phân tích thiết kế hệ thống thông tin

Trang 1

PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ

THỐNG THÔNG TIN

Đại học Khoa Học Tự Nhiên Khoa Công Nghệ Thông Tin

BM Hệ Thống Thông Tin Khoa Công Nghệ Thông Tin

ĐH Khoa Học Tự Nhiên TPHCM

GV Ths Nguyễn Trần Minh Thư

Trang 2

Mô hình hóa dữ liệu

Trang 3

Nội dung chi tiết

Trang 4

Giới thiệu

 Tổ chức dữ liệu

−Phân tích khía cạnh tĩnh của hệ thống

−Biểu diễn cấu trúc dữ liệu ở mức quan niệm

 Tạo sưu liệu cho dữ liệu

Dữ liệu Xử lý

Thành phần

Quan niệm

Tổ chức Vật lý

Mức nhận thức

Trang 5

Mô hình thực thể kết hợp

Trang 7

Thực thể

thực

 Trực quan

−Con người: nhân viên, sinh viên, khách hàng…

−Nơi chốn: phòng học, chi nhánh, văn phòng…

−Đối tượng: sách, máy móc, sản phẩm, xe…

−Sự kiện: đăng ký, bán hàng, đặt trước, yêu cầu…

 Không trực quan

−Tài khoản, thời gian, khóa học, khả năng, nguồn vốn…

Trang 9

Tên mối kết hợp

Động từ hoặc cụm động từ

Trang 10

Nhân viên Quản lý

Mối quan hệ phản thân

Mối quan hệ đa phân

Thành phố Con người Sống ở

Sinh tại

Trang 11

Vai trò

tham gia vào mối kết hợp

Tên mối kết hợp

Động từ hoặc cụm động từ

Tên thực thể Tên thực thể Tên vai trò Tên vai trò

Trang 12

Vai trò (tt)

Phòng ban Nhân viên Làm việc tại Làm việc Gồm có

Được quản lý bởi

Là người quản lý

Thông thường tên-mối-kết-hợp sẽ lấy 1 trong các

tên-vai-trò (ta bỏ qua tên-vai-trò)

Trang 13

Bản số

gia vào mối kết hợp

 Min : qui định giá trị tối thiểu các thực thể khi tham gia vào mối kết hợp

Trang 14

Bản số (tt)

Được quản lý bởi

Là người quản lý

0,n 0,1

Phòng ban Nhân viên Làm việc tại Làm việc Gồm có

Sinh tại

Trang 15

min,max min,max

max(E1,R)=1 & max(E2,R)=1 max(E1,R)=1 & max(E2,R)=n max(E1,R)=n & max(E2,R)=1 max(E1,R)=n & max(E2,R)=n

Trang 16

Giáo viên

Giáo viên 1 Giáo viên 2 Giáo viên 3

…

Trang 17

Thể hiện (tt)

 Tổ hợp không trùng lắp các thực thể tham gia vào mối kết hợp

Môn học

gv1 gv2 gv3

mh1 mh2 mh3

gv1,mh1 gv2, mh1 gv3, mh2 gv1, mh3 gv2, mh1

Trang 19

Thuộc tính (tt)

Số tín chỉ Điểm

sv1(A, 1) sv2(B, 2) sv3(C, 3)

hp1(01, CSDL, 4) hp2(02, CNPM, 4) hp3(03, CTDL, 4)

sv1, hp1, 6 sv2, hp1, 7 sv3, hp2, 8 sv1, hp3, 9

Trang 20

Thuộc tính (tt)

Trang 23

Ví dụ

Trang 26

Cấu trúc phân cấp (tt)

PHIẾU NHẬP

CT XUẤT

Ngày xuất

Số PN Ngày nhập

SL xuất

SL nhập

Mã NVL Tên NVL

ĐV tính (0,n)

(1,n) CTỪ CT CHỨNG TỪ

Trang 29

 Toàn phần

 Tất cả các phần tử của các thực thể chuyên biệt phủ toàn bộ tập phần tử của thực thể tổng quát

 Các phần tử của các thực thể chuyên biệt không phủ toàn bộ tập phần tử của thực thể tổng quát

Trang 30

 Phần tử của thực thể chuyên biệt này không

là phần tử của thực thể chuyên biệt khác

 Phần tử của thực thể chuyên biệt này có thể

là phần tử của thực thể chuyên biệt khác

Trang 31

Tập tổng quát

Tập chuyên biệt

Tập tổng quát

Chuyên biệt bán phần, chồng lắp Chuyên biệt toàn phần, riêng biệt

Tập chuyên biệt Tập chuyên biệt

Trang 33

Ví dụ

Trang 34

Mức công nợ

(p, e)

CÔNG-NHÂN

NG-XUYÊN

-Họ tên Địa chỉ

Ngày ký hợp đồng (p, e)

