Slide tổng về tài chính quốc tế

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng

TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

TS ĐẶNG NGỌC ĐỨC

Trưởng Bộ môn Tài chính Quốc tế

Các quan điểm khác nhau về Tài chính Quốc tế

 Tài chính Quốc tế là khâu tài chính đối ngoại - một khâu trong hệ thống tài chính quốc gia

 Các hoạt động thanh toán và tín dụng quốc tế

 Quan hệ tài chính của chính phủ các nước với các tổ chức quốc tế

 Hoạt động tài chính của các công ty xuyên quốc gia hay công ty đa quốc gia

 Tài chính Quốc tế là tập hợp của những quan hệ tài chính của các chủ thể có phạm vi hoạt động vượt ra khỏi biên giới của một quốc gia

Chương 1:

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Nội dung của quan hệ tài chính quốc tế

 Quan hệ tài chính giữa các quốc gia với nhau và với các tổ chức tài chính quốc tế

 Quan hệ tài chính của các doanh nghiệp - các công

ty đa quốc gia

 Hoạt động mang tính quốc tế của các định chế trung gian tài chính

 Các quan hệ tài chính dưới hình thức di chuyển của các khoản thu nhập và vốn của các cá nhân

 Các hoạt động của thị trường tài chính quốc tế

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Cơ sở hình thành và phát triển

 Xuất phát từ quan hệ thương mại quốc tế

 Mối quan hệ hợp tác giữa các nước về các mặt kinh tế, văn hoá, chính trị, xã hội

 Sự di chuyển vốn giữa các nước: Sự khác nhau về hiệu quả biên của vốn đầu tư (MEI) hay chỉ số ICOR của các nước khác nhau

 Xu thế mở cửa, hội nhập và toàn cầu hoá

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Tác động của hoạt động tài chính quốc tế

1 Tác động tích cực

 Cho phép khai thác tiềm năng thế mạnh của mỗi nước để tạo ra sự

phát triển chung của các nước

 Củng cố thúc đẩy hợp tác, hội nhập quốc tế, hoà bình và hữu nghị

giữa các quốc gia

 Nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực tự nhiên và xã hôi, đặc

biệt là nguồn lực tài chính

 Nâng cao mức sống và cải thiện môi trường cộng đồng quốc tế

2 Tác động tiêu cực

- Sự phân hoá và lệ thuộc vào các nước lớn

- Sự biến động tình hình tài chính quốc tế có thể gây ra những hậu

quả nghiêm trọng đối với các nước

- Khủng hoảng tài chính và khủng hoảng kinh tế

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Chương 1:

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Mục đích và đối tượng nghiên cứu

Ở tầm vĩ mô: Hoạt động tài chính quốc tế, các

chính sách quản lý hoạt động tài chính quốc tế của các quốc gia; chính sách và hoạt động của một số

Nội dung môn học và phương pháp

 Phần lý thuyết 8 chương thời lượng 4 tín chỉ gồm cả việc

giảng viên trình bày bài giảng (70%) và học viên tự nghiên cứu, thảo luận và trình bày theo các chuyên đề được gợi ý và

tự chọn (30%)

 Môn học được trình bày với sự kết hợp bài giảng, sách giáo

khoa, tài liệu tham khảo và các các điển hình nghiên cứu và bài tập thực hành

 Phương pháp giảng dạy và học tập nhằm phát huy tinh chủ

động của học viên, bài giảng của giảng viên được trình bày song song với sự tham gia thảo luận của học viên trên cơ sở

sử dụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và các công cụ tiện ích khác

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Đánh giá kết quả học tập

 Kết quả học tập của học viên được đánh giá trên cơ

sở quá trình học tập và tham gia của học viên vào

chương trình môn học

 Sự tham gia của học viên vào chương trình môn học

bao gồm sự tham gia học lý thuyết trên lớp, tự nghiên cứu và hoàn thành các bài tập tình huống, bài kiểm tra

