phương pháp giảng dạy phần sinh thái học

Nớc ta đợc xem là rừng vàng biển bạc,nhng đất hẹp ngời đông.Sau nhiều năm chiến tranh môi trờng đã bị tàn phá nặng nề.Vấn đề xây dựng và khôi phục đất nớc là những năm rừng và môi trờng

1.Phần mở đầu :

1.1.Lý do chọn đề tài:

Sinh thái học là một môn khoa học nghiên cứu mối quan hệ giữa sinh vật với sinh vật

và giữa sinh vật với môi trờng.Từ cấp độ cá thể -> quần thể -> quần xã -> hệ sinh thái, cao hơn nữa là tất cả các sinh vật có mặt trong lòng đất,trong nớc,trên mặt đất và trong không khí

Nội dung phần sinh thái học đã trang bị cho học sinh những tri thức cơ bản,trên cơ sở làm cho học sinh hiểu và nhận thức tốt hơn về thiên nhiên đối với sự tồn tại và phát triển của sự sống và nắm chắc các qui luật sinh thái.Từ đó học sinh có ý thức bảo vệ thiên nhiên và môi trờng sống,biết khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên theo hớng bảo vệ và cải tạo môi trờng,có thái độ trân trọng sự sống,yêu quí thiên nhiên,tránh xa các hành động tàn phá thiên nhiên,có hành động thiết thực bảo vệ thiên nhiên và môi trờng sống,từ đó góp phần nâng cao chất lợng cuộc sống

Vậy làm thế nào để có tiết dạy chất lợng theo phơng châm lấy học sinh làm trung tâm,để phát huy đợc nội lực của học sinh,để các em chủ động lĩnh hội tri thức cho mình

sở giáo dục và đào tạo

phơng pháp giảng dạy phần sinh thái học

Họ và tên:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Sáng kiến kinh nghiệm môn:

Năm học 2007 - 2008

mà không bị gò bó,đơn điệu là điều khó khăn.Mặt khác thiết bị dạy học và trợ giảng của giáo viên ở các trờng phổ thông còn nhiều hạn chế

Bản thân tôi là một giáo viên dạy sinh học ở trờng THPT tuổi đời và tuổi nghề tuy cha nhiều,cha có nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp Nhng nhận thấy những khó khăn còn tồn tại về vấn đề:làm sao để mỗi tiết học bình thờng,học sinh đợc hoạt động và suy nghĩ nhiều hơn trên con đờng chủ động chiếm lĩnh,hội nhập tri thức

Với những lý do trên tôi đã chọn đề tài này để trình bày một số kinh nghiệm mà tôi

đã rút ra sau những giờ trực tiếp giảng dạy,mong rằng sẽ đợc đồng nghiệp của mình cùng

đóng góp để nâng cao nghiệp vụ chuyên môn,cũng nh nâng cao chất lợng của học sinh

1.2.Đối tợng nghiên cứu và phạm vi đề tài:

Đối tợng nghiên cứu: là học sinh khối 11 và các bài học của phần sinh thái học

Phạm vi của đề tài: Đề tài có trọng tâm xoay quanh vấn đề tìm phơng pháp phù hợp

để học sinh phát huy đợc tính tích cựu,tự giác,chủ động,sáng tạo,phù hợp với đặc điểm của từng lớp và từng tiết dạy trong phần sinh thái học

1.3 Phơng pháp sử dụng và phơng tiện trợ giảng:

* Phơng pháp sử dụng: Sử lý tình huống

Phiếu học tập

Vấn đáp tìm tòi Trực quan

Vấn đáp tái hiện

Tự nghiên cứu sách gioá khoa

* Phơng tiện trợ giảng:

Sách giáo khoa sinh học 11 và một số tranh vẽ phóng to trong sách giáo khoa

Đồi bạch đàn sau trờng

Mô hình

Sách giáo viên và sách giáo khoa ban khoa học tự nhiên

2 Nội dung:

2.1.Nhiệm vụ của đề tài:

