SỰ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT TRẺ EM lứa TUỔI mầm NON

KIẾN THỨC - Sinh viên trình bày được các kiến thức cơ bản về cấu tạo, chức năng các bộ phận chính của hệ xương; Thành phần hóa học của bộ xương ở các giai đoạn khác nhau trong quá

SỰ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT TRẺ EM

LỨA TUỔI MẦM NON

KÍNH CHÀO CÁC THẦY CÔ CÙNG CÁC EM SINH VIÊN VỀ

D Ự GIỜ

CHƯƠNG 10 HỆ VẬN ĐỘNG

HỆ VẬN ĐỘNG

VÀ CẤU TAO CỦA XƯƠNG

XƯƠNG

THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA XƯƠNG

CÁC KHỚP XƯƠNG

CHỨC NĂNG CỦA XƯƠNG

ĐẶC ĐIỂM HỆ XƯƠNG TRẺ EM

MỤC TIÊU

1 KIẾN THỨC

- Sinh viên trình bày được

các kiến thức cơ bản về cấu

tạo, chức năng các bộ phận

chính của hệ xương;

Thành phần hóa học của bộ

xương ở các giai đoạn khác

nhau trong quá trình phát

triển.

- Hiểu được đặc điểm phát

triển hệ xương trong các

giai đoạn khác nhau của trẻ

và cuộc sống.

- Rèn cho sinh viên kĩ năng quan sát, phân tích và

so sánh

3 VỀ THÁI ĐỘ Sinh viên có ý thức vận dụng các kiến thức

đã học trong việc rèn luyện; bảo vệ bộ

xương cho trẻ trong quá trình dạy học

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

TÀI LIỆU HỌC TẬP VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

TÀÌ LIỆU CHÍNH:

TÀI LIỆU HỌC TẬP –SỰ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT TRẺ EM LỨA TUỔI MẦM NON

TÀÌ LIỆU THAM KHẢO:

Lê thanh Vân, Giáo trình sinh lí học trẻ em, NXBĐHQGHN, 2002

- Lê Quang Long và các tác giả, Sinh lý người và động vật, NXB ĐHQG,HN, 1993

ĐỒ DÙNG:

Một số hình ảnh, tranh về bộ xương;

Máy chiếu

TIẾT TIẾT 1 HỆ XƯƠNG

I GIỚI THIỆU VỀ BỘ XƯƠNG NGƯỜI

Hãy quan sát hình vẽ và

kể tên các xương chính

trong cơ thể người

I GIỚI THIỆU VỀ BỘ XƯƠNG NGƯỜI

Bộ xương của người

được chia làm mấy phần

cơ bản?

BỘ XƯƠNG NGƯỜI ĐƯỢC CHIA LÀM 3 PHẦN CHÍNH LÀ:

I GIỚI THIỆU VỀ BỘ XƯƠNG NGƯỜI

Quan sát 3 phần cơ bản của bộ xương và cho biết: Mỗi phần gồm những loại xương nào?

Xương ức Xương sườn Xương cột sống

xương thân

XƯƠN G

ĐẦU CÁC PHẦN CHÍNH CỦA BỘ XƯƠNG:

Xương đầu

xương sọ

Xương thân

Xương chi

xương chi dưới xương chi trên lồng ngực.

cột sống xương mặt.

CÁC PHẦN CHÍNH CỦA BỘ XƯƠNG:

xương đầu

Xương ức

Xương sườn

Xương

cột sống

xương thân xương chi

Xương đầu gồm những loại xương nào?

Xương thân gồm những loại xương nào?

Xương chi gồm những loại xương nào?

Sọ não có cấu tạo như thế nào và có nhiệm vụ gì?

a SỌ NÃO (HỘP SỌ)

Sọ não hình trứng

do 8 xương khớp chặt với nhau tạo thành

Sọ não có nhiệm vụ bảo vệ bộ não

Chúng có nhiệm vụ gì?

Xương mặt nằm dưới hộp sọ có nhiều hốc chứa các giác quan như thị giác, khứu giác,

vị giác và thính giác

b XƯƠNG THÂN Ở người cột sống có cấu tạo như thế nào? và chúng có nhiệm vụ gì?

