của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc:
+ Hoàn cảnh gia đình: Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước giàu nhiệt huyết cách mạng
Nguyễn Ái Quốc sinh ngày 19/5/1890 ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Lúc nhỏ lấy tên là Nguyễn Sinh Cung, khi đi học là Nguyễn Tất Thành lớn lên Nguyễn Ái Quốc giữa lúc nước mất nhà tan, sớm có chí đánh đuổi thực dân Pháp, giải phóng dân tộc (ở trạc tuổi 13, lần đầu tiên tôi được nghe 3 chữ Pháp, tự do, bình đẳng bác ái và từ thực tế ấy tôi muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn xem những gì ẩn chứa đằng sau những chữ ấy … tôi quyết định tìm cách đi ra nước ngoài” rồi trở về giúp đồng bào) Rất khâm phục tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối, nhưng không tán thành con đường cứu nước của các cụ Vượt qua tầm hạn chế của những sĩ phu yêu nước đương thời
+ Ngày 05/6/ 911 tại Bến cảng Nhà Rồng Nguyễn Tất Thành với tên là Văn Ba ra
đi tìm đường cứu nước mới, xem họ làm thế nào để về giúp đồng bào mình
(Lên đường sang các nước phương Tây, nơi ẩn chứa những từ đẹp đẽ như bình đẳng, bác ái, tự do mà Người đã được thấy ở sách báo tân thư, nơi có khoa học kỹ thuật phát triển và những tư tưởng dân chủ tự do, với một nguyện vọng thiết tha là xem
họ làm như thế nào để rồi trở về nước giúp đồng bào cởi ách xiềng xích nô lệ.)
Nguyễn Ái Quốc bôn ba nhiều nước trên thế giới như: Pháp, Mỹ, Anh, Đức…
làm đủ nghề để kiếm sống, hoà mình vào phong trào của quần chúng Chính quá trình
lao động và đấu tranh trong phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc đã
giúp Nguyễn Ái Quốc hiểu rõ bản chất của chủ nghĩa đế quốc Nguyễn Ái Quốc đã
đến các nước tư bản phát triển: Anh, Pháp, Mỹ; nghiên cứu lý luận và khảo sát thực
Trang 6tiễn các cuộc cách mạng trên thế giới như cách mạng Mỹ 1776, cách mạng Pháp 1789,
cách mạng Nga 1917 Qua thực tiễn Nguyễn Ái Quốc đã rút ra được 3 kết luận quan
trọng, đánh dấu từng bước chuyển biến tư tưởng quan điểm của Người từ CNYN sang lập trường quan điểm giai cấp, từ một người yêu nước trở thành người cộng sản Quá trình đó được thể hiện qua 3 giai đoạn:
- Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc (1911- 1920)
Với yêu nước nồng nàn thấu hiểu nổi khổ của người dân mất nước người đã đi về phương tây để tìm ra chân lý của thời đại tìm ra con đường cứu nước cứu dân “Tôi muốn đi ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước sau khi xem họ làm thế nào tôi trở
về giúp đồng bào ta” Hành trang đi chỉ là lòng yêu nước thương dân và chỉ có một nguyện vọng và ham muốn tột bậc làm sao cho nước nhà được độc lập, dân dân được
ấm no, hạnh phúc ai cũng có cơm ăn áo mặc ai cũng được học hành; Trước lúc ra đi Người có rủ một người bạn tên là Lê đi cùng Anh Lê hỏi chúng ta lấy tiền đâu mà đi ? Người đã giơ 2 bàn tay của mình và nói tiền đây chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống
và để đi (Hồ Chí Minh con đường vạn dặm Mai Văn Bộ)
+ Giai đoạn 1: Từ năm 1911- 1916
Từ ngày 05/6/1911, trên tàu La- tút- trêvin một tàu lái buôn của pháp cập bến Mác-xây, làm một người phụ bếp có tên Ba, Người đã đến Paris thủ đô nước Pháp, khi đến pháp người chứng kiến cảnh Người ăn mày; người già không nơi nương tựa và có
cả gái điếm nữa Người tự hỏi “ tại sao Pháp không khai hóa đồng bào của họ mà đi khai hóa đồng bào ta” trong quá trình lao động và học tập người có dịp đi các nước châu Phi, và cuối năm 1913 thì Người từ Mỹ sang Anh, trở về Pháp
Từ thực tiễn của ách áp bức bóc lột của chủ nghĩa đế quốc mà Người đã được chứng
kiến ở nhiều nước trên thế giới trên nhiều châu lục, Nguyễn Ái Quốc khẳng định: “rằng
dù màu da có khác nhau trên đời này chỉ có hai giống người, giống người bóc lột và giống người bị bóc lột Và Người đã đưa ra kết luận quan trọng đầu tiên là: “Ở đâu Chủ nghĩa tư bản cũng tàn ác vô nhân đạo, ở đâu giai cấp công nhân và nhân dân lao động cũng bị áp bức bóc lột dã man Bởi vậy giai cấp công nhân và nhân dân lao động
ở tất cả các nước đều là bạn, còn Chủ nghĩa đế quốc, Chủ nghĩa thực dân ở đâu cũng là
kẻ thù của giai cấp công nhân và nhân dân lao động”.
