giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam - chi nhánh hoàn kiếm

Các ph ngăphápăđoăl ng ph bi n khác.. Nguyên nhân phát sinh RRTD .... Nguyên nhân t phía khách hàng .... Nguyên nhân t phía ngân hàng .... Quá trình hình thành và phát tri n ..... Nguyên

D NG T I NGÂN HÀNG NÔNG NGHI P VÀ PHÁT

TRI N NÔNG THÔN CHI NHÁNH HOÀN KI M

Giáoăviênăh ng d n : TS Tr n ình Toàn

Sinh viên th c hi năăăăăăăă:ă inhăTh M H nh

Mã sinh viên : A16142

Chuyên ngành : Tài chính

H À N I - 2 0 1 4

L I C Mă N

Tr c h t tác gi xin th hi n s c m n sâu s c đ n Ti n s Tr n ình Toàn, Khoa kinh t tr ng đ i h c Th ng Long, Hà N i đã cho tác gi nh ng l i khuyên xác đáng và h ng d n t n tình cho tác gi th c hi n khoá lu n t t nghi p này

c bi t, tác gi chân thành c m n các anh ch đ ng nghi p t i NHNN & PTNT chi nhánh hoàn ki m đã chia s kinh nghi m quỦ báu c ng nh h tr tác gi trong quá trình thu th p s li u khách hàng doanh nghi p phân tích t i ngân hàng

Cu i cùng, tác gi th hi n tình c m trân tr ng đ n b m , b n bè và các th y (cô) giáo trong quá trình h c t p đã khích l , đ ng viên tác gi trong quá trình th c

hi n khoá lu n này

inh Th M H nh

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan khóa lu n t t nghi p này là do t b n thân th c hi n có s h

tr t giáo viên h ng d n và không sao chép các công trình nghiên c u c a ng i khác Các d li u thông tin th c p s d ng trong Khóa lu n là có ngu n g c và đ c trích d n rõ ràng

Tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m v l i cam đoan này!

Sinh viên inh Th M H nh

M C L C

CH NG 1 T NG QUAN NGHIÊN C U V R I RO TÍN D NG TRONG

HO Tă NG KINH DOANH C A NGÂN HÀNG TH NG M I 1

1.1 T ng quan lý thuy t v tín d ng 1

1.1.1 Khái ni m tín d ng ngân hàng 1

1.1.2 Vai trò c a tín d ng ngân hàng 1

1.1.2.1 Tín d ng thúc đ y quá trình tái s n xu t xã h i 1

1.1.2.2 Tín d ng thúc đ y ng d ng công ngh tiên ti n 2

1.1.2.3 Tín d ng đem l i l i nhu n ch y u cho NHTM 2

1.1.3 Các hình th c tín d ng ngân hàng 2

1.1.3.1 C n c vào m c đích cho vay 2

1.1.3.2 C n c vào th i h n cho vay 3

1.1.3.3 C n c vào m c đ tín nhi m đ i v i khách hàng 3

1.1.3.4 C n c vào ph ng pháp hoàn tr 3

1.1.3.5 C n c vào xu t x tín d ng 4

1.2 T ng quan lý thuy t v r i ro tín d ng trong ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM 4

1.2.1 Khái ni m v r i ro tín d ng và các hình th c RRTD 4

1.2.1.1 Khái ni m r i ro tín d ng 4

1.2.1.2 Các hình th c RRTD 4

1.2.2 Các d u hi u nh n bi t r i ro tín d ng 6

1.2.2.1 Nhóm các d u hi u liên quan đ n m i quan h v i ngân hàng 6

1.2.2.2 Nhóm các d u hi u liên quan đ n ph ng pháp qu n lý c a ngân hàng 6

1.2.2.3 Nhóm các d u hi u liên quan t i các u tiên trong kinh doanh 7

1.2.2.4 Nhóm các d u hi u thu c v n đ k thu t và th ng m i 7

1.2.2.5 Nhóm các d u hi u v x lý thông tin v tài chính, k toán 8

1.2.3 Các ch tiêu c b năđoăl ng RRTD 8

1.2.3.1 T l n quá h n 8

1.2.3.2 T l n x u 8

1.2.3.3 T l m t v n 9

1.2.3.4 H s nguy c r i ro tín d ng 9

1.2.3.5 T l trích l p d phòng 10

1.2.3.6 H s kh n ng bù đ p r i ro 10

1.2.3.7 M c đ t p trung tín d ng 11

1.2.4 Các ph ngăphápăđoăl ng ph bi n khác 12

1.2.4.1 Quy đ nh Basel II 12

1.2.4.2 Ph ng pháp Z Score 17

1.2.4.3 Ph ng pháp VaR 18

1.2.5 H u qu c a r i ro tín d ng 19

1.2.5.1 i v i khách hàng 19

1.2.5.2 i v i ngân hàng 19

1.2.5.3 i v i n n kinh t 20

1.2.6 Nguyên nhân phát sinh RRTD 20

1.2.6.1 Nguyên nhân t phía khách hàng 20

1.2.6.2 Nguyên nhân t phía ngân hàng 21

1.2.6.3 Nguyên nhân khách quan t n n kinh t 22

1.3 T ng quan các nghiên c u th c ti n v r i ro tín d ng 23

K T LU N CH NG 1 27

CH NG 2 TH C TR NG R I RO TÍN D NG T I NHNN & PTNT CHI NHÁNH HOÀN KI M 28

2.1 T ng quan v NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m 28

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 28

2.1.2 C c u t ch c c a chi nhánh 29

2.1.3 Qu n tr r i ro tín d ng t i NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m 30

2.1.4 Tình hình ho tăđ ng kinh doanh tín d ng c a NH 31

2.1.4.1 T ng d n qua các n m 31

2.1.4.2 C c u d n theo lo i hình doanh nghi p 32

2.1.4.3 C c u d n theo lo i ti n 33

2.1.4.4 C c u d n theo th i h n 35

2.1.4.5 C c u d n theo ngành kinh t 37

2.2 Th c tr ng r i ro tín d ng t i chi nhánh 39

2.2.1 Th c tr ng r i ro tín d ng 39

2.2.1.1 N quá h n 41

2.2.1.2 N x u 43

2.2.1.3 N m t v n 45

2.2.1.4 D n có tài s n đ m b o 45

2.2.1.5 Tình hình trích l p d phòng RRTD 47

2.2.2 Th c t th c hi n các bi n pháp phòng ng a r i ro tín d ng t i NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m 49

2.3 ánhăgiáăth c tr ng qu n lý RRTD t i chi nhánh 50

2.3.1 M t s k t qu đ tăđ c trong công tác phòng ng a và h n ch r i ro tín d ng 50

2.3.2 Nh ng t n t i và h n ch trong ho tăđ ng cho vay d n t i RRTD t i NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m 51

2.3.3 Nguyên nhân c a nh ng t n t i và h n ch đó 52

2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan 52

2.3.3.2 Nguyên nhân ch quan 54

K T LU N CH NG 2 58

CH NG 3 GI I PHÁP PHÒNG NG A VÀ H N CH R I RO TÍN D NG T I NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn ki M 59

3.1 nh h ng ho tăđ ng TD và phòng ng a RRTD c a NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m trong th i gian t i 59

3.2 M t s gi i pháp phòng ng a và h n ch RRTD 60

3.2.1 Hoàn thi n quy trình tín d ng, quy trình x lý RRTD 60

3.2.2 Phân tán r i ro b ngăcáchăđaăd ng hóa danh m c cho vay, ph ng th c cho vay, hình th căchoăvay,ăđaăd ng hóa khách hàng 60

3.2.3 Nâng cao hi u qu công tác th măđ nh d án/ph ng án, khách hƠngăvƠăcácăthôngătinăcóăliênăquanăđ n h păđ ng tín d ng tr c khi ra quy t

đ nh tín d ng 61

3.2.4 Qu n lý, ki m soát ch t ch các kho n tín d ngăvƠăTS B 65

3.2.5 Xây d ng h th ng công c đoăl ng và giám sát r i ro 66

3.2.6 Qu n lý n x u và n khóăđòi 67

3.2.7 Ki m soát n i b ph iăđ c chú tr ng h n n a 68

3.2.8 K t h p ho tăđ ng tín d ng v i mua bán n đ phòng ng a phân tán r i ro 69

3.2.9 S d ng công c tài chính phái sinh và b o hi m tín d ng 69

3.2.10 Nâng cao ch t l ng cán b tín d ng 71

3.2.11 Hi năđ i hóa công ngh ngân hàng nói chung và công ngh ph c v ho tăđ ng tín d ng nói riêng 73

3.3 Ki n ngh 73

3.3.1 i v i Nhà N c 73

3.3.2 i v i NHNN 74

3.3.3 i v i NHNN & PTNT Vi t Nam 76

K T LU N CH NG 3 77

K T LU N 78

M C L C B NG BI U, S

S đ 1.1 Các hình th c r i ro tín d ng 5

S đ 2.1 S đ t ch c c a NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m 30

B ng 2.1 Tình hình t ng d n 31

Bi u đ 2.1 C c u d n theo lo i hình doanh nghi p 32

B ng 2.2 C c u d n theo lo i ti n 34

B ng 2.3.C c u d n theo th i h n 36

B ng 2.4 C c u d n theo ngành kinh t 38

B ng 2.5 C c u các nhóm n 40

B ng 2.6 Tình hình n quá h n c a chi nhánh 42

B ng 2.7 Tình hình n x u c a chi nhánh 44

Bi u đ 2.2 N m t v n c a Chi nhánh qua các n m 45

B ng 2.8 C c u d n có TS B và không có TS B 46

B ng 2.9 C c u n x u và t l n x u trong d n có và không có TS B 47

B ng 2.10 Tình hình trích l p d phòng RRTD 48

B ng 2.11 Kh n ng bù đ p r i ro tín d ng c a Chi nhánh t các kho n d phòng r i ro đã trích 49

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài

Ngân hàng th ng m i c ng là m t doanh nghi p kinh doanh ti n t và các d ch

v liên quan đ n ti n t trong n n kinh t Hi n nay, các ho t đ ng c a ngân hàng

th ng m i ngày càng đa d ng phong phú nh : nh n ti n g i, phát hành th , phát hành

ch ng ch ti n g i, tín d ng, thanh toán… Trong đó ho t đ ng tín d ng v n luôn là

ho t đ ng c b n và mang l i l i nhu n ch y u cho các ngân hàng Tuy nhiên ho t

đ ng này luôn ti m n nh ng r i ro, gây ra h u qu n ng n không ch đ i v i b n thân ngân hàng mà còn đ i v i doanh nghi p và n n kinh t

Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam là m t trong nh ng ngân hàng th ng m i ra đ i s m nh t Vi t Nam, có kinh nghi m trong ho t đ ng tín d ng và có uy tín trên th tr ng Nh ng n m g n đây, n n kinh t phát tri n và thay đ i m nh m , kéo theo s c nh trang kh c li t gi a các doanh nghi p trên th

tr ng, ngành ngân hàng c ng không n m ngoài xu th đó khi n cho Ngân hàng Công

th ng nói chung và các ngân hàng th ng m i Vi t Nam nói riêng đang g p r t nhi u khó kh n thách th c H n lúc nào h t, v n đ r i ro tín d ng càng tr nên c p thi t đ i v i s t n t i và phát tri n c a ngân hàng

Nh n th c đ c t m quan tr ng c a v n đ này, ta l a ch n đ tài ắGi i pháp phòng ng a và h n ch r i ro tín d ng t i ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam chi nhánh Hoàn Ki m” v i hi v ng trong quá trình th c t p t i

ngân hàng và v i kho ng th i gian nghiên c u, có th phân tích, đánh giá th c tr ng

Ph m vi nghiên c u: Nh ng v n đ liên quan đ n ho t đ ng tín d ng và r i ro tín

d ng t n m 2011 đ n n m 2013 t i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn chi nhánh Hoàn Ki m

4 Ph ngăphápănghiênăc u

Các ph ng pháp đ c s d ng trong khóa lu n là th ng kê, phân tích, t ng h p,

so sánh, suy lu n logic, duy v t bi n ch ng…

5 K t c u c aăđ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, khóa lu n có k t c u g m 3 ch ng:

Ch ngă1: T ng quan v r i ro tín d ng trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM

Ch ngă 2: Th c tr ng RRTD t i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông

thôn chi nhánh Hoàn Ki m

Ch ngă3: Gi i pháp phòng ng a và h n ch tín d ng r i ro t i Ngân hàng Nông

nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam

CH NGă1 T NG QUAN NGHIÊN C U V R I RO TÍN D NG TRONG

HO Tă NG KINH DOANH C A NGÂN HÀNGăTH NGăM I 1.1 T ng quan lý thuy t v tín d ng

1.1.1 Khái ni m tín d ng ngân hàng

"Tín d ng" xu t phát t ch Latin là Creditium có ngh a là tin t ng, tín nhi m,

ti ng Anh là Credit

Trên c s ti p c n theo ch c n ng ho t đ ng c a ngân hàng thì tín d ng đ c

hi u là m t giao d ch v tài s n (ti n ho c hàng hóa) gi a bên cho vay (ngân hàng và các đ nh ch tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghi p và các ch th khác), trong đó bên cho vay chuy n giao tài s n cho bên đi vay s d ng trong m t th i gian nh t đ nh theo th a thu n, bên đi vay có trách nhi m hoàn tr vô đi u ki n v n

g c và lãi cho bên cho vay khi đ n h n thanh toán

T khái ni m trên, b n ch t c a tín d ng là m t giao d ch v tài s n trên c s hoàn tr và có các đ c tr ng sau:

 Th nh t: Tài s n trong quan h tín d ng ngân hàng bao g m 2 hình th c là cho vay và cho thuê

 Th hai: Xu t phát t nguyên t c hoàn tr nên ng i cho vay khi chuy n giao tài s n cho ng i đi vay ph i có c s đ tin r ng ng i đi vay s tr đúng h n

 Th ba: Giá tr hoàn tr thông th ng ph i l n h n giá tr lúc cho vay, hay nói cách khác là ng i đi vay ph i tr thêm ph n lãi ngoài v n g c

 Th t : Trong quan h tín d ng ngân hàng ti n vay đ c c p trên c s hoàn

tr vô đi u ki n i u này có ngh a là Ngân hàng (TCTD) chuy n giao tài s n cho bên đi vay s d ng trong m t th i gian nh t đ nh theo tho thu n, và bên

đi vay có trách nhi m hoàn tr vô đi u ki n c v n g c và lãi cho Ngân hàng (TCTD) khi đ n h n thanh toán

1.1.2 Vai trò c a tín d ng ngân hàng

1.1.2.1 Tín d ng thúc đ y quá trình tái s n xu t xã h i

Vai trò quan tr ng nh t c a tín d ng là cung ng v n m t cách k p th i cho các nhu

c u s n xu t và tiêu dùng c a các ch th kinh t trong xã h i mà nh đó các ch th này có th đ y nhanh t c đ s n xu t c ng nh t c đ tiêu th c a s n ph m Bên c nh

đó m t h th ng các hình th c tín d ng đa d ng không nh ng th a mãn nhu c u đa

d ng v v n c a n n kinh t mà còn làm cho s ti p c n các ngu n v n tín d ng tr nên d dàng h n, ti t ki m chi phí giao d ch và gi m b t các chi phí ngu n v n cho các ch th kinh doanh

2

Vi c m r ng và nâng cao các hình th c tín d ng t o s ch đ ng cho doanh nghi p trong vi c th c hi n k ho ch s n xu t kinh doanh mà không ph i ph thu c quá nhi u vào ngu n v n t có c a b n thân i u này giúp các nhà s n xu t tích c c tìm ki m c hôi đ u t m i và nâng cao n ng l c s n xu t xã h i

1.1.2.2 Tín d ng thúc đ y ng d ng công ngh tiên ti n

V i quá trình h i nh p, các doanh nghi p Vi t Nam r t c n có m t l ng v n

l n đ c nh tranh v i các đ i th trong và ngoài n c H c n đ u t cho công ngh đ nâng cao ch t l ng s n ph m, gi m thi u chi phí, chi m l nh th tr ng… Ngân hàng

là m t trong nh ng ngu n cung c p hi u qu cho vi c đ u t đ i m i công ngh thi t

b và chính vì v y tín d ng là đ ng l c thúc đ y vi c ng d ng khoa h c k thu t công ngh tiên ti n trong n n kinh t

1.1.2.3 Tín d ng đem l i l i nhu n ch y u cho NHTM

Tín d ng là ho t đ ng ch y u mang l i thu nh p cho ngân hàng, ho t đ ng này chi m t i 70% chi phí và 90% v thu nh p Qua đó ta th y đ c t m quan tr ng

c a ho t đ ng tín d ng ngân hàng, nó mang tính quy t đ nh đ n s t n t i và phát tri n

c a ngân hàng ng th i, ho t đ ng này c ng ch a đ ng nhi u r i ro ti m n do v y các NHTM th ng coi “qu n tr r i ro” là v n đ tr ng tâm trong công tác qu n tr Tóm l i ho t đ ng tín d ng có vai trò quan tr ng đ i v i s phát tri n kinh t

xã h i c a m i qu c gia Do đó, qu n lý t t v n đ ch t l ng tín d ng là m i quan tâm không ch c a các nhà qu n lỦ đi u hành trong ngành ngân hàng mà còn là m i quan tâm c a nhi u ngành, nhi u c p c trung ng l n đ a ph ng

1.1.3 Các hình th c tín d ng ngân hàng

1.1.3.1 C n c vào m c đích cho vay

 Cho vay b t đ ng s n là lo i cho vay liên quan đ n vi c mua s m và xây

d ng b t đ ng s n nhà , đ t đai, b t đ ng s n trong l nh v c công nghi p,

th ng m i và d ch v

 Cho vay công nghi p và th ng m i là lo i cho vay ng n h n đ b sung v n

l u đ ng cho các doanh nghi p trong l nh v c công nghi p, th ng m i và

d ch v

 Cho vay nông nghi p là lo i cho vay đ trang tr i các chi phí s n xu t cho phân bón, thu c tr sâu, gi ng cây tr ng, th c n gia súc, lao đ ng, nhiên

li u…

 Cho vay các đ nh ch tài chính: c p tín d ng cho các ngân hàng, công ty tài

chính, công ty cho thuê tài chính, công ty b o hi m, qu tín d ng và các đ nh

ch tài chính khác

 Cho vay cá nhân là lo i cho vay đ đáp ng các nhu c u tiêu dung nh mua

s m các v t d ng đ t ti n, và các kho n cho vay đ trang tr i các chi phí thông

th ng c a đ i s ng thông qua phát hành th tín d ng

 Cho thuê: Cho thuê c a các đ nh ch tài chính bao g m 2 lo i cho thuê v n hành và cho thuê tài chính Tài s n cho thuê bao g m b t đ ng s n và đ ng

s n, trong đó ch y u là máy móc thi t b

1.1.3.2 C n c vào th i h n cho vay

 Cho vay ng n h n: có th i h n đ n 12 tháng và đ c s d ng đ bù đ p s thi u h t v n l u đ ng c a các doanh nghi p và các nhu c u chi tiêu ng n h n

 Cho vay dài h n: là lo i cho vay có th i h n trên 5 n m và th i h n t i đa có

th đ n 20 30 n m, m t s tr ng h p cá bi t có th lên đ n 40 n m, đ c cung c p đ đáp ng nhu c u dài h n nh xây nhà , các thi t b , ph ng ti n

v n t i có quy mô l n, xây d ng các xí nghi p m i

1.1.3.3 C n c vào m c đ tín nhi m đ i v i khách hàng

 Cho vay không b o đ m là lo i cho vay không có tài s n th ch p, c m c

ho c s b o lãnh c a ng i th 3, mà vi c cho vay ch d a vào uy tín c a b n thân khách hàng i v i nh ng khách hàng t t, trung th c trong kinh doanh

có kh n ng tài chính m nh qu n tr có hi u qu thì ngân hàng có th c p tín

d ng mà ko c n ngu n thu n th 2 b sung

 Cho vay có b o đ m là lo i cho vay d a trên c s các b o đ m nh th ch p

ho c c m c ho c ph i có s b o lãnh c a ng i th 3

1.1.3.4 C n c vào ph ng pháp hoàn tr

 Cho vay có th i h n là lo i cho vay có th a thu n th i h n tr n c th theo

h p đ ng Cho vay có th i h n bao g m các lo i sau:

 Cho vay ch có m t k h n tr n (hay còn g i là phi tr góp) là lo i cho vay thanh toán 1 l n theo th i h n đã th a thu n

