Bài tập: Tài Chính Công có đáp án

BÀI TẬP MÔN TÀI CHÍNH CÔNG: TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG CỤ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH CÔNG, ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH THUẾ, MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG TẠI VIỆT NAM, NỢ NƯỚC NGOÀI VÀ QUẢN LÝ NỢ NƯỚC NGOÀI. BAO GỒM CÁC BÀI TẬP HAY, PHÂN TÍCH SÂU. v..v...

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG CỤ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

- Phỏng vấn: hỏi trực tiếp người dân để biết các chính sách của chính phủ tác động đến

hành vi của họ như thế nào

- Thực nghiệm xã hội: lấy mẫu ngẫu nhiên từ thực tế trong nền kinh tế, tuy nhiên trong

thực tế khó tìm được mẫu ngẫu nhiên như vậy

- Thực nghiệm trong phòng thí nghiệm: một số dạng hành vi kinh tế có thể nghiên cứu

trong môi trường của phòng thí nghiệ m, đây là các tiếp cận thường được các nhà tâm

lý sử dụng

- Nghiên cứu kinh tế lượng: là phân tích thống kê các số liệu kinh tế Có những khó

khăn liên quan đến việc tiến hành phân tích kinh tế lượng, các khó khăn này giải thích

vì sao các nhà nghiên cứu có những kết luận trái ngược

Sử dụng phương pháp kinh tế lượng để đánh giá chính sách cho vay vốn tín dụng đối với xoá đói giảm nghèo ở huyện Hương Thủy – tỉnh Thừa Thiên Huế Để đánh giátác động của chính sách này, ta xem xét thu nhập của người dân thay đổi như thế nàokhi có vốn vay tín dụng Xét hai biến thu nhập bình quân/lao động (biến phụ thuộc) vàvốn vay bình quân/ lao động (biến độc lập) Thu thập số liệu bằng cách: chọn 2 xã và 1 thịtrấn đại diện cho các vùng sinh thái khác nhau ở huyện Hương Thủy và trên cơ sở đó chọnngẫu nhiên ở mỗi vùng là 30 hộ nghèo có vay vốn tín dụng để điều tra thu thập thông tin

Câu 2: Hãy sử dụng công thức “Điều kiện cần cho phân bổ nguồn lực hiệu quả Pareto “ để đánh giá sự can thiệp của Chính phủ Việt nam qua một số chính sách như trợ cấp hàng nội, đánh thuế hàng nhập là không hiệu quả (VD: đánh thuế nhập khẩu thịt bò/sữa nhập & trợ cấp cho nông dân chăn nuôi bò sữa …)

Bài làm:

- Tỷ lệ thay thế biên tế:

- Tỷ lệ chuyển đổi biên tế:

- Điều kiện cần cho hiệu quả Pareto là:

=>

 Hiệu quả Pareto đòi hỏi rằng các mức giá phải có cùng tỷ lệ như chi phí biên tế, và cạnh tranh bảo đảm thỏa mãn điều kiện này Tính hiệu quả đòi hỏi rằng chi phí gia tăng của mỗi hàng hóa được thể hiện trong giá của nó

* Đánh giá sự can thiệp của Chính phủ Việt Nam qua chính sách trợ cấp cho hàng điện tử trong nước và đánh thuế hàng điện tử nhập khẩu:

Xét mô hình trong đó người tiêu dùng lựa chọn hai hàng hóa: hàng điện tửtrong nước và hàng điện tử nhập khẩu

Gọi Pd: là giá hàng điện tử trong nước

MCd: là chi phí biên sản xuất hàng điện tử trong nước

Pi: là giá hàng điện tử nhập khẩu trước khi đánh thuế

MCi: là chi phí biên sản xuất hàng điện tử nhập khẩu

P’ d: là giá hàng điện tử trong nước khi trợ cấp

P’ i: là giá hàng điện tử nhập sau khi đánh thuế

• Trước khi Chính phủ can thiệp:

MRT = ; MRS = ;

• Khi trợ cấp thì giá hàng nội rẻ hơn hàng ngoại:

P’ d < Pi => MRS’ = < MRS = => => Không đạt điều kiện cần của hiệu quả Pareto

• Khi đánh thuế lên hàng ngoại thì giá hàng ngoại cao hơn giá nội địa:

Pd < P’ i => MRS’ = < MRS = => => Không đạt điều kiện cần của hiệu quả Pareto

Vậy, sự can thiệp của Chính phủ Việt Nam như trợ cấp hàng nội, đánh thuếhàng ngoại là không hiệu quả

Chương 2: CÁC ỨNG DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CÔNG VỚI HÀNG HÓA CÔNG VÀ NGOẠI TÁC

