A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quốc gia là một khái niệm địa lý và chính trị, trừu tượng về tinh thần, tình cảm và pháp lý, để chỉ một lãnh thổ có chủ quyền, có chính quyền và những con người của các dân tộc có trên lãnh thổ đó; họ gắn bó với nhau bằng luật pháp, quyền lợi, văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ, chữ viết qua quá trình lịch sử hình thành đất nước và những con người chấp nhận nền văn hóa cũng như lịch sử lập quốc đó cùng chịu sự chi phối của chính quyền; họ cùng nhau chia sẻ quá khứ cũng như hiện tại và cùng nhau xây dựng một tương lai chung trên vùng lãnh thổ có chủ quyền. Mỗi quốc gia đều được cấu thành từ nhiều yếu tố cần thiết trải, qua các giai đoạn lịch sử nhất định. Các yếu tố đó dù trong giai đoạn hình thành, phát triển nào của đất nước cũng không thể thiếu. Mỗi yếu tố đều có vai trò quan trọng và có tính quyết định vận mệnh của quốc gia. Việc tìm hiểu và nghiên cứu về các yếu tố cấu thành nên quốc gia là rất cần thiết. Thông qua việc nghiên cứu chúng ta sẽ hiểu thêm về sự hình thành quốc gia, những nét tương đồng giữa các quốc gia và có thêm tư liệu cho việc nghiên cứu quan hệ của các nước trên trường quốc tế. Thông qua các yếu tố cấu thành đó chúng ta hiểu thêm về mối quan hệ chính trị quốc tế của các nước. 2. Mục đích nghiên cứu Thông qua quá trình nghiên cứu về các yếu tố cấu thành nên quốc gia giúp chúng ta nắm được quốc gia được cấu tạo từ những yếu tố nào và vị trí vai trò của nó trong quá trình hình thành và phát triển của mỗi quốc gia. Trên cơ sở đó nắm được điêug kiện của từng quốc gia trong quan hệ với các nước khác trên trường quốc tế.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Quốc gia là một khái niệm địa lý và chính trị, trừu tượng về tinh thần, tình cảm và pháp lý, để chỉ một lãnh thổ có chủ quyền, có chính quyền và những con người của các dân tộc có trên lãnh thổ đó; họ gắn bó với nhau bằng luật pháp, quyền lợi, văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ, chữ viết qua quá trình lịch sử hình thành đất nước và những con người chấp nhận nền văn hóa cũng như lịch sử lập quốc đó cùng chịu sự chi phối của chính quyền; họ cùng nhau chia sẻ quá khứ cũng như hiện tại và cùng nhau xây dựng một tương lai chung trên vùng lãnh thổ có chủ quyền
Mỗi quốc gia đều được cấu thành từ nhiều yếu tố cần thiết trải, qua các giai đoạn lịch sử nhất định Các yếu tố đó dù trong giai đoạn hình thành, phát triển nào của đất nước cũng không thể thiếu Mỗi yếu tố đều có vai trò quan trọng và có tính quyết định vận mệnh của quốc gia
Việc tìm hiểu và nghiên cứu về các yếu tố cấu thành nên quốc gia là rất cần thiết Thông qua việc nghiên cứu chúng ta sẽ hiểu thêm về sự hình thành quốc gia, những nét tương đồng giữa các quốc gia và có thêm tư liệu cho việc nghiên cứu quan hệ của các nước trên trường quốc tế Thông qua các yếu tố cấu thành đó chúng ta hiểu thêm về mối quan hệ chính trị quốc tế của các nước
2 Mục đích nghiên cứu
Thông qua quá trình nghiên cứu về các yếu tố cấu thành nên quốc gia giúp chúng ta nắm được quốc gia được cấu tạo từ những yếu tố nào và vị trí vai trò của nó trong quá trình hình thành và phát triển của mỗi quốc gia
Trên cơ sở đó nắm được điêug kiện của từng quốc gia trong quan hệ với các nước khác trên trường quốc tế
- Nghiên cứu vị trí, vai trò của từng yếu tố cấu thành nên quốc gia
- Từ đó rút ra vai trò của nó trong việc hình thành quan hệ quốc tế của quốc gia
Trang 2B.PHẦN NỘI DUNG
Cho đến ngày nay chưa có một định nghĩa thống nhất về quốc gia Bản thân khái niệm quốc gia được nghiên cứu bởi các khoa học khác nhau, mỗi khoa học đều cố gắng đưa ra cách nhìn nhận về Quốc gia của mình Tuy nhiên, nếu nhìn nhận dưới góc độ lịch sử và chính trị , có thể đưa ra định nghĩa như sau:
“ Quốc gia là một phạm vi lãnh thổ có tính độc lập về phương diện đối
ngoại, trong đó hình thành các cơ cấu không thể tách rời là chính quyền, một cộng đồng người với các yếu tố tập quán, thói quen, tín ngưỡng và các đoàn thể”.
