Ngữ văn 7- Bài ca nhà tranh...

Tác giả: Đỗ Phủ 712- 770, tự là Tử Mĩ, hiệu là Thiếu Lăng, là nhà thơ hiện thực nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc.Có thời gian làm quan nhưng suốt đời sống trong cảnh đau khổ, bệnh tật

* Kiểm tra bài cũ:

Điểm giống nhau và khác nhau về nội dung tư tưởng ở hai bài thơ “Hồi hương ngẫu thư” của Hạ Tri Chương và “Tĩnh dạ tứ” của Lý Bạch?

VĂN HỌC

BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ (Mao ốc vị thu phong sở phá ca)

Đỗ Phủ

Đọc chú thích SGK trang 132

I Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

Đỗ Phủ (712- 770), tự là Tử Mĩ, hiệu là Thiếu Lăng, là nhà thơ

hiện thực nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc.Có thời gian làm quan nhưng suốt đời sống trong cảnh đau khổ, bệnh tật

2 Tác phẩm:

Sáng tác năm 760 khi nhà tranh bên suối Cán Hoa của Đỗ Phủ

mới được bạn bè và người thân giúp dựng xong mấy tháng bị gió phá nát Với bút pháp hiện thực và nhân đạo cao cả bài thơ đã ảnh hưởng rộng đến thơ ca Trung Quốc đời sau

II./ Đọc, tìm hiểu thể loại, bố cục

1 Đọc

2 Thể loại: Cổ thể

3 Bố cục:

Dịch thơ : Khương Hữu Dụng Tháng tám, thu cao, gió thét già Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta

Tranh bay sang sông rải khắp bờ, Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa, Mảnh thấp bay lộn vào mương sa

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,

Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật, Cắp tranh đi tuốt vào lũy tre Môi khô miệng cháy gào chẳng được, Quay về chống gậy lòng ấm ức!

Giây lát, gió lặng, mây tối mực Trời thu mịt mịt đêm đen đặc

Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt, Con nằm xấu nết đạp lót nát Đầu giường, nhà dột chẳng chừa đâu Dày hạt mưa, mưa, mưa chẳng dứt

Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê Đêm dài ướt át sao cho trót ? Ước được nhà rộng muôn ngàn gian, Khắp thiên hạ, kẻ sĩ nghèo đều hân hoan, Gió mưa chẳng núng, vững vàng như thạch bàn! Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt, Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!

Bài thơ gồm mấy khổ (đoạn) thơ? Có thể chia làm mấy phần? Mỗi phần có nội dung gì?

Tháng tám, thu cao, gió thét già,

Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.

Tranh bay sang sông rải khắp bờ,

Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,

Mảnh thấp quay lộn vào m ơng sa.

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,

Nỡ nhè tr ớc mặt xô c ớp giật,

Cắp tranh đi tuốt vào lũy tre

Môi khô miệng cháy gào chẳng đ ợc,

Quay về chống gậy lòng ấm ức!

Giây lát, gió lặng, m a tối mực,

Trời thu mịt mịt đêm đen đặc.

Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,

Con nằm xấu nét đạp lót nát

Đâu gi ờng nhà dột chẳng chừa đâu

Dày hạt m a, m a, m a chẳngdứt.

Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê

Đêm dài ớt át sao cho trót?

Ước gì nhà rộng muôn ngàn gian,

Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan,

Gió m a chẳng núng, vững vàng nh thạch bàn!

Than ôi! Bao giờ nhà ấy dựng sừng sững tr ớc mắt,

Riêng lều ta nát, ch ị u chết rét cũng đ ợc!