Câu 1: Hãy liệt kê những loại hàng hóa công thuần túy, hàng hóa công không thuần túy, và những hàng hóa công nào do có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả, mô hình quan hệ Nhà nước-tư nhân tại VN-Tìm hiểu các Hợp đồng BT-BOT, quan hệ giữa NN và Tư có sự tham gia vốn nhà nước theo Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức PPP theo Quyết định 71/2010/QĐ-TTg

Bài làm:

• Liệt kê hàng hóa công:

- Hàng hóa công thuần túy: là tiêu thụ không cạnh tranh, không loại trừ Ví dụ: Hải

đăng, dịch vụ quốc phòng, pháo hoa, phát thanh, công viên công cộng, hệ thống chiếusáng công cộng

- Hàng hóa công không thuần túy: có thể giao tư nhân tuy nhiên việc phân loại phụ

thuộc vào đặc điểm thị trường, tình trạng công nghệ Ví dụ: dịch vụ xe bus công cộng:

có cạnh tranh, không loại trừ; Đường giao thông: có cạnh tranh, không loại trừ; Truyềnhình cáp: không cạnh tranh, có loại trừ; Phòng cháy chữa cháy: không cạnh tranh, cóloại trừ; Bãi biển công cộng: có cạnh tranh, không loại trừ

- Các loại hàng hóa công có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả: Thu

gom rác, hệ thống chiếu sáng công cộng

• Mô hình quan hệ Nhà nước – tư nhân tại Việt Nam:

 Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (hợp đồng BOT)

Khái niệm: là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền

và nhà đầu tư để xây dựng, kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời hạnnhất định; hết thời hạn, nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Nhànước Việt Nam

Đặc điểm: Hoạt động đầu tư được tiến hành trên cơ sở hợp đồng giữa nhà đầu

tư với Nhà nước Hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT thường là các công trình kếtcấu hạ tầng như đường bộ, cầu, đường sắt, sân bay, bến cảng, Sau khi ký kết hợpđồng nhà đầu tư bỏ vốn để xây dựng công trình Trong quá trình thực hiện dự án nhàđầu tư phải thành lập Doanh nghiệp BOT theo quy định của pháp luật để tổ chức quản

lý, kinh doanh dự án Khi xây dựng xong công trình, nhà đầu tư tiến hành quản lý vàkinh doanh công trình này trong một thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu tư và có lợi

nhuận hợp lý Hết thời hạn kinh doanh, nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn côngtrình cho Nhà nước.

Ví dụ: Dự án nhiệt điện Mông Dương 2 được xây dựng tại tỉnh Quảng Ninh theo hình

thức BOT, trong đó Tập đoàn AES (Mỹ) góp 90% vốn và Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam góp 10% Dự án hoàn thành và đưa vào khai thác thương mại trong năm 2010 đến 2012 Đây là dự án điện độc lập lớn nhất ở Việt Nam với tổng

số vốn đầu tư hơn 1,2 tỉ USD, công suất từ 1.000 -1.200 MW và là nhà sản xuất nhiệt điện than độc lập đầu tiên ở Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu về điện ngày càng tăng của đất nước

Hợp đồng xây dựng - chuyển giao (hợp đồng BT)

Khái niệm: là hình thức đầu tư được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền

và nhà đầu tư để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong, nhà đầu

tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam; Chính phủ tạo điều kiện chonhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toáncho nhà đầu tư theo thoả thuận trong hợp đồng BT

Đặc điểm: Trong hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT thì nhà đầu tư phải thực

hiện đầy đủ các cam kết của mình liên quan đến cả ba hành vi xây dựng, kinh doanh,chuyển giao công trình thì ở hình thức đầu tư BT nghĩa vụ nhà đầu tư phải thực hiệnchỉ là xây dựng và chuyên giao công trình đó cho Nhà nước mà không được kinhdoanh chính công trình này Vì vậy, những thoải thuận về quyền và nghĩa vụ của haibên trong hợp đòng cũng như những cam kết thực hiện sẽ ít hơn trong hợp đồng BOT.Lợi ích nhà đầu tư được hưởng từ dự án đầu tư của mình là lợi ích từ một dự án khác

mà Nhà nước đã cam kết dành cho họ và tạo mọi điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện

dự án đó để thu hồi vốn và có lợi nhuận hợp lý

Ví dụ: Dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - vành đai ngoài (theo hình thức xây

dựng - chuyển giao - BT) giữa UBND TP.HCM và Tập đoàn GS Engineering & Construction Corp (viết tắt GS, Hàn Quốc) Dự án đường có tổng vốn đầu tư trên 494 triệu USD, với hơn 3.700 hộ dân bị ảnh hưởng Dự án đi qua bốn quận là Tân Bình,

