bài giảng hàng hóa công và chi tiêu công

7 Hàng hóa công và hàng hóa t ư nhân Một sốhàng hóa công cũng mang tính chất loại trừmặc dù tốn chi phí.. Do vậy cách tốt nhất là căn cứvào tính chất tiêu dùng chung và mức độ loại trừ đ

Trang 1

Chương 3 Chương 3

HÀNG HÓA CÔNG

VÀ CHI TIÊU CÔNG

1

3.1 Hàng hóa công.

3.2 Cung cấp hàng hóa công.

3.3 Chi tiêu công.

2

3.1 Hàng hóa công

Hãy thảo luận về tình huống sau:

Trong nền kinh tế có hai loại hàng hóa

Loại 1: một căn hộ.

Loại 2: một bệnh viện.

Đâu là sự khác biệt giữa chúng?

3

Trang 2

Căn h hộộ B Bệệnh vi nh việện n

Mang tính ch ấ t m ộ t hàng hóa.

V ề tính ch ấ t v ậ t lý.

V ề b ả n ch ấ t kinh t ế

S ố l ượ g c ă n h ộ có gi ớ i h ạ n; n ế u s ố

ng ườ i mua nhi ề u h ơ n s ố ă n h ộ thì

s có ng ườ i không mua đượ c.

S ố l ượ ng b ệ nh vi ệ n là có gi ớ i h ạ n,

nh ư ng đủ để ph ụ c v ụ cho t ấ t c ả m ọ i

ng ườ i.

Để có c ă n h ộ cho thêm m ộ t ng ườ i,

c n ph ả i t ố n thêm ngu ồ n l ự c để xây

d ự ng; ho ặ c có m ộ t ng ườ i ph ả i hi

sinh.

Khi có thêm m ộ t ng ườ i s ử d ng

b nh vi ệ n, xã h ộ i không ph ả i t ố thêm ngu ồ n l ự c; v ả l ạ i không có ai

ph ả i hi sinh.

Ch ỉ có ng ườ i mua c ă n h ộ nh ậ

đượ c l ợ i ích t ừ vi ệ c s ử d ng.

T ấ t c ả ộ ng đồ ng đề u s ử d ng b ệ nh

vi ệ n và nh ậ đượ c l ợ i ích.

4

3.1 Hàng hóa công

Như vậy nền kinh tế sẽ có hai loại hàng hóa:

Loại 1: Hàng hóa tư nhân.

Loại 2: Hàng hóa công.

S khác biệt giữa chúng chính là tính cạnh

tranh trong tiêu dùng.

5

# 1: Tính tiêu dùng chung, tức là không

c nh tranh, nhưng mức lợi ích mà mỗi cá

nhânđánh giá vềhàng hóa công là không

giống nhau.

Một cụ già và một sinh viên bị sốt, ai cảm thấy

cn bệnh viện hơn?

# 2: Hàng hóa công không mang tính loại

trừ, hoặc chi phí loại trừrất cao.

Không thểloại trừ: Hảiđăng, cảnh sát …

Có thể loại trừ với chi phí cao: công viên,

quốc lộ…

6

Trang 3

Ví d ụ :

Đểloại trừmột người nàođó vào công viên,

xã hội phải tố thêm:

Tiền xây rào

Tiền làm cổng, quầy vé

Tiền in vé

Tiền lương nhân viên bán vé, soát vé

Giá trị của công viên giảm đi do mất mỹ quan

Những chi phí này thu hồi như thế nào? cách duy

nhất làđưa vào tiền vé nhưng liệu bạn sẵn lòng

trả bao nhiêu tiềnđểmua vé vào một công viên?

7

Hàng hóa công và hàng hóa t ư nhân

Một sốhàng hóa công cũng mang tính chất

loại trừmặc dù tốn chi phí.

Do vậy cách tốt nhất là căn cứvào tính chất

tiêu dùng chung và mức độ loại trừ để

phân loại hàng hóa trong nền kinh tế.

