luận văn thạc sĩ rèn luyện kĩ năng kể chuyện trong phần tập làm văn lớp 4 theo hướng giao tiếp

TRƯ ỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ - Nhúm 1: Nội dung “Chuyển đổi ngụi kể và lựa chọn đối tượng giao tiếp” sẽ đợc dạy tích hợp cùng với một tiết học trong chơng trình để thấ

Trang 1

TRƯ ỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chương 3

Thực nghiệm sư phạm

1 Mục đích, ý nghĩa của thực nghiệm

Xuất phát từ mục đích nghiên cứu của đề tài, chúng tôi tiến hành thực nghiệm để kiểm tra tính khả thi và hiệu quả của những giả thuyết khoa học mà

đề tài đề xuất

Với những biện pháp nhằm rèn kĩ năng kể chuyện cho HS theo hướng giao tiếp, chúng tôi tiến hành thực nghiệm ở mét sè trường Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi không có tham vọng cũng như điều kiện để tiến hành trên quy

mô rộng lớn Tuy nhiên chúng tôi hi vọng đề tài được đón nhận và góp phần nâng cao việc dạy học phân môn TLV cũng như kĩ năng giao tiếp của HS

Mục tiêu thực nghiệm mà đề tài mong muốn đạt được không phải là những bài văn hoàn hảo tất cả các biện pháp mà đề đặt ra Vì lí do thời gian hạn hẹp không thể thực nghiệm trong thời gian dài và xuyên suốt chương trình văn

kể chuyện lớp 4 nên chúng tôi dừng lại việc đạt được từng biện pháp cụ thể trong mỗi giờ dạy

2 Cơ sở đối tượng thực nghiệm sư phạm

2 1 Cơ sở thực nghiệm: Cơ sở mà chúng tôi lựa chọn thực nghiệm là bốn

trường tiểu học nằm ở các quận khác nhau trong thành phố Hồ Chí Minh

- Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm quận 1

- Trường tiểu học Minh Đạo quận 5

- Trường tiểu học Lạc Long Quân quận 11

- Trường tiểu học Đống Đa quận Tân Bình

2.2 Đối tượng thực nghiệm : học sinh lớp 4 của các trường tiểu học nói

trên

Lê Ngọc Tường Khanh

Trang 2

3.1 Nội dung thực nghiệm: chúng tôi tiến hành thực nghiệm bốn nội

dung tương ứng với bốn biện pháp đã nêu trong luận văn

- Nhóm 1: Trường tiểu học Minh Đạo, thực nghiệm nội dung “Chuyển đổi ngôi kể - phương thức thích ứng với các yêu cầu giao tiếp khác nhau khi kể chuyện”

- Nhãm 2: Trêng tiÓu häc §èng §a, thùc nghiÖm néi dung “Xây dựng và phát triển truyện phù hợp với nội dung và mục đích giao tiếp”, chúng tôi sâu vào nội dung nhá “Tõ đề tài đến cốt truyện”

- Nhóm 3: Trường tiểu học Lạc Long Quân, thực nghiệm nội dung “Phát triển câu chuyện theo nhiều hướng khácnhau”, chúng tôi đi sâu vào nội dung “Ph¸t triÓn c©u chuyÖn theo híng đan xen giữa không gian và thời gian”

- Nhóm 4: Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, thực nghiệm nội dung“Đa dạng hoá cách mở bài đáp ứng yêu cầu giao tiếp”

3.2 Phương pháp thực nghiệm

- Dạy học theo giáo án thực nghiệm

- Theo dõi quan sát, đánh giá theo chuẩn xác định

- Phân tích xử lí kết quả thu được và trao đổi với ban giám hiệu, giáo viên

và học sinh

3.3 Mô tả các giai đoạn tiến hành thực nghiệm

* Bước 1: Lựa chọn ngẫu nhiên lớp thực nghiệm, trong đó có cả HS giái, khá, trung bình và thành lập tổ thực nghiệm: GV dạy thực nghiệm, khối trưởng

và hiệu phó chuyên môn

* Bước 2: Ở mỗi tổ thực nghiệm, chúng tôi trình bày biện pháp rèn kĩ năng kể chuyện theo hướng giao tiếp cho HS chúng tôi cùng tổ thực nghiệm trao đổi về cách thực hiện nội dung và soạn giáo án cho phù hợp Sau khi bàn bạc, chúng tôi cùng thống nhất cách thực hiện như sau:

Trang 3

- Nhúm 1: Nội dung “Chuyển đổi ngụi kể và lựa chọn đối tượng giao tiếp” sẽ đợc dạy tích hợp cùng với một tiết học trong chơng trình để thấy

rõ biện pháp này có thể đợc dạy trong cùng một giờ dạy của chơng trình,

đó là bài “Cốt truyện” (tuần 4, tiết 1)