Gò Vấp, Bình Thạnh và Thủ Đức

Hợp đồng đầu tư theo hình thức PPP:

Khái niệm: là hợp tác công - tư mà theo đó nhà nước cho phép tư nhân cùng

tham gia đầu tư vào các dịch vụ hoặc công trình công cộng của nhà nước Với mô hìnhPPP, Nhà nước sẽ thiết lập các tiêu chuẩn về cung cấp dịch vụ và tư nhân được khuyếnkhích cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ Đây là hình thức hợptác tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và cung cấp dịch vụ công cộng chất lượng cao, nó sẽmang lại lợi ích cho cả nhà nước và người dân vì tận dụng được nguồn lực tài chính vàquản lý từ tư nhân, trong khi vẫn đảm bảo lợi ích cho người dân

Đặc điểm: Đảm bảo nghĩa vụ và quyền lợi hài hoài giữa các bên Có sự tham

gia của nhà nước, không phải là tư nhân hóa, nhà nước vẫn nằm quyền sở hữu, quản

lý Tổng giá trị phần tham gia của nhà nước không quá 30% tổng mức đầu tư của dự

án Đối với phần vốn của nhà đầu tư tham gia dự án, vốn chủ sở hữu phải đảm bảo tốithiếu bằng 30% phần vốn của khu vực tư nhân tham gia dự án, 70% còn lại có thể vaycác tổ chức tín dụng khác

Quyết định 71/2010/QĐ-TTg ngày 09/11/2010 về việc ban hành Quy chế Thíđiểm đầu tư theo hình thức đối tác công – tư đã thu hút nhà đầu tư chú ý đến mô hìnhhợp tác nhà nước và tư nhân nhiều hơn Đây được xem là hình thức hợp tác tối ưu hóahiệu quả đầu tư và cung cấp dịch vụ công cộng chất lượng cao mang lại lợi ích cho cảnhà nước và người dân vì tận dụng được nguồn lực tài chính và quản lý từ tư nhân màvẫn đảm bảo lợi ích cho người dân

Ví dụ: Dự án đường cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết bao gồm việc xây dựng và

vận hành 98km đường cao tốc với 4 làn xe, điểm đầu tại lý trình Km43 thuộc đườngcao tốc HCM - Long Thành - Dầu Giây thuộc tỉnh Đồng Nai và điểm cuối tại lý trình

Km 1717 trên QL1A thuộc tỉnh Bình Thuận Khi đi vào hoạt động, đường cao tốc DầuGiây - Phan Thiết sẽ cải thiện dòng giao thông phía Bắc TP.HCM, giải quyết ùn tắcgiao thông trên QL1A và tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy kinh tế, xã hội trong khuvực Đây là dự án đường cao tốc đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện theo hình thứcPPP với sự tham gia của các DN tư nhân thành lập dự án để xây dựng đường cao tốc.Tổng chi phí xây dựng dự kiến là 757 triệu USD Nguồn vốn cho dự án nhận được từ

vốn chủ sở hữu của các nhà đầu tư và từ Chính phủ của Việt Nam Dự án dự định hoànthành vào năm 2019 Tập đoàn Bitexco là nhà đầu tư thứ nhất của dự án với tỷ lệ gópvốn 60% Nhà đầu tư thứ 2 chiếm 40% vốn chủ sở hữu sẽ được lựa chọn thông quahình thức đấu thấu cạnh tranh quốc tế.

Câu 2: Hãy cho thí dụ về ngoại tác tiêu cực và ngoại tác tích cực trong dự án công hoặc chính sách công, mô tả các ngoại tác của một dự án/chính sách cụ thể-đo lường ngoại tác và đánh giá tính hiệu quả của một chính sách/dự án công cụ thể qua các lý thuyết đã học, mô tả qua đồ thị.

Bài làm:

• Ví dụ về ngoại tác tích cực và tiêu cực trong dự án công:

Dự án xây dựng cầu vượt nhẹ tại Ngã tư Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh:

Dự án cầu vượt tại khu vực Ngã tư Thủ Đức là dự án cầu vượt bằng thép đượcxây dựng nhằm giảm ùn tắc giao thong với số vốn là 230 tỷ đồng Theo thiết kế cầu cóchiều dài 570m, rộng 16m với 4 làn xe

- Ngoại tác tích cực là: giảm ô nhiễm môi trường cho người dân trong khu vực vìgiảm ách tắc giao thông thời gian chờ đợi giảm đi thì làm giảm khói bụi do cái loại

xe thải ra, việc kinh doanh của các cửa hàng trong khu vực cũng thuận lợi hơn vìkhách hàng tới cửa hàng dễ dàng hơn, tạo cảnh quan đô thị,