4

 Cho vay có nhi u k h n tr n c th hay còn g i là cho vay tr góp: Là

lo i cho vay mà khách hàng ph i hoàn tr v n g c và lãi theo đ nh k Lo i cho vay này ch y u đ c áp d ng trong cho vay b t đ ng s n nhà

th ng m i cho vay tiêu dùng, cho vay đ i v i nh ng ng i kinh doanh

nh (cho vay ch ) cho vay đ mua s m máy móc thi t b

 Cho vay hoàn tr n nhi u l n nh ng không có k h n n c th , mà vi c

tr n ph thu c vào kh n ng tài chính c a ng i đi vay Ho c cho vay này

đ c áp d ng theo k thu t th u chi

 Cho vay không có th i h n c th : ngân hàng có th yêu c u ho c ng i đi vay t nguy n tr n b t c lúc nào, nh ng ph i báo tr c m t th i gian h p

lý, th i gian này có th đ c th a thu n trong h p đ ng

1.1.3.5 C n c vào xu t x tín d ng

 Cho vay tr c ti p: ngân hàng c p v n tr c ti p cho ng i có nhu c u, đ ng

th i ng i đi vay tr c ti p hoàn tr n vay cho ngân hàng

 Cho vay gián ti p: Là kho n vay đ c th c hi n thông qua vi c mua l i các

k c ho c ch ng t n đã phát sinh và còn trong th i h n thanh toán

1.2 T ng quan lý thuy t v r i ro tín d ng trong ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM 1.2.1 Khái ni m v r i ro tín d ng và các hình th c RRTD

tr ng m t d ng c th c a r i ro tài chính, th hi n kh n ng l i và l c a m t s

ho t đ ng kinh doanh, đ u t , ph thu c vào nhung thay đ i bat th ng c a giá c trên

th tr ng, Vì th r i ro th tr ng đ c phân lo i theo nhi u lo i khác nhau: đó là r i

ro lãi su t, r i ro c phi u, r i ro t giá ho c r i ro giá c hàng hoá… Tu theo t ng nhân t tác đ ng lên nó mà xác đ nh cho chính xác

1.2.1.2 Các hình th c RRTD

a C n c vào nguyên nhân phát sinh r i r

S ăđ 1.1 Các hình th c r i ro tín d ng

 R i ro giao d ch: Là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong quá trình giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá khách hàng

 R i ro l a ch n: là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích tín d ng, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ

ra quy t đ nh cho vay

 R i ro b o đ m: phát sinh t các tiêu chu n b o đ m nh các đi u kho n

trong h p đ ng cho vay các lo i tài s n đ m b o, ch th b o đ m, cách

th c đ m b o và m c cho vay trên giá tr tài s n đ m b o

 R i ro nghi p v : Là r i ro liên quan đ n công tác qu n lý kho n vay và

ho t đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t x lý các kho n cho vay có v n đ

 R i ro danh m c: Là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát sinh do nh ng h n ch trong qu n lý danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c phân chia thành 2 lo i: R i ro n i t i và r i ro phi t p trung

 R i ro n i t i: xu t phát t các y u t , các y u t , các đ c đi m riêng có, mang tính tiêng bi t bên trong m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh

t Nó xu t phát t đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a khách hàng vay v n

 R i ro phi t p trung: Là tr ng h p ngân hàng t p trung v n cho vay quá nhi u đ i v i m t s khách hàng, cho vay quá nhi u doanh nghi p ho t

đ ng trong cùng m t ngành, l nh v kinh t , ho c trong cùng m t vùng đ a

lý nh t đ nh ho c cùng m t lo i hình cho vay có r i ro cao

R I RO TÍN

D NG

R I RO GIAO

V

R I RO DANH

kh n cho vi c chi tr ng i g i ti n, t ng chi phí cho ngân hàng (chi phí c

h i, chi phí x lý n quá h n và n khó đòi, chi phí giám sát và chi phí pháp lý)

 R i ro m t v n: x y ra khi khách hàng không tr đ c m t ph n ho c toàn b

n vay, làm cho dòng ti n c a ngân hàng gi m sút đ ng th i doanh thu b

ch m l i ho c m t đi

1.2.2 Các d u hi u nh n bi t r i ro tín d ng

1.2.2.1 Nhóm các d u hi u liên quan đ n m i quan h v i ngân hàng

Trong quá trình h ch toán c a khách hàng, xu h ng c a các tài kho n c a khách hàng qua m t quá trình s cung c p cho ngân hàng m t d u hi u quan tr ng

g m: Phát hành séc quá b o ch ng ho c b t ch i; Khó kh n trong thanh toán l ng;

S giao đ ng c a các tài kho n mà đ c bi t là gi m sút s d tài kho n ti n g i; T ng

m c s d ng bình quân trong các tài kho n; Th ng xuyên yêu c u h tr ngu n v n

l u đ ng t nhi u ngu n khác nhau; Không có kh n ng th c hi n các ho t đ ng c t

gi m chi phí; Gia t ng các kho n n th ng m i ho c không có kh n ng thanh toán

n khi đ n h n

Các ho t đ ng cho vay: M c đ vay th ng xuyên gia t ng; Thanh toán ch m các kho n n g c và lãi; Th ng xuyên yêu c u ngân hàng cho đáo h n; Yêu c u các kho n vay v t quá nhu c u d ki n

Ph ng th c tài chính: S d ng nhi u các kho n tài tr ng n h n cho các ho t

đ ng phát tri n dài h n; Ch p nh n s d ng các ngu n tài tr đ t nh t Ví d : Th ng xuyên s d ng nghi p v chi t kh u các kho n ph i tr (factoring); Gi m các kho n

ph i tr và t ng các kho n ph i thu; Các h s thanh toán phát tri n theo chi u h ng

x u; Có bi u hi n gi m v n đi u l

1.2.2.2 Nhóm các d u hi u liên quan đ n ph ng pháp qu n lý c a ngân hàng

 Thay đ i th ng xuyên c c u c a h th ng qu n tr ho c ban đi u hành

 H th ng qu n tr ho c ban đi u hành luôn b t đ ng v m c đích, qu n tr ,

đi u hành đ c đoán ho c ng c l i quá phân tán

 Cách th c ho ch đ nh c a khách hàng có bi u hi n: c ho ch đ nh b i h i

đ ng qu n tr ho c Giám đ c đi u hành không có kinh nghi m; H i đ ng qu n

tr ho c giám đ c đi u hành các doanh nghi p l n tham gia quá sâu vào v n đ

th ng nh t; Thi u quan tâm đ n l i ích c a c đông, c a ch n ; Thuyên chuy n nhân viên di n ra th ng xuyên; L p k ho ch xác đ nh m c tiêu kém;

 Có tranh ch p trong quá trình qu n lí: bao g m các m i quan h tranh ch p

gi a H i đ ng qu n tr và Giám đ c đi u hành v i các c đông khác, chính quy n đ a ph ng, nhân viên, ng i cho vay, khách hàng chính

 Có các chi phí qu n lí b t h p lí: Chi quá m c các kho n đ gây n t ng nh thi t b v n phòng r t hi n đ i, ph ng ti n giao thông đ t ti n; ban giám đ c

có cu c s ng xa hoa, l n l n gi a chi phí kinh doanh và tài chính cá nhân

1.2.2.3 Nhóm các d u hi u liên quan t i các u tiên trong kinh doanh

 D u hi u h i ch ng h p đ ng l n: Khách hàng b n t ng b i m t khách hàng có tên tu i mà sau này có th tr nên l thu c; Ban Giám đ c c t gi m

 Thay đ i trên th tr ng: t giá, lãi su t; thay đ i th hi u; c p nh t k thu t

m i; m t nhà cung ng ho c khách hàng l n; thêm đ i th c nh tranh

 Nh ng thay đ i t chính sách c a Nhà n c: c bi t chú ý s tác đ ng c a các chính sách thu , đi u ki n thành l p và ho t đ ng, môi tr ng

 S n ph m c a khách hàng mang tính th i v cao

 Có bi u hi n c t gi m các chi phí s a ch a, thay th

8

1.2.2.5 Nhóm các d u hi u v x lý thông tin v tài chính, k toán

 Chu n b không đ y đ s li u tài chính ho c ch m tr , trì hoãn n p các báo cáo tài chính

 Nh ng k t lu n v phân tích tài chính cho th y: S gia t ng không cân đ i v

t l n th ng xuyên; Kh n ng ti n m t gi m; T ng doanh s bán nh ng lãi

gi m ho c không có; Các tài kho n h ch toán v n đi u l không kh p; Nh ng thay đ i v t l lãi g p và lãi ròng trên doanh s bán; L ng hàng hóa t ng nhanh h n doanh s bán; S khách hàng n t ng nhanh và th i h n thanh toán

c a các con n đ c kéo dài; Ho t đ ng l ; L p k ho ch tr n mà ngu n v n không đ ; Không h ch toán đúng tài s n c đ nh; Làm đ p b ng cân đ i b ng cách t o ra các tài s n vô hình; th ng xuyên không đ t m c k ho ch v s n

xu t và bán hàng; T ng giá tr quá cao thông qua vi c tính l i tài s n; Phân b

n không thích h p; L thu c vào s n ph m b t th ng đ t o l i nhu n…

 Nh ng d u hi u phi tài chính khác: Là d u hi u mà m t th ng cán b tín

d ng c ng có th nh n bi t đ c nh : v n đ v đ o đ c, th m chí dáng v

c a nhà kinh doanh c ng bi u hi n d u hi u gì đó; s xu ng c p trông th y

c a n i kinh doanh; n i l u gi hàng hóa quá nhi u, h h ng và l c h u Trong t t c các d u hi u đó d u hi u rõ ràng và có Ủ ngh a nh t là ch m thanh toán kho n cho vay

1.2.3 Các ch tiêuăc ăb năđoăl ng RRTD

1.2.3.1 T l n quá h n

N quá h n là kho n n mà m t ph n ho c toàn b n g c ho c lãi đã quá h n Nói cách khác n quá h n là nh ng kho n tín d ng không hoàn tr đúng h n, không

đ c phép và không đ đi u ki n đ đ c gia h n n

T l n quá h n T D n d n cho vayh n

T l n quá h n càng cao thì m c đ r i ro tín d ng c a ngân hàng càng cao

N quá h n t ng ch ng t d n khách hàng g p khó kh n trong vi c tr n cao, do đó xác su t sau này khách hàng tr n cho ngân hàng th p Bên c nh đó ngân hàng còn

ph i t ng chi phí trong vi c giám sát, đôn đ c thu n và các chi phí khác có liên quan