8

9 0%

100%

Mức tiêu dùng chung

Mức độ loại trừ

100%

Hàng hóa công

thuần túy

Hàng hóa công không thuần túy

Hàng hóa tư nhân

Trang 4

Hàng hóa tưnhân: người tiêu dùng phải trả

tiền theo giá thịtrường.

Hàng hóa công thuần túy: người tiêu dùng

không trảtiền.

Hàng hóa công không thuần túy: người tiêu

dùng phải trảmột chi phí nhấtđịnh.

10

Sự phân loại chỉ có ý nghĩa tương đối, một hàng

hóa công thuần túy cũng có thể là hàng hóa

công không thuần túy hay hàng hóa tư nhân

Ví dụ: con đường và trạm thu phí; bệnh viện công và

bệnh viện tư hay thẩm mỹ viện …

Nhu c ầ u xã h ộ i v ề hàng hóa công

Đối với hàng hóa tưnhân: do tính chất cạnh

tranh trong tiêu dùng nên khi có thêm một

người muaở giá thịtrường thì xã hội sẽ

bán thêmđược mộtđơn vịhàng hóa.

Như v y, ở mỗi mức giá đường cầu thị

trường là tổng hợp của cácđường cầu cá

nhân theo sản lượng.

11

0

P

P=

∑

=

⇒

n

i

q

Q

1

Gọi qi là lượng cầu của người tiêu dùng i (i=1,n) và Q là lượng cầu thị trường

Đối với hàng hóa công: do tính chất không

c nh tranh trong tiêu dùng nên khi có

thêm một người sử d ng, mặc dù họ

mong muốn trảmột sốtiền nhấtđịnh nào

đó nhưng xã hội sẽ không phải sản xuất

thêm hàng hóađể đápứng.

Vậ đường cầu của xã hội vềhàng hóa công

sẽ được thiết lập bằng cách cộng các

đường cầu cá nhân theo sản lượng.

12

0

Q

Q=

∑

=

⇒

n

i

p

P

1

Gọi p i là giá cả mà người tiêu dùng i (i=1,n) sẵn lòng trả và P là giá mà xã hội sẵn lòng trả.

Trang 5

Đường cầu thị trường hay xã hội [P =

f(Q)] chính làđường lợi ích xã hội biên

(MSB) của tiêu dùng hàng hóa Do vậy:

13

)

(Q

f P MSB = =

Đểxácđịnh mức cung cấp hay tiêu dùng

tốiưu của thịtrường hay xã hội, ta phải

quanđiểm rằng khiđó lợi ích ròngđạtở

mức tốiđa.

Gọi: SB – Social Benefit: lợi ích xã hội

SC – Social Cost: chi phí xã hội

NSB – Net Social Banefit: Lợi ích xã hội

ròng

Ta có:

14

SC SB NSB = −

∂

⇒

Q NSB

' '

SC

SB =

⇒

MSC MSB =

NHƯ VẬY: Mức sản xuất hay tiêu dùng tối ưu chính

là mức sản lượng mà tại đó lợi ích xã hội

biên bằng chi phí xã hội biên

Hàng hóa côngđều là những hàng hóa cần

thiết cho xã hội, vậy ai là người cung cấp?

Lý thuyết kinh tếcho rằngđối với hàng hóa

công thuần túy thì thịtrường sẽ thất bại

trong việc cung cấp, và do vậy chính phủ

c nđứng ra cung cấp hàng hóa này cho

xã hội.

Tại sao?

15

Trang 6

#.1 Tính không hi ệ u qu ả

16

SW tăng hay giảm

Nếu khảnăng cung cấp vượt quá khảnăng

tiêu dùng thì chính phủ nên cung cấp

miễn phí; lúcđó:

Sẽ có nhiều người tiêu dùng hàng hóa hơn,

thường những người sẵn lòng trả tiền ít hơn là

những người nghèo.

Phúc lợi xã hội tăng thêm một lượng tương

ứng với tam giác màu xanh

Nói chung hàng hóa côngđược khai thác hiệu

quả h n.

