Vận chuyển các chất

 Các phân tử nước tự do, vận chuyển từ nơi có nồng độ phân tử nước cao nồng độ chất tan thấp đến nơi có nồng độ phân tử nước thấp nồng độ chất tan cao theo cơ chế khuếch tán.. ba 2g00 

6 4

5

2

3 1

7 8 6

BÀI

11

VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA

MÀNG SINH CHẤT

Màng thấm chọn

lọc (da ếch)

 Hiện tượng gì đã xảy ra ?

 Hiện tượng trên (như trong thí nghiệm) được gọi là gì ? Các chất tan vận chuyển chủ động hay thụ động ? Có tiêu tốn năng lượng không ? Tại sao

 S v n chuy n các ch t tan nh trong thí nghi m ự ậ ể ấ ư ệ

g i là sự khuếch tánọ

 Khuếch tán là gì ?

 Khuếch tán là sự vận chuyển thụ động các chất, nhờ sự

chênh lệch nồng độ, không tiêu tốn năng lượng

 Lấy ví dụ trong thực tế để minh họa ?

 Xe ôtô hút hầm cầu vào khu nội trú làm việc, chỉ vài phút sau, các phân tử khí có mùi … khuếch tán vào không khí, nhiều người phải mở chai dầu gió để các phân tử dầu vào mũi cho đỡ

 Hãy điền từ, cụm từ thích hợp vào chỗ trống ( .) a) thụ động b) chủ động c) cao d) tiêu tốn e) không tiêu tốn

 Các chất tan vận chuyển (1 ) từ nơi có nồng độ (2 ) đến

nơi có nồng độ (3 ) theo nguyên lý (4 ), (5 ) năng lượng f a g e c

 Các phân tử nước vận chuyển qua màng như thế nào ?!

 Tại sao nước lại được vận chuyển trước tinh thể đồng sun phát?

 Hiện tượng gì đã xảy ra ?

 Thẩm thấu là gì ? Có tuân theo nguyên lý khuếch tán không ?

 Thẩm thấu là sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng

 Điền các từ thích hợp (a thấp ; b cao ) vào chỗ trống ( )

 Nước thẩm thấu từ nơi có nồng độ chất tan (1 ) đến nơi có

nồng độ chất tan (2 )

1g30

 Sự vận chuyển của các phân tử nước (như trong thí nghiệm)

được gọi là hiện tượng thẩm thấu

 Các phân tử nước tự do, vận chuyển từ nơi có nồng độ phân tử nước cao (nồng độ chất tan thấp) đến nơi có nồng độ phân tử

nước thấp (nồng độ chất tan cao) theo cơ chế khuếch tán

 Sự vận chuyển các phân tử nước có tuân theo cơ chế chênh lệch nồng độ không ? Giải thích

ba

2g00

 Các chất tan và các phân tử nước vận chuyển qua màng sinh chất (màng sống) có tuân theo cơ chế khuếch tán trên không ?!

 Quan sát, phân tích hình (c) và nhận xét

 Đối với màng sinh chất, các chất tan có thể khuếch tán trực tiếp qua lớp photpholipit hoặc qua kênh prôtêin xuyên màng

 Điều kiện để có thể xảy ra hiện tượng khuếch tán là gì ?

 Sự khuếch tán xảy ra khi có sự chênh lệch nồng độ và đặc tính lý – hóa của chất tan, giữa trong và ngoài tế bào

 Tốc độ khuếch tán các chất phụ thuộc những yếu tố nào ? - Kích thước phân tử chất tan ? Nhiệt độ môi trường ?

 Tốc độ khuếch tán của chất tan tỉ lệ nghịch với kích thước phân tử, tỉ lệ thuận với nhiệt độ môi trường

c b a

Bên ngoài

Bên trong

NaCl 0,9% NaCl 0,6% NaCl 0,3%

Ñaúng tröông

 Trong môi trường (3 …), nồng độ chất tan (4 …) thấp hơn (5 …) tế bào Tế bào hút nước, chất tan không vào được tế bào

 Trong môi trường đẳng trương, nồng độ (6 … ) bên ngoài (7… ) bên trong tế bào Nước, chất tan trao đổi ngang bằng e) đẳng trương f) nhược trương g) bên trong

h) bên ngoài i) chất tan k) nước

m) nước n) chất tan o) cao hơn p) bằng q) thấp hơn

+

-Aquaporin

3 2

 Điền các cụm từ thích hợp dưới đây vào chỗ trống ( .)