Sự tương quan luôn là bán phần & riêng biệt

Trang 35

Thuộc tính kết hợp

(0,1) (0,n)

I

Đường

Số nhà

Quận Thành phố Quốc gia

Nơi lập

Trang 39

Ví dụ

I = {Số CMND}

Định danh bên trong/đơn giản

I = {Họ tên, Ngày sinh}

Định danh bên trong kết hợp

I Họ tên

Ngày sinh Định danh con người

NHÂN VIÊN

Thuộc

Số thứ tự (1,1)

Số thứ tự

(1,1) (1,1)

(0,n) (1,n)

Liên quan

Trang 41

Bài tập

 Lưu trữ các thông tin về sinh viên, môn học, giáo viên, lớp học và các học kỳ trong từng niên khóa

 Lập danh sách mở các môn học cho một lớp trong một học kỳ

 Phân công giảng dạy môn học được mở cho một giáo viên

 Lưu thông tin đăng ký môn học của sinh viên trên môn học được mở

 Ghi nhận điểm kết quả học tập của sinh viên

Trang 42

Bài tập

MỞ MH

(0,n)

(0,1)

MÔN HỌC

Mã MH Tên MH

Trang 43

 Giới thiệu

 Mô hình thực thể kết hợp

 Mô hình thực thể kết hợp mở rộng

 Phương pháp phân tích dữ liệu

 Qui tắc mô hình hóa quan niệm dữ liệu

 Tiêu chuẩn chọn lựa

Trang 44

Sưu liệu cho mô hình

Trang 45

 Giới thiệu

 Sưu liệu cho mô hình

 Tiêu chuẩn chọn lựa khái niệm

Trang 46

Phương pháp phân tích dữ liệu

Trang 47

 Dùng để tinh chế lược đồ quan niệm

−Tập hữu hạn các chuyển đổi cần áp dụng cho lược

đồ ban đầu để tạo ra lược đồ cuối cùng

 Được chia thành

−Luật căn bản trên xuống

−Luật căn bản dưới lên

 Chiến lược phân tích lược đồ

Trang 48

Chuyển đổi

Trang 49

Luật căn bản (tt)

1 quá trình xử lý lặp đi lặp lại

 Bắt đầu bằng phiên bản chưa hoàn chỉnh

 Thực hiện các chuyển đổi

 Tạo ra phiên bản cuối cùng

Trang 50

Luật căn bản (tt)

 Đều phải có 1 lược đồ khởi điểm, 1 lược đồ kết quả

 Ánh xạ tên giữa 2 lược đồ

 Các khái niệm trong lược đồ kết quả phải kế thừa tất cả các kết nối đã xác định trong lược

đồ khởi điểm

Trang 51

Luật căn bản trên xuống

T1 Thực thể giữa 1 hay nhiều thực thể mối kết hợp

T2 Thực thể Thực thể tổng quát hóa tập con

T3 Thực thể không có mối quan hệ Các thực thể

T4 Mối kết hợp song song Mối kết hợp

T5 Mối kết hợp và các mối kết hợp Thực thể

T6 Phát triển thêm thuộc tính

T7 Phát triển thêm thuộc tính kết hợp

T8 Tinh chế thuộc tính

Trang 52

THÀNH PHỐ Sống ở

Trang 53

Ví dụ (tt)

KHÁCH HÀNG

NHÀ Thuê

Mã số

Phái Ngày sinh

(f) ứng dụng luật T6

Trang 54

Ví dụ (tt)

CON NGƯỜI

Số nhà Đường Phường Quận Thành phố

(g) ứng dụng luật T7

Địa chỉ CON NGƯỜI

Tình trạng sức khoẻ Ngày tiêm chủng cuối

(h) ứng dụng luật T8

Trang 55

Luật căn bản dưới lên

B1 Giai đoạn tạo thực thể

B2 Giai đoạn tạo mối kết hợp

B3 Giai đoạn tổng quát hóa (tập con)

B4 Cấu trúc các thuộc tính

B5 Cấu trúc các thuộc tính kết hợp

Trang 56

Ví dụ (tt)

CON NGƯỜI NHÂN VIÊN

CON NGƯỜI

(c) Ứng dụng luật B5

CON NGƯỜI

Số nhà Đường phố Thành phố

Địa chỉ

Số nhà Đường phố Thành phố

CON NGƯỜI

Trang 57

 Luật căn bản

 Trên xuống (top-down)

 Dưới lên (bottom-up)

 Phối hợp (mixed)

 Trong ra ngoài (inside-out)

Trang 58

Chiến lƣợc trên xuống

ng

1

2

ng

Trang 59

Ví dụ

Lược đồ khởi tạo

Tinh chế lần 1 Thông tin về

con người

Trang 60

Tinh chế lần 2 (T2, T4)

