MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Qua tiết học giúp các em: - Hiểu được quan điểm Đi bộ ngao du của tác giả.. - Tìm hiểu, phân tích các luận điểm, luận cứ, cách trình bày vấn đề trong một bài văn nghị lu
Trang 1Tuần: 30 Ngày soạn: 24/03/2012
Bài: 27
ĐI BỘ NGAO DU
(Trích Ê-min hay Về giáo dục) Ru-xô
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Qua tiết học giúp các em:
- Hiểu được quan điểm Đi bộ ngao du của tác giả
- Thấy được nghệ thuật lập luận mang sắc thái cá nhân của nhà văn Pháp Ru-xô
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC:
1 Kiến thức:
- Mục đích, ý nghĩa của việc đi bộ theo quan điểm của tác giả
- Cách lập luận chặt chẽ, sinh động, tự nhiên của nhà văn
- Lối viết nhẹ nhàng có sức thuyết phục khi bàn về lợi ích, hứng thú của việc Đi bộ ngao du
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản nghị luận nước ngoài
- Tìm hiểu, phân tích các luận điểm, luận cứ, cách trình bày vấn đề trong một bài văn nghị luận
cụ thể
3 Thái độ:
- Quý trọng tự do và yêu quý thiên nhiên
III CHUẨN BỊ:
- GV: Giáo án
- HS: Soạn bài
IV PHƯƠNG PHÁP / KĨ THUẬT DẠY HỌC:
- Phân tích tình huống
- Thực hành
- Học theo nhóm, trình bày trước tập thể
V TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
* Câu hỏi: - Văn bản “Thuế máu” lột trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa, các thủ đoạn của thực dân pháp với người dân bản xứ như thế nào?
- Nghệ thuật đặc sắc của văn bản “Thuế máu” là gì?
* Định hướng trả lời + chuẩn điểm:
- Như một "bản án" tố cáo thủ đoạn và chính sách vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các lò lửa chiến tranh.(4đ)
- Có tư liệu phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm (2đ)
- Thể hiện giọng điệu đanh thép (2đ)
- Sử dụng ngòi bút trào phúng sắc sảo, giọng điệu mỉa mai (2đ)
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
Hoạt động 1: - Gọi HS đọc phần chú thích*(SGK)
H: Nêu những nét chính về tiểu sử của tác giả?
H: Nêu xuất xứ của văn bản trên? HS nêu -> GV nhận xét,
chốt ý như SGK
- GV hướng dẫn, gọi 3 HS đọc lần lượt 3 đoạn văn
- Cho HS tìm hiểu kĩ các chú thích 1,4,5,7,9,14,15,17
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Tác giả:
- Ru-xô (1712-1778) là nhà văn, nhà triết học có tư tưởng tiến bộ nước Pháp thế kỉ XVIII
2 Tác phẩm:
- Trích trong tác phẩm Ê-min hay Về giáo dục, nêu quan điểm muốn ngao
Trang 2Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản.
H Bài văn mang tính chất nghị luận này có 3 đoạn, mỗi đoạn
nêu một luận điểm chính, hãy cho biết luận điểm chính của
mỗi đoạn?
H Ba luận điểm trên tập trung làm sáng tỏ luận điểm gì?
H Theo em để làm sáng tỏ luận điểm ở mỗi đoạn văn, tác giả
đã dùng những lí lẽ nào? ->HS thảo luận
(+ Luận điểm 1: không bị phụ thuộc vào giờ giấc, xe ngựa,
đường sá không phụ thuộc vào gã phu trạm;
+ Luận điểm 2: nông nghiệp: các sản vật, cách trồng; tự
nhiên, học, xem đất đá, sưu tập hoa lá
+ Luận điểm 3: Khoan khoái, hài lòng, hân hoan, thích thú,
ngủ ngon giấc)
H Những lí lẽ nêu ra có làm sáng tỏ cho từng luận điểm
không? Vì sao?
H Em có tán thành với trật tự sắp xếp các luận điểm của tác
giả không? Vì sao?
H Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả?
H Khảo sát 3 đoạn văn, những chỗ nào tác giả dùng đại từ
nhân xưng “ta”, chỗ nào dùng “tôi”?
(Tôi chỉ quan niệm ; tôi nhìn thấy một dòng sông, Ta ưa
đi ; ta quan sát )
H Tác giả xưng ta khi lí luận về những điều có tính chất như
thế nào? Và xưng tôi khi những điều lí luận có tính chất ra
sao?
(“ta”: lí luận có tính chất chung chung; “Tôi” khi nói về
những cảm nhận và cuộc sống từng trải ông -> gắn cái chung
với cái riêng)
H Theo em, việc đan xen như vậy có tác dụng như thế nào
trong được lập luận một bài văn?
