kiem tra giua ki II - Li 9

- Suy luận trả lời đợc: Không phụ thuôcvào trạng thái NC, cũng không phụ thuộcvào loại NC Bài 32: Điều kiện xuất hiệndòng điện cảm ứngHĐ2: Khảo sát sự biến đổi số đờng sức từ xuyên qua t

Trang 1

Giáo án vật li 9 - Năm học 2012 - 2013

Học kì II:

Tuần 20: Ngày soạn 21 / 11 / 2012

Ngày dạy Lớp 9 Tiết 37:

- Dựa trên quan sát TN xác lập đợc mối quan hệ giữa sự xuất hiện dòng điện cảm ứng

và sự biến đổi của số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín

- Phát biểu đợc điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Bảng phụ 2: Ghi nội dung sau

Hoàn thành các câu sau để có kiến thức đúng:

a Dòng điện cảm ứng chỉ xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín trong thời gian có sự(1) qua tiết diện S của cuộn dây

b Khi (2) xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín(3) thì trong cuộn dây xuất hiện (4)

III - Tổ chức hoạt động dạy học:

HĐ1: Bài cũ – Đặt vấn đề Nhận biết đ Đặt vấn đề Nhận biết đ ợc vai trò của từ trờng trong hiện tợng

cảm ứng điện từ (7 ph)

H: Hãy nêu các cách dùng nam châm để

tạo ra dòng điện cảm ứng trong cuộn dây?

Hiện tợng đó gọi là gì?

- Đánh giá HS đợc gọi

H: Việc tạo ra dòng điện cảm ứng phụ

thuộc vào chính nam châm hay trạng thái

chuyển động của nam châm?

* Đvđ: Vậy trong các trờng hợp xuất hiện

dòng điện cảm ứng có điều kiện chung

nào? => Bài học

- 1 em lên bảng trả lời

- Lớp theo dõi nhận xét đánh giá

Y/c: Cho nam châm lại gần hay ra xa 1

đầu cuộn dây dẫn kín; đóng ngắt mạchcủa nam châm điện đặt trớc 1 đầu củacuộn dây dẫn kín; cho nam châm quaytrớc cuộn dây dẫn kín

- Suy luận trả lời đợc: Không phụ thuôcvào trạng thái NC, cũng không phụ thuộcvào loại NC

Bài 32:

Điều kiện xuất hiệndòng điện cảm ứngHĐ2: Khảo sát sự biến đổi số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn khi

một cực của nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây (8 ph)

H: 1 Xung Quanh NC có điều gì?

2 Từ trờng xung quanh NC có đặc

1 Xung quanh nam châm có từ trờng

2 Càng gần nam châm từ trờng càngmạnh Và mạnh nhất ở 2 cực

3 Biểu diễn từ trờng bằng các đờng sứctừ

G/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân 3

Trang 2

Giáo án vật li 9 - Năm học 2012 - 2013chính từ trờng của NC tác dụng lên dây

dẫn tạo ra dòng điện trong cuộn dây dẫn

kín

Mà từ trờng đợc biểu diễn bằng đờng

sức từ, do đó trong các trờng hợp xuất hiện

dòng điện cảm ứng ta phải xét xem số

đ-ờng sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn

dây có biến đổi hay không!

- Treo h32.1, y/c HS quan sát trả lời C1

Gợi ý: Đếm số đờng sức từ khi NC ở gần

và ở xa

H: Qua C1 em rút ra điều gì? (Khi nào số

đờng sức từ xuyên qua tiết diện của S của

cuộn dây biến đổi?)

* Chuyển ý: Sự xuất hiện dòng diện cảm

ứng trong cuộn dây dẫn kín có mối quan

hệ gì với sự biến đổi số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện của nó => mục II

1 Quan sát:

- Cá nhân thực hiện C1:

+ tăng + không thay đổi + giảm

+ tăng

2 Nhận xét 1:(sgk)

HĐ3: Tìm mối quan hệ giữa sự tăng giảm số đờng sức từ xuyên qua tiêt diện S của

cuộn dây với sự xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây (12 ph)

- Treo h31.2

H: Những trờng hợp xuất hiện dòng điện

trong cuộn dây dẫn kín

- Treo bảng 1, y/c HS trả lời câu hỏi C2

- Nêu y/c

Hớng dẫn thảo luận rút ra nhận xét

- Treo h32.3, y/c HS trả lời câu hỏi C3

* Hợp thức câu trả lời cho h/s

- Y/c HS trả lời câu hỏi C4

* Gợi ý: Khi đóng mạch điện thì dòng điện

trong nam châm điện biến đổi nh thế nào?

Khi đó từ trờng xung quanh NCĐ biến đổi

ra sao? Số đờng sức từ xuyên qua tiết diện

S của cuộn dây thay đổi nh thế nào?

Tơng tự với trờng hợp ngắt mạch nam

châm điện

H: Qua C3 và C4 em thấy có điều gì chung

để xuất hiện dòng điện cảm ứng?

