BÀI 37 : ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP LƯỠNG CƯ.I - Đa dạng về thành phần loài : - Tại sao đa số các loài lưỡng cư phát triển mạnh ở vùng nhiệt đới?. Đa dạng về môi trường sống và t
Trang 1Bài 37: ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP LƯỠNG CƯ.
KIỂM TRA BÀI CŨ :
1 - Tìm những cơ quan nào có những đặc điểm cấu tạo thể hiện sự
thích nghi với đời sống mới chuyển lên cạn?
(các thông tin thể hiện lên màn chiếu,học sinh chọn lựa chính xác)
- Dạ dày lớn, ruột ngắn, gan mật lớn và có tuyến tụy
- Miệng có lưỡi để phóng ra bắt mồi
- Hệ bài tiết có thận giữa, bọng đái và lỗ huyệt
- Não trước, thuỳ thị giác phát triển
- Xuất hiện phổi vàvòng tuần hoàn phổi với tim 3 ngăn
- Tiểu não kém phát triển
S Đ
S S
Đ Đ
Trang 2Hệ cơ quan Cá
Eách
Hệ tuần hoàn Tim 2 ngăn và 1 vòng tuần
hoàn
Tim 3 ngăn và 2 vòng tuần hoàn
Hệ hô hấp Qua mang Có phổi và hô hấp
chủ yếu qua da
2 - Chọn lựa các cụm từ”có phổi và hô hấp chủ yếu qua da”,”tim 3 ngăn và
2 vòng tuần hoàn”, “tim 2 ngăn và 1 vòng tuần hoàn”,”qua mang” bổ túc vào bảng so sánh sự khác biệt hệ tuần hoàn và hệ hô hấp của cá và ếch (hiệu ứng đưa cụm từ vào bảng)
Trang 3BÀI 37 : ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP LƯỠNG CƯ.
I - Đa dạng về thành phần loài :
- Tại sao đa số các loài lưỡng cư phát triển mạnh ở vùng nhiệt đới? => Số loài và số lượng cá thể trong loài lớn : 4000 loài và lớp lưỡng cư là những động vật biến nhiệt.
=>Lưỡng cư được phân làm 3 bộ.
- Hãy sắp xếp cho phù hợp tên đại diện thích hợp
vào 3 bộ lưỡng cư:
- Bộ lưỡng cư có đuôi: đại diện :Cá cóc Tam Đảo.
- Bộ lưỡmg cư không đuôi:đại diện: Eách đồng.
- Bộ lưỡng cư không chân: đại diện:Eách giun.
- Dựa vào đặc điểm hình thái nào để phân biệt
các bộ của lớp lưỡng cư ?
=> căn cứ vào môi trường sống , hình dạng, đuôi hoặc chân.
Tiểu kết:
Lớp lưỡng cư có 4000 loài gồm 3 bộ: lưỡng cư có
Trang 4II Đa dạng về môi trường sống và tập tính.
- Quan sát một số đại diện lưỡng cư điển hình, thảo luận lựa chọn những câu trả lời thích hợp điền vào bảng sau.
Tên đại diện Đặc điểm nơi
sống Hoặt động Tấp tính tự vệ 1.Cá cóc tam
đảo Chủ yếu sống trong nước Chủ yếu ban đêm Trốn chạy ẩn lấp 2.Eånh ương
lớn
Ưu sống ở nước hơn Ban đêm Doạ nạt 3.Cóc nhà Chủ yếu sông
trên cạn Chiều và đêm Tiết nhựa độc 4.Eách cây Chủ yếu sống
trên, cây bụi cây
Ban đêm Trốn chạy ẩn
lấp 5.Eách giun Sống chui Cả ngày Trốn chạy ẩn
Trang 5- Dựa vào bảng trên em rút ra nhận xét gì về tập tính và môi trường sống của các loài lưỡng cư?
=> Đặc điểm sinh học của các đại diện trong từng bộ thích nghi với mức độ phụ thuộc vào môi trường nước của chúng.
Tiểu kết:
Cá loài lưỡng cư đều có đời sống, hoạt động và tập tính gắn bó nhiều hay
ít với môi trường nước.
Trang 6II - Đặc điểm chung của lớp lưỡng cư.