H Trong bài văn này yếu tố biểu cảm được thể hiện ở những
câu văn nào, có tác dụng ra sao?
(tôi nhìn thấy một dòng sông ư? Tôi men theo -> bộc lộ
cảm xúc thú vị, thoải mái, say sưa )
H Qua văn bản này, em hiểu gì về tư tưởng, tình cảm, con
người của nhà văn? Vì sao em lại có nhận xét đó?
du học hỏi, cần phải đi bộ
- Phương thức biểu đạt: nghị luận
II TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1 Các luận điểm chính:
- Đi bộ ngao du được hoàn toàn tự do
- Đi bộ ngao du được mở mang kiến thức
- Đi bộ ngao du được tăng cường sức khoẻ và tinh thần
-> Lợi ích của việc đi bộ ngao du
-> Luận điểm được chứng minh bằng
lí lẽ cụ thể, có sức thuyết phục
2 Trật từ sắp xếp các luận điểm:
- Đi bộ ngao du thì tự do -> được trau dồi kiến thức từ thiên nhiên ->
có lợi cho sức khoẻ và tinh thần -> Lập luận chặt chẽ, đậm sắc thái cá nhân của tác giả
3 Bài văn nghị luận sinh động:
- Xen kẽ những lí luận chung, hiển nhiên với những kinh nghiệm của bản thân
-> Bài văn nghị luận sinh động, giản
dị, dễ hiểu, dễ làm theo
4 Bóng dáng tinh thần của nhà văn:
- Thích ở đâu lưu lại ở đó; đi, xem -> Giản dị
- Không phụ thuộc vào ai, điều gì ->
Trang 3Hoạt động 3: GV hướng dẫn học sinh tổng kết nghệ thuật và
nội dung
-> GV chốt ý, cho học sinh đọc ghi nhớ ( SGK)
Quý trọng tự do
- Nói nhiều đến hoa, cây cối, núi sông -> Lòng yêu thiên nhiên
III TỔNG KẾT:
1 Nội dung:
- Đi bộ ngao du mang lại tri thức, sức khỏe, cảm giác thoải mái, nhà văn thể hiện tinh thần tự do, dân chủ - tư tưởng tiến bộ của thời đại
2 Nghệ thuật:
- Dẫn chứng tự nhiên, sinh động, gắn với thực tiễn đời sống
- Sử dụng đại từ nhân xưng hợp lí
* Ghi nhớ: (102/SGK)
4 Củng cố: GV khái quát lại nội dung bài dạy
5 Dặn dò: - Về nhà học bài
- Chuẩn bị bài tiếp theo
Rút kinh nghiệm giờ dạy
- Oo0 0oo -Tuần: 30 Ngày soạn: 26/03/2012
Bài: 27
HỘI THOẠI (tt)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Qua tiết học giúp các em:
- Hiểu khái niệm lượt lời và cách vận dụng chúng trong giao tiếp
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC:
1 Kiến thức:
- Khái niệm lượt lời
- Việc lựa chọn lượt lời góp phân thể hiện thái độ và phép lịch sự trong giao tiếp
2 Kĩ năng:
a Kĩ năng chuyên môn:
- Xác định được các lượt lời trong các cuộc hội thoại
- Sử dụng đúng lượt lời trong giao tiếp
b Kĩ năng sống:
- Lựa chọn cách sử dụng kiểu hội thoại, vai xã hội và sự luân phiên lượt lời để giao tiếp đạt hiệu quả
- Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách lựa chọn các kiểu hội thoại, vai xã hội và lượt lời trong hội thoại
3 Thái độ:
- Sử dụng hội thoại phù hợp với tình huống giao tiếp
III CHUẨN BỊ:
- GV: Giáo án
- HS: Soạn bài
IV PHƯƠNG PHÁP / KĨ THUẬT DẠY HỌC:
- Phân tích tình huống
Trang 4- Thực hành.
- Học theo nhóm, trình bày trước tập thể
V TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
* Câu hỏi: - Em hiểu thế nào về vai xã hội trong hội thoại?
- Phân biệt quan hệ kính trọng, quan hệ thân tình khi thể hiện vai xã hội? Cho VD minh hoạ
* Định hướng trả lời + chuẩn điểm:
- Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại (2đ)
- Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:
+ Quan hệ trên- dưới hay ngang hàng theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội) (2đ)
+ Quan hệ thân- sơ (theo mức độ quen biết, thân tình) (2đ)
- HS lấy được ví dụ (4đ)
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
Hình thức hoạt động Nội dung
Hoạt động 1: GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu lượt lời
trong hội thoại
- GV gọi học sinh đọc đoạn trích (SGK)
H Hãy cho biết người cô nói bao nhiêu lần? Hồng nói bao
nhiêu lần?