Với kết luận trên, Nguyễn Ái Quốc đã đặt cơ sở cho việc xác định đúng bạn - thù (khẳng định giai cấp công nhân và nhân dân lao động Pháp là bạn, bọn thực dân Pháp là thù); đặt cơ
sở đúng về đoàn kết giai cấp, đoàn kết quốc tế gắn chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản, gắn cách mạng chính quốc với cách mạng thuộc địa
+ Giai đoạn 2: từ 1917-1919:
Cuối năm 1917 Nguyễn Ái Quốc từ nước Anh trở về Pháp Người dành một thời gian
để lao động kiếm sống, còn phần lớn thời gian dành cho học tập nghiên cứu Cách mạng tư sản Mỹ (1776), cách mạng tư sản Pháp (1789) đồng thời tham gia đấu tranh trong hàng ngũ giai cấp công nhân và nhân dân lao động thuộc đủ các màu da Người nhận thấy các cuộc cách mạng tư sản Mỹ và Pháp là những cuộc cách mạng “không đến nơi” vì quần chúng nhân dân vẫn đói khổ
* Cuối năm 1917, Người đã lập ra Hội những người Việt Nam yêu nước Người giữ chức vụ Tổng thư kí và nhanh chóng trở thành linh hồn của Việt kiều yêu nước tại Pháp
* Cách mạng tháng 10/1917 Nga thành công mở ra một thời kỳ lịch sử của xã hội loài người thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, thời đại thắng lợi của cách mạng giải phóng
* Năm 1919, nhân danh những người Việt Nam yêu nước ở Pháp, Nguyễn Ái Quốc gửi tới hội nghị Vécxây Bản yêu sách Tám điểm đòi quyền tự do dân chủ và bình đẳng
Trang 7cho dân tộc, Vào đầu năm 1919 các nước thắng trận họp hội nghị hòa bình ở Vécxây -(Pháp) để chia lại thị trường thế giới Tổng thống Mỹ Uyn- xơn đến hội nghị với kế hoạch 14 điểm rêu rao quyền dân tộc tự quyết Nguyễn Ái Quốc thay mặt hội những người An Nam yêu nước ở pháp gửi tới hội nghị Vécxây yêu sách của nhân dân dân
An Nam Tám điểm đòi thực dân Pháp- chủ nghĩa đế quốc phải công nhận quyền bình đẳng giữa các dân tộc:
Qua sự kiện này, Người rút ra được kết luận quan trọng là: “Những lời tuyên bố tự
do dân chủ của bọn đế quốc chỉ là trò bịp bợm; các dân tộc bị áp bức muốn được độc lập tự do thực sự, trước hết phải dựa vào lực lượng của bản thân mình, phải tự mình
giải phóng cho mình (HCM, TT, T1 Nxb CTQG, H 2000, tr 416) Sự kiện đó được báo chí tiến bộ Pháp công bố rộng rãi và gây ảnh hưởng chính trị vang dội Đây là đòn tấn công trực diện đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc quật thẳng vào bọn trùm đế quốc, là người Việt Nam đầu tiên nói lên tiếng nói của chính nghĩa với những khát vọng cháy bỏng của các dân tộc bị áp bức, có tiếng vang lớn trong nhân dân Việt Nam- nhân dân Pháp và các nước thuộc địa của Pháp
Kết luận trên đã vạch trần bản chất phản động của chủ nghĩa đế quốc, nhận rõ bộ mặt thật của kẻ thù, nêu cao cảnh giác trong đấu tranh cách mạng
Khẳng định tính chủ động cách mạng của các dân tộc thuộc địa, tinh thần độc lập
tự chủ của các dân tộc bị áp bức (đem sức mình để giải phóng cho mình)
Như vậy, những kết luận quan trọng trên, chính là cơ sở vững chắc để Nguyễn Ái Quốc tiếp thu Luận cương của Lênin sau này
+ Giai đoạn 3: từ cuối năm 1919 đến năm 1920
* Tháng 7/1920 Nguyễn Ái Quốc được đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin
Đây là một sự kiện quan trọng, một bước ngoặt lớn làm chuyển biến tư tưởng chính trị của Nguyễn ái Quốc, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy con đường cứu nước, con đường cách mạng vô sản ở Luận cương của Lênin Một chân lý của thời đại để tìm ra con đường cứu nước mới cho dân tộc, đó là con đường cách mạng vô sản Khi kể về cuộc gặp gỡ lịch sử đó năm 1951 Người viết trong tác phẩm con đường tôi tới chủ nghĩa Lênin: “Đề cương của Lênin làm tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ tin tưởng biết bao Tôi vui mừng đến phát khóc lên; ngồi một mình trong buồng mà tôi muốn nói
to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ, đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta (HCM, TT, T10 Nxb CTQG, H 1996, tr.127)