Trang 61

Ví dụ

Tinh chế lần cuối (T1, T6)

Châu lục

Tên Chức danh Tên con gái

THÀNH PHỐ

MIỀN

Số năm

Trang 62

Liên quan

Liên quan 2 Lƣợc đồ khởi tạo

Tinh chế lần 1

Trang 63

Ví dụ

Tinh chế thông tin bán NGK

HOÁ ĐƠN GIAO HÀNG

Chi tiết giao

Trang 64

KHÁCH HÀNG

Chi tiết hóa đơn

Của

Mã số Tên NGK ĐVTính Loại Hiệu Đơn giá bán

Mã KH Tên khách hàng Điện thoại

(0,n) (0,n)

Cho

ĐƠN HÀNG

Chi tiết đơn hàng

Trang 65

Chiến lược dưới lên

Trang 66

Cân nặng phụ nữ Tên con gái

Châu lục Tên miền Chức danh

Tên quốc gia

Dân số quốc gia

Tên thành phố

Dân số thành phố

Trang 67

Ví dụ

PHỤ NỮ

Tên con gái

Họ tên phụ nữ Tuổi phụ nữ Chiều cao phụ nữ Cân nặng phụ nữ

QUỐC GIA

Châu lục

Tên quốc gia

Dân số quốc gia

THÀNH PHỐ

Tên thành phố Dân số thành phố

MIỀN

Tên miền

Trang 68

Tên thành phố

Dân số thành phố

THÀNH PHỐ

Trang 69

Ví dụ

Châu lục

THÀNH PHỐ

MIỀN

Số năm

Trang 70

Chiến lƣợc trong ra ngoài

Lĩnh vực ứng dụng

m quan trọng nhất

Phát triển theo “vết dầu loang”

Lƣợc đồ cuối

Các thực thể quan trọng

và nổi bật

Lƣợc đồ khởi điểm

Lƣợc đồ

trung gian

Phát triển thêm các khái niệm

có liên quan đến khái niệm

khởi điểm

Trang 71

Phát triển lần thứ 3

Ví dụ

(1,n) (0,n)

Sống ở Sinh tại

Số năm

THÀNH PHỐ

Trang 72

Ví dụ

 Quản lý yêu cầu sách của nhà khoa học (NKH)

• Sau khi nhận được phiếu yêu cầu (PYC), NKH điền vào

PYC sách cần mua và gởi lại cho nhân viên nghiệp vụ Nhân viên này tiếp nhận PYC và lưu lại chờ ngày xử lý.

• Đến thời điểm hết hạn qui định nộp Nhân viên nghiệp vụ

tập hợp tất cả các PYC và xử lý:

 Kiểm tra PYC có sách nào sách nào không thuộc danh mục sách có thể đặt hay không? hoặc PYC có tổng trị giá có không vượt quá số ngân sách được cấp cho NKH hay không?

• Nếu một trong hai điều kiện trên không thoả thì nhân viên

sẽ thông báo cho NKH để điểu chỉnh.

• Nếu cả hai điều kiện đều thoả thì nhân viên sẽ phân loại

các sách cần đặt trên tất cả các PYC theo từng nhà cung ứng (NCU).

• Lập đơn đặt sách gởi đến cho từng NCU và thông báo cho

NKH ngày dự kiến nhận sách.

Trang 73

Ví dụ

Mã sáchTên sách Đơn giá

Số trang Ngôn ngữ

Mã số Tên NCC Địa chỉ (1,n)

(1,n)

Yêu cầu

ĐƠN SÁCH

Đặt

Số đặt sách Ngày đặt Ngày giao

Trị giá

Số lượng đặt Đơn giá đặt (1,n)

(1,1)

Chi tiết đặt

NHÀ KHOA HỌC

Trang 74

Mã số Địa chỉ

Số trang Ngôn ngữ

Cung cấp

Trang 75

Chiến lƣợc phối hợp

Trang 76

Thông tin về con người

Trang 77

Ví dụ

Châu lục

THÀNH PHỐ

MIỀN

Số năm

Trang 78

Ví dụ

Thông tin tồn kho Liên quan

Lƣợc đồ khung Thông tin

bán hàng

Trang 79

Ví dụ

Lƣợc đồ bán hàng

HOÁ ĐƠN

HOÁ ĐƠN GIAO HÀNG

NGK

CT hóa đơn

Cho

Của

Mã số

Tên NGK ĐVTính Loại Hiệu Đơn giá bán

Mã KH Tên khách hàng Điện thoại

Địa chỉ giao hàng

CT đơn hàng

Số lượng đặt

(1,n)

(0,n) (1,1)

(1,1) (1,n) (1,n)

(0,n) (0,n)

Trang 80

Tồn đầu kỳ

Tổng nhập Tổng xuất Tồn tối thiểu

CT nhập Số lượng nhập Đơn giá nhập

(1,n)