GV nói: Gọi 1 lần nói là 1 lượt lời -> bà cô có 6 lượt lời,
Hồng có 2 lượt lời)
H Bao nhiêu lần lẽ ra Hồng được nói nhưng Hồng không
nói? (2 lần: lần 1 sau lượt bà cô; lần 2: sau lượt 2 của bà
cô)
H Sự im lặng thể hiện thái độ của Hồng đối với những lời
nói của bà cô như thế nào? Qua đó cho thấy tình cảm của
cậu bé đối với mẹ mình ra sao?
(bất bình -> tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng)
H Theo em, im lặng có phải là 1 cách trả lời không? Vì
sao? (phải, vì đó cũng thể hiện thái độ)
H Vì sao Hồng không cắt lời cô khi bà nói những điều mà
Hồng không muốn nghe?
(Hồng ý thức được mình ở vai dưới, không được phép xúc
phạm người cô)
H Qua việc phân tích trên, em hiểu lượt lời là gì? Để giữ
lịch sự, tôn trọng lượt người nói trong hội thoại ta cần tránh
điều gì?
->HS trả lời -> GV chốt ý như ghi nhớ, gọi học sinh đọc
ghi nhớ
* GV liện hệ thực tế để giáo dục học sinh về ý thức đảm
bảo lịch sự…
Hoạt động 2: GV hướng dẫn học sinh luyện tập
I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
1 Xét VD : ( 92, 93 SGK)
- Người cô nói: 6 lần
- Hồng nói: 2 lần
- Im lặng cũng là một cách biểu thị thái dộ
- Không cắt lời -> thái độ lịch sự, tôn trọng
* Ghi nhớ: (102/SGK)
II LUYỆN TẬP:
Bài tập 1: Xác định số người tham gia hội thoại:
- Cai lệ, người nhà lí trưởng, anh Dậu, chị Dậu
- Cai lệ cắt lời -> thiếu lịch sự, không tôn trọng người nói
- Cai lệ: nói nhiều nhất; chị Dậu nói ít hơn; người nhà lí trưởng, anh Dậu: nói 1 câu
- Cách xưng hô của chị Dậu:
Trang 5+ Cháu – ông: nhún nhường, van vỉ.
+ Tao – mày: đe doạ, thực hiện lời đe doạ
+ Bà – mày: vùng lên, kháng cự
-> người phụ nữ đảm đang, quyết liệt, bản lĩnh
Tên cai lệ: hống hách, không chút tình người
Anh Dậu: cam chịu, bạc nhược
Người nhà lí trưởng: kẻ ăn theo
Bài tập 2 :
a Thoạt đầu: cái Tý nói rất nhiều, rất hồn nhiên, còn chị Dậu thì chỉ im lặng
Về sau: cái Tý ít nói hẳn đi còn chị Dậu thì nói nhiều hơn
b Tác giả miêu tả diễn biến cuộc hội thoại như vậy rất phù hợp với tâm lí nhân vật: thoạt đầu cái
Tý vô tư vì chưa biết sắp bị bán đi, còn chị Dậu đau lòng vì buộc phải bán con nên chỉ im lặng Về sau, cái Tý biết là sắp bị bán nên sợ hãi và đau buồn, ít nói hẳn đi, còn chị Dậu phải nói để thuyết phục 2 đứa con nghe lời mẹ
c Việc tác giả tả cái Tý hồn nhiên kể lể với mẹ những việc nó dã làm, khuyên bảo thằng Dần để những củ khoai cho bố mẹ, hỏi thăm mẹ càng làm cho chị Dậu phải đau lòng khi buộc phải bán đứa con hiếu thảo, đảm đang như vậy đi và càng tô đậm nổi bất hạnh sắp giáng xuống đầu cái Tý
Bài tập 3 : Lí do của sự im lặng:
- Người anh có 2 lần im lặng
+ Lần 1: khi mẹ hỏi “ con có không”-> thái độ ngỡ ngàng, xúc động sau đó là xấu hổ, ân hận + Lần 2: sự xúc động trước tâm hồn và lòng nhân hậu của cô em gái
Bài tập 4 : Cả 2 nhận xét đều đúng nhưng đúng với những hoàn cảnh khác nhau
Trong trường hợp đều im lặng để giữ bí mật, thể hiện sự tôn trọng người khác, đảm bảo sự
tế nhị im lặng là vàng Nhưng im lặng trước những hành vi sai trái, trước áp lực bất công im lặng
đó là dại khờ, hèn nhát
4 Củng cố: GV khái quát lại nội dung bài dạy
5 Dặn dò: - Về nhà học bài
- Chuẩn bị bài tiếp theo
Rút kinh nghiệm giờ dạy
- Oo0