Luận cương của Lênin đã giải đáp trúng những vấn đề mà Nguyễn Ái Quốc đang trăn trở tìm hiểu giúp người thấy rõ con đường thắng lợi của cách mạng giải phóng dân tộc nhận rõ lập trường của Lê nin và Quốc tế thứ 3 và nó đã ảnh hưởng quyết định đến lập trường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc từ chủ nghĩa yêu nước sang chủ nghĩa cộng sản, mở đường giải quyết đúng đắn về đường lối giải phóng dân tộc ở Việt Nam
* Tháng 12/1920, tại Đại hội Đảng xã hội Pháp họp ở Tua (Tours), Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành Quốc tế 3, và tham gia thành lập Đảng Cộng Sản Pháp Trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt quyết định trong cuộc đời hoạt động của Người Từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa cộng sản và cũng vào thời điểm này Nguyễn Ái Quốc đã có sự lựa chọn đúng đắn, dứt khoát về con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam Người đưa ra kết luận thứ 3, vô cùng quan trọng:
“Muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác, con đường CMVS
Trả lời cho câu hỏi của nữ đ /c Rôdơ Vì sao lại bỏ phiếu cho QT3? Nguyễn Ái Quốc nói: “Rất đơn giản Tôi không hiểu chị nói thế nào là chiến lược, chiến thuật vô sản và nhiều
Trang 8điểm khác nữa Nhưng tôi hiểu rõ một điều Đệ Tam QT nói sẽ giúp đỡ các dân tộc bị áp bức giành lại tự do và độc lập của họ Còn Đệ nhị QT không hề nhắc đến vận mạng các thuộc địa Vì vậy, tôi đã bỏ phiếu tán thành Đệ Tam quốc tế Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho
Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn; đấy là tất cả những điều tôi hiểu (Trần dân Tiên: Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch)
Người đã khẳng định dứt khoát con đường cứu nước của dân tộc Việt Nam là con đường CMVS, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, gắn chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản; mở đường đưa chủ nghĩa Mác- Lênin vào Việt Nam tạo ra bước ngoặt trong nhận thức tư tưởng của phong trào cách mạng
Đây chính là chân lí của thời đại mà lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã thấy được qua mười năm tìm tòi nghiên cứu (1911-1920), vượt qua bao gian khổ để khảo sát thực tiển
có một không hai và từ thực tiễn những kinh nghiệm của các cuộc cách mạng trên thế giới Nguyễn Ái Quốc đã bắt gặp Chủ nghĩa Mác- Lênin, chiếc cẩm nang thần kì của thời đại cẩm nang cứu nước, cứu dân mà bấy lâu nay dân tộc ta hằng khao khát
Như vậy, trong quá trình tìm đường cứu nước (1911- 1920), Nguyễn Ái Quốc đã rút ra được 3 kết luận quan trọng trên, tìm thấy con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam, đưa cách mạng Việt Nam thoát khỏi sự khủng hoảng bế tắc về đường lối cứu nước, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Và đưa Nguyễn Ái Quốc từ người yêu nước trở thành người cộng sản
- Nguyễn Ái Quốc truyền bá chủ nghĩa Mác–Lê nin và chuẩn bị thành lập Đảng (1921–1927 )
Từ năm 1921, sau khi đã tìm thấy chủ nghĩa Mác- Lênin con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Nguyễn Ái Quốc vừa tiếp tục hoạt động trong Đảng Cộng sản Pháp nghiên cứu học tập bổ sung và hoàn thiện đường lối cứu nước vừa tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc nhiệm vụ trước mắt là trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập Người khẳng định: Cách mệnh muốn thành công phải có đảng cách mệnh Đảng có vững cách mạng mới thành công
Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc đã tích cực chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
+ Về Chính trị:
Thực chất là chuẩn bị về chính trị là chuẩn bị về đường lối cách mạng việt Nam,những vấn đề này được Người trình bày trong tác phẩm Đường kách mệnh
* Cách mạng Việt Nam: Theo con đường cách mạng tháng Mười Nga, con đường cách mạng vô sản
> Đó là cuộc cách mạng triệt để, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự
do thực sự
> Đây chính là điểm khác nhau căn bản giữa con đường cứu nước của Nguyễn Ái
