Bài giảng ập trình windows

• Một chương trình Windows phải chứa một hàm đặc biệt để xử lý các thông điệp gọi là hàm xử lý cửa sổ WinProc hoặc WindowProc: – Được gọi khi có bất kỳ thông điệp được truyền đến cửa sổ

Trang 1

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC B\CH KHOA H[ NỘI

VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN V[ TRUYỀN THÔNG

Phạm Ngọc Hưng

Bộ môn Kỹ thuật Máy tính

hungpn@soict.hut.edu.vn

LẬP TRÌNH WINDOWS

Trang 3

• Chương 3 Một số chủ đề nâng cao

– Tạo thư viện liên kết động (DLL) (3LT + 2BT)

Trang 4

Tài liệu tham khảo

• 1 Ivor Horton’s, Beginning Visual C++ 2010

• 2 Programming Windows with MFC 2nd

Trang 5

5

Chương 1 Tổng quan lập trình Windows

• 1.1 Cơ bản về lập trình Windows (1T)

• 1.2 Cấu trúc của chương trình Windows (2T)

• 1.3 Microsoft Foundation Classes (MFC)

• 1.4 Lập trình Windows với VC++ 2008

(1LT + 1BT)

5 Lập trình Windows

Trang 6

1.1 Cơ bản về lập trình Windows

• Windows: đồ họa trực quan, tài nguyên đa

dạng.

• Ứng dụng thân thiện với người sử dụng

thông qua giao diện đồ họa Windows

• Các ứng dụng có giao diện tương tác giống

nhau:

– Windows, title bar, toolbar, menu bar, status bar

– Thanh thực đơn: File, Edit, Tool, Help…

– Hộp thoại: thường chứa các điều khiển chung: Edit

Control, Button Control, Checkbox….

Trang 7

7

Các thành phần của một cửa sổ

Trang 8

Cơ chế lập trình Event-driven

Trang 9

9

Thông điệp (Windows Messages)

• Hệ thống (Windows) ghi lại mỗi sự kiện xảy ra

(event) trong một thông điệp (message) và đặt

trong hàng đợi thông điệp (messages queue)

• Thông điệp phát sinh:

Trang 10

Windows Message (cont.)

• HĐH Windows đảm nhiệm việc truyền tất cả các

thông điệp của ứng dụng vào các cửa sổ khác nhau

của ứng dụng đó

• Một chương trình Windows phải chứa một hàm

đặc biệt để xử lý các thông điệp gọi là hàm xử lý

cửa sổ WinProc (hoặc WindowProc):

– Được gọi khi có bất kỳ thông điệp được truyền

đến cửa sổ (thông qua con trỏ hàm)

– Xử lý các thông điệp đó và trả điều khiển về cho

hệ thống

• Nhiều thông điệp trả lại cho Windows xử lý, gọi

hàm DefWindowProc( )

Trang 11

11

Windows Message (cont.)

Trang 12

Windows API

• Application Programming Interface: Giao

diện lập trình ứng dụng

• Cung cấp các hàm truy cập tài nguyên trong

hệ thống (Windows) chứa trong các thư viện

liên kết động DLL.

• Các ứng dụng có thể truy cập đến các hàm

API

• Các hàm GDI (Graphics Device Interface) cho

phép ứng dụng làm việc với nhiều kiểu thiết

bị đồ họa.

Trang 13

13

Windows Data Types (1)

• Định nghĩa nhờ từ khóa typedef trong các tập tin (windef.h;

winbase.h, winuser.h được include trong windows.h).

• Ví dụ:

– typedef unsigned int UINT;

– char * PSTR

• WPARAM (UINT) và LPARAM (LONG) đều 32 bit

• LRESULT: kiểu LONG

• HANDLE: Một gi| trị 32bits không dấu (unsigned) do HĐH

tạo ra để l{m định danh cho 1 đối tượng (file, cửa sổ, vùng

nhớ, menu, toolbar…) Ví dụ : HWND, HINSTANCE,

hPrevInstance

Trang 14

Windows Data Types (2)

HANDLE Số nguyên 32-bit, định danh.

HWND Số nguyên 32-bit, định danh.

BYTE Giá trị 8-bit không dấu.

WORD Số nguyên 16-bit không dấu.

DWORD Số nguyên 32-bit không dấu.

UINT Số nguyên không dấu 32-bit.

LONG long 32-bit.