Môi trờng sống đang bị biến đổi nhanh chóng trớc những tác động ngày càng mạnh

mẽ của con ngời.Từ những năm đầu thế kỷ XIX nền công nghiệp ở các nớc phát triển,đặc biệt từ những năm 50 đến nay đã biến đổi nhanh trong cuộc cách mạng công nghệ,một mặt tạo ra một khối lợng sản phẩm to lớn gấp nhiều lần so với trớc đây và chất lợng cao.Mặt khác tốc độ phá huỷ và ô nhiễm môi trờng cũng trở thành hiểm hoạ thực sự không chỉ cho cá nhân hoặc một nhóm ngời mà cả một dân tộc

Chiến tranh cũng gây bao tổn thất nặng nề cho môi trờng sống trên nhiều vùng của hành tinh mà chúng ta đang sống,ý thức và thói quen bảo vệ môi trờng đã trở thành một giá trị nhân cách,một phẩm chất đạo đức của mỗi ngời.Do đó hiểu biết sinh thái đã trở thành một nhu cầu cần thiết và và cấp bách của toàn xã hội

Hội nghị quốc tế về môi trờng nhấn mạnh “ Mỗi thành viên của loài ngời sống trên trái

đất đều phải nhận thức đợc 4 vấn đề toàn cầu là:hoà bình,giảm cờng độ tăng dân số,tăng số lợng và chất lợng sản phẩm trong đó có lơng thực,bảo vệ sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và khôi phục môi trờng bền vững” Nớc ta đợc xem là rừng vàng biển bạc,nhng

đất hẹp ngời đông.Sau nhiều năm chiến tranh môi trờng đã bị tàn phá nặng nề.Vấn đề xây dựng và khôi phục đất nớc là những năm rừng và môi trờng sống đang tiếp tục bị tàn phá ,lấy gỗ làm vật liệu xây dựng,kinh doanh,phá rừng làm nơng rẫy,lấy đất xây dựng nhà cửa cầu cống,làm đờng giao thông,đánh bắt cá bằng mìn…ai cũng cho rằng rừng là vô

tận,không nhận thức đợc vai trò to lớn của rừng đối với việc bảo vệ sự cân bằng sinh thái trong tự nhiên.Kết quả đất đai sói mòn,lũ lụt thờng xuyên xẩy ra,mặt khác việc lạm dụng thuốc trừ sâu để tiêu diệt sâu bệnh đã làm cho nhiều nơi rau màu,hoa quả bị nhiễm độc do dùng thuốc hoá học quá liều lợng,con ngời không những ảnh hởng trực tiếp mà còn bị đe doạ thờng xuyên đến tính mạng do môi trờng ô nhiễm gây ra nhiều bệnh hiểm nghèo,sức khỏe ngày càng bị giảm sút và chết

Mỗi thành viên trong xã hội cần phải hiểu biết nội dung chơng trình sinh thái học,là nhu cầu thực sự cấp bách và cần thiết hiện nay,đối với mỗi cán bộ lãnh đạo,mỗi thành viên trong xã hội,nhất là lứa tuổi thanh thiếu niên học sinh những ngời làm chủ đất nớc,bảo vệ

và xây dựng đất nớc trong hiện tại và tơng lai

Chính vì vậy mà trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy để học sinh nhận thức đúng

đắn về sinh thái học là một vấn đề khó khăn,vì vậy để truyền thụ những kến thức cơ bản cho học sinh,giáo viên phải khéo léo trong công tác dẫn dắt bài dạy,phải kết hợp hài hoà các phơng pháp giảng dạy tôi đã bám sát trơng trình nội dung trong sách giáo khoa,khai thác triệt để tranh vẽ và hình ảnh trong sách giáo khoa,liên hệ với thực tiễn các vấn đề cần thiết cho tiết học.Không quên lu ý học sinh ý thức bảo vệ môi trờng,điều đó đã giúp cho học sinh tìm hiểu các khái niệm và kiến thức trong bài có hệ thống,lôgíc,khắc sâu trong việc xây dựng và phát triển nhân cách cho học sinh sau khi học phần sinh thái học

2.2.Thực trạng vấn đề:

2.2.1 Thuận lợi:

Tuổi học sinh đang bớc vào tuổi trởng thành về tâm sinh lí a thích hoạt đồng chủ

động,tự quản,có năng lực t duy,phân tích tổng hợp,khái quát cao,có tiềm năng,năng động sáng tạo trong học tập,nếu đợc hớng dẫn tốt.Phần lớn học sinh đã làm quen với những tri thức về sinh thái trong các chơng trình của môn sinh học và địa lí có định hớng cho học sinh dễ nhớ