- Nhóm hai: Nội dung “Xõy dựng và phỏt triển truyện phự hợp với nội dung và mục đớch giao tiếp”, cụ thể là nội dung “Từ đề tài đến cốt truyện” sẽ

đợc dạy ở buổi thứ hai của bán trú và đợc thực hiện sau bài “Luyện tập xây dựng cốt truyện” Ở bài này, HS đã đợc làm quen với việc xây dựng cốt truyện từ nhân vật nên sẽ thuận lợi khi tiến hành thực nghiệm nội dung đã nêu

- Nhóm 3: Nội dung “Phỏt triển cõu chuyện theo nhiều hướng khỏcnhau”sẽ đợc dạy tích hợp trong bài “Luyện tập phát triển câu chuyện” (tuần 8, tiết 2) Khi học bài này, HS đã đợc luyện tập phát triển câu chuyện theo trình tự thời gian Phát triển câu chuyện theo trình tự không gian đợc chơng trình dạy trong tiết học này Vì vậy, tích hợp thêm “phát triển câu chuyện theo hớng đan xen không gian và thời gian”

sẽ giúp cho việc rèn kĩ năng này đợc hợp logic và thuận lợi hơn

- Nhúm 4: Nội dung “Đa dạng hoỏ cỏch mở bài” được dạy ở buổi thứ hai của bỏn trỳ Cú sự sắp xếp như thế vỡ tổ thực nghiệm muốn HS nắm vững cỏc cỏch

mở bài khỏc nhau để kết quả thực nghiệm được tốt đẹp

* Bước 3: Tiến hành dạy theo giỏo ỏn thực nghiờm, theo thời gian được

bố trớ như sau:

* Bớc 4: Kiểm tra kết quả thực nghiệm Chúng tôi cho HS làm bài theo các đề văn đã đợc đề cập trong giáo án thực nghiệm

Trang 4

Lờ Ngọc Tường Khanh

* Bước 5: Thống kờ, đỏnh giỏ kết quả thực nghiệm

4 Kết quả thực nghiệm

4.1 Cỏc bỡnh diện được đỏnh giỏ

4.1.1 Đỏnh giỏ về kĩ năng làm văn kể chuyện theo hướng giao tiếp

Tuỳ theo từng giỏo ỏn thực nghiệm và đề bài cụ thể mà chỳng ta đỏng giỏ bài văn HS cho phự hợp với mục tiờu đề ra Tuy nhiờn, nhỡn chung thỡ bài văn của HS sẽ được đỏnh giỏ theo thang chuẩn chung sau:

- Loại giỏi (9 - 10 điểm): HS thực hiện đỳng yờu cầu của đề bài Bài văn

kể cú sỏng tạo, mang phong cỏch riờng, cõu văn mạch lạc HS biết vận dụng cỏc kiến thức làm văn đó dược học trước đú vào bài văn của mỡnh

- Loại khỏ (7 - 8 điểm): HS thực hiện đỳng yờu cầu của đề bài Bài kể chưa thể hiện được sỏng tạo (cũn kể theo nguyờn mẫu của văn bản gốc), cõu văn mạch lạc và cú vận dụng cỏc kiến thức làm đó được học trước đú

- Loại trung bỡnh (5 - 6 điểm): HS thực hiện đỳng yờu cầu của đề bài Bài

kể chưa thể hiện được sự sỏng tạo, cõu văn khụng rừ ràng, cũn mắc một số lỗi như chưa như nhất quỏn trong từ xưng hụ, đối tượng giao tiếp khụng rừ ràng, cú

sự lẫn lộn trong đề tài kể,

- Loại yếu (dưới 5 điểm): HS khụng thực hiện được cỏc yờu cầu tối thiểu của đề bài Bài kể khụng mạch lạc, rừ ràng,

4.1.2 Đỏnh giỏ về thỏi độ học tập của HS

- Mức độ rất thích: Chăm chú nghe giảng; hăng hái tham gia vào các hoạt động học tập của nhóm, lớp; hứng thú với những vấn đề mới đợc học

Trang 5

- Mức độ thớch: Chăm chỳ nghe giảng; hăng hỏi tham gia vào cỏc hoạt động học tập của nhúm, lớp; khụng hứng thỳ lắm với những vấn đề mới được học

- Mức độ bỡnh thường: Chăm chỳ nghe giảng; hăng hỏi tham gia vào cỏc hoạt động học tập của nhúm, lớp; khụng hứng thỳ với những vấn đề mới được học