- Ngoại tác tiêu cực là: gây ách tắc giao thông trong thời gian thi công công trình,gây xáo trộn đời sống một số bộ phận dân cư xung quanh khu vực Ngã tư

* Đo lường ngoại tác:

+ Giảm lượng ô nhiễm: điều tra số lượng dân cư trong khu vực và thời gian chờ đợi

do kẹt xe mỗi ngày tại nơi xây cầu trước và sau khi xây cầu vượt Lượng khí thải bằnglượng khí thải trung bình một giờ nhân với số giờ kẹt xe Mức ô nhiễm bằng lượng khíthải nhân số người trong khu vực chịu tác hại So sánh lúc có cầu và không có cầu đểbiết được tác hại giảm đi

+ Doanh số bán hàng các cửa hàng tại khu vực xây cầu vượt trong tháng thay đổi nhưthế nào khi xây cầu vượt,…

• Đánh giá tính hiệu quả của chính sách công:

Phí xử lý nước thải tại các khu công nghiệp:

MSC=MPC+MD(MPC+cd)

Hệ thống xử lý nước thải của các khu công nghiệp chưa được giám sát thườngxuyên và chặt chẽ, cộng với tình trạng cơ sở sản xuất nhỏ tồn tại trong các khu dân cưcòn nhiều Cho nên hiện nay, một lượng lớn nước thải công nghiệp chưa được kiểmsoát chặt trước khi thải ra môi trường Đây là nguyên nhân khiến cho chất lượngnguồn nước mặt trên địa bàn Tp HCM ngày càng giảm sút Để có thể ngăn chặn nguồnnước thải ô nhiễm trên, tiến hành thu phí xử lý nước thải các khu công nghiệp

Gọi MB: lợi tích biên tế của doanh nghiệp

MPC: chi phí tư nhân biên tế

MD: thiệt hại biên tế của những người khác do ô nhiễm với mỗi mức sản xuấtđầu ra

MSC=MPC+MD: chi phí xã hội biên tế

Doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận sản xuất tại mức Q1 là nơi MPC cắt MB Từquan điểm xã hội, nên tiến hành sản xuất khi lợi ích biên tế đối với xã hội vượt quá chiphí biên tế đối với xã hội Từ quan điểm xã hội chỉ sản xuất các đơn vị sản phẩm đầu

ra mà MB > MSC Điểm đầu ra hiệu quả là Q* nơi MB cắt MSC

Khi Chính phủ áp thuế cd làm tăng chi phí biên tế của doanh nghiệp thành MPC+ cd Tối đa hóa lợi nhuận đòi hỏi doanh nghiệp sản xuất tại điểm mà chi phí biên tếbằng lợi ích biên tế là điểm giao nhau giữa MB và MPC+cd, đây là mức sản lượng đầu

ra hiệu quả Q* Như vậy, thuế buộc doanh nghiệp phải quan tâm đến các chi phí củangoại tác tạo ra và buộc họ phải sản xuất có hiệu quả

Câu 3: Đề xuất chính sách thuế/trợ cấp đối với 1 loại ngoại tác tại VN/TPHCM.

Bài làm:

Những năm gần đây, ngành giống cây trồng Việt Nam đã cung ứng khoảng50% nhu cầu giống ngô lai, 25% nhu cầu giống lúa lai, 30% nhu cầu giống lúa thuầncho nông dân bằng hạt giống xác định Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu chọn tạo giốngcho thấy, chất lượng một số cây trồng khác như, lúa lai, ngô lai và nhất là rau, hoa quảcủa Việt Nam vẫn thua kém nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới Không mộtloại giống lúa hè thu nào cho lợi nhuận vượt biên quá 25%, thậm chí với các giốngchất lượng càng cao thì lợi nhuận biên còn thấp dưới 20% Theo Hiệp hội giống câytrồng, mỗi năm Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 15 nghìn tấn hạt giống lúa lai (trị giákhoảng 46 triệu USD), gần mười nghìn tấn hạt giống ngô lai (trị giá 30 đến 40 triệuUSD) và phần lớn hạt giống rau lai F1 (trị giá cả trăm triệu USD)

Để chọn tạo ra một giống cây trồng mới cần phải đầu tư rất lớn công sức, tiềncủa (trang thiết bị đặc biệt…) với thời gian dài (thường 10 – 15 năm, thậm chí 20 – 30năm) mà lại có nhiều rủi ro Do đó, mặc dù hiện cả nước có 415 đơn vị sản xuất, kinhdoanh giống cây trồng, trong đó doanh nghiệp (DN) chiếm 59%, các Trung tâm giốngcây trồng chiếm 31% và các thành phần khác chiếm 10%, nhưng không phải đơn vịsản xuất giống cây trồng nào cũng làm tốt chức năng của mình Rất ít doanh nghiệpchịu kết hợp với các viện để đầu tư vào nghiên cứu các giống mới do chi phí cao, chonên thay vì đầu tư lâu dài, phần lớn chỉ tập trung nhập khẩu hạt giống về bán để hưởngchênh lệch giá