PHIẾU NHẬP

THÁNG NĂM

Trang 81

So sánh các chiến lƣợc

Trang 82

 Giới thiệu

 Tiêu chuẩn chọn lựa khái niệm

Trang 83

Qui tắc 1

Mọi thuộc tính chỉ mô tả đặc trƣng cho một

thực thể duy nhất

KHÁCH HÀNG

Tên Địa chỉ Điện thoại

HÀNG HÓA

ĐƠN HÀNG

Mã hàng

Tên ĐVT

Số HĐ Ngày Khách hàng

Của Gồm

Trang 84

Qui tắc 2

Nếu có đặc trƣng phụ thuộc vào nhiều thực thể thì đó

là đặc trƣng của mối kết hợp định nghĩa trên các thực thể đó

Ngày bắt đầu Ngày bắt đầu

Trang 85

Qui tắc 3

Trang 86

Tồn tại nhiều thể hiện không có sự tham gia đầy đủ các thực thể

KHO HÀNG

Đặt hàng

Cung ứng

Trang 87

Qui tắc 5

Nếu có 1 đặc trƣng phụ thuộc vào 1 thuộc tính của

bổ sung

Số xe Màu xe

Số chỗ Loại xe Trọng lượng

XE

LOẠI XE Loại xe

Trọng lượng

Trang 88

 Giới thiệu

Trang 89

Thực thể hay không là thực thể?

Trong 1 số trường hợp, các khái niệm cần biểu diễn chỉ có 1 thể hiện, nếu không có nhu cầu mở rộng về sau thì không nên xem là thực thể

ĐƠN ĐẶT HÀNG Gởi

Chỉ có một thể hiện CÔNG TY trong suốt chu trình hệ thống

Của

Khách hàng gửi đơn đặt hàng cho công ty …

Trang 90

Thực thể hay không là thực thể?

Đối tượng quan tâm không có cấu trúc đặc trưng (chỉ

có 1 thuộc tính) thì cẩn thận khi quyết định đó là 1 thực thể

NƯỚC GiẢI KHÁT

Loại nước Hiệu nước

Nếu Loại nước không được

đề cập tới các đặc trưng khác thì nên là thuộc tính

NGK thuộc một loại và có một hiệu nào đó (ví dụ như Tribeco) …

Trang 91

Thực thể hay thuộc tính?

Thực thể: xác định 1 số đặc trƣng cơ bản nhƣ thuộc tính, mối kết hợp, tổng quát hóa

Thuộc tính: cấu trúc nguyên tố, đơn giản, không có các đặc trƣng khác

Màu sắc

Số xe

Sản xuất bởi

Mỗi xe hơi đặc trưng bởi mã số xe, loại xe, hãng sản xuất, số chỗ và màu sắc …)

Trang 92

Tổng quát hóa hay thuộc tính?

Tổng quát hóa: một số đặc trưng sẽ được liên kết ở cấp thấp hơn

Thuộc tính: trường hợp ngược lại

Mỗi con người có họ tên, giới tính, ngày sinh và màu tóc Riêng trường hợp nam giới thì có thêm

thông tin năm hoàn thành nghĩa vụ quân sự …

CON NGƯỜI Màu sắc tóc

Trang 93

Thuộc tính kết hợp hay đơn?

Thuộc tính kết hợp: một số đặc trưng sẽ được liên kết

ở cấp thấp hơn

Thuộc tính đơn: trường hợp ngược lại

Mỗi sinh viên lưu trữ các thông tin như họ tên, địa chỉ (ghi rõ số nhà, đường, quận, thành phố),

ngày sinh, nơi sinh …

SINH VIÊN

Đường

Số nhà

Quận Thành phố

Họ tên Địa chỉ Ngày sinh Nơi sinh

SINH VIÊN

Trang 94

Mối kết hợp hay thực thể?

Thực thể: khái niệm quan tâm có 1 số đặc trƣng (mối kết hợp, định danh…)

Khi bán hàng, nhà cung cấp sẽ lập hóa đơn chứa các thông tin như số phiếu, ngày lập phiếu, tổng

số tiền Trong hóa đơn gồm nhiều chi tiết hóa đơn, mỗi chi tiết gồm mã số hàng hóa, số lượng, đơn giá và thành tiền …

HOÁ ĐƠN

KHÁCH HÀNG

Chi tiết HĐ

Họ tên KH Địa chỉ Điện thoại

(1,1)

(0,n)

HÀNG HÓA

Trang 95

Mối kết hợp hay thực thể?

KHÁCH HÀNG

Liên quan

Của

Mã hàng

Tên hàng

ĐVT Đơn giá

Đơn giá

Số HĐ Ngày HĐ Trị giá

Họ tên KH Địa chỉ Điện thoại

Định dạng
Số trang	96
Dung lượng	738,21 KB