đ n viêc thu n nh tóa án, phát m i tài s n, chi phí c h i c a kho n tín d ng

1.2.3.2 T l n x u

Theo đ nh ngh a n x u c a các t ch c tín d ng th gi i thì: m t kho n n

đ c coi là n x u khi quá h n tr lãi và/ho c g c trên 90 ngày; ho c các kho n lãi

ch a tr t 90 ngày tr lên đã đ c nh p g c, tái c p v n ho c ch m tr theo tho

thu n; ho c các kho n ph i thanh toán đã quá h n d i 90 ngày nh ng có lỦ do ch c

ch n đ nghi ng v kh n ng kho n vay s đ c thanh toán đ y đ

N x u theo cách phân lo i c a Vi t Nam bao g m n quá h n ho c không

th thu h i, n liên quan đ n các v án ch x lý và nh ng kho n n quá h n không

đ c Chính ph x lý r i ro Theo quy t đ nh 18/2007/Q NHNN ngày 25/04/2007,

n x u c a t ch c tín d ng bao g m các nhóm n nh sau:

 Nhóm n d i tiêu chu n bao g m: các kho n n quá h n t 91 ngày đ n 180 ngày; các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u, tr các kho n n đi u

ch nh k h n tr n l n đ u phân lo i vào n nhóm 2; các kho n n đ c mi n

ho c gi m lãi do khách hàng không đ kh n ng tr lãi đ y đ theo h p đ ng tín d ng; các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 3

 Nhóm n nghi ng bao g m: các kho n n quá h n t 181 ngày đ n 360 ngày; Các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr n đ c c c u l i l n đ u; các kho n n c c u l i th i h n

tr n l n th 2; các kho n n đ c phân lo i vào nhóm 4

 Nhóm n có kh n ng m t v n bao g m: Các kho n n c c u l i th i gian tr

n l n đ u quá 90 ngày tr lên theo th i h n tr n đã đ c c c u l i l n đ u; các kho n n c c u l i th i h n tr n l n th hai quá h n theo th i h n tr n

đ c c c u l i l n th hai; các kho n n đ c c c u l i th i h n tr n l n

th ba tr lên, k c ch a b quá h n ho c đã quá h n; các kho n n khoanh,

n ch x lý; các kho n n đ c phân lo i vào n nhóm 5

T l n x T ng d n cho vay và cho thuêT ng n x u

T l n x u là m t ch tiêu đánh giá ch t l ng tín d ng c a TCTD M c

d i 3% có th coi là ng ng an toàn T l an toàn cho phép theo th ng kê qu c t và

Vi t Nam là 5% N u t l này cao thì r i ro tín d ng cao vì nó ph n ánh nh ng kho n tín d ng có d u hi u khó hoàn tr gia t ng

10

H s này cho bi t t tr ng kho n m c tín d ng trong tài s n có M c cho phép c a h s nguy c r i ro tín d ng là d i ng ng 5% N u h s này cao quá 5% thì l i nhu n s l n nh ng r i ro tín d ng c ng s cao R i ro tín d ng luôn ti m n t các kho n tín d ng đã c p M t ngân hàng đem càng nhi u tài s n c a mình đ cho vay thì l i nhu n càng l n nh ng c ng s có nguy c g p r i ro càng nhi u

1.2.3.6 H s kh n ng bù đ p r i ro

 H s kh n ng bù đ p n m t v n

H s năng bù đ p n m t v n D phòng RRTD đã trích

D n m t v n

H s này cho bi t s d phòng mà ngân hàng đã trích có đ đ bù đ p n m t

v n (n nhóm 5) c a ngân hàng hay không H s này r t quan tr ng vì n u d phòng không đ đ bù đ p n m t v n thì s d n đ n vi c thi u h t v n i u này r t nguy

hi m đ i v i các doanh nghi p nói chung và đ i v i ngân hàng nói riêng, th m chí

tr ng h p x u nh t c u vi c thi u h t và m t v n ko bù đ p đ c s d n đ n phá s n

 H s kh n ng bù đ p RRTD

H s năng bù đ p RRTD D phòng RRTD đã tríchN x u

M c đ t p trung tín d ng là xem xét s phân chia kho n m c v n tín d ng

trong t ng d n cho vay theo các tiêu chí nh : đ i t ng khách hàng, t ng nhóm khách hàng, t ng ngành kinh doanh, t ng th i h n, t ng khu v c đ a lỦ… qua đó giúp

nh n di n c c u tín d ng và đ nh h ng r i ro trong ho t đ ng tín d ng c a NHTM

M c đ t p trung tín d ng c a m i ngân hàng ph thu c vào chính sách, m c tiêu ho t

đ ng trong m i th i k

a M c đ t p trung tín d ng theo ngàng ngh kinh doanh: là m c đ c p tín

d ng cho các ngành ngh kinh doanh nh : nông nghi p, công nghi p, th ng nghi p,

b t đ ng s n, d ch v ….M c đ t p trung này ph thu c vào các nhân t : chính sách tín d ng, m c tiêu c a ngân hàng trong t ng th i k ; tr ng thái c a n n kinh t và đ nh

h ng chung c a Nhà n c mà m i ngành kinh t s có xu h ng phát tri n khác nhau theo chi u h ng m r ng hay thu h p Khi đó vi c t p trung tín d ng vào m t ngành ngh s đ ng ngh a v i vi c m c r i ro có th g p ph i là r t l n vì r i ro tín d ng lúc này s g n v i r i ro c a ngành đó Do đó đòi h i các ngân hàng c n nghiên c u đ

n m b t xu h ng phát tri n c a t ng ngành kinh doanh đ có đ c chính sách và đ nh

h ng tín d ng h p lý và an toàn

b M c đ t p trung tín d ng theo lo i ti n: Là m c đ cho vay b ng VN hay

b ng ngo i t c a ngân hàng i u này c ng nh h ng đ n m c đ r i ro tín d ng c a ngân hàng khi có nh ng di n bi n ph c t p v chênh l ch t giá

c M c đ t p trung tín d ng theo th i h n: M c đ t p trung tín d ng theo th i

h n là t tr ng gi a d n tín d ng phân chia theo các hình th c tín d ng: Ng n h n, trung h n, dài h n trong danh m c đ u t tín d ng c a ngân hàng M c đ t p trung càng cao thì r i ro càng l n

D n tín d ng ng n h n D n T ng d nn h n

D n tín d ng dài h D n dài h nT ng d n

r t nguy hi m vì khi khách hàng ho c nhóm khách hàng đó g p r i ro thì t n th t x y

ra cho ngân hàng là vô cùng n ng n và khó kh c ph c Nên t t h n h t là ph i tôn

tr ng nguyên t c phân tán r i ro, không nên t p trung quá nhi u v n tín d ng đ c p cho 1 khách hàng ho c 1 nhóm khách hàng

1.2.4 Cácăph ngăphápăđoăl ng ph bi n khác

1.2.4.1 Quy đ nh Basel II

n c ngoài nói chung và ngân hàng trong n c nói riêng s d ng quy đ nh Basel đ phân tích r i ro tín d ng c a doanh nghi p mình So v i hi p c Basle I, Basel II

đ c xem là th hi n m t s linh đ ng h n đ i v i vi c x lý các tình hu ng khác nhau đ xác đ nh nhu c u v n t i thi u cho t ng kho n m c tài s n có r i ro c a các

ngân hàng th ng m i, đ ng th i nh ng tiêu chu n do hi p c Basel II đ a ra c ng

có m c đ nh y c m h n v i r i ro thông qua x lý các bi n xác su t và k v ng Hi p

c Basel II t o m t b c hoàn thi n h n trong vi c xác đ nh t l an toàn v n nh m

kh c ph c các h n ch c a Basle I và khuy n khích các ngân hàng th c hi n ph ng pháp qu n tr r i ro tiên ti n h n Hi p c Basel II đ a ra m t lo t các ph ng án l a

ch n, cho phép quy n t quy t r t l n trong giám sát ho t đ ng ngân hàng Hi p c Basel II bao g m m t lo t các chu n m c giám sát nh m hoàn thi n các k thu t qu n

tr r i ro và đ c c u trúc theo 3 tr c t:

 Tr c t 1: Basel II v n quy đ nh m c v n an toàn CAR (Capital Adequacy

Ratio CAR) ≥8%

T ng t nh Basel I, Basel II v n quy đ nh m c v n an toàn (CAR) ≥ 8%

đ c xác đ nh b ng cách l y t ng v n chia cho tài s n có r i ro

T ng v n (gi ng Basel I) CAR=

Ngoài ra, cách tính RWA trong Basel đ an toàn v n:

 RWA Basel I = Tài s n*h s r i ro (không đ c p đ n x p h ng tín d ng)

 RWA r i ro tín d ng ph ng pháp chu n Basel II = Tài s n*h s r i ro (đ c p đ n x p h ng r i ro)

 RWA Basel II= V n yêu c u t i thi u đ i v i t ng r i ro (K)*12,5

Theo Basel II, có các ph ng pháp đo l ng r i ro sau:

 Ph ng pháp chu n hoá: Ph thu c vào đánh giá các t ch c x p h ng tín nhi m đ c l p

 Ph ng pháp d a trên h s đánh giá n i b c b n: Các ngân hàng đ a ra

m t lo t thông tin đ u vào v r i ro

 Tr c t 2: Thanh tra, giám sát ngân hàng

 c p đ n các n i dung sau:

 a ra các nguyên t c ch ch t c a vi c ki m tra, giám sát

 c p đ n các b n đ c th ph i đ c quan tâm trong quá trình ki m tra, giám sát: r i ro lãi su t trong s ngân hàng, r i ro tín d ng, r i ro ho t đ ng,

r i ro th tr ng

Các h ng khác c a quá trình ki m tra, giám sát: Tính minh b ch, giám sát, thông tin liên l c và s h p tác t ng c ng qua biên gi i V i c t tr này, Basel II

nh n m nh 4 nguyên t c ch ch t c a công tác ki m tra, giám sát:

 Nguyên t c 1: Các ngân hàng c n có m t quy trình đánh giá m c đ v n

n i b theo danh m c r i ro và ph i có đ c m t chi n l c duy trì m c

v n c a h Trong n i dung này, qu n lý ngân hàng ph i gánh trách nhi m

c b n đ i v i vi c kh ng đ nh r ng ngân hàng có v n đ đ h tr các r i

ro x y ra Quá trình qu n lý r i ro ngân hàng bao g m các n i dung sau:

c ng nh kh n ng c a h đ thanh tra và kh ng đ nh s tuân th t l v n

t thi u Các t ch c giám sát c n th c hi n hành đ ng giám sát phù h p

n u các ngân hàng không hài lòng v i k t qu c a quy trình này Các t

ch c giám sát c n ki m tra các n i dung sau: ki m tra tính đ y đ v n c a các đánh giá r i ro, đánh giá v tính đ y đ v n, đánh giá v môi tr ng

ki m soát, ki m tra giám sát v s tuân th các tiêu chu n t i thi u, đáp ng giám sát