Yêu cầu đối với học viên về chuyên môn

Nhận thức được những lợi ích của tài chính quốc tế, tích cực chủ động tham gia hoạt động tài chính quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển của các chủ thể, mỗi quốc gia và

sự phát triển chung của cộng đồng quốc tế

Hiểu và vận hành tốt các nghiệp vụ tài chính quốc tế

Hiểu và vận dụng tốt các chính sách tài chính quốc tế, c ó thể tham gia soạn thảo, bổ xung sửa đổi các chính sách liên quan đến tài chính quốc tế

Hạn chế tác động tiêu cực của hoạt động tài chính quốc tế: Ảnh hưởng tiêu cực từ những biến động và đặc biệt từ khủng hoảng tài chính quốc tế

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Yêu cầu đối với học viên về chấp hành quy chế

Đọc sách giáo khoa và tài liệu tham khảo trước khi đến lớp nghe bài giảng

Đi học đầy đủ, đúng giờ

Chấp hành tốt nội quy lớp học

Tích cực và chủ động tham gia bài học

Tự giác trong việc tự nghiên cứu, thảo luận nhóm và thảo luận trên lớp

Hoàn thành các bài tập thu hoạch, bài kiểm tra và thi kết thúc môn học

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC

Tài liệu tham khảo

Sách giáo khoa

 C Paul Hallwood va Ronald McDonald - Tài chính và Tiền tệ Quốc tế (International Money and

Finance).

 David K Eiterman, Archur I Stonehill và Micheal H Moffelt - Tài chính Công ty Đa quốc gia

(Multinational Business Finance).

 Jeff Madura - Quản trị Tài chính Quốc tế (International Financial Management)

 Bruno Solnik và Dennis McLeavey - Đầu tư Quốc tế (International Investment).

 E Hughes và Scott B MacDonald - Nghiệp vụ Ngân hàng Quốc tế (International Banking).

Tài liệu tham khảo

 Nguyễn Văn Tiến – Tài chính Quốc tế hiện đại

 Nguyễn Văn Tiến - Thị trường Ngoại hối và các giao dịch kinh doanh ngoại hối

 Nguyễn Văn Tiến – Thanh toán Quốc tế

 Nguyễn Thị Thu Thảo và Hoàng Lan Hương - Hướng dẫn nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ và

thanh toán quốc tế

 Peter S Rose - Quản trị Ngân hàng thương mại

Chương 2:

HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Chương 2:

HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ

 Tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc tế

 Hệ thống tiền tệ quốc tế trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914)

 Hệ thống tiền tệ quốc tế trong giai đoạn chiến tranh thế giới (1914-1944)

 Hệ thống tiền tệ quốc tế sau chiến tranh thế giới (1944 – 1990s)

 Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay

 Các tổ chức tài chính quốc tế

Chương 2:

HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc tế

 Hệ thống tiền tệ quốc gia và hệ thống tiền tệ quốc tế

 Bản chất của hệ thống tiền tệ quốc tế

 Nội dung nghiên cứu về hệ thống tài chính quốc tế

Chương 2:

HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc gia

 Xác định đồng tiền và cơ sở phát hành tiền

 Các cơ quan quản lý phát hành và lưu thông tiền tệ

 Các chế tài điều tiết và quản lý

 Các định chế trung gian tài chính

 Thị trường tài chính

Tổng quan về hệ thống tiền tệ quốc tế

 Được hình thành trên cơ sở quan hệ thương mại - tài chính giữa các nước

 Là hệ thống bao gồm các chế độ tiền tệ, quan hệ tài chính giữa các quốc gia và các định chế tài chính quốc tế Cụ thể:

 Các chế độ tiền tệ và cơ sở và quy tắc xác định, điều tiết tỷ giá giữa đồng tiền của các nước khác nhau với nhau