* Thông báo: Điều này đúng cho mọi

tr-ờng hợp xuất hiện dòng điện cảm ứng và là

điều kiện để xuất hiện dòng điện trong

- Nhớ lại kiến thức trả lời

- 1 em lên điền vào bảng 1 Kết quả :

không không

- Thảo luận chung, rút ra nhận xét 2

- Cá nhân suy luận trả lời ( hoặc theo gợi

ý của giáo viên)

- Nêu đợc: Số đờng sức từ xuyên qua tiếtdiện S của cuộn dây dẫn kín biến đổi.HĐ5: Củng cố và vận dụng (5 ph)

- Treo bảng phụ 2 - Hoàn thành vào chỗ trống để khắc sâu

kiến thức, 1em lên điền trên bảng

G/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân4

Trang 3

- Treo h31.1, 31.2, nêu y/c

Uốn nắn, hợp thức câu trả lời của h/s

- Yêu cầu

- 1->3 em nêu bài làm của mình

- Nhận xét bài làm của bạn thống nhất

- Trả lời các câu hỏi C5, C6, trao đổi,thống nhất

Bài 33: dòng điện xoay chiều

- Bố trí đợc TN tạo ra dòng điện xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín theo hai cách

- Dựa vào quan sát TN để rút ra điều kiện chung làm xuất hiện dòng điện cảm ứngxoay chiều

2 Kĩ năng: - Làm TN tạo ra dòng điện cảm ứng xoay chiều

- Quan sát, phân tích, hiện tợng rút ra kết luận

3 Thái độ: Cẩn thận, nghiêm túc, yêu thích môn học

II - Chuẩn bị:

* Cho mỗi nhóm HS:

- Cuộn dây dẫn kín gồm hai bóng đèn LED mắc song song, ngợc chiều vào mạch điện

- Nam châm vĩnh cửu có thể quay đợc quanh trục (nếu có)

- Mô hình cuộn dây dẫn quay trong từ trờng của nam châm

* Đối với giáo viên:

Bộ TN phát hiện dòng điện xoay chiều gồm cuộn dây có lắp hai bóng đèn LED //

ng-ợc chiều có thể quay trong từ trờng của nam châm (nếu có)

* Cho cả lớp: Bảng phụ ghi

Hoàn thành các kiến thức sau để có kiến thức đúng:

a) Dòng điệncảm ứng xoay chiều xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín khi số đờng sức từxuyên qua tiết diện S của cuộn dây

b) Tạo dòng điện xoay chiều bằng cách: cho cuộn dây dẫn kín quay trong

hay cho NC quay

HĐ1: Đặt vấn đề (5ph)

- Nêu y/c - 1->2 em nêu điều kiện làm xuất hiện

dòng điện cảm ứngG/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân 5

Trang 4

- Lần lợt mắc bóng đèn vào nguồn điện

3V một chiều, xoay chiều cho HS nhận

dòng điện xoay chiều

HĐ2: Phát hiện dòng điện cảm ứng có thể đổi chiều và tìm trong trờng hợp nào thì dòng điện đổi chiều (10 ph)

- Y/c HS quan sát h33.1 nêu dụng cụ,

đặc điểm của 2 đèn LED

- Y/c các nhóm tiến hành TN theo câu

C1, nêu kết quả

* Lu ý: Đa NC vào, ra dứt khoát

H: Trong mỗi trờng hợp số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện của cuộn dây nh thế

- Thảo luận nhóm rút ra kết luận: (sgk)

- Suy luận nêu đợc: Dòng điện cảm ứngtrong cuộn dây đổi chiều khi số đờng sức

từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dâydang tăng mà chuyển sang giảm và ngợclại

HĐ3: Tìm hiểu khái niệm mới '' Dòng điện xoay chiều" ( 4ph)

H: Nếu ta liên tục đa nam châm lại gần,

ra xa thì chiều dòng điện xuất hiện trong

cuộn dây dẫn kín nh thế nào?

- Y/c HS đọc sgk nêu khái niệm dòng

điện xoay chiều

3 Dòng điện xoay chiều:

- Cá nhân trả lời đợc: Dòng điện trongcuôn dây dẫn kín luân phiên đổi chiều

- Cá nhân thực hiện nêu đợc: Là dòng điệnluân phiên đổi chiều

HĐ4: Tìm hiểu hai cách tạo ra dòng điện xoay chiều (12ph)

* Đa NC có thể quay quanh trục đặt trớc

cuộn dây, y/c HS trả lời C2

Gợi ý:

1 Khi nào thì số đờng sức từ xuyên

qua tiết diện S tăng, giảm

II - Cách tạo ra dòng điện xoay chiều:

kín:

- Thảo luận trả lời C2 Dự đoán chiều củadòng điện: Khi 1 đầu của nam châm lạigần 1 đầu cuộn dây thì số đờng sức từxuyên qua tiết diện của cuộn dây tăng, khicực này ra xa cuộn dây thì số đờng sức từxuyên qua tiết diện của cuộn dây giảm Cứ

nh thế sôs đờng sức từ xuyên qua tiết diện

S của cuộn dây luân phiên tăng giảm= >dòng điện trong cuôn dây luôn phiên đổichiều

- Làm TN nêu kết quả Khảng định câu trảlời

6

Trang 5

nh thế nào với các đờng sức từ?

2 Số đờng sức từ xuyên qua tiết diện

cuộn dây nh thế nào khi cuộn dây quay từ

vị trí 1 sang vị trí 2, từ vị trí 2 sang vị trí 1

* Làm TN kiểm tra nh hình 33.4

H: Khi nào dòng điện cảm ứng xoay

chiều xuất hiện trong cuộn dây dẫn kín?

H: Vì sao khi nam châm hoặc cuộn dây

quay thì trong cuộn dây lại xuất hện dòng

điện cảm ứng xoay chiều?

