MỨC ðỘ CẦN ðẠT: - Cảm nhận ñược những suy tư sâu sắc của nhà thơ về ñất nước và trách nhiệm của mỗi người ñối với quê hương, xứ sở; - Hiểu ñược sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất chính l
Trang 1Tiết 28.29: ðẤT NƯỚC 117
(Trích trường ca Mặt ñường khát vọng của T/g Nguyễn Khoa ðiềm)
A MỨC ðỘ CẦN ðẠT:
- Cảm nhận ñược những suy tư sâu sắc của nhà thơ về ñất nước và trách nhiệm của mỗi người ñối với quê hương, xứ sở;
- Hiểu ñược sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất chính luận và trữ tình, sự vận dụng các chất liệu của văn hóa và văn học dân gian, sự phong phú linh hoạt của giọng ñiệu thơ
B PHƯƠNG PHÁP:
- Nêu vấn ñề, gợi mở-ñàm thoại, trao ñổi nhóm, diễn giảng
C TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn ñịnh lớp; Kiểm tra bài:
2 Bài mới: Giới thiệu ……
TIẾT 28
I HD tìm hiểu tiểu
dẫn:
Những nét chính về
con người và cuộc ñời
của NKð?
HS ñọc tiểu dẫn và trả lời theo gợi ý của GV
I TIỂU DẪN:
1 Tác giả:
- Nguyễn Khoa ðiềm (1943);
- Quê: Phong ðiền-Huế;
- Xuất thân: Trong Gñình có truyền thống yêu nước và tinh thần CM Học và trưởng thành ở MB những năm XD XHCN, nhưng thgia chñấu và hñộng vnghệ ở MN
- Thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ trưởng thành trong khói lửa của cuộc k/c chống
Mĩ
- Cho biết ñôi nét về
phong cách thơ của
NKð?
- Xuất xứ, và tư tưởng
chhủ ñạo của ñoạn
trích
HS ñọc tiểu dẫn và trả lời:
- Thơ giàu chất trí ruệ, cảm xúc,
- Chất chính luận …
- Tư tưởng “ðất Nước của Nhân dân”
2 Tác phẩm chính: Xem Sgk
- Thơ ông giàu chất trí tuệ, suy tư; cảm xúc dồn nén;
- Chất chính luận hòa quyện cùng chất trữ tình, sử dụng sáng tạo thi liệu dân gian
3 Trường ca Mặt ñường k/ vọng:
Sgk/118
4 ðoạn trích ðẤT NƯỚC: Là phần ñầu của chương V Thể hiện tư tưởng “ ðẤT
NƯỚC CỦA NHÂN DÂN”
II HD ñọc hiểu ñoạn
trích:
- Trong phần ñầu của
ñoạn trích, tác giả ñã
cảm nhận ñất nước về
quá trình hình thành và
phát triển như thế nào?
HS ñọc ñoạn trích từ
ñầu ñến…Làm nên ñất nước muôn ñời
- ñược cảm nhận một cách gần gũi, nhhững
gì xung quanh ta + Hình thành: từ ngày
II ðỌC-HIỂU VĂN BẢN:
1 (Phần 1) Nêu lên cách cảm nhận ñộc
ñáo về quá trình hình thành, phát triển của ðN
a Hình thành:
là câu chuyện ngày xửa ngày xưa…
- ðN là miếng trầu bà ăn, là hạt gạo…
là tóc mẹ bới sau ñầu, là gừng cay…
Trang 2- Thông qua giọng thơ
như thế nào?
- đoạn thơ còn gửi
gắm ựiều gì ựối với
mọi người?
xưa mẹ kể; từ miếng trầu; hật gạo; từ tóc mẹ bới sau ựầu; là gừng cay muối mặnẦ
+ Cảm nhận qua nghệ thuật chiết tự ựộc ựáo:
đẤT làẦ
NƯỚC làẦ
+ đN là sự hòa quyện giữa mọi người
- Mỗi người phải có trách nhiệm với đN
- đN ựược cảm nhận qua nghệ thuật chiết tự ựộc ựáo:
trường;
Là nơi con chim phượng hoàng bay
về, Ầ
Là nơi em tắm;
Là nơi con cá ngư ông móng nước, Ầ
đN ựược hình thành qua sự cảm nhận thật gần gũi nhỏ bé, riêng tư trong c/s của mỗi con người
b đN là sự hòa quyện giữa mọi người:
- Trong anh/em: ựều có phần đN;
- Trong tình mẹ/con: con sẽ mang đN ựi xa;
- Trong ựồng bào rộng lớn: khi chúng ta cầm tay nhau,Ầ
đN là sự hòa quyện không thể tách rời gữa cá nhân và cộng ựồng dân tộc
c Trách nhiệm ựối với đN (chắnh luận):
- đoạn thơ: ỘNhứng ai ựãẦgiỗ TổỢ;
- đoạn thơ: ỘEm ơi đNẦđN muôn ựờiỢ
nêu lên trách nhiệm của cá nhân ự/v
đN
* TK: Với giọng thơ vừa tâm tình tự sự, vừa chắnh luận, NKđ nêu lên cách cảm nhận ựộc ựáo về quá trình hình thành, phát triển và khơi gợi ựược ý thức, trách nhiệm
ự/v nhdân, đN
TIẾT 29
Lời dẫn: Với NKđ,
Nhdân là người Ộđã làm
ra đNỢ nên ỘđN này là
đN của NhdânỢ ỘđN
của ca dao thần thoạiỢ
Nên cách cảm nhận đN
với nhiều phương diện
khác nhau
- đất Nước trong thơ
NKđ, ựược ông cảm
nhận qua những
phương diện nào?