* Học sinh chủ yếu sống ở các vùng nông thôn,rừng núi phần nào đó có vốn phong phú về thiên nhiên ,xã hội và các mối quan hệ tác động qua lại gữa sinh vật với môi trờng sống

*Trên cơ sở kiến thức nội dung bài giảng tôi đã nghiên cứu tìm tòi và mạnh dạn nâng cao vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình học tập,tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh xây dựng bài bàng những kiến thức trong SGK kết hợp với quan sát môi trờng xung quanh qua các giờ thực hành để bài giảng thêm sinh động và dễ hiểu

2.2.2.Khó khăn:

Thực tế hiện nay sinh học vẫn còn là một môn học khó đối với học sinh,vì thế số học sinh cha khá tơng đối đông đảo.Khi phát biểu các em còn rụt rè và mang tính máy móc,cha vận dụng sáng tạo những gì đã đợc học,đợc hớng dẫn.Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này

là do:

*Về phía học sinh:

Nhiều em còn coi nhẹ môn học ,cha có ý thức trong việc trau dồi vốn kiến thức,hoăc nếu

có chỉ là học vẹt,học đối phó dẫn đến tình trạng không hiểu bài và ngại học.Mặt khác nhận thức của một số học sinh và phụ huynh cha đợc đầy đủ về môn học này nên việc đầu t cho môn học còn nhiều hạn chế,hơn nữa điều kiện và hoàn cảnh cũng đóng góp một phần

không nhỏ tới chất lợng của học sinh

*Về phía giáo viên:

Phần lớn giáo viên vẫn còn mang thói quen của lối dạy học cũ,nói nhiều nên hoạt động trong lớp diễn ra một cách đơn điệu,máy móc.Các cá nhân không cảm thấy tự tin khi trả lời câu hỏi.Vấn đề này một phần cũng vì điều kiện thời gian ít (45 phút)

* Điều kiện giảng dạy:

Bên cạnh những mặt hạn chế trên còn một vấn đề không kém phần quan trọng là trang thiết bị dạy học.Ngoài sách giáo khoa,sách giáo viên và một số tranh ảnh ra giáo viên

không còn đợc trang bị bất kỳ một thiết bị hỗ trợ nào khác phục vụ cho việc giảng dạy

2.3.Nội dung cụ thể:

2.3.1.làm thế nào để học sinh hiểu và nắm đợc những kinh nghiệm có hệ

thống và có tính kế thừa cao:

* Trong quá trình giảng dạy phần sinh thái học,giáo viên không chỉ đơn thuần truyền

đạt nội dung bài học cho học sinh,mà phải có sự so sánh,liên hệ với bài trớc,với thực tế và

đồng thời nó phải là tiền đề hay tạo ra mắt xích cho bài sau (hoặc tiết sau),nếu bài ở cuối chơng,cuối phần thì giáo viên phải có trách nhiệm hệ thống lại chơng,phần đã học đó,để

học sinh thấy rằng kiến thức của mình học đợc xắp xếp theo một trình tự lôgíc với nhau.Sự tồn tại của từng cấp độ sống và các hoạt động sống của chúng trong tự nhiên đều góp phần cho sự tồn tại và phát triển chung của sinh giới

* Khi giảng dạy phần sinh thái học cần phải thực hiện qua các bớc sau :

- Bớc 1: Khai tâm cho học sinh hiểu đợc sinh thái học là gì?

ví dụ: Khi giới thiệu phần sinh thái học và chơng sinh thái học cá thể,ta có thể nêu câu hỏi và hình thành sơ đồ

GV hỏi:

- Mỗi cơ thể là một cá thể ,giữa các cá thể có mối quan hệ cơ bản nào? và có quan hệ với môi trờng không?

- ở cấp độ cao hơn giữa sinh vật với sinh vật có mối quan hệ cơ bản nào? và có quan

hệ với môi trờng không?

- Vậy thế nào là sinh thái học và sinh thái học cá thể ?

H/S suy nghĩ trả lời

nnnnsdfgg

GV kết luận để nêu bật khái niệm về sinh thái học,và sinh thái học cá thể.Đồng thời giáo viên giới thiệu phần sinh thái học chúng ta cần phải nghiên cứu những nội dung gì?