H: Có trờng hợp nào nam châm quay trớc

cuộn dây mà số đờng sức từ xuyên qua

cuộn dây không thay đổi không?

số đờng sức từ xuyên qua tiết diện củacuộn dây giảm Cứ nh thế số đờng sức từxuyên qua tiết diện S của khung dây luânphiên tăng giảm = > dòng điện trong cuôndây luôn phiên đổi chiều

- Quan sát GV làm TN kiểm tra hình 33.4SGK

đ Trả lời đợc: Trục của khung dây song với

chiều áp dụng cho dòng điện xoay chiều

Hớng dẫn HS trả lời câu hỏi C4

- Nêu kiến thức thu nhận đợc qua bài học(ghi nhớ sgk)

- Hoàn thành phiếu học tập, từng cặpchấm bài cho nhau

Trang 6

- Trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều: dựa trên hiệntợng cảm ứng điện từ

- Nêu đợc cách làm cho máy phát điện xoay chiều có thể phát điện liên tục

- Nêu đợc các máy phát điện đều biến đổi cơ năng thành điện năng

2 Kĩ năng: Giải thích đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều có khung

dây quay hoặc có nam châm quay

3 Thái độ: Thấy đợc tầm quan trọng của vật lí trong đời sống từ đó yêu thích môn học.

Máy phát điện xoay chiều

I- Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều:

1 Quan sát: (h34.1 và 34.2)

C1: Giống: đều có nam châm và cuộn dây

Khác: H34.1: nam châm đứng yên, có thêm bộ góp điện

H34.2: nam châm quay

2 Kết luận: Máy phát điện xoay chiều có hai bộ phận chính là nam châm và cuộn dây.

Khi cho một trong hai bộ phận này quay thì trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảmứng

(Bộ phận quay gọi là rôto, bộ phận đứng yên gọi là stato)

II- Máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật:

hớng dẫn của Giáo viên hoạt động của Học sinh

HĐ1: Kiểm tra bài cũ - Đặt vấn đề (5ph)

HS2: Nêu các cách tạo ra dòng điện cảmứng xoay chiều? Chữa bài tập 33.3

- Theo dõi, nhận xét

Bài 34:

Máy phát điện xoay chiều

HĐ2: Tìm hiểu các bộ phận chính của máy phát điện xoay chiều và hoạt động của chúng khi phát điện (12ph)

Thông báo: Trong các bài đã học, chúng

ta đã tạo ra đợc dòng điện xoay chiều

bằng nhiều thí nghiệm Dựa theo những

TN đó ngời ta chế tạo ra hai loại máy phát

điện

- Treo h34.1 và h34.2, y/c HS trả lời C1

I- Cấu tạo và hoạt động của máy phát

điện xoay chiều:

H34.2: nam châm quayG/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân8

Trang 7

- Nêu y/c Hợp thức câu trả lời của HS

H: Vậy máy phát điện cần có những bộ

phận nào?

Hoạt động của máy phát điện?

Thông báo: Bộ phận quay gọi là rôto, bộ

phận đứng yên gọi là stato

- Nêu y/c

- 1->2 em chỉ trên mô hình các bộ phậncủa máy phát điện

- Thảo luận ở lớp, câu trả lời, thống nhất:

1 Vì cổ góp điện chỉ có tác dụng làmcho cuộn dây không bị xoắn

2 Để làm tăng tác dụng từ của NC

- Thảo luận nhóm trả lời C2, trao đổi trớclớp: Vì khi đó số đờng sức từ xuyên quatiết diện của cuôn dây luân phiên tănggiảm

2 Kết luận:

- Cá nhân rút ra kết luận và nguyên tắchoạt động chung cho cả hai loại máy:Máy phát điện xoay chiều có hai bộ phậnchính là nam châm và cuộn dây Khi cho

1 trong 2 bộ phận này quay thì trong cuộndây xuất hiện dòng điện cảm ứng

- Chỉ ra rôto và stato của mỗi máy phát

2 Cách làm quay máy phát điện:

- Đọc sgk nêu đợc: Dùng tua bin, cánhquạt gió, động cơ nổ

HĐ4: Củng cố và vận dụng (5ph)

- Nêu y/c, Hớng dẫn HS trả lời câu hỏi C3

III- Vận dụng:

- Trả lời câu hỏi C3:

Giống: đều có nam châm và cuộn dây,hoạt động đều dựa trên hiện tợng cảmứng điện từ

Khác: Hiệu điện thế, cờng độ dòngG/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân 9

Trang 8

- Yêu cầu một vài HS đọc phần ghi nhớ

điện, công suất ở đầu ra của đinamô nhỏhơn nhiều so với máy phát diện xoaychiều trong công nghiệp

Tiết 40:

Bài 35:

các tác dụng của dòng điện xoay chiều

đo cờng độ và hiệu điện thế xoay chiều

I - Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nhận biết đợc các tác dụng nhiệt, quang, từ của dòng điện xoay chiều

- Nhận biết đợc ampekế và vôn kế dùng cho dòng điện một chiều hay xoay chiều dựavào kí hiệu ghi trên dụng cụ

- Nêu đợc các số của ampe kế và vôn kế xoay chiều cho biết giá trị hiệu dụng của ờng độ dòng điện và của điện áp xaoy chiều

- 1 nam châm điện - 1 nguồn điện một chiều 3V -> 6V

- 1 nam châm vĩnh cửu - 1 nguồn điện xoay chiều 3V – Đặt vấn đề Nhận biết đ> 6V

* Cho cả lớp:

- 1 ampe kế xoay chiều - 1 bóng đèn 3V

- 1 vôn kế xoay chiều, - 8 sợi dây nối

- 1 nguồn điện xoay chiều 3V – Đặt vấn đề Nhận biết đ 6V - 1 công tắc

- 1 nguồn điện một chiều 3V – Đặt vấn đề Nhận biết đ 6V - 1 bút thử điện

Nội dung ghi bảng:

Tiết 39: Bài 35:

các tác dụng của dòng điện xoay chiều

đo cờng độ và hiệu điện thế xoay chiều I- Tác dụng của dòng điện xoay chiều: Tác dụng nhiệt, quang, từ, sịnh lí.

II- Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều:

1 Thí nghiệm:

TN h35.2: Nam châm bị hút (hoặc bị đẩy)

TN h35.3: Nam châm bị luân phiên hút và đẩy

2 Kết luận: Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng điện tác dụng lên nam châm

Trang 9

Giáo án vật li 9 - Năm học 2012 - 2013cũng đổi chiều.