Quốc và con đường cứu nước trước đó
Nguyễn Ái Quốc đã nghiên cứu các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới: từ CMTS Mỹ (1776), CMTS Pháp (1789), công xã Pari (1971) đến cách mạng tháng Mười Nga (1917) Người đã phân tích, so sánh và cho rằng CM Mỹ và CM Pháp là những cuộc cách mạng chưa đến nơi, chỉ có cách mạng Nga là cách mạng đến nơi
Đó là cuộc cách mạng triệt để, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do thực sự chứ không phải thứ bình đẳng giả dối như Pháp khoe khoang bên An Nam
CM Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi lại ra sức cho công nông các nước và dân bị áp bức các thuộc địa làm cách mạng đạp đổ tất cả ĐQCN và tư bản trên thế giới
Trang 9Như vậy chỉ có cách mạng vô sản là cách mạng triệt để vì nó mang lại lợi ích cho đại
đa số dân chúng Cách mệnh rồi thì quyền giao lại cho dân chúng số nhiều không để trong tay bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc Đây là con đường cách mạng Việt Nam sẽ hướng theo
* Mục tiêu và con đường đi lên của cách mạng Việt Nam là CNXH Cách mạng Việt nam trải qua hai giai đoạn: giai đoạn đầu là cách mạng giải phóng dân tộc, giai đoạn tiếp theo là giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa Hai giai đoạn có mối quan hệ biện chứng với nhau
> Cách mạng Việt Nam là cuộc cách mạng GPDT trong thời đại mới
> Yêu cầu khách quan phải đánh đuổi đế quốc để giành ĐLDT một cách thực sự > Cách mạng GPDT diễn ra ở một nước thộc địa nửa phong kiến vì vậy nó không những có mục tiêu đánh đuổi đế quốc, mà còn đánh phong kiến, tay sai, phản động Phải theo con đường cách mạng tháng Mười Nga
* Lực lượng cách mạng: Công nông là gốc của cách mạng học trò nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn của công nông
Nguyễn Ái Quốc nêu lên rằng: vì áp bức mà sinh ra cách mệnh, cho nên ai mà bị
áp bức càng nặng thì lòng cách mạng càng bền, chí cách mạng càng quyết
Công nông tại sao lại là lực lượng chính của cách mạng: Vì công nông bị áp bức nặng hơn; công nông là đông nhất cho nên có sức mạnh hơn hết, vì công nông tay không chân rồi, nếu thua thì chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên họ gan góc Vì những cớ ấy nên công nông là gốc cách mệnh tức là động lực chính của cách mạng) Còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ cũng bị tư bản áp bức, song không cực khổ bằng công nông Ba hạng ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh của công nông “Cách mệnh là việc chung của cả dân chúng, chứ không phải việc của 1-2 người, cách mệnh trước hết: phải làm cho dân giác ngộ phải giảng lí luận cho dân hiểu, phải bày sách lược cho dân
Giai cấp công nhân là giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ nhất, là giai cấp đứng ở trung tâm thời đại, có sứ mệnh đào mồ chôn CNTB nên giữ vai trò lãnh đạo
Như vậy, Nguyễn Ái Quốc đã xác định lực lượng của cách mạng Việt Nam là toàn dân tộc, do giai cấp công nhân lãnh đạo Phải biết vận dụng sáng tạo kinh nghiệm cách mạng thế giới cho phù hợp với điều kiện lịch sử của dân tộc mình
* Phương pháp cách mạng phải sử dụng bạo lực cách mạng Cách mạng muốn thắng lợi phải dùng sức mạnh của quần chúng, khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, phải là lực lượng tiến hành là quần chúng nhân dân Cách mạng phải đoàn kết giai cấp dùng bạo lực cách mạng của quần chúng Phê phán cải lương, …
Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin có 2 phương pháp để giành chính quyền
đó là phương pháp hoà bình và phương pháp bạo lực Trong đó, phương pháp hoà bình
là rất quý và hiếm, còn phương pháp bạo lực là qui luật phổ biến của mọi cuộc cách mạng “ Bạo lực là bà đỡ cho một xã hội mới đang thai nghen trong lòng xã hội cũ” Bạo lực là sức mạnh của quần chúng cách mạng dùng để đánh đổ chính quyền của bọn thống trị, giành chính quyền về tay nhân dân, trấn áp bọn phản cách mạng, bạo lực cách mạng là sức mạnh tổng hợp (chính trị và quân sự) rất lớn đó là công cụ để đập tan một chế độ xã hội đã bị lỗi thời, thúc đẩy sự phát triển, chuyển biến cách mạng dùng bạo lực để chống bạo lực phản cách mạng