* Bớc 2: Xác định nhiệm vụ trọng tâm của từng chơng,từng bài để củng cố những kiến thức cơ bản có tính qui luật về những mối quan hệgiữa cá thể sinh vật với môi tr-ờng sống và giữa sinh vật với sinh vật

* Bớc 3:Vận dụng sử lý phơng pháp sử lý tình huống,nêu và giải quyết vấn đề đối với từng bài cụ thể từng nội dung tiết dạy.Nêu một số câu hỏi để học sinh tự suy nghĩ

và trả lời (lu ý cần phải có thời gian nhất định đủ để cho học sinh suy nghĩ

Sinh vật Sinh vật

Môi tr ờng

Sinh thái học

Môi trờng (nắng,m-a, ) )

Sinh thái học cá thể

câuhỏi),các ví dụ cần điển hình và sát với thực tế Sau mỗi bài học (tiết học) cần phải

có những câu hỏi trắc nghiệm để kiểm tra kiến thức cơ bản và sự vận dụng kiến thức

đó để giải thích các sự việc,hiện tợng nh thế nào?

* Bớc 4: Kiến thức đợc học qua các bài đợc khắc sâu,học sinh dễ nhớ thông qua các tiết thực hành quan sát môi trờng và nêu đợc các loài sinh vật sống trong môi tr-ờng,mối quan hệ giữa sinh vật với môi trờng

2.3.2.Thực thể thử nghiệm:

Trong rất nhiều giờ tôi đã thử nghiệm ở nhiều lớp khi giảng dạy phần sinh thái học,kết quả thu đợc ở các lớp có khác nhau.Trên đây tôi chỉ đề cập kết quả thử nghiệm

2 tiết dạy ở 2 lớp 11A1 và 11A2

Chơng I: Sinh thái học cá thể

Môi trờng và các nhân tố sinh thái

* Phần nghiên cứu nội dung tiết học: Tiết học có nội dung xoay quanh ảnh hởng của các nhân tố hữu sinh,nội dung gồm 2 phần là quan hệ cùng loài và quan hệ khác loài

* áp dụng thử nghiệm:

- Lần thứ nhất : Thực hiện giờ dạy ở lớp 11A2 nh sau:

Giáo viên sau khi kiểm tra bài cũ sẽ tiếp cận với các đề mục của bài theo sách giáo khoa,chia lớp thành các nhóm học tập,mỗi nhóm học sinh sẽ tự cử nhóm trởng và

th ký của nhóm.Sau đó yêu cầu các nhóm tự nghiên cứu sách giáo khoa và hoàn thành các phiếu học tập.Học sinh phải thảo luận về nội dung của phiếu học tập và đa ra kết luận chung của cả nhóm Đại diện nhóm báo cáo kết quả trớc lớp,các nhóm khác sẽ

bổ sung,cuối cùng giáo viên treo bảng nội dung chính sác lên ( bảng này giáo viên chuẩn bị trớc),các em có thể ghi nội dung đó vào vở để về nhà học.Kết thúc tiết học giáo viên củng cố bài học bằng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan,để kiểm tra thành quả đã đạt đợc của các em sau 1 giờ học,lu ý các em học bài cũ và chuẩn bị bài tốt trớc khi đến lớp

Trong cách thử nghiệm này giáo viên thực sự trở thành những trọng tài,giải đáp các thắc mắc của học sinh và đa ra các kết luận chính xác cuối cùng

- Lần thứ hai : Thực hiện giờ dạy ở lớp 11A1 nh sau:

Giáo viên sau khi khi kiểm tra bài cũ sẽ tiếp cận với các đề mục của bài theo sách giáo khoa.Giáo viên đa ra ví dụ và hệ thống câu hỏi (tình huống) theo mức độ khó dần của kiến thức ,để học sinh hoạt động với sách giáo khoa,liên hệ với thực tế và trả lời theo yêu cầu của giáo viên.Tình huống đợc giải quyết thì nội dung kiến thức cần

truyền tải đến học sinh cũng đợc hình thành.Giáo viên ghi những nội dung chính lên bảng để các em tiện theo dõi và có thể ghi chép vào vở.Cuối giờ giáo viên hệ thống lại bài giảng,sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm để kiểm tra sự vận dụng kiến thức của các em,căn dặn học sinh học bài cũ và chuẩn bị bài mới thật tốt trớc khi đến lớp