Ở người cột sống gồm 33-34 đốt sống Các đốt sống này xếp chồng lên nhau

và giữa các đốt sống có đĩa sụn gian đốt sống.

Cột sống gồm nhiều đoạn: 7 đốt sống

cổ, 12 đốt sống ngực, 5 đốt thắt lưng,

5 đốt sống cùng, 4-5 đốt sống cụt.

Cột sống gồm 4 khúc uốn (cổ, ngực, thắt lưng và cùng)

 cột sống có dạng hình chữ S

* CỘT SỐNG

Những đặc điểm nào của cột sống giúp cơ thể di chuyển uyển chuyển

và giữ được trạng thái thăng bằng ở mọi tư thế?

Cột sống: Vừa là khung nâng đỡ cơ thể, vừa là cơ quan bảo vệ tuỷ sống.

Đặc điểm của cột sống:

- Có các đĩa sụn gian đốt giữa các đốt sống;

- Có những khúc uốn của cột sống

 Có tác dụng như một chiếc lò so làm giảm bớt ảnh hưởng của va chạm cơ học đối với cơ thể;

 Giúp cho cơ thể đi lại dễ dàng

 Giữ được trạng thái cân bằng của

cơ thể ở mọi trạng thái

CHỨC NĂNG CỦA CỘT SỐNG

* LỒNG NGỰC

XƯƠNG ỨC

XƯƠNG SƯỜN

CỘT SỐNG

Lồng ngực bảo vệ phổi, tim, các mạch máu lớn, … và thực hiện động tác hô hấp

Sự phối hợp của các cơ giữa sườn và

cơ hoành khi co dãn làm thay đổi thể tích của lồng ngực sự hít vào và thở

ra được thực hiện dễ dàng

* LỒNG NGỰC

Lồng ngực có nhiệm vụ gì?

Thảo luận về vai trò của lồng ngực trong động tác hô hấp

Vai trò của lồng ngực trong động tác hô hấp

c XƯƠNG CHI

Gồm có xương chi trên và xương chi dưới

Xương chi trên và xương chi dưới gồm có những bộ phận nào?

Xương chi trên gồm các phần:

+ Xương đai vai;

+ Xương cánh tay;

+ Xương cẳng tay;

+ Xương cổ tay;

+ Xương bàn tay và xương ngón tay.

Xương chi dưới gồm các phần:

+ Xương đai hông;

+ Xương đùi;

+ Xương cẳng chân;

Xương chi trên Xương chi d́ưới

Xương đai vai Cánh tay

Xương đai hông

c XƯƠNG CHI Tìm những điểm giống nhau và khác

nhau giữa xương chi trên và xương chi dưới Giải thích nguyên nhân của sự sai khác giữa chúng

ĐIỂM GIỐNG NHAU:

Xương chi trên và chi dưới có những đặc điểm giống nhau về số lượng xương, về sự phân bố, sắp xếp của các xương Cụ thể:

Thảo luận

SỰ KHÁC NHAU:

c XƯƠNG CHI

Xương chi trên Xương chi dưới

Xương tay ngắn và mảnh hơn;

Các khớp cử động

linh hoạt hơn;

Ngón cái đối diện với các ngón khác

Xương chân dài, to, khoẻ hơn;

Các khớp cử động ít linh hoạt

Có xương gót chân

và xương bánh chè.

NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ KHÁC NHAU:

Xương tay có cấu tạo thích nghi với chức năng lao động, cầm nắm dụng cụ.

1.2 HÌNH DẠNG VÀ CẤU TAO CỦA XƯƠNG

Đọc thông tin sách giáo khoa và quan sát hình vẽ hãy cho biết bộ xương có thể chia làm mấy loại?

Căn cứ vào hình dạng và cấu tạo có 3 loại xương:

Quan sát hình vẽ và cho biết: Xương dẹt thường có ở những loại xương nào? Chúng có đặc điểm gì?