BOOL Kiểu logic True/False

LPSTR Con trỏ chuỗi (char *)

LPCSTR Hằng con trỏ chuỗi.

WPARAM 32-bit.

LPARAM 32-bit.

BSTR Giá trị 32-bit trỏ đến kí tự.

LPVOID Con trỏ 32-bit đến một kiểu không xác định.

LPTSTR Giống như LPSTRnhưng có thể chuyển sang dạng Unicode và

DBCS.

LPCTSTR Giống như LPCTSTRnhưng có thể chuyển sang dạng Unicode và

DBCS.

Trang 15

15

Microsoft style (1)

• Tất cả c|c kiểu dữ liệu mở rộng của windows , tên class, tên

struct, tên hằng số định sẵn đều được viết in hoa

Ví dụ :

Tên kiểu dữ liệu : UINT , ATOM , HANDLE, HWND, BYTE,….

Tên cấu trúc : MSG, PAINSTRUCT, WNDCLASS ,

Tên hằng số định sẵn : NULL, IDI_APPLICATION,

CS_VREDRAW,…

• Tất cả c|c method (c|c h{m, c|c phương thức) đều được viết

hoa (pascal notation)

Trang 16

Microsoft Style (2)

• Qui ước: bắt đầu (tiền tố) chữ thường thể

hiện kiểu dữ liệu biến.

• Ví dụ: szCmdLine là một biến lưu chuỗi nhập

từ dòng lệnh, sz là thể hiện cho biến kiểu

chuỗi kết thúc ký tự 0,

• hInstance và hPrevInstance, trong đó h viết

tắt cho kiểu handle.

Trang 17

17

Microsoft Style (3) – Tiền tố tên biến

Tiền tố Kiểu dữ liệu

Trang 18

Microsoft style (4) - Calling convention

• Định nghĩa kiểu h{m gọi bởi Windows OS

#define CALLBACK stdcall

#define WINAPI stdcall

#define APIENTRY WINAPI

#define APIPRIVATE stdcall

#define PASCAL stdcall

• Thêm vào trước tên hàm để chỉ ra cho

compiler rằng hàm này có cách tổ chức phục

vụ cho việc gọi đến như thế nào.

Trang 19

19

1.2 Cấu trúc của chương trình Windows

Trang 20

1.2 Cấu trúc của chương trình Windows

• Chương trình Windows đơn giản (dùng hàm API)

gồm 2 hàm WinMain() và hàm xử lý cửa sổ

WinProc().

• WinMain() thực hiện các chức năng:

– Tell Windows what kind of window the program requires

– Create the program window

– Initialize the program window

– Retrieve Windows messages intended for the program

• WinProc(): xử lý các thông điệp liên quan đến cửa

sổ của nó

Trang 21

21

1.2.1 Hàm WinMain()

• Hàm chính của ứng dụng trên Windows

• Program entry point

• hInstance, is a handle to the instance of the program you

are writing.

• hPrevInstance, is used if your program had any previous

instance If not, this argument can be ignored.

• szCmdLine, is a string that represents all items used on the

command line to compile the application.

• nCmdShow, controls how the window you are building will

Trang 22

Hàm WinMain (cont.)

• Tìm hiểu hàm WinMain mẫu:

int WINAPI WinMain(HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

{

static TCHAR szAppName[] = TEXT("HelloWin"); // tên ứng dụng

HWND hwnd;

MSG msg;

WNDCLASS wndclass; // biến để định danh một cửa sổ

/* Ðịnh nghĩa kiểu cửa sổ */

wndclass.style = SC_HREDRAW | CS_VREDRAW;

wndclass.lpfnWndProc = WndProc; // Hàm thủ tục cửa sổ

wndclass.cbClsExtra = 0 ;

wndclass.cbWndExtra = 0 ;

wndclass.hInstance = hInstance; // Ðịnh danh ứng dụng

wndclass.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION);

wndclass.hCursor = LoadCusor (NULL, IDC_ARROW);

wndclass.hbrBackground = (HBRUSH)GetStockObject(WHITE_BRUSH);

wndclass.lpszMenuName = NULL; // Không có menu

22

Trang 23

23

Tìm hiểu hàm WinMain mẫu (cont.)

wndclass.lpszClassName = szAppName; // tên ứng dụng

/* Ðăng ký lớp cửa sổ */

if (!RegisterClass(&wndclass)) return 0 ;