III- Đo cờng độ dòng điện và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều:

1 Quan sát thí nghiệm của giáo viên:

2 Kết luận: Dùng ampe kế và vôn kế xoay chiều ký hiệu AC (hoặc ~) để đo cờng độ

và hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều

Giá trị đo đợc gọi là giá trị hiệu dụng của dòng xoay chiều và có tác dụng nh dòng

điện 1 chiều

Ghi nhớ: (Sgk)

IV - Vận dụng:

HĐ1: Bài cũ (5ph)

1 Kiểm tra:

HS1: Các bộ phận chính của máy phát

điện xoay chiều? Nguyên tắc tạo ra dòng

điện xoay chiều?

HS2: Thế nào là dòng điện xoay chiều?

dòng diện xoay chiều khác dòng điện một

2 Dụng cụ do hiệu điện thế, cờng độ

dòng điện một chiều? Quy tắc dùng dụng

cụ?

(Gợi ý để HS nhớ lại kiến thức, và ghi

góc bảng các kiến thức)

Đvđ: Tác dụng của dòng điện xoay chiều

có gì khác tác dụng của dòng điện một

chiều; dùng dụng cụ nào đo cờng độ dòng

điện, hiệu điện thế xoay chiều => bài 35

- HS1,2 lên bảng trình bày câu trả lời

- Nhớ lại kiến thức trả lời câu hỏi của g/v

Tiết 39:

Bài 35: các tác dụng của dòng

điện xoay chiều - đo cờng độ

và hiệu điện thế xoay chiều

HĐ2: Tìm hiểu những tác dụng của dòng điện xoay chiều (5ph)

- Làm TN h35.1, nêu y/c

H: Dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh

lý, hóa học không, chứng tỏ?

L

u ý : Khi lắp đặt điện trong gia đình cần

thực hiện các biện pháp an toàn điện

Chuyển ý: Tác dụng từ của dòng điện

xoay chiều có gì khác với dòng điện một

chiều hay không?

I- Tác dụng của dòng điện xoay chiều:

- Quan sát, nêu hiện tợng xảy ra và trả lờiC1

- Suy luận trả lời câu hỏi của g/v:

Có tác dụng sinh lí: Vì dòng điện quacơ thể ngời gây co giật, làm tổn thơng tim

Trang 10

câu trả lời của HS)

H: Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của

dòng điện tác dụng lên nam châm nh thế

TN h35.3: Nam châm bị luân phiên hút

và đẩy Vì dòng điện xoay chiều luânphiên đổi chiều nên lực từ tác dụng lênnam châm cũng luân phiên đổi chiều

- Y/c HS quan sát, nhận biết đặc điểm

nguồn điện ampe kế, vôn kế trong mạch

- Tiến hành TN, y/c HS quan sát kim vôn

kế và ampe kế, nêu kết quả trong mỗi

tr-ờng hợp sau ( Làm TN theo y/c a):

1 Đóng công tắc

2 Đổi chiều dòng điện

H: Dùng các dụng cụ này có do đợc I, U

của dòng điện xoay chiều không?

- Làm TN: Thay nguồn điện 1 chiều bằng

nguồn điện xoay chiều( theo y/c b) Y/c

HS quan sát khảng định câu trả lời

- Giới thiệu vôn kế và ampe kế xoay

chiều Làm TN:

3 Thay vào mạch điện

4 Đổi chốt phích cắm

( theo y/c c h 35.5):

H: Để đo cờng độ và hiệu điện thế xoay

III- Đo cờng độ dòng điện và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều:

1 Quan sát thí nghiệm của giáo viên:

2 Kết luận:

- Dựa vào kết quả TN, nêu kiến thức thunhận đợc:

Dùng ampe kế và vôn kế xoay chiều

ký hiệu AC (hoặc ~) để đo cờng độ vàG/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân

12

Trang 11

Giáo án vật li 9 - Năm học 2012 - 2013chiều của dòng điện xoay chiều ta dùng

dụng cụ gì? Cách dùng?

- Giới thiệu ý nghĩa của giá trị hiệu dụng

và ý nghĩa về độ lớn, và cách gọi tắt của

giá trị hiệu dụng nh sgk

hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều Kết quả đo không thay đổi khi ta đổichốt phích cắm

Giá trị đo đợc gọi là giá trị hiệu dụngcủa dòng xoay chiều và có tác dụng nhdòng điện 1 chiều

- Nêu y/c

* Hớng dẫn HS trả lời câu hỏi C4, C5

- Nêu kiến thức cần ghi nhớ trớc lớp

(Sgk).

IV - Vận dụng:

C4: Cả hai trờng hợp đèn sáng nh nhau, vìcùng giá trị hiệu điện thế đặt vào hai đầucùng một vật dẫn nên dòng điện hai trờnghợp có giá trị nh nhau Trong cùng mộtthời gian tỏa ra nhiệt lơng nh nhau

C5: Trong cuộn dây B xuất hiện dòng

điện cảm ứng Vì từ trờng xung quanhnam châm điện A là từ trờng biến đổi,xuyên qua cuộn dây B

Tiết 41:

Bài 36: truyền tảI điện năng đI xa

- Lập đợc công thức tính năng lợng hao phí do toả nhiệt trên đờng dây tải điện

- Nêu đợc 2 cách làm giảm hao phí trên đờng đây tải điện và lý do vì sao chọn cáchtăng hiệu điện thế ở hai đầu đờng dây

2 Kĩ năng: Giải thích đợc vì sao có sự hao phí điện năng trên đờng dây tải điện

3 Thái độ: Ham học hỏi, hợp tác trong nhóm.

* Mỗi HS:

ôn lại công thức về công suất của dòng điện và công suất toả nhiệt của dòng điện

* Cho mỗi nhóm HS: Phiếu học tập sau:

Trả lời các câu hỏi sau:

1 Từ công thức Php = R 22

U

P Khi công suất P của dòng điện xác định, giảm côngsuất hao phí Php bằng cách nào?