Vì vậy, cần có những giải pháp thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu chọn tạogiống, sản xuất, chế biến, bảo quản và cung ứng hạt giống phát triển mạnh mẽ nhằmxây dựng ngành công nghiệp hạt giống Việt Nam tiên tiến, không những có thể giảmbớt nhập khẩu mà còn xuất khẩu giống ra thị trường khu vực Một trong số đó là cần

có chính sách trợ cấp phù hợp cho các viện, trung tâm nghiên cứu giống cây trồng

D’

Chương 3: ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH THUẾ

Câu 1: Ví dụ về thuế VAT một loại hàng hóa tác động lên phân phối thu nhập tại

VN (đưa thuế suất tỷ lệ về thuế đơn vị)

Áp dụng mô hình cân bằng tổng thể phân tích phạm vi tác động của thuế lên một loại hàng hóa có liên quan đến hàng hóa khác-Mô tả mối quan hệ và có thể ước lượng tác động (ví dụ thuế làm tăng giá xăng-tác động đến ngành vận tải và tác động đến các ngành có liên quan như thế nào?)

Bài làm:

• Ví dụ về thuế VAT trên sữa chua Vinamilk 10%

Giá bán hiện nay trên thị trường: 250 ngàn/ thùng

Thuế VAT: 25 ngàn

Gọi S: lượng cung sữa

D: lượng cầu sữa khi chưa đánh thuế VAT

S’: lượng cung sữa khi đánh thuế

P: giá cân bằng trước khi đánh thuế

Pg: giá người tiêu dùng phải trả sau khi đánh thuế

Pn: giá người sản xuất nhận được sau khi đánh thuế

Trước khi đánh thuế thị trường cân bằng tại điểm A với sản lượng Q, mức giá P

S’

Sau khi đánh thuế t=25 đường cung mới dịch chuyển lên trên 25 đơn vị Điểm cân bằng mới là điểm B với mức sản lượng mới Q* < Q Thị trường hình thành hai mức giá: giá người sản xuất nhận được Pn < P; giá người tiêu dùng phải chịu Pg > P.

Thuế làm giá người tiêu dùng phải trả cao hơn giá ban đầu, người sản xuất nhậnđược giá thấp hơn ban đầu => thuế làm cả người tiêu dùng và người sản xuất thiệt hại, phân phối lại thu nhập người tiêu dùng và nhà sản xuất

• Áp dụng mô hình cân bằng tổng thể phân tích phạm vi tác động của thuế lên một loại hàng hóa có liên quan đến hàng hóa khác:

Nếu tăng thuế lên đối với xăng dầu, giá xăng dầu tăng sẽ làm cho nhu cầu sử dụng xăng của người dân giảm, thay vì đi xe máy người dân có thể sẽ chuyển sang sử dụng các phương tiện giao thông công cộng như xe buýt Ngoài ra, khi giá xăng tăng

sẽ ảnh hưởng đến việc tăng giá các dịch vụ giao thông vận tải, xe chở khách, và dẫn tới giá cả các loại hàng hóa tăng

Người tiêu dùng bị tác động giảm thu nhập hai lần: một lần vì giá xăng tăng tác động trực tiếp tới việc sử dụng xe của họ, một lần vì giá các dịch vụ giao thông vận tải, các loại hàng hóa gia tăng

Câu 2: Giả sử rằng lượng cầu đối với rượu tại TP.HCM vào dịp tết là Q r D = 84.000 – 600P r , trong đó Q r D là số chai rượu yêu cầu và P r là giá mỗi chai rượu Lượng cung rượu là Q r S = 600P r (ĐVT trong phương trình:Ngàn Đồng VN ).

a.Tìm giá và số lượng rượu, giả sử thị trường là cạnh tranh

b.Để giảm uống rượu, chính phủ áp loại thuế là 20 ngàn đồng trên mỗi chai rượu Tính số lượng rượu sau thuế, giá mà người tiêu dùng chi trả và giá người sản xuất nhận được Chính phủ huy động được số thu thuế là bao nhiêu? Mô tả kết quả tính toán trên đồ thị.

