Tiết 167: Tổng kết văn học

Nhìn chung về nền văn học Việt Nam I/ Các bộ phận hợp thành nền văn học Việt Nam: Nền văn học Việt Nam được hợp thành từ những bộ phận văn học gì?. Văn học Việt Nam được hợp thành từ

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

Kể tên các nhân vật trong đoạn trích hồi

bốn vở kịch Bắc Sơn của Nguyễn Huy Tưởng

Giới thiệu về nhân vật Thơm.

Trong đoạn trích hồi bốn vở kịch Bắc Sơn của

Nguyễn Huy Tưởng có 4 nhân vật: Thái, Cửu, Ngọc và Thơm Thơm là một cô gái người Tày, có chồng là Ngọc làm tay sai cho giặc Lúc đầu cô thờ ơ với cách mạng, sợ liên lụy đến bản thân nhưng về sau caao đã đứng về phía cách mạng.

Trang 3

Tiết 167, 168

Trang 4

Tiết 167 TỔNG KẾT VĂN HỌC

A Nhìn chung về nền văn học Việt Nam

I/ Các bộ phận hợp thành nền văn học Việt Nam:

Nền văn học Việt Nam được hợp thành từ những

bộ phận văn học gì?

Văn học Việt Nam được hợp thành từ hai bộ phận văn học là văn học dân gian và văn học viết.

Trang 5

Văn học Việt Nam

Văn học dân gian

Truyện

Ca dao – dân ca

Tục ngữSân khấu

Trang 6

1/ Văn học dân gian:

Văn học dân gian

Truyện

Ca dao – dân ca

Tục ngữ Sân khấu

Trang 7

Truyện dân gian bao gồm những thể loại gì? Hãy

kể tên các văn bản đã học thuộc mỗi thể loại này?

Thầy bói xem voi

Ếch ngồi đáy giếng

Đeo nhạc cho mèo

Tay chân tai mắt miệng

Trang 8

Ngoài phần truyện dân gian, phần ca dao – dân ca, tục ngữ và sân khấu đã học có những chủ đề gì?

Ca dao – dân ca

Những câu hát về tình cảm gia đìnhNhững câu hát tình yêu quê hương đất nước

Những câu hát than thânNhững câu hát châm biếm

Tục ngữ về con người và xã hội

Trang 9

2/ Văn học viết:

Văn học viết Văn học trung đại

Văn học hiện đại

Trang 10

Trong nền văn học Việt Nam, bộ phận văn học viết được hình thành như thế nào?

thành chữ viết phổ biến Văn học viết được hình thành từ thời kỳ này và một số tác phẩm văn học chữ Hán ra đời sớm nhất là từ thế kỷ X

và từ thế kỷ XV, văn học chữ Nôm có sự phát triển đáng kể Đến thế kỷ XVIII, XIX thì văn học chữ Nôm phát triển phong phú với nhiều thể loại và tác giả lớn

XIX, chữ quốc ngữ được dùng đầu tiên ở Nam Bộ và có những sáng tác văn học chữ quốc ngữ xuất hiện Đến đầu thế

kỷ XX thì chữ quốc ngữ đã dần thay thế chữ hán và chữ Nôm

Trang 11

- Thầy thuốc giỏi cốt ở tấm lòng

- Chuyện người con gái Nam Xương

- Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

- Hoàng Lê nhất thống chí

Thơ

- Sông núi nước Nam

- Phò giá về kinh

- Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra

- Bài ca Côn Sơn

Văn nghị luận

- Chiếu dời đô

- Sau phút chia li (trích Chinh phụ ngâm khúc)

Truyện thơ - Truyện Kiều

- Truyện Lục Vân Tiên

Hãy kể tên các tác phẩm, văn bản chữ Hán

và chữ Nôm đã được học?

Trang 12

Văn học dân gian và văn học viết (về người sáng tác, hình thức lưu truyền và nội dung) khác nhau như thế nào?

Văn học dân gian Văn học viết

Người sáng tác

Cách lưu truyền

Nội dung

Quần chúng lao động

Cá nhân (mỗi sáng tác do một hoặc nhiều người viết)

Truyền miệng

Mang dấu ấn cá nhân người sáng tác,

về cơ bản không có

dị bản

Văn bản viết, in ấn

Mang dấu ấn tập thể, tiêu biểu chung cho cộng đồng, có hiện tượng dị bản

Trang 13

Văn học dân gian có ảnh hưởng như thế nào đối với văn học viết? Cho ví dụ.

- Trong ca dao: Ai đi muôn dặm non sông/ Để ai chất

chứa sầu đong vơi đầy → (Truyện Kiều: Sầu đong

càng lắc càng đầy/ Ba thu dọn lại một ngày dài ghê.)