XƯƠNG DẸT

Cấu tạo gồm ba lớp: Hai lớp xương đặc ở mặt ngoài;

xương xốp tạo nên và ở

ngoài được phủ bởi 1 lớp

mỏng xương đặc

XƯƠNG DÀI Xương dài có ở những xương nào?

Xương dài có ở các xương cánh tay, xương cẳng tay, xương đùi, xương cẳng chân

• Cấu tạo của xương dài gồm:

Ở người lớn, một số tuỷ đỏ biến thành tuỷ vàng và không có

khả năng tạo máu.

khả năng tạo máu

1.3 THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA XƯƠNG

Gồm có chất vô cơ và chất hữu cơ

1.3 THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA XƯƠNG

Ở người trưởng thành tỉ lệ chất hữu cơ là 1/3

và chất vô cơ là 2/3

Chất hữu cơ dẻo, bền, chắc và có tính đàn hồi cao Chất vô cơ chủ yếu là CaCO3 và Ca3(PO4)2 làm cho xương cứng rắn

Nhờ sự phối hợp của hai chất này mà xương có thuộc tính bền chắc và cứng rắn

Để minh hoạ cho tính chất đàn hồi của xương do chất hữu cơ quyết định người ta làm thí nghiệm như thế

nào?

Tại sao xương trẻ em dễ bị biến dạng nếu trẻ đi, đứng, ngồi không đúng tư thế?

• Ở trẻ em, trong xương tỉ lệ chất hữu cơ

chiếm ưu thế hơn  Xương mềm, dễ bị

biến dạng nếu trẻ đi, đứng, nằm, ngồi

không đúng tư thế

• Ở người già, tỉ lệ chất vô cơ tăng và chất hữu

cơ giảm nên xương giòn, dễ gãy khi bị ngã

Thảo luận nhóm đôi

1.4 CÁC KHỚP XƯƠNG

Khớp xương là gì?

Khớp xương là nơi tiếp giáp giữa các đầu xương với nhau.

- Có mấy loại khớp xương? Nêu đặc điểm và cho

ví dụ mỗi loại?

- Có 3 loại khớp xương:

xương không cử động được.

a Khớp bất động

Ở xương sườn

và xương ức, các xương nối với

nhau bởi lớp sụn

• Các đốt sống cùng, các xương nối với nhau bởi các mô xương tạo thành một khối liền  xương cùng.

Xương ức

Xương sườn

Sụn khớp bọc hai đầu xương

 Dây chằng nối hai đầu xương với nhau

 Bao hoạt dịch (bao ch ứa dịch khớp)

đầu xương chuyển động dễ dàng.

Mô tả cấu tạo của khớp bán động.

Ở các khớp xương sống, nằm giữa những phần thân của

các đốt sống là lớp sụn sợi dày và đàn hồi

Khi cong cột sống về một phía thì lớp sụn phía trong bị ép lại, còn phía kia lại dãn ra Do đó, các đốt sống, nhất là ở các vùng hông và

cổ, có thể uốn cong

KHỚP BÁN ĐỘNG

Cấu tạo khớp của cột sống có vai trò gì đối với cơ thể?

 Khi chạy, đi, nhảy, các lớp sụn đàn hồi hoạt động như lò so, làm

giảm sự va chạm mạnh và bảo vệ thân thể không bị chấn thương Điều này rất quan trọng trong việc bảo vệ các mô mềm của tuỷ

KHỚP BÁN ĐỘNG.

1.5 CHỨC NĂNG CỦA XƯƠNG

• Hệ xương là một cái khung cứng là chỗ dựa cho phần mềm vì vậy làm cho cơ thể có một hình

dạng nhất định

• Hệ xương cùng với hệ cơ đảm bảo các tư thế

của cơ thể, chuyển dịch từng phần cơ thể và và thực hiện chức năng vận động của cơ thể trong không gian

• Các xương còn tạo nên các khoang chứa và

bảo vệ các cơ quan bên trong

• Thí dụ: Não nằm trong hộp sọ, tủy sống nằm

trong cột sống

Qua nghiên cứu cấu tạo các bộ phận của xương em hãy cho biết chức năng của bộ xương người?