Phần 1:

Nỗi thống khổ trong hoạn nạn

Đoạn 1: Cảnh nhà bị

giú thu phỏ

Đoạn 2: Cảnh trẻ con

cướp tranh

Đoạn 3: Cảnh đờm

trong nhà bị

giú thu phỏ

Đoạn 4

Phần 2:

Ước vọng của nhà thơ

II./ Đọc, tìm hiểu thể loại, bố cục

1 Đọc

2 Thể loại: Cổ thể

3 Bố cục: (2 phần)

a Khổ thơ: 1,2,3 (Nỗi thống khổ trong cơn hoạn nạn)

b Khổ thơ: 4 (Mong ước của nhà thơ)

III./ Tìm hiểu văn bản:

1./ Nỗi thống khổ trong cơn hoạn nạn:

a./ Khổ thơ 1: Cảnh nhà tranh bị

gió thu phá

- Tháng 8 thu cao, gió thét già

- Cuộn mất ba lớp tranh

- Tranh bay sang sông rải khắp bờ

- Mảnh treo tót ngọn rừng xa

- Mảnh lộn vào mương sa

* Tự sự kết hợp miêu tả: đặc biệt

bút pháp tả thực sinh động, ngôn ngữ

giàu chất hội hoạ, động từ gợi sự tàn

phá dữ dội

⇒ cảnh tượng tiêu điều, tan tác,

kinh hoàng.

Khổ thơ một kết hợp phương thức nào (kể, tả, biểu cảm)? Em có nhận xét gì về phương thức ấy? Cảnh tượng trong khổ thơ thứ nhất

là cảnh tượng như thế nào?

Khổ thơ thứ hai kết hợp những phương thức nào?

Cảnh tượng cho thấy xã hội Trung Quốc bấy giờ ra sao? Tâm trạng của nhà thơ như thế nào?

b./ Khổ thơ 2: Cảnh trẻ con

cướp giật tranh

- Nỡ nhè trước mặt, xô, cướp,

giật

- Cắp tranh đi tuốt

- Lòng ấm ức!

=> Trẻ con tinh quái, ngang

nhiên, trắng trợn cướp tranh,

mặc cho nhà thơ gào thét, ấm

ức

* Tự sự, biểu cảm: cho thấy

hiện thực nghèo nàn, khốn khổ

của xã hội, nỗi đau nhân tình,

thế thái của nhà thơ

c./ Khổ thơ 3: Cảnh trong đêm mưa lạnh

- Gió lặng

- Mây tối mực

- Trời mịt mịt

- Đêm đen đặc.

- Mền vải lạnh tựa sắt.

- Nhà dột chẳng chừa đâu

- Mưa chẳng dứt

* Miêu tả, biểu cảm:

- Đêm kinh hoàng với giá lạnh, rét mướt

- Bút pháp tả thực, câu hỏi tu từ , hình ảnh

thơ giàu sức gợi cảm

=> 3 khổ thơ cho thấy nỗi khổ cực chồng chất khổ cực Bao đắng cay, cơ hàn vây bủa nhà thơ

Khổ thơ thứ ba kết hợp những phương thức nào?

Cho thấy điều gì trong cảnh tượng ấy? Em có nhận xét gì

về bút pháp ở đoạn này?

2./ Mong ước của nhà thơ

(khổ thơ 4)

Mong ước có nhà rộng muôn

ngàn gian, che cho tất cả mọi

người, riêng lều nhà thơ rách

nát cũng chịu được.

=> Biểu cảm (trực tiếp):

Cho thấy tinh thần nhân đạo,

lòng vị tha cao cả của nhà thơ.

Nhà thơ có mong ước gì? Ở khổ thơ này đã sử dụng phương thức nào? Qua đó cho thấy điều gì trong tâm hồn cao đẹp của nhà thơ?

IV./ Tổng kết:

Ghi nhớ SGK trang 134

Em hiểu được gì từ

việc tìm hiểu bài thơ?

H íng dÉn vÒ nhµ:

- Häc tËp vÒ c¸ch thÓ hiÖn c¶m xóc trong bµi th¬.

phót (Chó ý tíi néi dung, nghÖ thuËt tiªu biÓu cña tõng bµi)