Phải dùng phương pháp bạo lực vì Thực dân Pháp ở Việt Nam và Đông Dương chúng không bao giờ rời bỏ địa vị thống trị của chúng và lợi ích kinh tế của chúng để trả lại ĐLTD cho Việt Nam
Trang 10Với bản chất hiếu chiến và tham lam, thực dân Pháp chúng câu kết chặt chẽ với phong kiến để đàn áp nhân dân Đông Dương Chúng sử dụng bạo lực, nên chúng ta cũng phải dùng bạo lực để chống lại chúng Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc đã chọn phương pháp cách mạng là bạo lực của quần chúng
Theo Nguyễn Ái Quốc: Phương pháp cách mạng rất quan trọng, phải biết cách làm thì mới chóng, biết cách làm biết đồng tâm mới làm được Người khẳng định: Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại nổi
Nguyễn Ái Quốc cũng chỉ ra những thiếu sót của những người đi trước như ám sát
cá nhân xúi dân bạo động mà không bày cách tổ chức hoặc làm cho dân ỷ lại mà quên tính tự cường ( phải có sách lược mưu chước, kế hoạch biết lúc nào nên làm lúc nào chưa nên làm)
Người phê phán ám sát cá nhân: “ám sát là làm liều kết quả ít, vì giết thằng này còn thằng khác, giết sao cho hết? Cách mệnh thì phải đoàn kết dân chúng bị áp bức để đánh đổ cả giai cấp áp bức mình, chứ không phải chỉ nhờ 5, 7 người giết 2, 3 anh vua,
9, 10 anh quan mà được
Thực tiễn chứng minh Đảng đã vận dụng phương pháp bạo lực cách mạng trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã thu nhiều thắng lợi vẻ vang trong chiến thắng
2 kẻ thù xâm lược)
* Đoàn kết quốc tế: Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới
Ai làm cách mạng thế giới là đồng chí của Việt Nam” Trong tác phẩm Đường Kách
Mệnh, Nguyễn Ái Quốc gới thiệu tóm tắt các tổ chức Việt Nam cần phải có quan hệ: QTCS, Phụ nữ quốc tế, công nhân quốc tế đỏ,…
Và đặc biệt trong khi làm cách mạng chúng ta phải đoàn kết, liên minh và tranh thủ sự giúp đỡ của cách mạng Nga, giai cấp vô sản Pháp và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa trong khi đề cao đoàn kết và tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế Nguyễn Ái Quốc luôn nhấn mạnh tinh thần tự lực tự cường, ý thức độc lập tự chủ:
“Muốn người ta giúp cho thì trước mình phải giúp mình đã”
Bên cạnh đó, Nguyễn Ái Quốc chỉ rõ mối quan hệ giữa cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa: Cách mệnh thuộc địa có thể chủ động giành thắng lợi không ngồi chờ chính quốc, ngược lại Việt Nam cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm cách mệnh cũng dễ Đây cũng là bài học đoàn kết quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ, tự lực tự cường của cách mạng nước ta từ khi có Đảng lãnh đạo
* Cách mạng trước hết phải có Đảng cách mạng
Đảng có vững cách mạng mới thành công, cũng như người cầm lái có vững con thuyền mới chạy Trong Đảng phải có chủ nghĩa làm nòng cốt ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo Đảng có chủ nghĩa như người có trí khôn, tàu có bàn chỉ nam
Thực tiễn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam 82 năm qua đã chứng minh vai trò quyết định to lớn của đảng trong sự nghiệp cách mạng
Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng sáng tạo lý luận Mác – Lê nin vào điều kiện cụ thể đặc điểm của cách mạng Việt Nam Những nội dung trên là tư tưởng cốt lõi con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc để xác định đường lối đúng cho cách mạng Việt Nam
+ Về tư tưởng
Lênin “ Không có lý luận cách mạng thì không thể có phong trào cách mạng chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong” ( Lê nin TT tập 16, Nhà xuất bản Tiến bộ M 1978 , tr30)
Sau khi tiếp thu được lý luận Mác – Lênin và trở thành người Đảng viên Đảng cộng sản Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác Lênin vào Việt Nam Qua các