 Nguyên t c 3: Các t ch c giám sát c n kì v ng các ngân hàng ho t đ ng trên các t l v n yêu c u t i thi u và khuyên ngh ngân hàng c n duy trì

m c v n cao h n m c t i thi u theo quy đ nh

 Nguyên t c 4: Các t ch c giám sát s tìm cách thâm nh p vào nh ng giai

đo n đ u tiên đ ng n c n m c v n gi m xu ng d i m c t i thi u, và có

th yêu c u s a đ i ngay l p t c n u m c v n không đ oc duy trì trên m c

t i thi u

 Tr c t 3: Nguyên t c th tr ng và minh b ch thông tin

Trong tr c t 3, U ban Basel II đ a ra nguyên t c minh b ch chung: các ngân hàng c n có chính sách v tính minh b ch đ c h i đ ng qu n tr thông qua Chính sách này ph i th hi n đ c rõ cách ti p c n c a c a ngân hàng đ i v i vi c xác đ nh

s minh b ch nào và ki m soát n i b nào s th c hi n chính và ho t đ ng ngân hàng, Ngoài ra, các ngân hàng c ng ph i xây d ng k ho ch th c hi n công khai tài chính bao g m c chu k công b ó là công khai c c u v n, công khai c c u r i ro và các đánh giá r i ro, công khai hi n tr ng phù h p v n i u này cho phép các bên tham gia th tr ng có th th m đ nh m c v n an toàn và có s so sánh Các ngân hàng

ph i có chính sách công khai rõ ràng và quy trình đ đánh giá s chính xác trong các báo cáo c a h i v i t ng lo i r i ro riêng bi t, các ngân hàng ph i mô t các m c tiêu và các chính sách qu n tr r i ro c a h

Nh v y, t m t v n b n 30 trang ( Basel I) đã đ c phát tri n thành m t v n

b n g n 250 trang là m t s xây d ng chi ti t V i quá trình phát tri n c a Basel và

nh ng Hi p u c mà t ch c này đ a ra, n u áp d ng đúng các tiêu chu n này thì vi c đánh giá s c kho các ngân hàng nói riêng, các t ch c tài chính nói chung s tr nên

d dàng và minh b ch h n, đ m b o phong ng a nhi u lo i r i ro h n và do v y hy

v ng s gi m thi u đ c r i ro

H u h t các nhà qu n lý Châu Á đ u ng h các m c tiêu chung c a Basel II và tin t ng r ng khuôn kh này s đ a ra nh ng khích l h n n a đ c i thi n công tác

qu n lý r i ro, c ng nh các thay đ i khác nh m b sung cho các m c tiêu giám sát

c a h Vi c th c thi Basel II m t s n c Châu Á c th nh sau:

(SA là cách ti p c n chu n hóa; IRBF là cách ti p c n c b n d a trên x p h ng

n i b ; IRBA là cách ti p c n nâng cao d a trên x p h ng n i b ; BIA là cách ti p c n

ch s c b n; AMA là cách ti p c n đo l ng tiên ti n)

Vi c ti p c n Basel II đòi h i k thu t ph c t p và chi phí khá cao i v i m t

n c có h th ng ngân hàng m i đang giai đo n phát tri n ban đ u nh Vi t Nam,

vi c áp d ng Basel II g p nhi u khó kh n, thách th c và m t nhi u th i gian Tuy nhiên, tr c xu th h i nh p và m c a th tr ng d ch v tài chính ngân hàng v i nhi u lo i hình d ch v ngân hàng m i, vi c áp d ng Basel II t i Vi t Nam là yêu c u

16

c p thi t nh m t ng c ng n ng l c ho t đ ng và gi m thi u r i ro đ i v i các ngân hàng th ng m i (NHTM)

Sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, NHNN Vi t Nam và các TCTD Vi t Nam đã

có nhi u n l c trong vi c hoàn thi n h th ng pháp lý v ti n t và ho t đ ng ngân hàng c ng nh nâng cao n ng l c qu n tr đi u hành, đ c bi t là n ng l c qu n tr r i

ro c a các NHTM ti n d n t ng b c đ n các thông l và chu n m c qu c t Theo đó,

vi c t ng b c áp d ng các chu n m c c a Basel II đ c đ c bi t chú tr ng, nh t là sau cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u th i gian qua

V phía c quan qu n lý, m i đây, NHNN Vi t Nam đã ban hành quy đ nh m i

v các t l b o đ m an toàn trong ho t đ ng c a t ch c tín d ng (Thông t s 13/2010/TTNHNN ngày 20/5/2010) và đang kh n tr ng hoàn thi n đ ban hành quy

đ nh m i v phân lo i n , trích l p và s d ng d phòng đ x lý r i ro tín d ng trong

ho t đ ng c a các t ch c tín d ng ây là b c ti n quan tr ng trong vi c t ng b c

áp d ng các chu n m c Basel II t i Vi t Nam

V phía các t ch c tín d ng Vi t Nam, Basel II đã có nh h ng l n trong vi c nâng cao n ng l c qu n tr đi u hành, nh t là n ng l c qu n lý r i ro Bên c nh vi c tuân th các quy đ nh b t bu c c a NHNN, các TCTD c ng đang r t n l c đ hoàn thi n h n n a h th ng qu n tr r i ro c a ngân hàng mình cho phù h p v i đi u ki n

ho t đ ng c th c a m i ngân hàng và t ng b c ti p c n v i các chu n m c c a Basel II

M c dù đ c coi nh m t c ch quan tr ng đ đ y m nh c i cách và c ng c toàn b công tác đi u hành trong l nh v c tài chính, nh ng cu c kh ng ho ng tài chính

hi n t i đã cho th y nh ng thi u sót, b t c p c a Basel II M t s thi u sót c b n c a Basel II là thi u yêu c u v phí v n thanh kho n, quá tin c y vào c quan x p h ng tín

d ng và b n ch t có tính chu k c a nó

Chính vì v y, lãnh đ o hàng đ u c a các n n kinh t thu c G20 đã h i thúc y ban Basel đ a ra bi n pháp c i thi n ch t l ng và s l ng v n c a các ngân hàng và

th t ch t yêu c u thanh kho n (Basel III) đ các ngân hàng ng phó t t h n v i kh ng

ho ng và ng n kh ng ho ng tài chính l p l i mà không c n đ n h tr t chính ph

M t s thay đ i c a Basel III đ i v i Basel II:

 Th nh t: Basel III s giúp nâng cao ch t l ng v n c a các ngân hàng m t cách đáng k Ch t l ng v n t t h n đ ng ngh a v i vi c kh n ng bù đ p các kho n l t t h n, đi u này giúp cho ngân hàng “kho ” h n, do đó có kh

n ng ch ng đ t t h n trong th i kì khó kh n

 Th hai, yêu c u các ngân hàng b sung thêm v n Theo Basel III, t l an toàn v n t i thi u v n là 8% nh ng t l lo i v n có ch t l ng cao đ c nâng lên C th , t l V n c p 1 t ng t 4% (Basel II) lên 6% (Basel III), đ ng th i

t l V n c a c đông th ng (common equity) c ng t ng t 2% lên 4,5% Bên

c nh đó, nh ng tài s n “Có” v i ch t l ng v n có v n đ c ng s đ c lo i

tr d n kh i V n c p 1 và V n c p 2, nh các kho n đ u t v t quá gi i h n 15% vào các t ch c tài chính c bi t, Basel III yêu c u áp d ng b sung t

l đòn b y t i thi u th nghi m m c 3% ây là t l c a V n c p 1 so v i

t ng tài s n có c ng v i các kho n m c ngoài b ng

 Th ba, gi i thi u ph ng pháp giám sát an toàn v mô h th ng đ các ngân hàng áp d ng Y u t quan tr ng th 3 c a quy đ nh m i v v n là ph ng pháp giám sát an toàn v mô đ c p đ n r i ro h th ng

 Th t , quy đ nh v tiêu chu n thanh kho n đ i v i ngân hàng T l ban hành

s đ c ban hành vào ngày 1/1/2015, giúp ngân hàng có kh n ng ch ng đ

ng n h n t t h n v i nh ng c ng th ng thanh kho n

Theo d th o đ a ra t i G20, đ n cu i n m 2012, Basel khuy n cáo các n c c n

áp d ng tiêu chu n m i v v n và đ a ra các bi n pháp linh ho t h n đ khuy n khích các ngân hàng thay đ i

1.2.4.2 Ph ng pháp Z Score

Các nhà đ u t th ng xem xét h s đòn b y tài chính (Financial Leverage) d đánh giá tình hình n n n c a doanh nghi p t đó quy t đ nh m c đ r i ro khi đ u t vào doanh nghi p đó Tuy nhiên có m t ch s có th giúp đ nhà đ u t đánh giá t t

r i ro h n, th m chí có th đánh giá đ c nguy c phá s n c a doanh nghi p trong

t ng lai g n ó chính là h s nguy c phá s n, hay còn g i là Z Score do nhà kinh

t h c Hoa Kì Edward I Altman, gi ng viên tr ng i h c New York thi t l p H s này ch áp d ng cho các doanh nghi p ch không áp d ng cho các đ nh ch tài chính

nh ngân hàng hay các công ty đ u t tài chính Hoa K , ch s Z Score đã d đoán

t ng đ i chính xác tình hình phá s n c a các doanh nghi p trong t ng lai g n Có kho ng 95% doanh nghi p phá s n đ c d báo nh Z Score tr c ngày s p ti m m t

n m, nh ng t l này gi m xu ng 74% cho nh ng d báo trong vòng 2 n m

Công th c tính h s nguy c phá s n:

Z score = 1,2*A11,4*A23,3*A30,6*A41,0*A5

Trong đó:

A1= V n luân chuy n (=Tài s n ng n h n N ng n han)/T ng tài s n

A2= L i nhu n ch a phân ph i/ T ng tài s n

18

A3= EBIT (L i nhu n tr c lãi vay và thu )/T ng tài s n

A4= (Giá th tr ng c phi u* S l ng c phi u l u hành)/T ng n

A5= Hi u qu s d ng tài s n= Doanh thu/T ng tài s n

Sau khi đã tính đ c h s Z r i, các nhà đ u t s đ i chi u v i b ng giá tr sau:

2.99<Z Doanh nghi p có tài chính lành m nh

1.81<Z<2.99 Doanh nghi p không có v n đ trong ng n h n, tuy nhiên c n ph i xem

xét đi u ki n tài chính m t cách th n tr ng

Z<=1.81 Doanh nghi p có v n đ nghiêm tr ng v tài chính

1.2.4.3 Ph ng pháp VaR

Value A Risk (t m d ch: giá tr ch u r i ro, vi t t t: VaR) là t n th t hay kho n l

t i đa đ c d đoán khi tình hu ng x u nh t x y ra v i m t đ tin c y nào đó trong

m t kho n th i gian nh t đ nh Xu t phát t đ nh ngh a thì VaR c a m t danh m c tài

s n tài chính ph thu c vào 3 thông s :

 tin c y: Ngân hàng s tính toán l ng d tr v n t i thi u c n ph i trong

kh c v t n su t l n các s ki n x y ra và k t qu ph thu c vào kho n th i gian quá kh đ c l a ch n

 Ph ng pháp mô ph ng Monte Carlo: Ph ng pháp này t ng t nh ph ng pháp mô ph ng l ch s , ngo i tr s thay đ i các tác nhân r i ro đ c t o ra t các quy lu t phân ph i khác và đ c xây d ng d a trên ph n m m mô ph ng

t ng thích v i t ng ngân hàng

 Ph ng pháp JP Morgan RiskMetrics (ph ng pháp ti p c n theo hi p

ph ng sai và ph ng sai): Gi đ nh s thay đ i trong thu nh p là m t đ i

l ng tuân theo quy lu t phân ph i chu n Công th c xác đ nh giá tr ch u r i

ro trong th i gian đo l ng 1 ngày:

a i v i ng i g i ti n: Khi ngân hàng g p r i ro tín d ng, t c là ngân hàng

không thu h i đ c g c và lãi c a nh ng kho n cho vay V n đ ngân hàng tài tr các doanh nghi p l i chính là t ngu n ti n g i c a ng i g i ti n Bên c nh đó, r i ro tín

d ng x y ra nh h ng đ n uy tín c a ngân hàng d n đ n khách hàng kéo đ n rút ti n

t, vì v y ngân hàng s m t kh n ng thanh toán Khách hàng c ng ph i đ i m t v i

r i ro là h không th thu h i l i kho n ti n đã g i ngân hàng

b i v i ng i vay ti n: r i ro tín d ng m c đ cao nh h ng đ n uy tín c a

ngân hàng, khi ng i g i ti n t ngân hàng ít đi và ngân hàng ph i tr cho h m t lãi

su t cao thì ngân hàng s áp d ng chính sách th n tr ng h n khi cho vay C th , ngân hàng s h n ch cho vay, áp d ng các đi u kho n cho vay ch t ch h n, đ ng th i ph i

áp d ng v i lãi su t cao h n đ đ bù đ p chi phí lãi t các kho n ti n g i Do đó

ng i đi vay s g p khó kh n trong vi c xin vay và ph i vay v i lãi su t cao h n nh

h ng đ n chi phí và hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p

c i v i khách hàng gây ra n x u, n quá h n cho v i ngân hàng thì khách hàng đó s b áp d ng m t m c lãi su t ph t cao h n đ ng th i c h i đ khách hàng tìm các ngu n tài tr khác gi m đi r t nhi u

1.2.5.2 i v i ngân hàng

R i ro tín d ng làm t ng chi phí c a ngân hàng: V m t đ nh tính, r i ro có quan

h ng c chi u v i ch t l ng tín d ng Theo đó ch t l ng tín d ng càng cao thì r i

ro tín d ng càng th p và ng c l i i v i các t ch c tín d ng hi n nay, ho t đ ng tín d ng v n chi m t tr ng l n trong c c u ho t đ ng kinh doanh, kèm theo đó là thu

nh p t ho t đ ng tín d ng v n chi m t tr ng cao (> 70%) nên hi u qu ho t đ ng tín

d ng quy t đ nh hi u qu ho t đ ng kinh doanh và có Ủ ngh a đ c bi t đ i v i m i TCTD Khi RRTD x y ra thì ngân hàng s không thu đ c n trong khi v n ph i thanh toán lãi huy đ ng v n ng th i các chi phí khác ti p t c phát sinh có tính ch t c ng

h ng nh chi phí qu n lý n x u và các chi phí khác có liên quan d n đ n k t qu

20

kinh doanh thua l T đó làm h n ch kh n ng m r ng và t ng tr ng tín d ng, kh

n ng kinh doanh và làm gi m l i nhu n c a ngân hàng Ng c l i, n u ngân hàng

ki m soát đ c RRTD thì s đ m b o cho toàn b chi phí và còn có th đ c dùng đ

m r ng quy mô ho t đ ng cho ngân hàng

R i ro tín d ng làm gi m kh n ng thanh toán c a ngân hàng: Khi RRTD x y ra

ngân hàng v ph i thanh toán lãi v n huy đ ng, trong khi vi c bù đ p thi u h t t ngu n vay khác là r t khó kh n và chi phí cao k t qu là các k ho ch kinh doanh b phá v và ngân hàng r i vào tr ng thái thi u h t thanh kho n

R i ro tín d ng làm gi m uy tín c a ngân hàng trên th tr ng: Khi RRTD x y

ra, n quá h n xu t hi n s làm ch m quá trình tu n hoàn và chu chuy n v n c a các TCTD, gi m hi u qu s d ng v n, gi m l i nhu n c a ngân hàng T t c nh ng bi u

hi n đó đ u ch ng t n ng l c ho t đ ng c a ngân hàng không t t Và m t khi ngân hàng có đ r i ro cao s làm m t lòng tin c a dân c , h u qu là kh n ng huy đ ng

v n và kh n ng c nh tranh c a ngân hàng b gi m sút

R i ro tín d ng có th làm cho ngân hàng b phá s n: N u m c đ r i ro ngày càng cao thì đi u khó tránh kh i là s s p đ c a m t ngân hàng

1.2.5.3 i v i n n kinh t

RRTD có th gây h u qu đ i v i h th ng tài chính c a c qu c gia S ràng

bu c t t y u và ngày càng ch t ch gi a các trung gian tài chính trong h th ng tài là

y u t có th làm cho h u qu RRTD càng tr m tr ng h n Do s ràng bu c ch t ch này, RRTD có th châm ngòi cho hi u ng đ v dây chuy n khi n h th ng trung gian tài chính b kh ng ho ng tr m tr ng mà m t s tr ng h p đi n hình là kh ng

ho ng đã x y ra m t s n c ông Nam Á, Argentina …

RRTD có th gây h u qu tiêu c c t i m i đ i t ng trong xã h i, làm gi m lòng tin c a công chúng vào s v ng ch c và lành m nh c a h th ng tài chính, c ng nh

hi u l c c a các chính sách tài chính ti n t c a chính ph Do đó vi c phòng ng a,

h n ch và qu n lý r i ro tín d ng không ch là nhi m v c a NHTM mà còn là c a t t

c các ch th liên quan

1.2.6 Nguyên nhân phát sinh RRTD

1.2.6.1 Nguyên nhân t phía khách hàng

Khách hàng s d ng v n sai m c đích, không có thi n chí trong vi c tr n vay,

c tình l a đ o ngân hàng: Khi đ n xin vay v n các doanh nghi p mang theo m t

ph ng án d án kinh doanh kh thi và chi ti t Tuy nhiên th c t hi n nay c ng ko ít

tr ng h p doanh nghi p s d ng v n sai m c đích, l a đ o ngân hàng đ chi m đo t

tài s n ho c dùng ti n vay vào các m c đích không hi u qu gây ra thua l và c ng là gây ra r i ro t n th t cho ngân hàng

Kh n ng qu n lý doanh nghi p kém: Hi n nay khách hàng c a ngân hàng v n

còn m t ph n l n là các doanh nghi p nhà n c có tài s n th ch p đ tiêu chu n

nh ng l i có kh n ng qu n lý kinh doanh kém Không ch có các doanh nghi p Nhà

n c mà các doanh nghi p ngoài qu c doanh c ng ch a có s chú tr ng đúng m c đ n

vi c nâng cao trình đ c a b máy qu n lỦ ây c ng là m t nguyên nhân không nh

d n đ n nguy c x y ra RRTD cho ngân hàng

Tình hình tài chính doanh nghi p y u kém, thi u minh b ch: Quy mô tài s n, ngu n v n nh , t l n /v n t có cao là các đ c đi m chung c a h u h t các DN VN Ngoài ra vi c ghi chép đ y đ , chính xác, rõ ràng các s sách k toán v n ch a đ c các doanh nghi p tuân th nghiên ng t Thêm vào đó tâm lỦ đ i phó v i ngân hàng khi n cho s sách k toán mà các doanh nghi p cung c p cho ngân hàng nhi u khi ch mang tính ch t hình th c h n là th c t Khi CBTD l p b ng phân tích tài chình c a doanh nghi p c ng d a trên s li u do doanh nghi p cung c p nên th ng thi u tính chính xác

1.2.6.2 Nguyên nhân t phía ngân hàng

Chính sách tín d ng không h p lý: th hi n ch ngân hàng quá đ cao m c tiêu

l i nhu n mà không chú Ủ đ n m c tiêu an toàn, hi u qu và lành m nh Hay ngân hàng quá quan tâm đ n l i nhu n mà đ n gi n hóa vi c phân tích, đánh giá khách hàng

Ngân hàng không có đ thông tin v các s li u th ng kê, ch tiêu đ đánh giá

khách hàng d n đ n xác đ nh sai hi u qu c a ph ng án xin vay, ho c th i h n cho vay và tr n không phù h p v i ph ng án kinh doanh c a khách hàng

L ng l o trong công tác ki m tra n i b các ngân hàng: Ki m tra n i b có đi m

m nh h n thanh tra NHNN vì nó nhanh chóng k p th i ngay khi v a phát sinh v n đ

và tính sâu sát c a ki m tra viên do vi c ki m tra đ c th c hi n th ng xuyên cùng

v i công vi c kinh doanh Nh ng trong th i gian tr c đây, công vi c ki m tra n i b

c a các ngân hàng h u nh ch t n t i trên hình th c

Cán b thi u đ o đ c và trình đ chuyên môn nghi p v : o đ c c a cán b là

m t trong các y u t t i quan tr ng đ h n ch RRTD M t CBTD thi u n ng l c có

th b i d ng thêm nh ng m t CBTD tha hóa v đ o đ c mà gi i nghi p v thì r t nguy hi m cho ngân hàng