/* Tạo thể hiện lớp cửa sổ đã định nghĩa */

hwnd = CreateWindow(szAppName, // Tên cửa sổ

"Hello Program" , // Tiêu đề

WS_OVERLAPPEDWINDOW, // Kiểu cửa sổ

CW_USEDEFAULT, // Toạ độ x

CW_USEDEFAULT, // Toạ độ y

CW_USEDEFAULT, // Chiều rộng

CW_USEDEFAULT, // Chiều dài

NULL, // Cửa sổ cha

NULL, // Không có menu

/* Chu trình xử lý các thông điệp*/

while (GetMessage (&msg, NULL, 0 , 0 )) {

Trang 24

Định nghĩa lớp cửa sổ WNDCLASS

• Windows cung cấp một cấu trúc WNDCLASS (file

winuser.h) gọi là lớp cửa sổ

• Lớp này chứa các thuộc tính tạo thành một cửa sổ

typedef struct _WNDCLASS

{ UINT style;

Trang 25

25

Định nghĩa lớp cửa sổ WNDCLASS

• Ý nghĩa thuộc tính lớp cửa sổ WNDCLASS:

style Kiểu lớp Kết hợp nhiều kiểu giá trị khác nhau bằng

toán tử OR.

lpfnWndProc Con trỏ đến thủ tục xử lý cửa sổ

cbClsExtra Số byte được cấp phát thêm sau

cấu trúc window-class Mặc định

cbWndExtra Số byte được cấp phát thêm sau

một instance của window Mặc định

hInstance Định danh chứa thủ tục cửa sổ

của lớp window

hIcon Định danh của biểu tượng Dùng hàm LoadIcon

hCursor Định danh của con trỏ chuột Dùng hàm LoadCursor

hbrBackground Định danh của chổi tô nền Dùng hàm GetStockObject

lpszMenuName Tên thực đơn

Tên thực đơn gắn với cửa sổ, thực đơn này được khai báo trong tập tin tài nguyên.

lpszClassName Tên lớp

25

Trang 27

27

Tạo cửa sổ

• Lớp cửa sổ thể hiện đặc tính chung cửa sổ Cho

phép tạo nhiều thể hiện cửa sổ của lớp

• Dùng hàm CreateWindow, chỉ định các đặc tính

riêng của cửa sổ, và phân biệt nó với các cửa sổ

khác tạo ra cùng một lớp

HWND CreateWindow(LPCSTR lpClassName, // Tên lớp cửa sổ đã đăng ký

LPCSTR lpwindowName, // Tên của cửa sổ

DWORD dwStyle, // Kiểu của cửa sổ

int x, // Vị trí ngang ban đầu

int y, // Vị trí dọc ban đầu

int nWidth, // Ðộ rộng ban đầu

int nHeight, // Ðộ cao ban đầu

HWND hWndParent, // Ðịnh danh của cửa sổ cha

MENU hMenu, // Ðịnh dang của thực đơn

INSTANCE hInstance, // Ðịnh danh thể hiện ứng dụng

PVOID lpParam // Các tham số ban đầu

) ;

Trang 28

Hiển thị cửa sổ

• Để xuất hiện cửa sổ gọi hàm ShowWindow

BOOL ShowWindow(HWND hWnd, // Ðịnh danh của cửa sổ cần thể hiện

int iCmdShow // Trạng thái hiển thị

• Một số trạng thái hiển thị (iCmdShow):

SW_HIDE: Ẩn cửa sổ.

SW_MAXIMIZE: Phóng cửa sổ ra toàn bộ màn hình.

SW_MINIMIZE: Thu nhỏ thành biểu tượng trên màn hình.

SW_RESTORE: Hiển thị dưới dạng chuẩn.