Theo Luật pháp quốc tế, một thực thể chỉ được coi là quốc gia và là chủ thể của Luật quốc tế khi đáp ứng đủ bốn tiêu chí là:
-Có lãnh thổ: một quốc gia phải có một không gian lãnh thổ nhất định với các điều kiện tự nhiên, có nguồn tài nguyên thiên nhiên
-Dân cư thường xuyên: một quốc gia phải có cộng đồng dân cư sinh sống, thường gồm có nhiều dân tộc khác nhau
-Có nhà nước: một quốc gia phải có hệ thống chính trị, kinh tế, an ninh quốc phòng của riêng mình với bộ máy nhà nước gồm các ngành lập pháp, hành pháp, tư pháp, các cơ quan từ trung ương đến địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, văn hóa
-Có năng lực tham gia vào các quan hệ với các thực thể, quốc gia khác Quốc gia được cấu thành bởi các yếu tố sau:
1 Chủ quyền quốc gia
Chủ quyền quốc gia là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của một quốc gia độc lập được thể hiện trên mọi phương diện, chính trị, an ninh, quốc phòng, ngoại giao, kinh tế, văn hóa xã hội và được đảm bảo toàn vẹn, đầy đủ
về mọi mặt, cả hành pháp, lập pháp lẫn tư pháp của quốc gia đó trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia mình
Trang 3Chủ quyền quốc gia là khái niệm mang tính chính trị - pháp lý để xác định vị thế của một quốc gia trong quan hệ quốc tế Chủ quyền quốc gia mang nội dung chính trị - pháp lý, nó thể hiện ở quyền tự quyết của quốc gia về chính sách đối nội và đối ngoại, không bị phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài Chủ quyền quốc gia có tính tối cao, đó là quyền lực của nhà nước có hiệu lực trên toàn đất nước, đối với tất cả dân cư và các tổ chức xã hội Chủ quyền quốc gia thể hiện hai nội dung sau:
Thứ nhất, chủ quyền quốc gia dùng để biểu thị tính độc lập, tự quyết, tự
khẳng định của một quốc gia đối với các chủ thể quốc gia khác Chủ quyền quốc gia là nền độc lập của một nước, một dân tộc không chịu sự phụ thuộc vào quốc gia khác, là quyền tự quyết của một quốc gia không bị chính quyền bên ngoài chi phối Quyền độc lập của quốc gia thể hiện là quốc gia đó có quyền tự quyết định mọi vấn đề đối nội, đối ngoại của mình, các quốc gia khác không có quyền can thiệp hay áp đặt, quốc gia chỉ có nghĩa vụ tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, các quy định của điều ước quốc tế mà quốc gia ký kết hặc tham gia, đồng thời tôn trọng các tập quán quốc tế cũng như các điều ước quốc tế do các quốc gia khác ký kết phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế
Thứ hai, dưới góc độ tổ chức quản lý xã hội, chủ quyền quốc gia thể hiện
qua hoạt động tổ chức, quản lý của chính quyền trên các mặt của đời sống xã hội mà không bị và không thể bị chi phối, phụ thuộc vào sự can thiệp, hạn chế của chính quyền bên ngoài Chủ quyền quốc gia là quyền tối cao của một đất nước, một dân tộc được thực hiện toàn bộ quyền của mình trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia mình
Nhà nước của quốc gia là tổ chức duy nhất của hệ thống chính trị được coi là chủ thể của công pháp quốc tế, thực hiện quyền tối cao trong phạm vi lãnh thổ của mình Nhà nước thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Mọi vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của quốc gia phải do nhà nước quyết định