Thi u giám sát và qu n lý sau khi cho vay: Các ngân hàng th ng t p trung vào công tác th m đ nh nh ng ch a chú tr ng đúng m c vào giám sát ti n đã cho vay c a mình, làm nh h ng đ n kh n ng đ m b o v n đ c hoàn tr Nguyên nhân có th

22

do các ngân hàng có tâm lý ng i gây phi n hà cho khách hàng và c ng do h th ng thông tin qu n lý ph c v kinh doanh t i các doanh nghi p còn l c h u không cung c p

đ y đ và k p th i các thông tin mà NHTM yêu c u

Quá tin t ng vào TS B mà quên r ng đó ch là ngu n thu n th hai và có th

g p r i ro do TS B h h i, m t giá ho c gi m tính thanh kho n

Ngân hàng thi u m t b ph n chuyên trách theo dõi qu n lý r i ro tín d ng, qu n

lý h n m c tín d ng t i đa cho t ng khách hàng, ngành ngh , s n ph m đ a ph ng khác nhau đ phân tán r i ro trong t ng th i k

Ngân hàng gi i quy t không h p lý m i quan h gi a ngu n v n huy đ ng và

ngu n v n s d ng, c th là d tr v n quá ít so v i nhu c u rút v n nhi u ho c d

tr quá nhi u gây đ ng v n, lãng phí trong s d ng v n

1.2.6.3 Nguyên nhân khách quan t n n kinh t

Theo nh ng kinh nghi m t th c t thì r i ro tín d ng th ng x y ra khi n n kinh

t r i vào tr ng thái suy thoái Ngoài y u t chu k kinh t thì còn m t s y u t khác

nh h ng đ n r i ro tín d ng nh l m phát, t giá h i đoái, th t nghi p, lãi su t, chính sách ti n t …

Ngoài ra còn có các y u t thu c v :

Môi tr ng chính tr pháp lu t: khi môi tr ng chính tr có bi n đ ng ho c pháp

lu t thay đ i s nh h ng đ n t t c các ho t đ ng kinh t xã h i c a n n kinh t trong đó ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng c ng không ngo i l Môi tr ng pháp

lỦ thay đ i mang đ n cho ngân hàng c nh ng c h i và thách th c, ch ng h n nh

vi c n i l ng trong qu n lý hay cho phép thành l p các ngân hàng n c ngoài s đ t ngân hàng n c đó vào tình th c nh tranh gay g t h n

Môi tr ng v n hóa xã h i: vi c thay đ i t p quán tiêu dùng trong xã h i, nh t là

trong giai đo n chuy n giao c a n n kinh t n c ta ó là s thay đ i trong suy ngh ,

nh n th c v thói quen tiêu dùng, n u doanh nghi p không có s n m b t k p th i thì

s g p khó kh n trong ho t đ ng kinh doanh, th m còn d n t i phá s n i u này t t

y u gây ra r i ro cho ho t đông c a ngân hàng

Môi tr ng công ngh : môi tr ng công ngh và th c tr ng ng d ng công ngh

c a t ng doanh nghi p c ng tác đ ng tr c ti p đ n ho t đ ng, kh n ng tiêu th , doanh thu và l i nhu n c a doanh nghi p T t y u nó s nh h ng đ n kh n ng tr n đúng

h n c a doanh nghi p

Môi tr ng bên ngoài: Thiên tai, đ ch h a, h a ho n…

1.3 T ng quan các nghiên c u th c ti n v r i ro tín d ng

Vi c l ng hoá r i ro tín d ng theo thông l qu c t tr thành v n đ c p thi t t i các NHTM Có r t nhi u tác gi đã và đang nghiên c u v r i ro tín d ng c a các NHTM M i tác gi đ u có cách ti p c n, ph ng pháp nghiên c u r i ro tín d ng khác nhau sao cho giúp ng i đ c hi u đ c các v n đ r i ro tín d ng c a t ng ngân hàng Ch ng h n nh bài vi t “ X p h ng tín d ng khách hàng t i NHTMCP Ngo i

Th ng chi nhánh Qu ng Nam”, tác gi s d ng ph ng pháp Z Score làm th c đo

t ng h p đ phân lo i r i ro tín d ng v i ng i vay, hay bài “ Xác đ nh giá tr r i ro

đ i v i c phi u trong th tr ng ch ng khoán Vi t Nam”, tác gi s d ng ph ng pháp Var nh m d báo r i ro cho m t lo i c phi u đ t đó có các bi n pháp kh c

ph c k p th i Bài lu n “Phòng ng a và h n ch r i ro tín d ng t i ngân hàng Th ng

m i c ph n Sài Gòn công th ng”, tác gi s d ng quy đ nh Basel đ d a vào đó nêu lên cách phòng ng a và h n ch r i ro tín d ng, ch không phân tích c th đ c r i ro tín d ng t i ngân hàng… Vi c l ng hoá r i ro tín d ng m t cách chính xác không ch giúp các NHTM ch n l c khách hàng, đ nh giá các kho n vay hi u qu mà giúp các NHTM thi t l p d phòng r i ro tín d ng và m c v n kinh t c n thi t đ ch ng đ r i

ro Trong khi quy đ nh Basel đã khuy n khích các NHTM xây d ng các cách th c và

mô hình nh m l ng hoá r i ro tín d ng theo khung giá tr VaR, thì h th ng ngân hàng Vi t Nam, các NHTM ch y u v n đo l ng r i ro tín d ng d a trên ch tiêu n

lu trong m t th i gian dài N x u có xu h ng t ng b t đ u t n m 2007 và đ c bi t

đ c quan tâm chú ý t cu i n m 2011 vì t c đ t ng r t nhanh Theo Th ng đóc Ngân hàng nhà n c (NHNN), tính t th i đi m 30/9/2012 n x u toàn ngành m c 8,82% t ng d n tín d ng t ng đ ng 257.000 t đ ng, cao h n nhi u con s báo cáo c a các t ch c tín d ng (TCTD) là 4,93% Tuy nhiên, đánh giá c a các t ch c

x p h ng tín nhi m qu c t , tình hình n x u c a Vi t Nam còn t i t h n nhi u Theo các chuyên gia phân tích c a Fitch Ratings con s này vào 9/2012 kho ng 15% Trong

24

khi đó theo m t báo cáo trên t Wall Street Journal tháng 9/2012, Barclays, t p đoàn ngân hàng l n c a n c Anh, cho r ng t l n x u c a Vi t Nam đã t ng lên t i 20% Ngay sau đó trái phi u phát hành b ng n i t và ngo i t c a Vi t Nam đã b Moody’s

h b c tín nhi m t B1 xu ng m c B2 do liên quan đ n các v n đ n x u Vi c s

d ng ch tiêu n x u đ đo l ng r i ro tín d ng có nhi u u đi m nh :

 Nó cho bi t quy mô và t l v n khó th thu h i c a m t danh m c cho vay,

th c t đó là m t kho n t n th t c a ngân hàng, tu thu c vào đ l n c a n

x u, ngân hàng có th s d ng ngu n d phòng r i ro, l i nhu n hay v n ch

s h u đ bù đ p

 S d ng ch tiêu này r t tr c quan, đ n gi n và d tính toán

Tuy nhiên, vi c đo l ng r i ro tín d ng d a trên ch tiêu n x u c ng có m t

 Khó có th tính toán đ c r i ro c a m t kho n vay tr c khi c p tín d ng, do

v y, không giúp ngân hàng trong các quy t đ nh v m c bù r i ro hay các quy t đ nh tín d ng

Ngoài ra, nhi u ngân hàng áp d ng khung giá tr VaR đ đo l ng r i ro tín

d ng Nh đã đ c p trên, VaR có r t nhi u cách ti p c n đ tính toán nó n gi n

nh t ph i k đ n ph ng pháp l ch s ( History Method) Nh ng ph ng pháp này

mu n có đ chính xác cao thì đòi h i s li u c c l n Ph ng pháp RiskMetrics và Monte Carlo ít đ c s d ng vì c 2 ph ng pháp này đ u c n ph i bi t nh ng giá tr

th ng kê hi n t i, h u h t phù h p cho vi c tính toán r i ro c a các danh m c ch ng khoán Trong khi giá tr VaR cho danh m c đ u t đã đ c s d ng khá ph bi n t i các NHTM, vi c tính toán VaR tín d ng g p nhi u khó kh n do:

 VaR tín d ng th ng đ c đo l ng trong 1 kho ng th i gian dài h n, th ng

là 1 n m (trong khi giá tr VaR c a danh m c đ u t th ng đ c tính cho kho ng th i gian là 1 ngày)

 Các s li u quan sát (các v r i ro v n th c t ) th ng nh h n r t nhi u so

v i vui ro th tr ng (các ch ng khoán gi m giá)

 Tính l ng c a các công c tín d ng th p, ít đ c giao d ch trên th tr ng nên khó có th tính đ c giá tr th tr ng và đ bi n đ ng giá tr th tr ng c a kho n vay

R i ro th tr ng th ng đ c gi đ nh là tuân theo phân ph i chu n, còn phân

ph i tín d ng nghiêng v bên trái và có ph n đuôi tr i r ng

 H n ch l n nh t c a VaR là vi c chúng không đ a ra đ c c l ng c a t n

th t (l n h n VaR v giá tr tuy t đ i) khi x y ra

M t ph ng pháp n a c ng đ c s d ng đ đo l ng r i ro tín d ng là ph ng pháp đi m Z Score Z Score đ c tính toán d a trên 5 ch s tài chính k t h p v i

tr ng s và đ c s d ng đ tiên đoán v kh n ng phá s n c a doanh nghi p trong vòng 2 n m s p t i Các ch tiêu s d ng trong công th c tính toán đ u d dàng thu

th p đ c trên báo cáo tài chính c a doanh nghi p và thông tin công b r ng rãi ra công chúng Mô hình này lúc đ u đ c Edward I Altman xây d ng d a trên các

ph ng pháp phân tích th ng kê v i s m u 66 doanh nghi p, là các công ty s n xu t

và doanh nghi p nh , có t ng tài s n d i 1 tri u USD M t n a trong s m u này đã

n p đ n xin phá s n vào lúc đó H s Z Score ban đ u ch áp d ng cho các doanh nghi p s n xu t ch không áp d ng cho các đ nh ch tài chính V sau, Edward I Altman phát tri n thêm các mô hình tính h s Z Score cho các doanh nghi p phi s n

xu t, doanh nghi p t nhân, doanh nghi p th tr ng m i n i Do mô hình đ c tính toán d a trên d li u th tr ng M , h s này s không có tính th c ti n cao n u áp

d ng t i Vi t Nam S là c n thi t đ phân tích s li u th c t t i Vi t Nam đ hình thành m t mô hình Z Score riêng bi t cho các doanh nghi p Vi t Nam Nh c đi m

l n nh t c a mô hình là ph n l n d a trên s li u k toán nên không th lo i tr đ c các gian l n k toán, th thu t làm đ p báo cáo tài chính…

