phản ứng trao đổi ion

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LIKết luận Phiếu học tập số 1 Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xảy ra khi các ion kết hợp được với n

BÀI 4 Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li (t1)

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

GÓC TRẢI NGHIỆM

1 Mục tiêu: Từ các thí nghiệm tìm ra được bản chất phản

ứng trao đổi ion và điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion

trong dung dịch.

2 Nhiệm vụ:

- Đọc cách tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn.

- Tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn, quan sát hiện tượng, rút ra kết luận về bản chất phản ứng trao đổi ion và điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch.

- Ghi kết quả vào phiếu học tập số 1

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

GÓC PHÂN TÍCH

1 Mục tiêu: Nghiên cứu nội dung sách giáo khoa và tìm ra

được tìm ra được bản chất phản ứng trao đổi ion và điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch.

2 Nhiệm vụ:

- Cá nhân nghiên cứu sách giáo khoa về bản chất phản ứng trao đổi ion và điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch.

- Thảo luận theo nhóm và điền vào phiếu học tập số 2

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

GÓC ÁP DỤNG

1 Mục tiêu: Từ phiếu hỗ trợ kiến thức của giáo

viên, học sinh có thể áp dụng để giải các dạng bài tập.

2 Nhiệm vụ:

HS nghiên cứu bản tóm tắt lý thuyết sau đó hoàn thành các bài tập trong phiếu học tập số 3

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Phiếu học tập số 1

TN Cách tiến hành Hiện tượng Giải thích-PTPƯ

1 Phản ứng

tạo chất kết

tủa

Nhỏ khoảng 2 – 3 giọt Na2SO4 vào ống nghiệm đựng dung dịch BaCl2

Kết tủa trắng

Na2 SO4 + BaCl2 BaSO4 + 2NaCl

2 Phản ứng

tạo chất điện

li yếu

- Nhỏ vài giọt phenolphtalein vào ống nghiệm đựng NaOH loãng

- Nhỏ từ từ HCl loãng vào ống nghiệm trên, vừa nhỏ vừa lắc cho đến khi mất màu

- Dung dịch

có màu hồng

- Dung dịch mất màu

-Do NaOH có môi trường kiềm

Do HCl+NaOH NaCl+H2O

- Nhỏ từ từ HCl vào ống nghiệm đựng CH3COONa.

-Dung dịch tạo thành có mùi giấm

HCl + CH3 COONa CH3 COOH +NaCl

3 Phản ứng

tạo thành

chất khí.

Nhỏ HCl vào ống nghiệm đựng Na2CO3.

Sủi bọt khí 2HCl + Na2CO3 2NaCl + H2O + CO2

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Kết luận

Phiếu học tập số 1

Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xảy ra khi các ion kết hợp được với nhau tạo thành ít nhất một trong các chất sau:

- Chất kết tủa

- Chất điện li yếu

- Chất khí

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Phiếu học tập số 2

Thí

nghiệm

Hiện tượng

PT ion rút gọn

1 PƯtạo

chất kết

tủa

Kết tủa trắng

Na2 SO4 + BaCl2

BaSO4 + 2NaCl

2 PƯ tạo

chất điện

li yếu

- Dd có màu hồng

- Dd mất màu

HCl+NaOH NaCl+H2O

-dd tạo thành có mùi giấm

HCl + CH3 COONa

CH3 COOH + NaCl

3 PƯtạo

thành chất

khí.

Sủi bọt khí

2HCl + Na2CO3 2NaCl + H2O + CO2

4 2

2

4 Ba 2Cl 2Na 2Cl BaSO

SO + + → + +

+

2Na

4 2

2

4 Ba BaSO

SO − + + →

O H Cl

Na Cl

H

OH + + → + + 2

+

Na

O H H

OH− + + → 2

+

−

+

−

− +

+ +

→ +

+

+

Na Cl

COOH CH

Na COO

CH Cl

H

3

3

COOH CH

COO CH

H+ + 3 − → 3

2 2

2 3

2 2

2 2

CO O

H Cl

Na

CO Na

Cl H

+ +

+

→ +

+

+

− +

− +

− +

2

2 2

2

3 H O CO CO

H+ + − → +

2

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Kết luận

1 Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li

là phản ứng giữa các ion.

2 Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xảy ra khi các ion kết hợp được với nhau tạo thành ít nhất một trong các chất sau:

- Chất kết tủa

- Chất điện li yếu

- Chất khí

Phiếu học tập số 2

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Phiếu học tập số 3

Bài tập 1 Phương trình ion rút gọn của phản ứng cho biết:

A Những ion nào tồn tại trong dung dịch,

B Nồng độ những ion nào trong dung dịch lớn nhất.

C Bản chất của phản ứng trong dung dịch các chất điện li.

D Không tồn tại phân tử trong dung dịch các chất điện li.

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Bài tập 2 Phản ứng nào dưới đây là phản ứng trao đổi ion

trong dung dịch

A Zn + H2SO4 ZnSO4 + H2

B Fe(NO3)3 + 3NaOH Fe(OH)3+3NaNO3

C 2Fe(NO)3 + 2KI 2Fe(NO3)2 + I2+2KNO3

D Zn + 2Fe(NO3)3 Zn(NO3)2 + 2Fe(NO3)2

Phiếu học tập số 3

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Bài tập 3: Phản ứng CaCl2 + Na2CO3 NaCl+CaCO3 có

phương trình ion rút gọn là:

A

B

C.

D.

↓ +

+

→ +

+

+

3

2 3

Ca

↓ +

+

→ +

3

2 3

CaCl

↓

→

+

3

2 3

Ca

↓ +

+

→ +

+

3 3

2

Ca

Phiếu học tập số 3

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Bài tập 4: Cho các ion sau:

Những ion nào có thể cùng tồn tại trong một dung dịch.

A

B

C

D

+ +

−

−

+ +

−

−

+

− +, Cl , Ba2

Na

+

−

+

−

−

4 , ,

, Cl SO Ba Na

Phiếu học tập số 3

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

KẾT LUẬN

1 Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li

là phản ứng giữa các ion.

2 Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li chỉ xảy ra khi các ion kết hợp được với nhau tạo thành ít nhất một trong các chất sau:

- Chất kết tủa

- Chất điện li yếu

- Chất khí

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Cách chuyển phương trình dưới dạng phân tử

thành phương trình ion rút gọn như sau:

Bước 1: Chuyển tất cả các chất vừa dễ tan, vừa điện li mạnh thành ion; các chất khí, kết tủa, điện li yếu để nguyên dưới dạng phân tử Phương trình thu được gọi là phương trình ion đầy đủ

VD: Phản ứng Na2SO4+ BaCl2 2NaCl + BaSO4

có phương trình ion đầy đủ là:

Bước 2: Lược bỏ những ion không tham gia phản ứng (ion giống nhau ở 2 vế), ta được phương trình ion rút gọn.

+

Na

↓

→ + +

−

4

2

2 4

2 SO Ba BaSO

−

2 4

SO

+ Ba2+ + 2 Cl−→ 2 Na+ + 2 Cl− +

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

Bài tập

Viết PTPT , PT ion đầy đủ, PT ion rút gọn của

các phản ứng sau (nếu có).

a H2SO4 + KOH

b FeCl2 + Ba(OH)2

c MgCl2 + NaNO3

d H2 SO4 + Ba(OH)2

BÀI 4: PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CÁC CHẤT ĐIỆN LI

- Bài tập về nhà: 1,2,3,4,5,6,7-sgk-trang 20

Hướng dẫn học bài ở nhà