- Mức độ khụng thớch: Khụng chăm chỳ nghe giảng; miễn cưỡng tham gia vào cỏc hoạt động học tập của nhúm, lớp

4.2 Kết quả thực nghiệm

chỳng tụi sử dụng phương phỏp thống kờ toỏn học để xử lớ kết quả thực nghiệm:

ràng

liệu

Bảng 7: Thống kờ kết quả thực nghiệm đỏnh giỏ về mặt kĩ năng làm văn

Xếp

loại

SL

(HS)

Kết quả kiểm tra

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

Qua việc đọc cỏc bài làm của HS và từ bảng thống kờ, chỳng tụi nhận thấy:

- HS đều thực hiện đúng yêu cầu của đề bài, mục tiêu cụ thể của từng giáo án thực nghiệm đều đạt

- HS đợc lựa chọn cách kể theo sở thích của mình (hoá thân nhân vật, lựa chọn đối tợng giao tiếp, kể chuyện theo đề tài, mở bài theo

Trang 6

ý thích) nên đa số các bài văn đều thể hiện sự sáng tạo và mang dấu ấn cá nhân

- Lí do của những trờng hợp cho kết quả trung bình là HS cha quen với cách làm bài có đối tợng giao tiếp nên cha nhất quán đối tợng mình chọn để kể, cha nhất quán từ xng hô, câu chuyện kể có sự nhầm lẫn đề tài này với đề tài khác, Có thể do thời gian thực nghiệm

ít, chỉ dạy trong một tiết học nên HS còn lúng túng trong việc sử dụng câu, từ, Đây cũng là vấn đề chúng ta cũng cần chú ý để giúp HS ngày càng hoàn thiện hơn nữa kĩ năng làm văn

Sau mỗi tiết dạy thực nghiệm, chỳng tụi đều phỏt phiếu thăm dũ tỡm hiểu thỏi độ của HS đối với tiết học Kết quả thu được như sau:

Bảng 8: Thống kờ kết quả thực nghiệm đỏnh giỏ về thỏi độ của HS

Xếp

loại

SL

(HS)

Cỏc mức độ Rất thớch Thớch Bỡnh thường Khụng thớch SL

(HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

SL (HS)

Tỉ lệ (%)

Chung 160 92 57, 5 43 26, 9 20 12, 5 3 3, 1

Qua việc quan sỏt HS trong giờ học và theo bảng thống kờ cựng với việc phỏng vấn HS, chỳng tụi nhận thấy:

- Đa số cỏc HS đều thớch học vỡ cỏc em cho rằng mỡnh được tự lựa chọn cỏch kể mà mỡnh thớch, khụng bị gũ ép, ép buộc

Trang 7

- Các HS thuộc nhóm 4, cho biết các em rất thích tiết học (Đa dạng hoá cách mở bài) vì các em biết rõ cụ thể các cách mở bài gián tiếp và đượctù mình lựa chọn cách mở bài phù hợp với mình và với đối tượng được nghe kể

- Trường hợp không thích ở nhóm 3, các em cho biết là đã quen với việc làm văn phải yêu cầu kể câu chuyện cụ thể Vì vậy, khi yêu cầu các em tù lựa chọn câu chuyện phù hợp với đề tài thì các em có sù lúng túng

và cảm thấy khó khăn Đây cũng là điều mà chúng ta quan tâm để giúp HS làm quen với cách học văn mới luôn phát huy sù sáng tạo và mang dấu Ên cá nhân

5 Kết luận về thực nghiệm sư phạm

- Qua thực nghiệm, chúng tôi nhận thấy giáo viên có thể thực hiện những biện pháp mà đề tài nêu trong quá trình giảng dạy của mình Việc đưa ra những biện pháp cụ thể, rõ ràng giúp giáo viên có được sự định hướng và luận cứ khoa học để nâng cao hiệu quả giảng dạy

- HS có khả năng tiếp thu và thực hiện tốt các biện pháp rèn kĩ năng giao tiếp trong văn kể chuyện Ngoài ra, HS còng rất thích thú khi được học những điều mới ngoài kiến thức trong sách giáo khoa mà các em đã biết Được thể hiện mình, được kể theo ý của mình, được hoạt động nhóm học tập thường xuyên mà mỗi thành viên đều có những sở trường, ý kiến riêng là lí do khiến cho HS thích thú học tập và cũng là môi trường để rèn kĩ năng giao tiếp cho HS

- Kết quả thực nghiệm đã chứng minh giả thuyết khoa học của luận văn là đúng và luận văn có thể thực hiện được trong thực tế Không cần phải trang bị thêm cơ sở vật chất hay những điều kiện khách quan khác, luận văn vẫn sẽ thực hiện được nếu giáo viên tìm hiểu và đưa vào trong giảng dạy