Trang 29

29

1.2.2 Hàm xử lý thông điệp WinProc

• Có thể có nhiều hơn một hàm xử lý thông điệp

• Luôn đi kèm cửa sổ của nó

• Giao tiếp với hệ thống (Windows), toàn bộ các

thông điệp gửi tới được xử lý qua hàm này

• Thường khai báo như sau:

• Trong đó tham số đầu tiên là định danh của cửa sổ,

tham số thứ 2 là định danh thông điệp, và cuối cùng

là 2 tham số WPARAM và LPARAM bổ sung thông

tin kèm theo thông điệp

LRESULT CALLBACK WinProc (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM);

Trang 30

Message Loop

• Windows duy trì một hàng đợi thông điệp cho mỗi

chương trình

• Khi sự kiện nhập thông tin xuất hiện, Windows

dịch sự kiện thành dạng thông điệp và đưa vào

hàng đợi thông điệp của ứng dụng tương ứng

• Ứng dụng nhận thông điệp từ hàng đợi bằng đoạn

mã:

MSG msg; // Windows message structure

while (GetMessage(&msg, NULL, 0,0)) {

TranslateMessage (&msg);

DispatchMessage (&msg);

}

Trang 31

31

Message Loop

• Trong đó msg là một biến cấu trúc kiểu MSG được

định nghĩa trong winuser.h

typedef struct tagMSG {

• POINT là kiểu tọa độ điểm, định nghĩa trong windef.h

typedef struct tagPOINT {

LONG x;

LONG y;

Trang 32

Message Loop

• Hàm GetMessage sẽ trả về 0 nếu msg chứa

thông điệp có định danh WM_QUIT

(0x0012), khi đó vòng lặp thông điệp ngưng

và ứng dụng kết thúc

• Ngược lại thì hàm sẽ trả về một giá trị khác 0

với các thông điệp khác.

Trang 33

33

Multitasking

Trang 34

Hàm xử lý thông điệp WinProc - Ví dụ

• Tìm hiểu một hàm xử lý cửa sổ:

LRESULT CALLBACK WinProc (HWND hwnd, UINT msg, WPARAM

wParam, LPARAM lParam)

Trang 35

35

• Thông thường chỉ chặn để xử lý các thông điệp cần thiết, còn

lại giao cho hàm xử lý mặc địnhDefWindowProc

DrawText(hdc, "Hello" , - 1 , &rect, DT_SINGLELINE| DT_CENTER| DT_VCENTER);

return DefWindowProc (hwnd, msg, wParam, lParam);

}

35

Trang 36

Tóm tắt

Trang 37

37

1.2.3 Chương trình Windows đơn giản

- Chương trình: HelloWorld (Sử dụng trực tiếp

Windows API)

- 2 hàm chính

- Hàm WinMain: thực hiện c|c chức năng

- Khai b|o lớp cửa sổ

- Đăng ký lớp cửa sổ vừa khai b|o

- Tạo v{ hiển thị lớp cửa sổ

- Vòng lặp nhận thông điệp v{ gửi tới thủ tục xử lý

- Hàm WinProc: H{m xử lý thông điệp gửi đến C|c

thông điệp được Windows xử lý mặc định bằng h{m

DefWindowProc()

Trang 38

Win32 Application in Visual C++ Developer Studio

Trang 39

LRESULT CALLBACK WndProc (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM);

int WINAPI WinMain (HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance, PSTR

szCmdLine, int iCmdShow)

wndclass.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION);

wndclass.hCursor = LoadCursor (NULL, IDC_ARROW);

wndclass.hbrBackground = (HBRUSH) GetStockObject (WHITE_BRUSH);

Trang 40

HelloWorld (2)

hwnd = CreateWindow(szAppName, // Tên lớp cửa sổ

TEXT (" The Hello World Program"), //

Trang 41

DrawText(hdc, TEXT( "Hello World" ), - 1 , &rect,

DT_SINGLELINE | DT_CENTER | DT_VCENTER);

return DefWindowProc (hwnd, msg, wParam, lParam);

}

Trang 42

HelloWorld (run)

Trang 43

43

Ý nghĩa các hàm trong HelloWorld

Tên hàm Ý nghĩa

LoadIcon Nạp một biểu tượng để sử dụng trong chương trình.

LoadCursor Nạp một con trỏ chuột cho chương trình.

MessageBox Hiển thị một thông điệp.

CreateWindow Tạo một cửa sổ dựa trên một lớp cửa sổ.

ShowWindow Hiển thị cửa sổ lên màn hình.

UpdateWindow Yêu cầu cửa sổ vẽ lại chính bản thân nó.

GetMesssage Nhận một thông điệp từ hàng đợi thông điệp.

TranslateMessage Dịch thông điệp bàn phím.

DispatchMessage Gởi thông điệp đến hàm xứ lý cửa sổ.

BeginPaint Khởi tạo chức năng vẽ của cửa sổ.

GetClientRect Lấy hình chữ nhật lưu vùng làm việc.