Trang 4Hai nội dung của chủ quyền quốc gia gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại với nhau Nếu không có quyền lực tối cao trong phạm vi lãnh thổ của mình thì quốc gia không thể độc lập trong quan hệ quốc tế và ngược lại những quan hệ quốc tế trong lĩnh vực chính trị và kinh tế càng làm cho nhà nước có vai trò nổi bật hơn trong các quan hệ đối nội, giúp nhà nước củng cố và phát triển các mối quan hệ đó trong một thể thống nhất Trong cuộc xung đột diễn ra tại thủ
đô Tri-pô-li của Li-bi thời gian qua cho thấy chính quyền Li-bi không nhận được sự ủng hộ của dân chúng, quyền lực của nhà nước không đủ mạnh nên
đã gây nên cuộc xung đột trong lòng đất nước, một số nước như Mỹ, Pháp, Anh đã can thiệp vào cuộc xung đột này bằng các cuộc công kích tấn công chính quyền Li-bi theo nghị quyết thiết lập vùng cấm bay ở Li-bi của Liên hợp quốc
Hiện nay thế giới chuyển biến theo hướng hòa bình và hội nhập quốc tế trong tất cả các mặt của đời sống xã hội, mối quan hệ giữa các quốc gia ngày càng phong phú và đa dạng, sự phụ thuộc giữa các quốc gia về các mặt ngày càng tăng Tuy nhiên, nội dung chủ quyền quốc gia vẫn không thay đổi, các quốc gia vẫn là những thực thể độc lập, có chủ quyền, là những chủ thể của những quá trình đó Quốc gia vẫn thực hiện quyền lực tối cao trong phạm vi lãnh thổ của mình và độc lập với các quốc gia khác trên cơ sở bình đẳng trong các mối quan hệ tùy thuộc lẫn nhau
Sức mạnh quốc gia là khả năng tổng hợp của quốc gia, vô hình và hữu hình, nhân tố tự nhiên và nhân tố xã hội, nhân tố dân số và nhân tố lãnh đạo, nhằm tác động và ảnh hưởng ra bên ngoài nhằm thực hiện các lợi ích quốc qia
Trong quan hệ chính trị quốc tế, sức mạnh quốc gia luôn được xem xét qua khả năng ảnh hưởng ra bên ngoài của quốc gia và được so sánh trong sự tương quan với sức mạnh của các quốc gia khác trong khu vực và trên trường quốc tế Sức mạnh quốc gia ảnh hưởng trực tiếp đến việc hoạch định và thực
Trang 5hiện chính sách đối ngoại của quốc gia, ảnh hưởng đến khả năng tác động tới
xu hướng phát triển tình hình khu vực và thế giới của quốc gia đó Sức mạnh quốc gia được cấu thành bởi các yếu tố bên trong và các yếu tố bên ngoài, các yếu tố tự nhiên và yếu tố xã hội Các yếu tố đó bao gồm:
2.1 Yếu tố tự nhiên
Yếu tố tự nhiên bao gồm vị trí địa lý, diện tích, địa hình, điều kiện khí hậu, tài nguyên thiên nhiên của quốc gia Yếu tố tự nhiên ảnh hưởng, chi phối mạnh mẽ đến lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia Điều kiện tự nhiên
là yếu tố khách quan vốn có, được thiên nhiên tạo lập, được con người khai thác, sử dụng để phục vụ nhu cầu của mình, thông qua lao động sản xuất con người cải tạo thế giới tự nhiên phù hợp với điều kiện sống của xã hội Điều kiện tự nhiên có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển của quốc gia tùy theo từng giai đoạn phát triển lịch sử khác nhau Trong quá trình phát triển của mình, các quốc gia thường khai thác triệt để những ưu thế về điều kiện địa lý và tài nguyên thiên nhiên để phát triển đất nước và hạn chế những bất lợi do thiên nhiên chi phối