 Các chế tài điều tiết việc xác định và duy trì giá trị của đồng tiền của mỗi nước

 Sự di chuyển vốn giữa các nước

 Vai trò và nguyên tắc hoạt động của các tổ chức tài chính quốc tế

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Nội dung nghiên cứu h ệ thống tiền tệ quốc tế

 Sự hình thành và phát triển của các chế độ tiền tệ: Cơ

sở và quy tắc xác định, điều tiết tỷ giá trong các giai đoạn lịch sử

 Phương thức và công cụ điều tiết việc xác định và

duy trì giá trị của đồng tiền của mỗi nước

 Sự hình thành và phát triển của các tổ chức tài chính quốc tế

 Tác động của hệ thống tài chính quốc tế đối với sự

ổn định và phát triển của các nước

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ quốc tế trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914)

- Chế độ bản vị hàng hoá - chế độ bản vị vàng, bạc: (còn được gọi là chế độ đồng bản vị hay song bản vị)

- Chế độ bản vị vàng (1870-1914)

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Chế độ bản vị hàng hoá - đồng hay song bản vị

 Chế độ bản vị hàng hoá

 Sự ra đời của tiền đúc “thiếu giá” (1540-1560)

 Quy luật T Gresham (Anh)

Chế độ bản vị vàng: Một vài nhận xét

 Thời kỳ hoàng kim của chế độ bản vị vàng (1880-1914):

hệ thống tiền tệ quốc tế hoạt động ổn định và tác động tích cực đối với các nước

 Đặc trưng và các nguyên tắc cơ bản của chế độ bản vị

vàng

1. Gắn giá trị của đồng tiền với vàng

2. Tự do xuất nhập khẩu vàng

3. Dự trữ vàng với quy mô đủ lớn là yêu cầu để bảo đảm sức

mua đồng tiền – money backs to gold.

Hệ thống tiền tệ quốc tế giữa hai cuộc

chiến tranh thế giới 1914-1944

- Sự chấm dứt bản vị vàng và thay thế bởi chế độ tỷ giá thả nổi

- Việc tái ấn định lại bản vị vàng 1920 và đặc điểm của chế độ

bản vị hối đoái vàng 1925-1931

- Sự sụp đổ của hệ thống thương mại và tài chính quốc tế sau Đại khủng hoảng 1929-1933: chấm dứt chế độ bản vị vàng

- Những thương thuyết về tái thiết hệ thống tiền tệ quốc tế 1941

- Hội nghị Bretton Woods 1944 và sự ra đời của hệ thống Bretton woods: Hình thức mới của chế độ bản vị vàng – chế độ bản vị Dollar Mỹ

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ quốc tế sau chiến tranh thế giới (1944 – 1990s)

 Hệ thống Bretton Woods 1944-1971

 Hệ thống tiền tệ quốc tế hậu Bretton Woods: Hệ thống tiền tệ Châu Âu (EMS)

 Sự rối loạn của hệ thống tiền tệ quốc tế những năm đầu thập kỷ 1990

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống Bretton Woods 1944-1971

 Sự ra đời của hệ thống tiền tệ Bretton Woods 1944

 Đặc trưng và hoạt động của hệ thống tiền tệ Bretton Woods 1944: chế độ bản vị đồng USD

 Những tác động tích cực của chế độ Bretton Woods

 Sự sụp đổ của chế độ Bretton Woods

• Những áp lực phá vỡ và những cố gắng: Vai trò

của IMF và sự ra đời của đồng SDR

• Sự sụp đổ của hệ thống Bretton Woods được

chính thức công bố vào ngày 15/8/1971

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ hậu Bretton Woods:

Hệ thống tiền tệ Châu Âu (EMS)

 Sự tiếp nối của chế độ Bretton Woods sau khi bị sụp đổ 1971:

Hội nghị Jamaca (1976)