HS ựọc ựoạn còn lại
- đN ựược cảm nhận qua 3 phương diện
(HS chon những chhi tiết phù hợp với từng phương diện ựể phân tắch)
2 (Phần 2) Tư tưởng cốt lõi ỘđN của nhdânỢ ựược thể hiện qua ba chiều cảm nhận về đN:
a Từ không gian ựịa lắ:
- T/g ựã nhìn ngắm đN qua các danh thắng trải dài từ Bắc chắ Nam: Từ núi Vọng Phu(ở Lạng SơnẦ) ựến hòn Trống Mái (ở Thanh Hóa) ựến Núi Bút Non Nghiên (ở Quảng Ngãi) ựến Bà đen Bà
điểm (ở Nam bộ)Ầ;
tạo nên những nét vhóa ựộc ựáo-và
ỘhọỢ ựã Ộhóa núi sông taỢ
b Từ thời gian lịch sử:
- Nhìn vào ỘBốn nghìn năm đNỢựể
thấy:
+ Những người giản dị/bình tâm-không
ai nhớ mặt ựặt tên > nhưng họ làm ra
Trang 3- Hãy phân tắch từng
phương diện
* GV theo dõi, nhận
xét và gợi ý ghi bài
- Rút ra tiểu kết
đN;
+ Họ giữ và truyền lại mọi giá trị vhóa, tinh thần của đN: hạt lúa, ngọn lửa, giọng nói-ngôn ngữ,Ầ
+ Chắnh họ Ộcó ngoại xâmẦựánh bạiỢ
> tạo nên đN vững bền
với giọng văn chắnh luận sâu sắc, t/g
ựã cho ta thấy ựược tư tưởng ỘđN của NhdânỢ thể hiện qua phương diện lsử
c Từ bản sắc văn hóa:
- ỘCa dao thần thoạiỢ: chắnh là ngọn
nguồn phong phú, ựẹp ựẽ, của vhóa, vhọc dân gian Là diện mạo tinh thần, là nơi lưu giữ ự/s tâm hồn của nhdân qua bao thế hệ
cũng là từ nhdân-nhdân làm ra
*TK: Cũng với giọng thơ vừa tâm tình vừa chắnh luận, t/g ựã luận ựược về tư tưởng
ỘđN của NhdânỢ Ộdo nhân dân làm raỢ qua ba phương diện khác nhau
- Qua ựó, nhà thơ khựịnh, ngợi ca công lao
vĩ ựại của nhdân trên hành trình dựng nước
và giữ nước.
- Nét nghệ thuật nỗi
bật trong ựoạn trắch là
gì?
HS tìm ra và trả lời
III NGHỆ THUẬT:
1 Sử dụng chất liệu vhóa dân gian: ngôn
từ, hình ảnh bình dị, dân dã, giàu sức gợi;
2 Giọng ựiệu thơ biến ựổi linh hoạt;
3 Sức truyền cảm lớn từ sự hòa quyện của chất chắnh luận và chất trữ tình
IV Gợi ý tổng kết bài
học Chôt lại vấn ựề
IV TỔNG KẾT:
1 đN thể hiện tư tưởng cốt lõi của nhận thức về ỘđN là của nhdânỢ;
đó là sự gắn bó gần gũi trong ự/s vhóa, tinh thần dtộc; Sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố vhóa, vhọc dgian; Cách cảm nhận đN từ nhiều phương diện: ựịa lắ, lsử, vhóaẦtạo nên màu sắc thẫm mĩ
2 Ý nghĩa văn bản: Một cách cảm hận mới về đN, qua ựó khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dtộc, tự hào về nền vhóa ựậm ựà bản sắc VN
Dặn dò: Chuẩn bị bài ựọc thêm Ộđất nướcỢ của NđT, và trả bài viết số 2