1.6 ĐẶC ĐIỂM HỆ XƯƠNG TRẺ EM.

của thai nhi hầu hết là sụn Sau đó, trong quá trình phát triển sụn tạo thành xương

thân dài, chân tay ngắn, cột sống gần

như một đường thẳng, lồng ngực tròn

• Thành phần hoá học của xương:

• Tỉ lệ giữa chất hữu cơ và vô cơ thay đổi theo lứa tuổi Trẻ càng nhỏ chất hữu cơ càng cao

• Xương chứa nhiều nước, ít muối khoáng

• Trong xương trẻ em có nhiều mạch máu;

• Màng xương dày và phát triển hơn

 Khi gãy thường chóng liền hơn

Đặc điểm một số xương ở trẻ em Xương sọ trẻ sơ sinh

Khi chăm sóc trẻ sơ sinh cần lưu ý vấn đề gì?

Xương sọ:

sọ có một số xương chưa dính liền nhau nên tạo thành 2 thóp

còi xương thường thóp chậm kín

mới phát triển do đó trẻ < 3 tuổi không bị viêm xoang

  ???

Xương cột sống

LIÊN HỆ VỚI VIỆC NUÔI DẠY TRẺ Ở MẦM NON ?

Xương lồng ngực

• Sơ sinh: lồng ngực hình tròn;

• Xương sườn nằm ngang

• Do cấu trúc của lồng ngưc trẻ em có đặc điểm trên  Trẻ nhỏ khi thở lồng ngực di động kém, vì vậy ảnh hưởng đến sự thở của trẻ

Xương chậu

• Trẻ < 6 tuổi xương chậu nam và nữ

giống nhau, về sau xương chậu trẻ gái phát triển hơn nhất là lúc dậy thì

• Đối với trẻ gái khung chậu kém phát

triển thì ảnh hưởng đến sinh sản sau này

 Cần chú ý bảo vệ và tạo điều kiện cho khung chậu của trẻ phát triển

Xương đầu

Xương chân

Xương ức

Xương sườn

Xương sống

Xương thân

Chọn câu đúng trong các câu sau:

Câu 1 : Trong các khớp sau, khớp động là khớp:

a Giữa xương cổ chân với xương bàn chân.

b Giữa xương sườn với xương đốt sống ngực.

c Giữa xương đốt cổ 1 với đốt cổ 2.

d Giữa các xương hộp sọ với nhau.

Câu 2: Trong các khớp sau, khớp bán động là khớp:

a Giữa xương sườn với xương mỏ ác.

b Giữa xương sườn với xương đốt sống ngực.

c Giữa xương cẳng tay với xương cánh tay.

d Giữa các xương hộp sọ với nhau.

Câu 3: Trong các khớp sau, khớp bất động là khớp:

a Giữa xương cẳng tay với xương cánh tay.

b Giữa xương đốt cổ 1 với xương chẩm.

c Giữa xương hàm dưới với xương thái dương.

d Giữa các đốt sống cụt ở người trưởng

EM CÓ BIẾT ?

Bộ xương của người khi mới sinh có tới

300 chiếc

Khi lớn lên, một số xương ghép lại với

nhau nên khi trưởng thành chỉ còn 206

chiếc.

Xương đùi là xương dài nhất trong cơ thể, với người cao 1.83m thì xương đùi dài tới

NHIỆM VỤ TỰ HỌC Ở NHÀ CHO SINH VIÊN:

NHIỆM VỤ TỰ HỌC Ở NHÀ CHO SINH VIÊN:

Tìm hiểu trong sách giáo trình và tài liệu tham khảo về các vấn đề sau:

1 Cấu tạo của hệ cơ và các chức năng cơ bản của hệ cơ.

2 Đặc điểm cấu tạo và sự phát triển

hệ xương, hệ cơ ở trẻ em

3 Cơ sở khoa học và các biện pháp

vệ sinh hệ cơ, xương cho trẻ em

4 Tìm hiểu các bệnh thường gặp về

hệ xương và hệ cơ ở trẻ em.

hệ xương và hệ cơ ở trẻ em

Cảm ơn các thày

cô và chúc các

em học tốt