 H ệ thống tiền tệ châu Âu và c ơ chế hoạt động của “European

Snake Money System” (ESMS) - tiền thân của EMS

1 Cơ chế x ác định tỷ giá: th ông qua đơn vị tiền tệ quy ước

2 Đơn vị tiền tệ quy ước ECU – European Currency Unit

3 Hợp tác tiền tệ - European Monetary Cooperation

Sự rối loạn của hệ thống tiền tệ quốc tế trong những năm đầu thập kỷ 1990

 Hậu quả chính sách mở rộng tiền tệ của đa số các nước sau khủng hoảng 1987

 Sự sụp đổ bức tường Berlin 1989

 Những bất đồng nội bộ trong Cộng đồng Châu Âu

 Tình trạng đầu cơ tài chính và những tác động đến nền kinh tế các nước

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ quốc tế 1990-1999

 Liên minh tiền tệ Châu Âu: Đồng tiền chung của cộng đồng châu Âu EURO

 Hệ thống tiền tệ của các nước: chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết của các nước

 Khả năng hợp tác tiền tệ Đông Nam Á và Châu Á

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ quốc tế ng ày nay

 Sự phát triển kinh tế của các nước và quy mô giao dịch tài chính quốc tế

 Vai trò của chính phủ và những thay đổi trong cách xác định và điều tiết tỷ giá

 Những đặc trưng cơ bản hệ thống quốc tế trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa

 Sự thay đổi vai trò của các tổ chức tài chính quốc tế

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Hệ thống tiền tệ quốc tế ngày nay

 Hệ thống tiền tệ quốc tế được đặc trưng bởi sự hợp tác đa phương của các nước dựa trên chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết, xu thế toàn hội nhập và cầu hoá của các nước

 Hoạt động của các định chế tài chính quốc tế được tăng

cường và mở rộng trên nhiều lĩnh vực: đời sống - kinh - tế

xã hội của các nước

 Sự phát triển và ổn định của hệ thống tiền tệ châu Âu từ

Liên minh tiền tệ Châu Âu

 Sự ra đời của đồng tiền chung Châu Âu ngày

Khả năng hợp tác tiền tệ của khu vực

Đông Nam Á và Châu Á

 Điều kiện phát triển kinh tế và nhu cầu hợp tác về tài chính tiền tệ của khu vực

 Khả năng hợp tác về tài chính tiền tệ

 Những khó khăn cản trở

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Nghiên cứu về một số tổ chức tài chính quốc tế

 Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF)

 Ngân hàng thế giới (WB)

 Ngân hàng Phát triển Á Châu (ADB)

 Ngân hàng Châu Âu (EMS)

 Ngân hàng phát triển châu Phi (AFDB)

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Câu hỏi nghiên cứu và thảo luận

1 Đặc trưng và vai trò của hệ thống tài chính quốc

tế hiện nay đối với sự phát triển kinh tế của các nước

2 Liên minh tiền tệ Châu Âu: Những ưu thế, tồn tại

và ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu

3 Cơ hội cho sự hợp tác tiền tệ khu vực Đông Nam

Á và châu Á

4 Hoạt động và vai trò của các tổ chức tài chính

quốc tế có quan hệ với Việt Nam

Chương 2:

HỆ THỐNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ QUỐC TẾ

Chương 3:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ

Chương 3:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ

 Tổng quan về cán cân thanh toán quốc tế

 Nội dung của cán cân thanh toán quốc tế

 Một số phân tích cơ bản về cán cân thanh toán quốc tế

 Cân bằng cán cân thanh toán quốc tế theo các quan

điểm khác nhau

 Cán cân thanh toán quốc tế của một số nước đang

phát triển và Việt Nam

 Câu hỏi nghiên cứu và thảo luận

Tổng quan về cán cân thanh toán quốc tế

Chương 3:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ

Khái niệm hay quan niệm về CCTTQT

 Là bảng cân đối, so sánh và đối chiếu giữa các khoản tiền thu được với các khoản tiền chi trả cho nước

ngoài của một nước trong một thời gian nhất định

 Là một biểu tổng hợp phản ánh tất cả các giao dịch dưới hình thức tiền tệ của một nước với các nước