DrawText Hiển thị một chuỗi văn bản.

EndPaint Kết thúc việc vẽ cửa sổ.

PostQuitMessage Đưa thông điệp thoát vào hàng đợi thông điệp.

DefWindowProc Thực hiện việc xử lý mặc định các thông điệp.

43

Trang 44

1.3 Microsoft Foundation Classes (MFC)

• MFC = Microsoft Foundation Classes

• Thư viện c|c lớp đóng gói c|c h{m Win32

Trang 45

45

MFC và Win32 API

• Win32 API: tập hợp các hàm, cấu trúc, thông

điệp, macros và interfaces

– Cho phép phát triển ứng dụng Win32 platforms

– Program low-level, tiêu tốn thời gian

Trang 46

MFC và Win32 API – Ví dụ

• Khái niệm Win32 của một cửa sổ (window) được

đóng gói bởi lớp CWnd trong MFC

• CWnd chứa 1 biến thành viên kiểu HWND (kiểu dữ

liệu định nghĩa Win32 biểu diễn một cửa sổ)

• CWnd chứa các phương thức đóng gói gọi đến các

hàm Win32 mà dùng HWND như 1 tham số

• Ví dụ:

– Hàm: BOOL ShowWindow(HWND hWnd, int nCmdShow);

– Được đóng gói trong MFC:

BOOL CWnd::ShowWindow(int nCmdShow);

Trang 47

47

MFC Application Framework

• Ngoài việc đóng gói của Win32 API, MFC còn định

nghĩa một nhóm các lớp để biểu biễn các object ứng

dụng chung và thiết lập mối quan hệ trong nhóm

này để thực thi các hành vi của ứng dụng

• Application Framework: một nền tảng để xây dựng

các ứng dụng

• Dùng MFC Wizard để tạo ra tập hợp các lớp dẫn

xuất từ các lớp của framework

• Hoặc xây dựng các lớp mới theo yêu cầu sử dụng

Trang 48

Trang 49

49

Cấu trúc ứng dụng MFC

• Ứng dụng MFC cung cấp:

– Một lớp biểu diễn ứng dụng (Application Class)

– Một lớp biểu diễn cửa sổ chính của ứng dụng

(Main Window)

– Triển khai h{m WinMain() (được ẩn đi)

(WinMain() Function)

Trang 50

1.4 Lập trình Windows với VC++ 2008

• 3 c|ch tạo ứng dụng Windows với VC++:

– Ứng dụng sử dụng trực tiếp Windows API

Trang 53

53

The Solution

• Solution Explorer: allows you to view and

navigate all the files that make up your

application.

• Class View allows you to navigate and

manipulate your source code on a C++ class

level.

• Resource View: allows you to find and edit

each of the various resources in your

application, including dialog window

designs, icons, and menus.

Trang 54

Output Pane & Editor Area

• Output Pane:

– Cung cấp thông tin cho người lập trình

– Compiler progress statements

– Warnings, error messages

– Thông tin debugger:

– Current values of variables when step through code (Cửa

Trang 55

55

Menu Bar + Rearranging IDE

• Menu bar + Tool bars

• Kéo thả, bố trí c|c cửa sổ l{m việc

• Floating, Dock, Auto hiden, ….

Trang 56

C|c th{nh phần ứng dụng ph|t triển với VC++

56

Trang 57

57

Character Sets, và _T macro (1)

• Old Windows: Tập ký tự ANSI 8 bit

• Windows NT: Tập ký tự Unicode 16 bit (bao

trùm ANSI)

• Biên dịch ứng dụng VC++ trên Windows NT

có thể chọn sử dụng Unicode hoặc không.

• Nếu một chuỗi “Hello” thì trình biên dịch sẽ

thể hiện dạng ANSI (8bit/1 ký tự).

• Nếu chuỗi L”Hello” thì trình biên dịch sẽ thể

hiện dạng chuỗi Unicode.

Trang 58

Character Sets, và _T macro (2)

• Dùng macro _T (của MFC) cho chuỗi dạng

_T(“Hello”) thì kết quả sẽ được thể hiện dạng

Unicode nếu ký hiệu tiền xử lý _UNICODE

được định nghĩa (chọn kiểu chuỗi ký tự

Unicode cho ứng dụng), nếu không mặc định

l{ ký tự ANSI.

58

Định dạng
Số trang	312
Dung lượng	5,21 MB