- Trong ca dao rất nhiều bài mở đầu bằng cụm từ thân

em → (trong bài Bánh trôi nước Hồ Xuân Hương có

viết Thân em vừa trắng lại vừa tròn…).

- Các bài ca dao về con cò được vận dụng vào bài thơ

Con cò của Chế lan Viên,…

Trang 14

3/ Ảnh hưởng của văn học dân gian đối với văn học viết:

Văn học dân gian có ảnh hưởng sâu sắc và có vai trò quan trọng trong việc phát triển văn học viết.

II/ Tiến trình lịch sử văn học Việt Nam:

Trang 15

Căn cứ nội dung SGK, hãy cho biết văn học Việt Nam có thể chia thành mấy thời kỳ? Kể ra.

Dựa vào các giai đoạn lịch sử quan trọng có thể chia văn học Việt Nam theo các thời kỳ:

- Từ thế kỉ thứ X đến hết thế kỉ XIX;

- Từ đầu thế kỉ thứ XX đến năm 1945;

- Từ sau Cách mạng tháng Tám 1945

Trang 16

3/ Ảnh hưởng của văn học dân gian đối với văn học viết:

Văn học Việt Nam được chia thành ba thời kỳ:

- Từ thế kỉ thứ X đến hết thế kỉ XIX;

- Từ đầu thế kỉ thứ XX đến năm 1945;

- Từ sau Cách mạng tháng Tám 1945

Trang 17

III/ Mấy nét đặc sắc nổi bật của văn học Việt Nam:

Văn học Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử phản ánh những nội dung chính gì?

Các nội dung chính của văn học Việt Nam: tư tưởng yêu nước, tinh thần nhân đạo, sức sống bền bỉ, tinh thần lạc quan.

 Tư tưởng yêu nước,

 Tinh thần nhân đạo,

 Sức sống bền bỉ và tinh thần lạc quan.

Trang 18

Các nội dung: tư tưởng yêu nước, tinh thần nhân đạo, sức sống bền bỉ, tinh thần lạc quan đã được thể hiện ở những tác phẩm nào? Nêu ví dụ (Thảo luận theo nhóm; thời gian: 1 phút)

- Tinh thần yêu nước: thể hiện rõ nhất khi có giặc ngoại

xâm: Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, … Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, …

- Tinh thần nhân đạo là truyền thống cao quí của dân tộc ta in đậm trong từng tác phẩm văn học: Truyện Kiều, Chuyện người con gái Nam Xương, Lão Hạc, Tắt đèn,

- Sức sống bền bỉ và tinh thần lạc quan: ung dung lạc quan trong hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn của cách mạng: Tức cảnh Bắc Pó, Nhật kí trong tù, thơ Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu,…

Trang 19

Ghi nhớ:

lịch sử lâu dải của dân tộc Nền văn học ấy gồm hai bộ phận là văn

học dân gian và văn học viết Văn học viết ra đời từ thế kỷ thứ X, bao gồm các thành phần: văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm

Từ cuối thế kỷ XIX, chữ quốc ngữ được dùng để sáng tác thay thế dần chữ Hán và chữ Nôm.

hết thế kỷ XIX, từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945 và từ sau Cách mạng

tháng Tám 1945.

lạc quan là những giá trị nổi bật của văn học Việt Nam Nền văn học

ấy cũng thường kết tinh ở những tác phẩm có quy mô không lớn, có

vẻ đẹp hài hòa, trong sáng.

dân

tộc, thể hiện những nét tiêu biểu của tâm hồn, lối sống, tính cách và tư

tưởng của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong các thời đại.

Trang 20

Trò chơi: Ai nhanh hơn!

Thể lệ: Mỗi tổ cử đại diện 4 người sẽ lên bảng ghi các nội dung theo yêu cầu (lần lượt mỗi người ghi một đáp án); thời gian là 1 phút.

Mỗi tổ sẽ ghi ra tên văn bản hoặc tác phẩm đã học theo

phân công sau:

1/ Truyện dân gian

2/ Truyện ký , thơ chữ Hán

3/ Truyện ký, thơ chữ Nôm

4/ Thơ chữ quốc ngữ

Trang 21

 Nắm vững các nội dung đã ôn tập; hoàn

thành bảng thống kê theo hướng dẫn của SGK.

 Ôn tập tiếp phần còn lại của bài Tổng kết văn

học.

 Nắm được khái niệm các thể loại văn học dân

gian;

 Phân loại các thể loại văn học trung đại.

 Phân loại các thể loại văn học hiện đại.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	6,94 MB