2.3.3 Kết quả đạt đợc:

* ở lớp 12A2 :

Sử dụng phiếu học tập là phơng pháp tơng đối mới đối với học sinh,nên việc chia nhóm cha mang lại hiệu quả cao.Các cá nhân hoạt động gần nh độc lập,máy móc, hoặc tham gia cha tích cực,phần lớn học sinh sau khi kết thúc giờ học nhớ đợc ít kiến thức,lớp học trầm,một số em hiểu bài nhng cha thực sự tự tin để tham gia trả lời trớc lớp.Giáo viên giảng dạy sẽ nói ít hơn,nhàn hơn nhng lớp học diễn ra trầm,kết quả đạt

đợc cha cao

* ở lớp 12A1 :

Với cách thức thực hiện nh trên,học sinh đã thành thói quen,tham gia rất hào hứng sôi nổi.Các thành viên trong lớp hoạt động tích cực,sôi nổi,hào hứng,tự tin tham gia xây dựng bài,không khí lớp học nhẹ nhàng vui vẻ Đa phần học sinh sau khi kết thúc giờ học hiểu đợc nội dung chính của bài,và trả lời các câu hỏi vận dụng.Phơng pháp này tuy không mới, không cầu kì nhng hiệu quả đạt đợc lại cao

2.3.4.Giáo án của tiết dạy đã thực hiện:

* Giáo án sử dụng dạy lớp 12A2 :

Kiểm tra bài cũ : Môi trờng là gì? thế nào là nhân tố sinh thái? phân biệtcác nhân tố vô sinh,hữu sinh và con ngời?

Tiến trình bài mới:

GV:Nêu các đề mục mà tiết trớc đã học

Hoạt động 1:Tìm hiểu ảnh hởng của các

nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật

Hoạt động 1.1:Tìm hiểu ảnh hởng của

các nhân tố vô sinh

Hoạt động 1.2: Tìm hiểu ảnh hởng của

các nhân tố hữu sinh

TT1:GV chia lớp thành 6 nhóm ,mỗi nhóm

gồm 2 bàn kế tiếp nhau,sau đó yêu cầu h/s

nghiên cứu phần 1.và hoàn thành phiếu

học tập sau:

phiếu học tập số 1 nhóm:… thới gian 7/

Mối

quan hệ Nguyên nhân Đặc điểm biểu hiện ý nghĩa

TT2:h/s nghiên cứu SGK,thảo luận nhóm

và cử đại diện trình bày nội dung của

phiếu học tập

TT3:GV cho các nhóm nhận xét về nội

dung của nhóm báo cáo.Sau cùng GV kết

luận,đa ra nội dung chính xác của bài và

bổ sung những thiếu sót

TT4:GV yêu cầu h/s nghiên cứu phần 2.và

hoàn thành phiếu học tập sau

phiếu học tập số 2 nhóm : thời gian 10/

Mối

quan

hệ

những mối

quan hệ cụ

thể

đặc điểm biểu hiện ví dụminh

hoạ

Hỗ

trợ Cộng sinhHợp tác

Hội sinh

1 3 5

2 4 6

Đối

địch

Cạnh tranh

nơi ở và dinh

dỡng

Đ.V ăn thịt

và con mồi

SV kí sinh

–SV chủ

ức chế cảm

nhiễm

7 9 11 13

8 10 12 14

TT5:h/s nghiên cứu SGK,thảo luận nhóm

I Khái niệm môi trờng và các nhân tố sinh thái

II ảnh hởng của các nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật

A ảnh hởng của nhân tố vô sinh:

B ảnh hởng của các nhân tố hữu sinh:

1 Quan hệ cùng loài:

1 :Tác động của ngoại cảnh bất lợi

2 :Các cá thể tụ tập bên nhau

3 :Bảo vệ nhau tốt hơn,đua nhau tìm thức ăn và ăn nhiều hơn

4 :Quần tụ quá mức cực thuận

5 :Một số cá thể trách khỏi quần tụ

6 :Giảm cạnh tranh,hạn chế sự cạn kiệt tài nguyên

2 Quan hệ khác loài:

1: Hai loài cùng sinh sống,có lợi và cần thiết cho sự tồn tại cả 2 bên về dinh dỡng

và nơi ở 2: VD: SGK 3: Hai loài cùng sinh sống,cả 2 bên cùng

có lợi nhng không nhất thiết cho sự tồn tại của chúng

4: VD :SGK 5: Hai loài cùng sinh sống,1 loài có lợi,còn loài kia không có lợi cũng không

có hại 6: VD : SGK 7: Tranh dành nhau nơi ở và thức ăn 8: VD :SGK

9: ĐV ăn thịt tiêu diệt con mồi 10: VD :SGK

11: Vật kí sinh – kí sinh trên sinh vật chủ nhng không giết chết sinh vật chủ

12: VD :SGK 13: Một số loài TV tiết ra chất phitôxít

và hoàn thành phiếu học tập,cử đai

diện nhóm báo cáo kết quả trớc lớp

TT6:GV cho các nhóm nhận xét về kết quả

của nhóm vừa báo cáo.Sau cùng GV kết

luận đa ra nội dung chính xác của bài và

bổ sung những thiếu sót

* Củng cố bài học:Những nhân tố hữu

sinh nào ảnh hởng đến đời sống cá thể ?

Nội dung của từng nhân tố?

1 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đấu

tranh cùng loài là

a) Do chống lại điều kiện bất lợi

b) Do có cùng nhu cầu sống

c) Do điều kiện sống thay đổi

d) Do mật độ cao

2 Trờng hợp thờng dẫn đến tiêu diệt lẫn

nhau là do

a) Dành đẳng cấp

b) Kí sinh – vật chủ

c) Vật ăn thịt – con mồi

d) Xâm chiếm lãnh thổ

* Hớng dẫn về nhà: h/s về nhà làm bài tập

1,2,3 trang 12 SGK và chuẩn bị bài

kìm hãm sự phát triển của các loài SV xung quanh

14: VD :SGK

* Giáo án sử dụng dạy lớp 12A1 :

Kiểm tra bài cũ : môi trờng là gì? thế nào là nhân tố sinh thái? phân biệtcác nhân tố vô sinh,hữu sinh và con ngời?

Tiến trình bài mới:

GV:Nêu các đề mục mà tiết trớc đã học

Hoạt động 1:Tìm hiểu ảnh hởng của các

nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật

Hoạt động 1.1:Tìm hiểu ảnh hởng của

các nhân tố vô sinh

Hoạt động 1.2: Tìm hiểu ảnh hởng của

các nhân tố hữu sinh

TT1:GV đa ra ví dụ: đàn gà mới nở thờng

tụ tập bên nhau,chó sói sống thành bầy

đàn…yêu cầu h/s nghe và kết hợp với

nghiên cứu SGK để trả lời các câu hỏi :

- Nguyên nhân do đâu mà có sự quần tụ

của của nhiều loài sinh vật? đặc điểm của

quần tụ là gì?

- Sự quần tụ này mang lại lợi ích gì cho

đời sống của chúng?

- Có những tổ ong có số lợng cá thể rất

ít,trong khi những tổ khác số lợng cá thể

rất nhiều.Em giải thích nh thế nào về hiện

tợng này?

- Sự cách li mang lại lợi ích gì không?

- Biểu hiện của sự cách li ?

TT2:h/s nghiên cứu SGK,kết hợp với ví dụ

trên bảng và trả lời

TT3: GV kết luận và bổ sung những thiếu

sót (đặc biệt lu ý những trờng hợp cá thể

I Khái niệm môi trờng và các nhân tố sinh thái

II ảnh hởng của các nhân tố sinh thái lên cơ thể sinh vật

A ảnh hởng của nhân tố vô sinh:

B ảnh hởng của các nhân tố hữu sinh:

1 Quan hệ cùng loài:

* Quần tụ:

Nguyên nhân : Do tác động của ngoại cảnh bất lợi

Biểu hiện: Các cá thể tụ tập bên nhau

ý nghĩa: Các cá thể bảo vệ nhau tốt hơn,đua nhau tìm thức ăn và ăn nhiều hơn

* Cách li:

Nguyên nhân: Quần tụ quá mức cực thuận

Biểu hiện: Một số cá thể trách khỏi quần tụ

ý nghĩa: Giảm cạnh tranh,hạn chế sự cạn kiệt tài nguyên

sống đơn lẻ hoặc là gia đình)

TT4: GV yêu cầu h/s nghiên cứu SGK và

trả lời các câu hỏi sau:

- Các cá thể khác loài có những mối

quan hệ nào?