Trang 12

3 Tăng hiệu điện thế ở 2 đầu đờng dây thì có lợi gì? Muốn vậy cần phải làm gì?

* Cho cả lớp: - Một số tranh về đờng dây truyền tải điện năng

- Hình vẽ kí hiệu nguy hiểm

Tiết 41: Bài 36:

truyền tải điện năng đi xa

I- Sự hao phí điện năng trên đờng dây tải điện:

Khi truyền tải điện năng đi xa có một phần điện năng bị hao phí do toả nhiệt trên ờng dây

đ-1 Tính điện năng hao phí trên đ ờng dây tải điện :

Công suất nhiệt hao phí: Php = P2 2

U R

+ P : công suất cần truyền tải

+ U: hiệu điện thế đặt vào hai đầu đờng dây

+ R: điện trở của đờng dây dẫn

C4: Vì cùng công suất điện truyền tải trên cùng một đờng dây thì công suất hao phí tỉ

lệ nghịch với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây Ta có:

2 1 1

U

U P

P

(lần)C5: Vì nh vậy sẽ giảm đợc hao phí điện năng trên đờng dây tải điện Giảm phơng tiệngiao thông

HĐ1: Bài cũ- Đặt vấn đề (5ph)

1 Kiểm tra:

HS1: Các tác dụng của dòng điện xoay

chiều? Lực từ đổi chiều khi nào?

HS2: Viết công thức tính công suất điện

Nêu tên mỗi đại lợng có mặt trong công

thức

H: 1 Công thức tính nhiệt lợng do dòng

điện tỏa ra trên dây dẫn?

2 Trong 1s nhiệt lợng tỏa ra trên dây

3 Công suất tỏa nhiệt Ptn = I2.R

- Nêu đợc: Dùng đờng dây truyền tải

- Nhận biết

Trang 13

H: Tại sao ở mỗi khu phố lại phải có một

truyền tải điện năng đi xa

HĐ2: Phát hiện sự hao phí điện năng vì toả nhiệt trên đờng dây dẫn điện Lập công thức tính công suất hao phí (12ph)

- Y/c HS đọc thông tin sgk

H: Khi truyền tải điện năng đi xa bằng dây

dẫn có hao hụt, mất mát gì dọc đờng

không? Vì sao?

Chuyển ý: Vậy điện năng hao phí trên đờng

dây phụ thuộc yếu tố nào?

H: Nêu mỗi quan hệ của công suất điện hao

phí với điện trở R của đờng dây và hiệu

điện thế U ở hai hai đờng dây?

I- Sự hao phí điện năng trên đờng dây tải điện:

- Đọc sgk nêu đợc: Khi truyền tải điệnnăng đi xa có hao phí trên đờng dây tải

điện do toả nhiệt trên đờng dây

1 Tính điện năng hao phí trên đ ờng dây tải điện:

- Làm việc cá nhân kết hợp với thảo luậnnhóm để tìm ra công thức tính công suấthao phí

- 1 em lên bảng trình bày quá trình lậpluận để tìm công thức tính công suất haophí

- Thảo luận chung ở lớp về quá trìnhbiến đổi đa đến công thức:

Công suất nhiệt hao phí: Php = P2 2

U R

- Nêu đợc:

1 P là công suất nguồn, U là hiệu điệnthế hai đầu dây tại nguồn, R là điện trởcủa đờng dây dẫn

2 Công suất điện hao phí tỉ lệ thuậnvới điện trở R của đờng dây và tỉ lệnghịch với bình phơng hiệu điện thế U ởhai hai đờng dây

HĐ4: Đề xuất biện pháp làm giảm công suất hao phí và lựa chọn cách nào có lợi nhất (12ph)

- Phát phiếu học tập, nêu y/c

- Hớng dẫn các nhóm trả lời câu hỏi và rút

ra kết luận cuối cùng

2 Cách làm giảm hao phí:

- Làm việc theo nhóm trả lời câu hỏiC1, C2, C3, đại diện nhóm trình bày trớclớp kết quả làm việc:

C1: Tăng hiệu điện thế đặt vào hai đầu

đờng dây, hoặc giảm điện trở của đờngdây

C2: Dây dẫn có kích thớc lớn => Cột

điện to => Khó vận chuyển, khó lắp đặttốn vật liệu, tốn nhân công => kinh phílớn

C3: Giảm hao phí rất nhiều (Công suấthao phí tỉ lệ nghịch với bình phơng hiệu

điện thế đặt vào hai đầu đờng dây).G/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân 15

Trang 14

H: Vậy cách tốt nhất để giảm hao phí trên

đờng dây tải điện là gì?

Muốn vậy cần lắp đặt máy biến thế

Kết luận:

- Thảo luận chung ở lớp, rút ra kết luận:

Để giảm hao phí điện năng do toả nhiệttrên đờng dây tải điện thì tốt nhất tănghiệu điện thế hai đầu dây

- Nêu y/c

GDBVMT: Việc truyền tải điện năng đi xa

bằng đờng dây cao áp là một giải pháp tối u

để giảm hao phí điện năng và đáp ứng

truyền đi một

ợng điện năng lớn Nhng việc có quá nhiều

đờng dây cao áp cũng làm phá vỡ cảnh

quan môi trờng cản trở giao thông và gây

nguy hiểm cho ngời khi chạm vào đờng dây

điện

Vì vậy cần đa đờng dây cao áp xuống

lòng đất, hoặc đáy biển để giảm thiểu tác

hại của chúng

- Y/c HS trả lời câu hỏi C4,C5 và hợp thức

câu trả lời của HS

- Nêu kiến thức thu đợc qua bài học (ghinhớ sgk)