II -Vận chuyển chủ động :

 Quan sát và nhận xét sự vận chuyển các chất ở hình (c)

 Đi xe đạp lên dốc (ngược dốc) và xuống dốc (xuôi dốc) , khi nào mệt hơn ? Tại sao

 Các chất khác nhau, khi vận chuyển tích cực qua màng đều có các

“máy bơm” riêng cho mỗi chất VD : “máy bơm ” , bơm từ trong tế bào ra ngoài và bơm từ ngoài vào trong tế bào

+

Na

+ + − K

Na

+

K

Trong tế bào

Ngoài tế bào

 1mol ATP đủ cấp

năng lượng vận

 Vận chuyển chủ

động giúp tế bào có

thể lấy hoặc thải các

chất ngay cả khi

“ngược dốc” nồng độ

 Các chất vận chuyển ở (phổi) và ở (thận) theo cơ chế nào ?

Mạch máuPhế nang

Glucozơ (bổ)

 Các chất khí ra, vào máu ở phổi theo cơ chế khuếch tán

 Urê thải ra, glucozơ thu hồi ở thận theo cơ chế chủ động

 Khác với khuếch tán, vận chuyển chủ động phải tiêu tốn năng lượng

III - Nhập bào và xuất bào :

 Từ các khái niệm nhập khẩu, xuất khẩu – Nhập kho, xuất

kho hãy cho biết nhập bào là gì ? Xuất bào là gì ?

A

B

 Tế bào nào, xảy ra hiện tượng gì ?

 Vật thể nào được thực bào, ẩm bào ?

Vi khuẩn Giọt dầu ăn Thực bào : vi khuẩn

Ẩm bào : giọt dầu ăn

 Điền các cụm từ thích hợp dưới đây

vào chỗ trống ( )

 Nhập bào bao gồm 2 phương thức (1 )

Thực bào xảy ra với vật thể (2 ), ẩm bào

xảy ra với vật thể (3 )

a) ẩm bào và thực bào c) rắn

b) xuất bào và ẩm bào d)

lỏng e) thực bào và xuất bào

ac

d

 Hiện tượng gì đã xảy ra ? Hiện

tượng đó được gọi là gì ?

 Xuất bào là quá trình ngược với nhập bào

 Nhập bào và xuất bào có đặc

điểm chung nào ?

 Nhập bào, xuất bào đều có sự biến

dạng tích cực của màng sinh chất, đều tiêu

tốn năng lượng

Thực bào

Ẩm bào

Câu hỏi và bài tập :

 Lập bảng phân biệt 3 phương thức vận chuyển các chất qua màng tế bào

 Trả lời câu hỏi 3 ; 4 tr 50

Câu 1 : Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng

Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao

Theo nguyên lý khuyếch tán

Chỉ xảy ra ở động vật , không xảy ra ở thực vật

Câu 1 : Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng

Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao

Theo nguyên lý khuyếch tán

Chỉ xảy ra ở động vật , không xảy ra ở thực vật

B

C

D

Câu 2 : Sự vận chuyển chất tan qua màng từ nơi có nồng độ

thấp sang nơi có nồng độ cao theo cơ chế :

Khuyếch tán

Thẩm thấu

Chủ động

Thụ động

B

C

D

Câu 2 : Sự vận chuyển chất tan qua màng từ nơi có nồng độ

thấp sang nơi có nồng độ cao theo cơ chế :

Khuyếch tán

Thẩm thấu

Chủ động

Thụ động

Thực bào

Thực bào

B

C

D

Câu 4 : Sự vận chuyển các chất dinh dưỡng qua lông ruột vào

máu ở người theo cách nào :

Khuyếch tán

Thụ động

Tích cực

Thụ động và chủ động

B

C

D

Câu 4 : Sự vận chuyển các chất dinh dưỡng qua lông ruột vào

máu ở người theo cách nào :

Khuyếch tán

Thụ động

Tích cực

Thụ động và chủ động

Sự di chuyển các phân tử chất tan qua màng

Sự di chuyển các ion qua màng

Sự khuyếch tán các phân tử nước qua màng

Sự ẩm bào

Sự di chuyển các phân tử chất tan qua màng

Sự di chuyển các ion qua màng

Sự khuyếch tán các phân tử nước qua màng

Sự ẩm bào

B

C

D

B

C

D