- Đặc điểm biểu hiện của từng mối quan

hệ? Lấy ví dụ minh hoạ ?

- Các cá thể sống trong môi trờng thờng

xuyên diễn ra những mối quan hệ tơng hỗ

nào ?

TT5: h/s nghiên cứu và trả lời

TT6: GV kết luận,bổ sung những thiếu sót

* Củng cố bài học: Những nhân tố hữu

sinh nào ảnh hởng đến đời sống cá thể ?

Nội dung của từng nhân tố?

1 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đấu

tranh cùng loài là

a) Do chống lại điều kiện bất lợi

b) Do có cùng nhu cầu sống

c) Do điều kiện sống thay đổi

d) Do mật độ cao

2 Trờng hợp thờng dẫn đến tiêu diệt lẫn

nhau là do

a) Dành đẳng cấp

b) Kí sinh – vật chủ

c) Vật ăn thịt – con mồi

d) Xâm chiếm lãnh thổ

* Hớng dẫn về nhà: h/s về nhà làm bài tập

1,2,3 trang 12 SGK và chuẩn bị bài

2 Quan hệ khác loài:

* Quan hệ hỗ trợ:

- Cộng sinh: Hai loài cùng sinh sống, cùng có lợi và cần thiết cho sự tồn tại cả 2 bên về dinh dỡng và nơi ở

- Hợp tác: Hai loài cùng sinh sống,cả 2 bên cùng có lợi nhng không nhất thiết cho

sự tồn tại của chúng

- Hội sinh: Hai loài cùng sinh sống,1 loài

có lợi,còn loài kia không có lợi cũng không có hại

* Quan hệ đối địch:

- Cạnh tranh nơi ở và dinh dỡng: Tranh dành nhau nơi ở và thức ăn

- Động vật ăn thịt và con mồi: ĐV ăn thịt tiêu diệt con mồi

- Sinh vật kí sinh – sinh vật chủ: Vật kí sinh – kí sinh trên sinh vật chủ nhng không giết chết sinh vật chủ

- ức chế – cảm nhiễm: Một số loài TV tiết ra chất phitôxít kìm hãm sự phát triển của các loài SV xung quanh

3 Kết luận:

Để giời học đợc sôi nổi,tích cực đạt kết quả cao nh mong muốn chúng ta phải làm tốt một số việc sau :

* Xây dựng đúng yêu cầu của tiết học để phát huy tính chủ động,tích cực của học sinh,rèn luyện một số kỹ năng cần thiết cho học sinh

* Về soạn giáo án:

- Xây dựng đợc mục đích,yêu cầu của tiết học

- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài và học bài cũ trớc khi đến lớp

- Giáo án phải đợc chuẩn bị kỹ càng cả về chiều rộng,lẫn chiều sâu của kiến thức

* Phải chú ý đến từng đối tợng học sinh và từng lớp học để có những phơng pháp và yêu cầu phù hợp

Trên đây là một vài phơng pháp nhỏ của riêng tôi đã áp dụng vào quá trình giảng dạy của mình,với mong muốn góp một phần nhỏ bé vào quá trình đổi mới phơng pháp dạy và học môn sinh học.Làm thế nào để có một kết quả tốt hơn hiện tại.Đó là phơng pháp phát huy tính tích cực,tự giác,chủ động,sáng tạo của học sinh phù hợp với từng lớp.Bồi dỡng phơng pháp tự học,rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực

tiễn,tác động đến tình cảm,đem lại niềm vui,sự hứng thú và đam mê trong học tập

4 Phụ lục:

Tài liệu tham khảo gồm:

- Sách giáo khoa sinh học 11

- Sách giáo viên

- Để học tốt sinh học 11

- Sách ban khoa học tự nhiên

- 1000 c©u hái sinh häc cña t¸c gi¶ NguyÔn ViÕt nh©n vµ mét sè tµi liÖu kh¸c …