Vị trí địa lý là yếu tố trọng yếu của địa chính trị gồm các khía cạnh chính là vị trí địa lý tự nhiên, vị trí địa lý giao thông và vị trí địa lý quốc phòng Vị trí địa lý, đặc biệt là vị trí giao thông và vị trí quốc phòng có ý nghĩa xác định tầm quan trọng của một quốc gia trong quan hệ với các nước khác và giữa các nước khác với nhau, đặc biệt là giữa các cường quốc Vị trí địa lý, điều kiện địa hình của quốc gia liên quan mật thiết đến khả năng phát triển kinh tế và phòng thủ của quốc gia Trong lịch sử quan hệ quốc tế, quốc gia nào có điều kiện tự nhiên gây trở ngại cho việc di chuyển của các lực lượng viễn chinh thì những chi phí cho việc phòng thủ sẽ bớt đi nhiều Tuy nhiên, khi có lợi thế cho việc phòng thủ thì thường bất lợi cho việc phát triển giao lưu kinh tế Việt Nam là một quốc gia có ¾ diện tích lãnh thổ là đồi núi nên rất thuận lợi cho việc phòng thủ Điều đó được thể hiện rõ qua các cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước, không một nước nào đánh bại được Việt Nam vì
Trang 6tinh thần đoàn kết yêu nước của dân tộc cùng với địa hình hiểm trở nhiều đồi núi Tuy nhiên, diện tích đồi núi chiếm quá nhiều nên diện tích đất canh tác của Việt Nam ít, giao thông đi lại khó khăn làm cản trở đến việc phát triển kinh tế, giao lưu với các quốc gia khác
Tài nguyên thiên nhiên luôn là cơ sở cho phát triển kinh tế của một quốc gia Tuy nhiên không phải quốc gia nào giàu tài nguyên cũng là quốc gia mạnh và ngược lại Tài nguyên thiên nhiên có đem lại sức mạnh hay không còn phụ thuộc vào khả năng khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên, trình độ
kỹ thuật, cơ cấu nền kinh tế Tài nguyên thiên nhiên có ảnh hưởng trọng yếu
và lâu dài đối với một quốc gia, nó bao gồm đất đai, khoáng sản, rừng, biển, nguồn nước, nguồn năng lượng tự nhiên Tài nguyên thiên nhiên đã và đang
là trung tâm của những cuộc tranh giành, thậm chí xung đột giữa các quốc gia đặc biệt là dầu mỏ, khí đốt; khoáng sản kim loại; nước và những nguyên tố hiếm phục vụ kỹ thuật, quốc phòng Do tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên vốn đang bị cạn kiệt mà nhiều lãnh thổ trước đây vốn ít được quan tâm như Bắc Cực, Nam Cực gần đây đã trở thành trung tâm chú ý của các quốc gia
Sự giàu có về tài nguyên thiên nhiên là những bất lợi về mặt chính trị đối với những nước yếu, thậm chí đối với những nước có tương quan kinh tế, chính trị cân bằng Việt Nam là một quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên với nhiều loại khoáng sản quý như vàng, than, dầu khí…, chính vì thế các nước như Trung Quốc, Mỹ, Pháp đã từng đến xâm lược Việt Nam nhằm chiếm lấy những nguồn tài nguyên quý giá này, ngoài ra Việt Nam còn có vị trí chiến lược quan trọng trong việc lưu chuyển hàng hóa giữa các nước Do phải chịu những cuộc chiến tranh phi nghĩa mà các nước khác gây ra, nền kinh tế Việt Nam bị kìm hãm mạnh mẽ khiến nền kinh tế không phát triển được, chính trị trở nên bất ổn, cuộc sống người dân gặp rất nhiều khó khăn, gian khổ Sau khi Việt Nam giành được độc lập, nhà nước tập trung vào khai thác những nguồn tài nguyên có sẵn của đất nước, đưa nền kinh tế đất nước ngày càng phát
Trang 7triển, dần khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của Việt Nam trên trường quốc tế
Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, tầm quan trọng của nhân tố tự nhiên không còn quan trọng như trước nữa, nhưng vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động chính sách đối ngoại Quốc gia nào có vị trí địa-chính trị quan trọng có thể tăng thêm sức mạnh của mình trong quan hệ quốc