Bài làm:

a. Giá và lượng rượu cân bằng:Q r D = Q r S 84.000 – 600P = 600P

=> P =70

Mức giá và sản lượng cân bằng mới là: P’=80 ngàn đồng; Q’=36.000 chai

Kết luận: - Giá người mua phải trả sau thuế là: P= 80 (ngàn đồng)

- Giá người bán nhận được sau thuế là: P”= 80-20=60 (ngàn đồng)

- Số tiền chính phủ thu được từ thuế là diện tích hình chữ nhật P’FMP”:

t = 20.*36.000= 720.000 (ngàn đồng)

S’

F

Câu 3: Nêu thí dụ thuế và vốn hóa tại Việt Nam

Bài làm:

• Thí dụ thuế tại VN:

+ Thuế TNCN (đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú): Thunhập tính thuế được xác định bằng tổng thu nhập trừ đi khoản giảm trừ gia cảnh Sau

đó áp dụng biều thuế lũy tiến từng phần để tính

+ Thuế TNDN thông thường tại VN hiện đang tính ở mức 20% đối với doanhnghiệp có tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 20 tỷ đồng, những doanhnghiệp còn lại sẽ là 22% từ 1/1/2014

• Vốn hóa tại VN:

- Vốn hóa

Điểm đặc trưng của đất đai là lượng cung cố định và thời gian sử dụng lâu dài Giả

sử tiền thuê đất là R 0 đô la trong năm nay, năm tới sẽ là R 1 , hai năm nữa sẽ là R 2 và vânvân

Nếu thị trường đất đai là cạnh tranh thì giá của đất là bằng giá trị hiện tại chiết khấu

của dòng tiền thu được từ cho thuê Do đó, nếu lãi suất là r, giá của đất (P R) là:

T là năm cuối cùng thu lợi từ các dịch vụ của của đất (có thể là vô tận) Giả sử năm nay thuế đất là $u0, năm tới là $u1, hai năm nữa là $u2 và tiếp tục vìlượng cung đất đai là cố định, nn tiền cho thuê đất mà người chủ sở hữu nhận được sẽgiảm đúng bằng số tiền đóng thuế Điều này có nghĩa là suất sinh lời cho người chủđất ban đầu giảm xuống còn $(R0 –u0), năm thứ nhất còn $(R1 –u1), và sau hai năm là $(R2–u2)

Những người mua tài sản luôn tính đến việc nếu họ mua đất, họ sẽ mua cả dòng tiềnnghĩa vụ đóng thuế cũng như cả dòng tiền thu nhập tương lai Do vậy, ngưới mua đấtsẵn sàng chi trả cho đất đai với giá (PR’) là:

(2)

So sánh hai phương trình 1 và 2 ta thấy khi có thuế, giá của đất giảm xuống bằng:

Do vậy, khi đất đai bị áp thuế, giá của đất giảm xuống với khoảng chênh lệch bằng

giá trị hiện tại của tất cả các khoản chi trả thuế tương lai Quá trình dòng tiền chi trả thuế hoà nhập vào giá của một tài sản được xem như là vốn hoá

- Ở Việt Nam Thuế suất đối với đất ở bao gồm cả trường hợp sử dụng để kinh doanh ápdụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần được quy định như sau:

2 Phần diện tích vượt không quá 3 lần hạn mức 0,07

3 Phần diện tích vượt trên 3 lần hạn mức 0,15

Trong đó, hạn mức đât ở được xác định tùy thuộc vào từng địa phương

Như vậy khi mua nhà ở cần phải tính toàn cá tiến thuế phải đóng hàng năm vào giámua

Câu 4: Những loại thuế nào sau đây có thể tạo gánh nặng tăng thêm lớn nhất (khảo sát số liệu doanh thu thực tế các hàng hóa dưới đây tại TPHCM để so sánh): + Thuế trên đất đai 5%

+ Thuế 25% trên việc sử dụng điện thoại di động

+ Trợ cấp 10% cho đầu tư vào các công ty công nghệ cao

+ Thuế lợi tức kinh tế - điện (5% trên giá điện)

+ Thuế 10% trên tất cả các phần mềm máy tính

Bài làm:

gh

Bd

 η là giá trị tuyệt đối của độ co giãn giá đền bù của lượng cầu đối với mặt hàng bị

đánh thuế η có giá trị cao cho thấy rằng lượng cầu đền bù là rất nhạy cảm với những

thay đổi của giá Do vậy, sự hiện diện của η trong biểu thức có ý nghĩa trực quan –

thuế càng làm sai lệch quyết định tiêu dùng (đền bù) thì gánh nặng tăng thêm càng lớn

 P b × q 1 là tổng thu nhập được tiêu dùng trên mặt hàng bị đánh thuế ban đầu Việc

nó được thể hiện trong công thức cho thấy nếu chi tiêu ban đầu trên hàng hoá bị đánhthuế càng lớn thì gánh nặng tăng thêm càng lớn