II- Vận dụng:

- Nêu đợc:

C4: Vì cùng công suất điện truyền tảitrên cùng một đờng dây thì công suấthao phí tỉ lệ nghịch với hiệu điện thế đặtvào hai đầu dây Ta có:

2 1 1

U

U P

Trang 15

- ứng dụng trong kĩ thuật

3 Thái độ: Vận dụng kiến thúc vật lí vào trong đời sống và trong kĩ thuật

II- Chuẩn bị:

* Đối với mỗi nhóm HS:

- 1 máy biến thế nhỏ cuộn dây sơ cấp có 750 vòng và cuộn thứ cấp có 1500 vòng

3 Kết luận: (SGK)

Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp hiệu điện thế 1 chiều thì tạo ra trong cuộn dâydòng điện 1 chiều làm lõi sắt bị nhiễm từ là từ trờng không biến đổi, từ trờng nàyxuyên qua cuộn thứ cấp do đó không có dòng điện trong cuộn thứ cấp

II- Tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế:

1 Quan sát:

2 Kết luận: Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây

III- Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đờng dây tải điện:

Đặt máy tăng thế ở tại nhà máy điện

Đặt máy hạ thế ở tại nơi tiêu thụ điện

6 4000

220 109(vòng)

Trang 16

U n

U  54,5 (vòng)

HĐ1: Kiểm ta bài cũ - Đặt vấn đề.

1 Kiểm tra:

H: Nêu hiểu biết của em về vấn đề truyền

tai điện năng đi xa?

- Đánh giá, ghi điểm HS đợc gọi

2 Đvđ: (nh sgk)

- 1 em lên bảng trả lời:

- Theo dõi nhận xét

- Nhận biết vấn đề cần nhgiên cứu

Bài 37: máy biến thế

HĐ2: Tìm hiểu cấu tạo của máy biến thế.

- Yêu cầu HS quan sát hình 37.1:

H: Nêu các bộ phận chính của máy biến

thế?

L

u ý : Hai cuộn dây có số vòng dây của

dây khác nhau, cách điện với nhau

- Y/c HS quan sát MBT của nhóm chỉ ra

các bộ phận

H: Dòng điện có thể chạy từ vòng dây nọ

sang vòng dây kia đợc không, vì sao?

- Giới thiệu sơ đồ kí hiệu của máy biến

thế

- Giới thiệu cuộn sơ cấp, thứ cấp

I- Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế.

1 Cấu tạo:

- Cá nhân quan sát hình vẽ

- Nêu đợc: Gồm 2 cuộn dây có số vòngkhác nhau, cách điện với nhau, đợc quấnquanh 1 lõi sắt có pha silic

- Đại diện 1->2 nhóm nêu câu trả lời

- Suy luận trả lời đợc: Không, vì hai cuộncách điện với nhau

Hợp thức câu trả lời của HS

Làm TN kiểm tra dự đoán

- Quan sát, khẳng định câu trả lời

C2: Vì dòng điện trong cuộn thứ cấp làdòng điện xoay chiều

3 Kết luận: (SGK)

- Cá nhân rút ra kết luận (sgk)

Trang 17

Giáo án vật li 9 - Năm học 2012 - 2013H: Máy biến thế không làm biến đổi hiệu

điện thế 1 chiều Vì sao?

Chuyển ý: Vậy máy biến thế biến đổi

hiệu thế xoay chiều theo quy luật nào?

- Cá nhân suy luận nêu đợc: Vì khi đặtvào hai đầu cuộn sơ cấp hiệu điện thế 1chiều thì tạo ra trong cuộn dây dòng điện

1 chiều làm lõi sắt bị nhiễm từ là từ trờngkhông biến đổi, từ trờng này xuyên quacuộn thứ cấp do đó không có dòng điệntrong cuộn thứ cấp

HĐ4: Tìm hiểu tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế (Làm tăng hoặc giảm hiệu điện thế).

- Cho h/s đọc số vòng dây của máy biến

thế

Chuyển ý: Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi

cuộn dây của máy biến thế có mối quan

hệ nh thế nào với số vòng của mỗi cuộn

dây?

- Làm TN, y/c HS quan sát, đọc kết quả

ghi số liệu vào bảng 1

- Y/c HS trả lời C3

H: Qua TN và các câu trả lời em rút ra

đ-ợc kiến thức gì?

H: Nếu số vòng cuộn sơ cấp lớn hơn cuộn

thứ cấp thì hiệu điện thế lấy ra ở cuộn thứ

- Cá nhân quan sát ghi kết quả

- Thảo luận từng bàn, lập công thức liên

- Nêu đợc: nhỏ hơn hiệu điện thế đa vàocuộn sơ cấp

- Nhận biết

HĐ5: Tìm hiểu cách lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đờng dây tải điện.

- Y/c HS đọc sgk, nghiên cứu hình 37.2:

H: Chỉ nơi lắp máy tăng thế, nơi lắp máy

hạ thế?

III- Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu ờng dây tải điện:

đ Cá nhân thực hiện, nêu đợc:

Đặt máy tăng thế ở tại nhà máy điện

Đặt máy hạ thế ở tại nơi tiêu thụ điện

HĐ5: Củng cố và vận dụng (10 ph)

- Nêu kiến thức rút ra từ bài học

H: Muốn tăng, giảm hiệu điện thế ở hai

đầu cuộn thứ cấp ta làm thế nào khi hiệu

điện thế ở hai đầu cuộn sơ cấp, và số vòng

dây của cuộn sơ cấp không thay đổi?

- Suy luận trả lời: Thay đổi số vòng dâycủa cuộn thứ cấp

Trang 18

Gi¸o ¸n vËt li 9 - N¨m häc 2012 - 2013thêng cã nhiÒu ®Çu ra t¬ng øng víi c¸c

H: LÊy vÝ dô vÒ m¸y biÕn ?