tế, tăng thêm sự lựa chọn trong hoạt động đối ngoại của quốc gia
2.2 Yếu tố dân số
Sức mạnh quốc gia gắn liền với yếu tố dân số và biểu hiện trước hết là ở
số lượng, thành phần, đặc điểm và tính chất của dân số Dân số là một trong những yếu tố quyết định đến vận mệnh của đất nước Những yếu tố về dân số
là những mục tiêu quan trọng của các chính trị gia, các nhà hoạch định chính sách đối nooij, đối ngoại của mỗi quốc gia
-Về mặt số lượng, mỗi quốc gia cần có một số dân phù hợp, phụ thuộc vào trình độ phát triển và cơ cấu kinh tế của quốc gia đó Một nước nông nghiệp có trình độ phát triển thấp thường có số lượng người lao động trực tiếp
và gián tiếp lớn hơn những nước công nghiệp có trình độ phát triển cao.Cơ cấu dân số giữa thành thị và nông thôn cũng khác nhau giữa nước nông nghiệp và công nghiệp Một đất nước có dân số đông thì nguồn lao động dồi dào hơn so với một nước có dân số ít Tuy nhiên, nếu số lượng dân cư quá đông so với diện tích lãnh thổ của đất nước lại trở thành điều bất lợi cho đất nước vì nó gây sức ép lớn về chỗ ở, việc làm, tiền lương, y tế, giáo dục… Ngược lại, nếu một quốc gia có số lượng dân cư quá ít sẽ dẫn đến sự thiếu hụt nguồn lao động, không đáp ứng đủ yêu cầu của sự phát triển kinh tế Số lượng dân cư phù hợp sẽ thúc đẩy đất nước phát triển mạnh mẽ hơn
-Tốc độ tăng dân số cũng là vấn nan giải ở nhiều quốc gia
Các nước phát triển đang đối mặt trước thực trạng tăng dân số quá chậm không đáp ứng với yêu cầu kinh tế xã hội Tình trạng này làm cho cơ cấu tuổi giữa các thế hệ có những bất hợp lí giữa tỷ lệ người cao tuổi với lớp trẻ khi
Trang 8người cao tuổi càng tăng, trong khi đó lớp trẻ tăng chậm do tỉ lệ sinh thấp Điều này dẫn đến khuynh hướng kéo dài tuổi lao động và nhu cầu nhập cư do thiếu lao động, nhất là đối với những công việc đơn giản, năng nhọc, lương thấp Các nước phát triển ngày càng phải tăng cường thêm lao động nhập cư Tuy nhiên lao động nhập cư không chỉ là vấn đề dân số mà còn là vấn đề của kinh tế, chính trị Tại Đức, tốc đọ gia tăng dân số rất chậm, trẻ em từ 0 – 14 tuổi năm 2010 chỉ chiếm 13% dân số, trong khi đó tỷ lệ từ 65 tuổi trở lên chiếm 20% Nước Đức đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nguồn lao động
do dân số tăng chậm
Đối với các nước đang phát triển và chậm phát triển, vấn đề nan giải hàng đầu hiện nay là sự gia tăng, bùng nổ dân số Sự bùng nổ dân số đã dẫn đến những khó khăn cho các nhà hoạch định chính sách ở các khía cạnh như dân số và vấn đề lương thực, mức sống, tiêu chuẩn sống, dân số và vấn đề việc làm, chính sách việc làm, chính sách đối với lực lượng thất nghiệp, dân
số và các vấn đề y tế , giáo dục, nhà ở… Những vấn đề trên không còn dừng lại là vấn đề trong nước, mà trở thành vấn đề của chính trị quốc tế Việt Nam
là một quốc gia có mật độ dân số quá đông so với diện tích lãnh thổ, lực lượng lao động nhiều dẫn đến tình trạng thất nghiệp tăng, số lượng lao động chưa qua đào tạo cao, vấn đề nhà ở, việc làm, giáo dục, y tế… càng trở lên cấp bách
2.3 Truyền thống và tập quán
Truyền thống là những thói quen trong đời sống cùng những nếp suy nghĩ, tư duy về các hành vi, ứng sử trong sản xuất và trong giao tiếp được hình thành lâu đời trong cộng đồng người, gắn với môi trường tự nhiên và xã
hội nhất định.