 Cuối cùng, sự hiện diện của t 2

b cho thấy rằng khi thuế suất tăng thì gánh nặng tăngthêm cũng tăng với tỷ lệ bình phương của chính nó Tăng thuế suất gấp đôi sẽ làm tănggánh nặng tăng thêm lên gấp bốn lần, với các yếu tố khác là không đổi

Do sự bùng nổ tiêu dùng các sản phẩm di động và thương mại điện tử nên trongcác đối tượng trên, việc sử dụng điện thoại và phần mềm máy tính có độ co giãn lớn,doanh thu cao => Thuế 25% trên việc sử dụng điện thoại đi động và thuế 10% trên tất

cả các phần mềm máy tính tạ ra gánh nặng tăng thêm lớn

Câu 5: Dùng đồ thị đã học để đo lường vá xác định gánh nặng tăng thêm của 1 loại thuế và 1 loại trợ cấp tại Việt Nam

Bài làm:

• Thuế tiêu thụ đặc biệt 50% đánh vào rượu,bia:

Giả sử Dg : là đường cầu rượu,bia

Pg : Chi phí xã hội biên tế của rượu bia không đổi

Sg : đường cung là đường nằm ngang

Tại điểm cân bằng A, người ta tiêu thụ một là Q1, mức giá Pg

Thặng dư người tiêu dùng được xác định là diện tích hình: fhA

Chính phủ áp thuế tiêu thụ đặc biệt với thuế suất 50% cho rượu bia

Khi đó ta có đường cung mới là S’g Lúc này đường cung và đường cầu giaonhau tại điểm điểm cân bằng mới B có: mức giá mới là (1+50%)Pg, sản lượng mới Q2

- Thặng dư tiêu dùng lúc này là diện tích tam giác Bfg

- Số thu thuế của thuốc lá là diện tích hình chữ nhật Bdhg

- Tổng thặng dư của người tiêu dùng sau thuế và số thuế thu được là diện tíchhình thang fBdh bé hơn thặng dư ban đầu của người tiêu dùng là diện tích tam giácfAh một lượng là diện tích tam giác BAD – là gánh nặng tăng thêm của thuế TTĐB,được xác định theo công thức:

S BAd = ½ η Pg Q1 (0.5) 2

Với η là giá trị tuyệt đối của độ co giãn giá đền bù của lượng cầu

• Trợ cấp nhà ở cho người có thu nhập thấp

Giả sử: Dh : lượng cầu đối với nhà ở

Sh : Đường cung

Trước khi trợ cấp:

- Sản lượng cân bằng tại H1

- Mức giá Pg

- Thặng dư người tiêu dùng là diện tích mno

Sau khi trợ cấp: giả sử chính phủ trợ cấp s% cho các nhà cung cấp dịch vụ nhà đất

- Giá mới của dịch vụ nhà là (1-s)Ph

- Đường cung tương ứng là S’h

- Trợ cấp là tăng số lượng nhà ở lên H2

- Thặng dư của người tiêu dùng là muq

 Thăng dư người tiêu dùng tăng là diện tích hình thang nouq

 Chi phí của việc trợ cấp này là diện tích hình chữ nhật nvuq

 Vậy gánh nặng tăng thêm của trợ cấp là diện tích tam giác ovu, được đo

lường bằng:

S ovu = ½ µ Ph H1 (s%) 2

(1-s)Pg

Giá

uv

VMPttVMPxhh

Lượng vốn đầu tư cho lĩnh vực thông thường Lượng vốn đầu tư cho lĩnh vực xã hội hóa

H*

Với µ là giá trị tuyệt đối co giãn giá đền bù của lượng cầu đối với dịch vụ nhà ở

Câu 6: Hãy chỉ loại thuế nào ở VN trước đây & hiện nay có đánh thuế phân biệt?

Có hiệu quả không? Tại sao?

Bài làm:

* Các loại thuế ở VN trước đây& hiện nay có đánh thuế phân biệt: Thuế đối với

người có thu nhập cao, thuế chuyển nhượng, thuế cổ tức, thuế tài sản, thuế tiêu thụ đặcbiệt

* Xét trường hợp Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

- Thuế suất thuế TNDN đối với phần thu nhập của doanh nghiệp có được từ hoạt độngtrong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường (sauđây gọi chung là lĩnh vực xã hội hoá) là 10% trong suốt thời gian hoạt động