Cu i cùng, không th không nh c đ n quy đ nh Basel Quy đ nh Basel đ c r t nhi u n c phát tri n và đang phát tri n áp d ng Hi n nay còn có thêm Basel II và Basel III nh m c i thi n và h n ch nh ng khó kh n mà các doanh nghi p tài chính

c ng nh ngân hàng g p ph i Tuy nhiên, ch a nói đ n Basel II và Basel III m c đ

v n d ng Basel I c a các ngân hàng Vi t Nam v n còn ch a đ y đ do thi u h t ng

k thu t và c s d li u C th , t l an toàn v n c a các ngân hàng th ng m i l n

dù đã đ t m c 8%, nh ng các t l này đ c tính toán trên c s các chu n m c k toán Vi t Nam N u tính toán d a trên các chu n m c k toán qu c t , t l này s b thi u h t H n n a, các ngân hàng Vi t Nam m i ch đo l ng r i ro tín d ng trong phép tính CAR mà ch a l ng hóa nh ng r i ro quan tr ng khác nh r i ro ho t đ ng,

r i ro th tr ng, do đó ch a tính toán đ c t l CAR th c s Thêm vào đó, các ngân hàng Vi t Nam v n còn g p r t nhi u khó kh n trong khâu k thu t ph c t p và chi phí

26

cao cho vi c xây d ng các mô hình th ng kê, tính toán v các tr ng s r i ro trong

t ng lo i tài s n, đ c bi t là các r i ro liên quan đ n tác nghi p hàng ngày c a ngân hàng và s bi n đ ng khó l ng c a giá c hàng hóa trên th tr ng Kinh nghi m nhi u qu c gia châu Á đã tri n khai Basel II cho th y, th ng ph i m t t 5 đ n 7 n m

k t lúc b t đ u đ n khi hoàn toàn tuân th M c dù Vi t Nam không n m trong danh sách các qu c gia thành viên c a y ban Basel v giám sát ngân hàng, t c không ch u

áp l c ph i v n d ng các quy đ nh an toàn c a các hi p c này, song vi c v n d ng các hi p c Basel trong ho t đ ng qu n tr ngân hàng là v n đ h t s c Ủ ngh a và c n thi t đ i v i h th ng ngân hàng n c ta

K T LU NăCH NGă1

Trong các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng thì tín d ng là m t l nh v c g p nhi u r i ro Qu n tr RRTD là l nh v c mà ngân hàng r t quan tâm ch ng 1 này, khóa lu n đã nêu lên nh ng v n đ lý lu n v ho t đ ng tín d ng và r i ro tín d ng trong kinh doanh ngân hàng Trên c s đó khóa lu n c ng đã nêu lên nh ng ch tiêu

đo l ng đánh giá c b n và quy đ nh Basel II c ng nh các d u hi u nh n bi t và h u

qu c a r i ro tín d ng và m t s ph ng pháp nghiên c u c a m t s tác gi v r i ro tín d ng trong ngân hàng T đó có th th y t m quan tr ng c a vi c nghiên c u RRTD đ có nh ng bi n pháp h n ch r i ro và t n th t cho ngân hàng Tuy nhiên đó

ch là xét v m t lý lu n, còn vi c áp d ng trong th c ti n các gi i pháp h n ch r i ro tín d ng m i NHTM là không gi ng nhau Vì m i bài nghiên c u có s nhìn nh n v

v n đ RRTD khác nhau, và cách th c áp d ng các bi n pháp h n ch c th c ng khác nhau Song đ đi đúng h ng và có các bi n pháp gi m thi u RRTD thì v c

b n v n ph i d a trên nh ng lý lu n chung và mang tính đ nh h ng đó Do Basel II còn nhi u h n ch và v n ch a đ c nhi u ng i nghiên c u t i Vi t Nam, ph ng pháp Z Score và ph ng pháp VaR do c n nhi u s li u phân tích và khó đánh giá nên trong bài lu n c a mình, chúng ta s phân tích r i ro tín d ng thông qua các ch tiêu đo

l ng c b n đ ng i đ c có cách nhìn nh n và hi u chính xác h n v r i ro tín d ng

c a NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m

28

CH NGă2 TH C TR NG R I RO TÍN D NG T I NHNN & PTNT CHI

NHÁNH HOÀN KI M 2.1 T ng quan v NHNN & PTNT chi nhánh Hoàn Ki m

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n

Ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn Hà N i đ c thành l p theo Quy t đ nh s 51- Q /NH/Q ngày 27/6/1988 c a T ng giám đ c Ngân hàng nhà

n c Vi t Nam nay là Th ng đ c NHNN Vi t Nam

Cùng v i s phát tri n m nh m không ng ng c a n n kinh t th gi i, c a khoa

h c k thu t, n n kinh t n c ta đã chuy n mình, đ t đ c nhi u thành t u to l n T c

đ t ng tr ng cao, kim ng ch xu t kh u không ng ng gia t ng đã góp ph n l n cân

b ng cán cân th ng m i c a n c ta

S phát tri n c a nên kinh t đòi h i ph i có nh ng c i cách phù h p c a t t c ngành ngh , h th ng ngân hàng c ng không n m ngoài quy lu t đó a d ng hoá và

m r ng th tr ng luôn là m c tiêu c a các ngân hàng h ng t i, cung c p nhi u d ch

v và nâng cao ch t l ng d ch v đã và đang th c hi n Nhi u ngân hàng m r ng mô hình, thành l p chi nhánh m i, s giao d ch, công ty con, công ty ch ng khoán…

ng tr c nhi m v và trách nhi m là m t ngân hàng hàng đ u Vi t Nam, NHNN & PTNT đã m r ng đ a bàn ho t đ ng trên kh p đ t n c và ra ph m vi th

gi i Chi nhánh qu n Hoàn Ki m đ c hình thành trong xu h ng đó c thành l p theo quy t đ nh s 303/QDD- NHNN & PTNT- 02 ngày 3/9/1995 c a t ng giám đ c NHNN & PTNT, chính th c đi vào ho t đ ng t ngày 15/4/1996 nh m m c đích khai thác th tr ng n i thành Hà N i

Tuy là m t chi nhánh thành l p sau c a NHNN & PTNT Hà N i, c s v t ch t còn thi u th n song v i vai trò, nhi m v quan tr ng c a mình, chi nhánh đã bi t kh c

ph c khó kh n hi n t i đ t đó v i s n l c c a cán b nhân viên đã đ t đ c nh ng

k t qu kinh doanh hi u qu Nh ng ngày đ u thành l p NHNN & PTNT Hoàn Ki m

là chi nhánh c p 2 c a NHNN & PTNT n nay cùng v i s phát tri n m nh m c a

n n kinh t th đô, h i đ ng qu n tr đã kí quy t đ nh đi u ch nh chi nhánh NHNN & PTNT Hoàn Ki m thành chi nhánh c p 1

Là ngân hàng luôn chú tr ng đ u t đ i m i và ng d ng công ngh ngân hàng

ph c v đ c l c cho công tác qu n tr kinh doanh và phát tri n màng l i d ch v ngân hàng tiên ti n NHNN & PTNT là ngân hàng đ u tiên hoàn thành giai đo n 1 D án

Hi n đ i hoá h th ng thanh toán và k toán khách hàng (IPCAS) do Ngân hàng Th

gi i tài tr và đang tích c c tri n khai giai đo n 2 c a d án này Hiên Ngân hàng đã vi tính hoá ho t đ ng kinh doanh t Tr s chính đ n h u h t các chi nhánh trong toàn

qu c; và m i h th ng các d ch v ngân hàng g m d ch v chuy n ti n đi n t , d ch v thanh toán th tín d ng qu c t , d ch v ATM, d ch v thanh toán qu c t qua m ng SWIFT n nay, NHNN & PTNT hoàn toàn có đ n ng l c cung ng các s n ph m,

d ch v ngân hàng hi n đ i, tiên ti n, ti n ích cho m i đ i t ng khách hàng trong và ngoài n c

t n t i, phát tri n và h i nh p, chi n l c phát tri n đ n n m 2013 c a chi nhánh NHNN & PTNT Hoàn Ki mlà ch đ ng đ y m nh quá trình c i cách, ti p t c

đ i m i tri t đ và toàn di n h n nh m đ t đ c các m c tiêu:

(1) NHNN & PTNT Hoàn Ki mlà m t trong nh ng NHTM t t nh t Vi t Nam,

v i th ng hi u và n ng l c tài chính lành m nh, trình đ k thu t công ngh , qu n tr ngân hàng và ngu n nhân l c đ t m c tiên ti n

(2) Nâng cao n ng l c qu n tr kinh doanh, n ng l c c nh tranh, đi u ch nh c

c u đ u t tín d ng, đ u t tài chính, phát tri n d ch v

(3) Cung c p các s n ph m ậ d ch v ngân hàng ch t l ng cao, góp ph n t o nên các giá tr m i và s th nh v ng c a NHNN & PTNT

(4) Ti p t c gi v ng v trí, vai trò là m t trong nh ng NHTM hàng đ u trên th

tr ng d ch v ngân hàng bán buôn, có th ph n l n trên th tr ng d ch v bán l và

th tr ng tín d ng, phát tri n d ch v ngân hàng cho công ty

2.1.2 C ăc u t ch c c a chi nhánh

Hi n nay, chi nhánh NHNN & PTNT Hoàn Ki m có m ng l i ho t đ ng r ng

kh p v i 15 qu ti t ki m các đ a bàn đông dân c và các trung tâm kinh t c a qu n Hoàn Ki m cùng 13 phòng nghi p v ch c n ng v i t ng s là 283 cán b công nhân viên