Tập quán là những thói quen dịnh hình ở hành vi của con người trong tín ngưỡng, trong quá trình hoạt động sản xuất với các quan hệ xã hội
Truyền thống, tập quán được hình thành một cách ổn định lâu dài qua nhiều thế hệ nối tiếp nhau và gắn chặt với môi trường, khó có thể “xuất khẩu”
Trang 9ra ngoài được, nhưng cũng mang tính bảo thủ khó thay đổi Những truyền thống, tập quán của mỗi quốc gia được hình thành trong quá trình hình thành
và phát triển đất nước Người Việt Nam có truyền thống yêu nước, cần cù, chăm chỉ, đoàn kết… Những truyền thống tốt đẹp đó góp phần làm tăng thêm tính mật thiết, gắn bó trong quan hệ với các nước khác trong khu vực và trên thế giới
Những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, của từng thành viên, những tập quán phù hợp với xu thế phát triển tiến bộ xã hội cần được khuyến khích phát triển và trở thành một trong những động lực đối với các quyết sách chính trị của quốc gia Truyền thống tạo bộ mặt đa dạng của lối sống cộng đồng giữa các nước Truyền thồng là những tiềm lực to lớn đối với mọi cuộc cách mạng dân tộc Một quyết sách chính trị đúng đắn khi nó đã huy động được tối đa những gì tiềm ẩn trong truyền thống biến thành sức mạnh vật chất để giải quyết các nhiệm vụ quốc gia
2.4 Sức mạnh quân sự
Sức mạnh quân sự thể hiện trước hết ở khả năng phòng thủ bảo về lãnh thổ và công dân, bảo vệ độc lập chủ quyền quốc gia chống các lực lượng từ bên ngoài và bên trong có bên ngoài hỗ trợ Ở các nước lớn sức mạnh quân sự còn thể hiện ở hiệu quả các hoạt động bên ngoài, khả năng phát huy ảnh hưởng quân sự trong các quan hệ quốc tế Sức mạnh quân sự là yếu tố then chốt trong chiến tranh và là yếu tố có tính chất răn đe khi không có chiến tranh Sức mạnh quân sự thể hiện ở: số lượng và chất lượng quân đội; năng lực chi huy; trình độ lý luận quân sự và trang thiết bị, khí tài quân sự đặc biệt
là những vũ khí có sức hủy diệt lớn
Sức mạnh quân sự còn được thể hiện qua việc sản xuất, mua sắm vũ khí hiện đại, khả năng sử dụng vũ khí hiện đại, kinh nghiệm chiến đấu, tổ chức quân đội, qua tinh thần chiến đấu của binh lính Mỹ là một quốc gia có sức mạnh quân sự mạnh mẽ, có khả năng gây sức ép cho nhiều quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới Sự đầu tư cho quân sự của Mỹ rất được chú
Trang 10trọng, ngân sách quốc phòng của Mỹ năm 2010 là 533,8 tỷ USD Mỹ sản xuất
và trang bị nhiều loại vũ khí hiện đại như vũ khí hạt nhân, tên lửa đạn đạo Aegis, tàu USS Independelce, máy bay không người lái MQ-1 Predator, súng trường XM-25… Mỹ với những vũ khí tối tân và tham vọng làm bá chủ thế giới đã kích động và can thiệp vào nhiều cuộc chiến tranh trên thế giới
Sức mạnh quân sự không đồng nhất với toàn bộ sức mạnh quốc phòng của quốc gia và cần được xem xét trong tổng thể với các yếu tố sức mạnh về vật chất và tinh thần khác như kinh tế, xã hội, truyền thống, tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc Sức mạnh quân sự luôn là yếu tố cơ bản được tính đến trong chính sách quan hệ quốc tế và chính trị quốc tế
2.5 Sức mạnh kinh tế
Sức mạnh kinh tế thể hiện ở tổng sản phẩm kinh tế quốc dân (GDP), ở tỷ trọng ngoại thương, tỷ trọng đầu tư trong khu vực và thế giới, nguồn dự trữ vàng và ngoại tệ, khả năng kỹ thuật chuyển sức mạnh kinh tế thành sức mạnh quân sự, khả năng sử dụng công nghệ trong sản xuất, ở vị trí địa lý trong vận tải, cơ sở hạ tầng, giao dịch quốc tế, vai trò trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế… Mỹ là một quốc gia có nền kinh tế phát triển đứng thứ 1 thế giới với năm 2012 là 15643 tỷ USD, nguồn dự trữ vàng và ngoại tệ đứng thứ đầu thế giới với 8965,6 tấn năm 2010 tương đương với 387,32 tỷ USD Với nền kinh tế lớn nhất thế giới, Mỹ đã chuyển sức mạnh kinh tế thành sức mạnh quân sự với việc sản xuất, mua sắm những vũ khí hiện đại, trang bị đầy đủ, tối tân cho quân đội
Sức mạnh kinh tế là cơ sở chủ yếu cho sức mạnh quốc gia, là cơ sở để quốc gia tham gia các quan hệ quốc tế có hiệu quả, nâng cao đời sống, tạo ổn định quốc gia và nâng cao sức mạnh quốc phòng Sức mạnh kinh tế trước hết phụ thuộc vào các yếu tố:
- Chính sách, cơ cấu kinh tế: tỷ trọng công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; tỷ trọng và giá trị ngoại thương trong nền kinh tế…