1

U n

6 4000

U n

Trang 19

Tuần 23: Ngày soạn 31 / 01 / 2013

Ngày dạy Lớp 9 Tiết 43:

Bài tập

- Giải thích đợc một số trờng hợp liên quan đến dòng điện xoay chiều, máy phát

điện xoay chiều, các tác dụng của dòng điện xoay chiều

- Giải đợc một số bài tập về truyền tải điện năng đi xa, máy biến thế

2 Kĩ năng: Vận dụng kiến thức giải bài tập đúng cách.

3 Thái độ: Nghiêm túc trong việc vận dụng kiến thức giải bài tập.

II - Chuẩn bị :

Bảng phụ 1:

Bài 1:

a Khi số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của một cuộn dây đang tăng thì chiều dòng

điện cảm ứng trong cuộn dây có thay đổi không? Muốn dòng điện cảm ứng trong cuộndây luôn thay đổi chiều thì phải có điều kiện gì?

b Máy phát điện xoay chiều (dùng trong kĩ thuật) bắt buộc phải có những bộ phậnnào? Khi nào máy phát tạo ra dòng điện xoay chiều?

c Một bóng đèn ghi 24V – Đặt vấn đề Nhận biết đ 6W Lần lợt mắc vào mạch điện xoay chiều rồi vào mạch

điện một chiều cùng hiệu điện thế 24V Trờng hợp nào đèn sáng hơn? Vì sao?

Bảng phụ 2:

Bài 2:

1 Máy biến thế có thể hoạt động đợc với dòng điện một chiều không? Tại sao?

2 Một mát phát điện xoay chiều có hiệu điện thế ở hai cực của máy là 1800V Muốn

tải điện đi xa ngời ta phải tăng hiệu điện thế lên đến 36 000V

a Hỏi phải dùng máy biến thế có các cuộn dây có số vòng theo tỉ lệ nào? Cuộn dâynào mắc với hai đầu máy phát điện?

b Khi tăng hiệu điện thế lên nh vậy thì công suất hao phí điện năng sẽ giảm đi baonhiêu lần?

HĐ1: Giải bài tập về dòng điện xoay chiều.

- Treo bảng phụ 1 Y/c HS trả lời các câu

hỏi

Có thể gợi ý:

a: Dòng điện cảm ứng đổi chiều khi nào?

Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng?

b: Cấu tạo, hoạt động của máy biến thế?

c: Dòng điện xoay chiều và dòng điện 1

chiều có cùng cờng độ chạy qua cùng một

vật dẫn thì nhiệt lợng toả ra nh thế nào?

b Gồm nam châm và cuộn dây Cho namchâm hoặc cuộn dây quay thì số đờng sức

từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây luônphiên tăng giảm, khi đó máy phát tạo radòng điện xoay chiều

c Vì dòng điện một chiều và dòng điệnxoay chiều có cùng hiệu điện thế, đặt vàohai đầu cùng 1 bóng đèn nên cờng độdòng điện chạy trong bóng đèn trong haitrờng hợp bằng nhau, do đó nhiệt lợng toả

ra trên bóng đèn trong hai trờng hợp nhnhau Bóng đèn sáng nh nhau trong hai tr-ờng hợp

HĐ2: Giải bài tập về truyền tải điện năng đi xa, máy biến thế.

Trang 20

a Nguyên tắc làm thay đổi hiệu điện thế

của máy biến thế?

Máy biến thế này là tăng thế hay hạ

thế?

Vậy cuộn nào mắc với máy phát điện?

b Mối quan hệ giữa công suất điện hao

phí với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây?

Bài 2:

- Trao đổi theo bàn trả lời các câu hỏitham gia trình bày, thống nhất trớc lớp.2.1: Khi trong cuộn sơ cấp có dòng điện 1chiều thì từ trờng xung quanh cuộn này làkhông biến đổi, nên lõi sắt nhiễm từ là từtrờng không biến đổi, từ trờng này xuyênqua cuộn thứ cấp có số đờng sức từ khôngbiến đổi nên trong cuộn thứ cấp không códòng điện cảm ứng

2.2:

a) Theo công thức của máy biến thế ta có:

20

1 36000

1800 2

1 2

Vậy phải dùng máy biến thế có cáccuộn dây có số vòng theo tỉ lệ

20

1

Cuộn 1800 vòng mắc vào máy phát điện.b) Php 2

1

U

 nên hiệu điện thế tăng lên 20lần thì công suất hao phí giảm đi 202 =

Ngày dạy Lớp 9

2 Kĩ năng: Luyện tập thêm về vận dụng các kiến thức vào một số trờng hợp cụ thể.

3 Thái độ: Khẩn trơng, tôn trọng việc ôn lại kiến thức đã học.

* Mỗi nhóm HS:

Trang 21

- Phiếu học tập 1: Hoàn thành sơ đồ:

- Phiếu học tập 2: Hoàn thành sơ đồ:

* Cho cả lớp:

- Bảng phụ 1: Ghi nội dung phiếu học tập 1

- Bảng phụ 2: Ghi nội dung phiếu học tập 2

- Hình 39.2 và 39.3 phóng to

* Mỗi HS: 1 phiếu học tập 1 và 1 phiếu học tập 2

11: a Để giảm hao phí trên đờng dây

b Công suất hao phí giảm đi 10000 lần Vì công suất hao phí tỉ lệ nghịch với bìnhphơng hiệu điện thế

c Vận dụng công thức của máy biến thế

G/v: Nguyễn Thị Hằng Nga - Trờng THCS Nghi Tân

23

Trang 22

HĐ1: Trình bày việc chuẩn bị câu hỏi ở nhà (8ph)

- Y/c nhóm trởng nêu kết quả kiểm tra

của nhóm mình

- Nhận xét việc chuẩn bị học tập ở nhà

của HS Phê bình những HS chuẩn bị cha

tốt Tuyên dơng những HS chuẩn bị tốt

- Kiểm tra sự chuẩn bị của 1HS khá, 1HS

trung bình, 1HS yếu để phát hiện những

- Y/c HS nêu các kiến thức của chơng

Chia kiến thức theo từng mảng: Từ trờng

- Kiểm tra bài làm của 1->3 nhóm

- Hớng dẫn cả lớp trao đổi, thảo luận bổ

sung những phần mà HS còn cha vững và

khẳng định câu trả lời cần có

- Nhận xét bài làm của nhóm đã kiểm tra

Tuyên dơng khuyến khích

H: 1 Nêu đặc điểm của từ phổ của NC,

của ống dây có dòng điện?