* - Hãy đánh dấu (x) vào ô trống cho những câu trả lời đúng nhất về đặc điểm chung của lưỡng cư:
+ Là động vật biến nhiệt
+ Thích nghi với đời sống ở cạn
+ Tim 3 ngăn, 2 vòng tuần hoàn, máu pha đi nuôi cơ thể
+ Thích nghi với đời sống vừa ở nước vừa ở cạn
+ Máu trong tim là máu đỏ tươi
+ Di chuyển bằng 4 chi
+ Hô hấp qua da và phổi
+ Di chuyểm bằng cách nhảy cóc
+ Da trần và ẩm ướt
+ Thụ tinh ngoài, nòng nọc phát triển qua biến thái
Tiểu kết:
Lưỡng cư là động vật có xương sống thích nghi với đời sống vừa ở nước vừa ở
cạn:
- Da trần, ẩm ướt và di chuyển bằng 4 chi.
- Hô hấp qua da và phổi.
- Tim 3 ngăn, 2 vòng tuần hoàn, máu pha đi nuôi cơ thể.
X
X X
XX X
X
Trang 7IV - Vai trò của lưỡng cư :
- Lưỡng cư có vai trò gì với con người?Cho ví dụ minh hoạ.
=>Cung cấp thực phẩm: các loài ếch, nhái…Làm thuốc chữa bệnh.
+ Bột xương cóc chữa suy dinh dưỡng ở trẻ em.
+ Nhựa cóc(thiềm tô)chữa kinh giật.
- Vì sao nói vai trò tiêu diệt sâu bọ của lưỡng cư bổ sung cho hoạt động của chim?
=>Tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng và các động vật trung gian gây bệnh(ruồi, muỗi)
Đa số lưỡng cư không đuôi(số loài lớn nhất) kiếm mồi ban đêm bổ sung cho hoạt động diệt sâu bộ của chim vềban ngày.
- Muốn bảo vệ những loài lưỡng cư có ích ta cần làm gì?
=>Cấm săn bắt và gây nuôi một số loài quí hiếm cần được bảo vệ(cá cóc Tam Đảo, ếch giun)
Trang 8Tiểu kết:
- Cung cấp thực phẩm và làm thuốc chữa bệnh cho người.
- Tiêu diệt sâu bọ phá hại sản xuất nông nghiệp và động vật trung gian truyền bệnh.
Tại sao dân gian có câu”con cóc là cậu ông trời”, giải thích?
=>Cóc là loài đại diện thuộc bộ lưỡng cư không đuôi có vai trò thực tiễn cho đời sống con người và trong sản xuất nông nghiệp Cần bảo vệ và gây nuôi các loài lưỡng cư.
Một số nước trên thế giơiù (Hà Lan, Anh,Bỉ…) phải nhập cóc
Trang 91 Hãy tìm các đặc điểm sinh học nào chứng minh ếch giun dù sống chủ yếu trên cạn vẫn phụ thuộc vào môi trường nước?
=>Hang đất của ếch giun gần ao, hồ và xuống nước khi đến mùa sinh sản, trứng nở nòng nọc rời cá thể mẹ xuống nước một thời gian đến giai đoạn cuối của sự biến thái.
2 Bổ sung vào chổ trống…một số các đặc điểm chung của lớp lưỡng cư cho phù hợp ở đoạn câu sau.
Cá loại nhái bén, chẫu chàng, ếch đồng đều thích nghi với đời sống vừa ở nước vừa ở cạn nhờ có chung các đặc điểm : hô hấp qua da và phổi, tim 3 ngăn, hai vòng tuần hoàn, máu pha đi nuôi cơ thể, thụ tinh ngoài, nòng nọc phát triển qua biến thái Dù vậy giống với các lớp cá, chúng vẫn là động vật biến nhiệt.
Tổng kết:
Trang 10- Cóc mang trứng ở Tây Âu sau khi ghép đôi trên cạn, cóc cái bỏ đi, cóc đực cuốn trứng vào chi sau, ngâm mình xuống nước khi trứng nở thành nòng nọc
- Cóc tổ ong ở Nam Mỹ, khi đẻ trứng cóc cái phết lên lưng trứng đã thụ tinh lọt vào các tổ ong phát triển thành nòng nọc
Em có biết biết.