Phân loại cán cân thanh toán quốc tế

 Cán cân thời điểm khác với cán cân thời kỳ

 Cán cân song phương khác với cán cân đa

Vai trò của cán cân thanh toán quốc tế

• Chính sách kinh tế đối ngoại nói chung và chính sách thương mại quốc tế nói riêng

• Kiểm soát s ự di chuyển của các luồng vốn: Đ ầu tư nước ngoài v à xuất khẩu vốn

• Điều hành c hính sách tỷ giá

• Cung cầu ngoại tệ và dự đoán sự biến động tỷ giá

• Tác động đến hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu

• Tác đọng đến hoạt động kinh doanh ngoại tệ

Chương 3:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ

Số liệu được thu thập và phản ánh

 Số liệu được thu thập từ nguồn được cung cấp và thống kê bởi các cơ

quan chức năng của Nhà nước và của các định chế tài chính quốc tế IMF, WB, ADB,… bao gồm các loại như sau:

1. Các giao dịch về hàng hoá và dịch vụ

2. Thu nhập của người lao động và thu nhập về đầu tư trực tiếp và gián tiếp

3. Chuyển giao vãng lai một chiều

4. Đầu tư trực tiếp và gián tiếp

5. Quan hệ tín dụng

6. Chuyển giao vốn một chiều

 Ghi chép và phản ánh cung cầu ngoại tệ

1. Các giao dịch phát sinh cung ngoại tệ

2. Các giao dịch làm phát sinh cầu ngoại tệ

 Đồng tiền được sử dụng ghi chép: Nội tệ, USD, SDR

Chương 3:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ

Nguyên tắc hạch toán ghi sổ kép

 Bên thu (luồng tiền vào): khoản thu nhận từ người không

cư trú được ghi “có” và biểu hiện bằng dấu “+”: phản ánh

sự gia tăng của cung ngoại tệ

 Bên chi (luồng tiền ra): Khoản chi trả cho người không cư trú được ghi “nợ” và biểu hiện bằng dấu “-”, phản ánh sự gia tăng về cầu ngoại tệ

 Việc ghi chép theo các nguyên tắc nhất định và thống nhất:

1. Nguyên tắc ngang giá

Nội dung của cán cân thanh toán quốc tế

 Cán cân vãng lai – current account balance: Phản ánh

các luồng thu nhập và chi tiêu

1 Cán cân thương mại

2 Cán cân dịch vụ

3 Cán cân thu nhập

4 Cán cân chuyển giao vãng lai một chiều

 Cán cân di chuyển vốn – capital account balance: Phản

ánh sự thay đổi về tài sản và nguồn vốn

1 Cán cân di chuyển vốn dài hạn

 Cán cân thương mại – Trade Balance

 Đối chiếu và so sánh các khoản thu từ xuất khẩu được phản ánh bên “Có” với dấu “+” và chi cho nhập khẩu hàng hoá ghi ở bên “Nợ” với dấu “-”

 Khi thu nhập từ xuất khẩu lớn hơn chi cho nhập khẩu thì

cán cân thương mại thặng dư và ngược lại.

 Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến tình trạng của cán cân

thương mại: Tỷ giá, lạm phát, giá cả hàng hoá, thu nhập,

chính sách thương mại quốc tế, v.v

 Cán cân thương mại có ảnh hưởng rất lớn đến cán cân thanh toán quốc tế đồng thời tác động trực tiếp đến cung, cầu, giá

cả hàng hoá và sự biến động của tỷ giá, tiếp đến, sẽ tác động đến cả cung cầu nội tệ và tình hình lạm phát trong nước

Chương 2:

CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