2 Thế nào là lực từ, lực điện từ? Phát

biểu quy tắc xác định?

3 ống dây có dòng điện chạy qua có

đặc điểm gì? Phát biểu quy tắc “nắm tay

phải” ?

4 Nêu quy tắc tìm chiều của đờng sức

từ của nam châm vĩnh cửu và của nam

châm điện chạy bằng dòng điện một

chiều?

5 So sánh lực từ do nam châm vĩnh

cửu với lực từ do nam châm điện chạy

bằng dòng điện xoay?

- Thống nhất câu trả lời của HS

- Nhận xét việc nắm kiến thức của HS về

(3) Quy tắc “nắm tay phải”

- Trả lời câu hỏi cảu g/v, khắc sâu kiếnthức đã học

- Từng em ghi câu trả lời vào phiếu củamình

Trang 23

từ trờng

* Tơng tự y/c HS nh với phần từ trờng

H: 1 Dòng điện xoay chiều là gì? Các tác

- Trả lời câu hỏi cảu g/v, khắc sâu kiếnthức đã học

HĐ3: Luyện tập vận dụng một số kiến thức cơ bản: (12ph)

- Y/c HS lần lợt tìm câu trả lời cho các

câu hỏi 10; 11; 13

Gợi ý:

Câu 10:

- Xác định chiều dòng điện qua các vòng

dây của ống dây

- Xác định chiều đờng sức từ tại N

- Dùng quy tắc bàn tay trái xác định chiều

lực điện từ

Câu 11:

- Quan hệ giữa công suất hao phí với hiệu

điện thế đặt vào hai đầu đờng dây

- Công thức của máy biến thế

Câu 13: Ta cần xét xem khi quay khung

dây quanh các trục thì số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện khung dây có luân

10: Lực điện từ lên dây dẫn có chiều từ

tr-ớc ra sau mặt phẳng tờ giấy

11:

a) Để giảm hao phí trên đờng dây

b) Công suất hao phí giảm đi 10000 lần.Vì công suất hao phí tỉ lệ nghịch với bìnhphơng hiệu điện thế

c) Vận dụng công thức của máy biến thế

) ( 6 4400

120 220 1

2 1 2 2

1 2

n

n U U n

n U

Hớng dẫn học ở nhà:

- Xem lại nội dung phần ôn tập

- Làm các bài tập còn thiếu của các bài học trớc

- Xem lại các kiến thức quang học đã học ở lớp 7

Trang 24

Tuần 24: Ngày soạn 02 / 02 / 2013

Ngày dạy Lớp 8

Tiết 44:

Ch ơng III : quang học

- Phân biệt đợc hiện tợng khúc xạ và hiện tợng phản xạ ánh sáng

- Vận dụng đợc kiến thức đã học để giải thích một số hiện tợng đơn giản do sự đổihớng của tia sáng khi truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trờng gây nên

2 Kĩ năng: Nghiên cứu hiện tợng bằng TN, quan sát hiện tợng tìm ra quy luật.

3 Thái độ: Nghiêm túc nhanh nhẹn, hợp tác trong nhóm.

* Cho mỗi nhóm học sinh:

- Một bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong bình chứa nớc sạch

- 1 ca múc nớc

- 1 miếng gỗ phẳng mềm có thể cắm đợc đinh ghim

- 3 chiếc đinh ghim

- Một gơng phẳng để lọt đợc vào bình

* Cho cả lớp: - 1 bình thuỷ tinh đựng nớc sạch, 1 miếng gỗ phẳng, 1 nguồn sáng laze

- Hình 40.2 phóng to (nếu có)

III- Tổ chức hoạt động dạy học:

HĐ1: Ôn lại kiến thức liên quan - Tìm hiểu TN hình 40.1 (5 ph)

H: 1 Phát biểu định luật truyền thẳng của

Đvđ: Hiện tợng xảy ra khi đổ nớc vào là

gì -> chúng ta nghiên cứu qua bài học 40

- Từng HS trả lời câu hỏi của GV Y/c:

1 Định luật truyền thẳng ánh sáng:Trong môi trờng trong suất và đồng tính

ánh sáng truyền đi theo đờng thẳng

2 Ta nhận biết đợc ánh sáng khi có ánhsáng truyền vào mắt ta

ánh sáng

HĐ2: Tìm hiểu sự khúc xạ ánh sáng từ không khí sang nớc (15 ph)

Trang 25

2 KÕt luËn:

- Nªu kÕt luËn vÒ sù khóc x¹ ¸nh s¸ng(nhu sgk)

H§3: T×m hiÓu sù khóc x¹ cña tia s¸ng khi truyÒn tõ níc sang kh«ng khÝ

+ ChiÕu tia s¸ng lµ lµ mÆt ph¼ng miÕng

gç tõ kh«ng khÝ vµo níc sao cho tia khóc

H: Tia khóc x¹ n»m trong mÆt ph¼ng nµo?

II - Sù khóc x¹ cña tia s¸ng khi truyÒn

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	1,06 MB