Trang 8

Tõ việc nghiên cứu và đề ra những biện pháp nhằm rèn kĩ năng kể chuyện theo hướng giao tiếp trong chương trình TLV lớp 4 cho HS, chúng tôi rút ra mét

sè kết luận sau:

1.1 Luận văn đã chỉ ra những biện pháp cụ thể vừa gắn với lí thuyết văn

kể chuyện vừa phù hợp với nguyên tắc giao tiếp Ngoài những yêu cầu chung của TLV kể chuyện như tính sư phạm, tính văn học, các đề bài còn có những yêu cầu:

Mục đích của các bài tập là hình thành và rèn luyện cho HS biết cách đưa các nhân tố giao tiếp vào trong bài làm của mình

Dữ kiện xây dựng các bài tập chính là tích hợp với các đề bài có sẵn trong sách giáo khoa hoặc xây dựng những đề bài gần gũi với cuộc sống của HS

Khi làm bài, HS vẫn sử dụng các kiến thức, kĩ năng làm văn mà mình được học kết hợp cùng với các yếu tố giao tiếp để tạo ngôn bản

1.2 Dựa trên cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy học phân môn TLV kiểu bài kể chuyện, luận văn đã đề ra các biện pháp và cụ thể hoá bằng mét số

đề bài nhằm rèn kĩ năng viết văn kể chuỵện theo hướng giao tiếp cho HS

Các biện pháp khá cụ thể và dễ thực hiện, có tác dụng rõ rệt trong việc rèn

kĩ năng viết văn kể chuyện theo hướng giao tiếp cho HS, còng không quá xa rời với mục tiêu dạy văn kể chuyện theo chương trình trong sách giáo khoa

Qua thực nghiệm, chúng tôi nhận thấy HS hào hứng hơn với tiết học văn

kể chuyện, kĩ năng làm văn được nâng lên Bài viết HS có được sự sáng tạo, có cách nghĩ, cách tư duy mới Dù đôi chỗ còn vấp váp nhưng

Trang 9

nếu được rèn luyện và bồi dưỡng thường xuyên thì những hạn chế này sẽ không còn

Ngoài ra, luận văn cũng đã chỉ ra được những biện pháp cụ thể nhằm giúp

GV có sự định hướng và giải quyết khó khăn trong việc dạy văn kể chuyện theo hướng giao tiếp

1.3 Khi thực nghiệm, đề tài đã không chọn những lớp đối chứng để thuận tiện hơn trong việc so sánh với các lớp thực nghiệm Sở dĩ có vấn đề này vì theo chúng tôi lớp đối chứng có mục tiêu bài học và mục đích lên lớp khác với lớp thực nghiệm Do đó, sự đánh giá cũng có thang chuẩn khác nhau Vì vậy, nếu có

sù so sánh cũng là khập khiễng

1.4 Văn kể chuyện là thể loại văn rất quan trọng Sù quan sát tinh tế về nhân vật, xây dựng mét cốt truyện hấp dẫn, biết cách mở bài lôi cuốn, kết bài đọng lại suy nghĩ, tình cảm cho người đọc, đã làm cho văn kể chuyện vừa rèn cho HS kĩ năng viết văn vừa rèn cả kĩ năng giao tiếp Làm tốt việc dạy văn kể chuyện cho HS theo hướng giao tiếp sẽ giúp cho HS có một nền tảng kĩ năng viết văn vững chắc, tự tin trong giao tiếp Từ đây, hiệu quả dạy học TLV sẽ được nâng cao, góp phần xây dựng những con người phù hợp thời đại mới

Để nâng cao hơn nữa hiệu quả giảng dạy phân môn TLV kiểu bài kể chuyện theo hướng giao tiếp, chúng tôi đưa ra một vài đề xuất sau:

- Tích cực bồi dưỡng thêm cho GV kiến thức lí luận văn học cũng như kiến thức về lí thuyết giao tiếp để GV có thể thực hiện tốt hiệu quả giảng dạy

- Khuyến khích GV tự giác rèn luyện kĩ năng giao tiếp cho HS để đề tài được thực thi có hiệu quả Chính sự tù rèn luyện nâng cao tay nghề,

Trang 10

ý thức đem đến cho HS những tri thức mới và thiết thực mới thực sự làm cho các nghiên cứu khoa học được “sống”

- Cần kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp cũng như hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tối đa năng lực của mỗi HS Luôn khuyến khích, động viên cho sù sáng tạo mới lạ để tạo nên sự hứng thú học tập cho trẻ

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	79,72 KB