Như v y so sánh với tư nhân thì tư nhân

cung cấp sẽ làm giảm hiệu quảkhai thác

và giảm phúc lợi của hàng hóa công.

17

Khi n ă ng l ự c cung c ấ p b ị h ạ n ch ế

18

Trang 7

Nếu khả năng cung cấp bị hạn chế dưới

mức tiêu dùng tốiđa thì chính phủcó thể

thu phí; nhưng ý nghĩa của việc thu phí là:

Mức phí thu chỉ nhằm hạn chế tiêu dùng trong

năng lực cung cấp cho phép.

Mức phí thu không mang tính bùđắp chi phí

Trongđa phần trường hợp, mức phí mà chính

phủ thu nhỏ h n mức giá thị trường khi hàng

hóađược cung cấp bởi khu vực tưnhân.

Nói chung, dù cho chính phủ có thu phí

nhưng việc cung cấp công cộng vẫn hiệu

quảhơn so với cung cấp tưnhân.

Ví dụ:điđò vàđi phà qua sông

19

Khái niệm: là tất cảcác loại chi phí liên quan

đến việc thực hiện một giao dịch hàng

hóa.

Ví dụ: chi phíđểthu phí giao thông

Khi chính phủ cung cấp miễn phí: xã hội

không tốn khoản chi phí này.

Tuy nhiên việc cung cấp miễn phí có thểdẫn

đến tiêu dùng quá mức.

Lúc đó chính phủ s thu phí để hạn chế

nhưng với mức rẻhơn rất nhiều.

20

Trong xã hội hiện đại, tưnhân cũng có

thểcung cấp hàng hóa công:

21

Ngược lại, chính phủ cũng cung cấp

hàng hóa tưnhân:

Trường tư, bệnh viện tư

Đội thu gom rác dân lập …

Dịch vụy tế ởcác bệnh viện công

Nhàởcho người nghèo …

TẠI

TẠI SAO SAO ??? ???

Trang 8

3.3 Chi tiêu công

Khái niệm: là các khoản chi tiêu của khu

vực công, gồm:

Chi tiêu công phản ánh các khoản chi của ngân

sáchđược quốc hội thông qua

Chi tiêu công phản ánh trị giá hàng hóa mà chính

phủ mua vàođểcung cấp hàng hóa công cho xã

h i trong việc thực hiện chức năng của nhà nước

22

3.3 (tt)

Trong xã hội cổ điển, chi tiêu công mang tính

chất tiêu dùngcàng nhỏcàng tố

Nhưng trong xã hội hiệ đại, chi tiêu công tạ

ra sựtái phân phối trong nền kinh tếxã hội

công bằng hơn và nền kinh tế ổnđịnh hơn

Chi tiêu công cóđặcđiểm:

3.3 (tt)

Chi tiêu công phân loại theo tính chất: chi

thường xuyên và chiđầu tư

Chi tiêu công phân loại theo mụcđích, gồm:

24

Trang 9

3.3 (tt)

Chi tiêu công phụthuộc vào các yếu tố:

Chi tiêu công có các vai trò:

25

Khi tiếp cận với chi tiêu công, người ta thường

nêu ra vấ đề:

Trảlời hai câu hỏi này chính làđánh giá chi tiêu

công

Các b ướ c để đ ánh giá chi tiêu công

Bước 1: phân tích các chương trình chi tiêu

công:

Chuyển sang bước 2

27

Trang 10

Bước 2: phân tích các thất bại của thịtrường:

28

Bước 3: những hình thức can thiệp của chính

phủ:

29

Bước 4: Đánh giá tính hiệu quả của chi tiêu

công:

30

Trang 11

Bước 5: Cân nhắc sự đánhđổi giữa công bằng

và hiệu quả

Bước 6: Quá trình chính trị: nhằmđạtđược sự

thỏa hiệp và nhất trí giữa người tham gia xây

dựng và thực hiện chương trình chi tiêu

31

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	192,4 KB