- Thuế suất thuế TNDN đối với phần thu nhập của doanh nghiệp có được từ hoạt độngtrong lĩnh vực không thuộc diện ưu đãi (sau đây gọi chung là lĩnh vực thông thường)

là 25% và từ 1/1/2014 là 22%

Việc đánh thuế phân biệt sẽ làm sai lệch sự lựa chọn của nhà đầu tư giữa cáclĩnh vực kinh doanh Xét hình, khoảng nằm ngang OO’ tính tổng vốn đầu tư trongcộng đồng xã hội Lượng vốn trong lĩnh vực thông thường được đo bằng khoảng cáchbên phải của điểm O, lượng vốn trong lĩnh vực xã hội hóa được đo bằng khoảng cáchbên trái của điểm O’ Do vậy, bất kỳ điểm nào thuộc OO’ thể hiện được sự phân bổgiữa lượng vốn trong lĩnh vực xã hội hóa và lĩnh vực thông thường

Lượng vốn đầu tư cho lĩnh vực thông thường Lượng vốn đầu tư cho lĩnh vực xã hội hóa

Phân bổ lượng vốn giữa lĩnh vực xã hội hóa và lĩnh vực thông thường

Giản đồ VMPtt thể hiện giá trị sản phẩm biên tế của lĩnh vực thông thườngGiản đồ VMPxhh thể hiện giá trị sản phẩm biên tế của lĩnh vực xã hội hóa

Giả sử người ta phân bổ lượng vốn giữa lĩnh vực xã hôi hóa và lĩnh vực thôngthường trước khi có ưu đãi thuế suất, cân bằng xảy ra khi có OH* vốn dành cho lĩnhvực xã hội hóa và có OH* vốn dành cho lĩnh vực thông thường giá trị sản phẩm biên

tế của vốn trong cả hai lĩnh vực là w đồng

Khi có ưu đãi thuế suất 10% cho lĩnh vực xã hội hóa Việc ưu đãi này làm tăngsuất sinh lời từ VMPxhh thành (1+15%)VMPxhh Tại điểm H*, (1+15%)VMPxhh lớn hơn

VMPtt Do đó, nhà đầu tư sẽ đầu tư nhiều hơn cho lĩnh vực xã hội hóa và ít hơn cholĩnh vực thông thường và điều đó làm dịch chuyển cân bằng kinh tế sang bên trái từđiểm H* cân bằng đạt đến khi giá trị sau ưu đãi của sản phẩm biên tế trong khu vực xãhội hóa bằng giá trị sản phẩm biên tế trong khu vực thông thường tại điểm H1.

Tóm lại, thuế suất ưu đãi có thể dẫn đến sự phân bổ không hiệu quả các nguồnlực về phương diện nó làm méo mó các động lực huy động đầu vào tại những nơi sửdụng hiệu quả nhất kết quả tạo ra gánh nặng tăng thêm là tam giác abc có diện tíchbằng ½(∆H)tw1

Ta thấy sự thay đổi trong phân bố lượng vốn (∆H) và khoảng đệm ưu đãi (tw1)càng lớn thì gánh nặng tăng thêm càng lớn

Câu 7: Áp dụng quy tắc Ramsey và các tiêu chuẩn khác để đánh giá chính sách thuế tại Việt nam

Bài làm:

 Quy tắc Ramsey: Để tối thiểu hoá toàn bộ gánh nặng tăng thêm thì gánh nặng tăng

thêm biên tế của mỗi đô la cuối cùng của thu nhập thuế được tăng thêm từ mỗi loạihàng hoá phải như nhau Nói cách khác, có thể giảm toàn bộ gánh nặng tăng thêmbằng cách tăng thuế suất lên hàng hoá có gánh nặng tăng thêm biên tế bé hơn và ngượclại

 Chính sách thuế: thuế VAT

Luật thuế giá trị gia tăng hiện nay quy định 3 mức thuế suất gồm: 0%, 5% và10% Để đánh giá tính hiệu quả và tính công bằng của thuế VAT, ta xét trường hợp hailoại hàng mặt hàng dược phẩm (trừ thực phẩm chức năng) thuộc nhóm thuế suất 5%

và mặt hàng sữa thuộc nhóm thuế suất 10%

- Tính hiệu quả:

Thuốc men là thứ quan trọng, do đó dù giá cả có tăng bao nhiêu thì người bệnhvẫn tiêu dùng, hay độ co giãn của dược phẩm ηt rất thấp Còn sữa là mặt hàng dễ dàngthay thế bằng các sản phẩm dinh dưỡng khác, lượng cầu giảm mạnh khi giá tăng, hay

độ co giãn của sữa ηo cao Quy tắc Ramsey, hay quy tắc co giãn nghịch đảo nói rằng:chừng nào mà hàng hóa không liên quan với nhau trong tiêu dùng, thuế suất phải tỷ lệnghịch đối với độ co giãn Do đó, thuế hiệu quả đòi hỏi áp thuế suất cao tương đối chomặt hàng dược phẩm, và áp thuế suất thấp tương đối cho mặt hàng sữa Như vậy, việc