báo cáo chất độc dioxin ở việt nam

II.Cấu Tạo, Tính Chất , Phân Loại Và Độc Tính Của DIOXIN : 1Cấu tạo: - Dioxin đa clo hóa là một nhóm các hydrocacbon chứa clo có cấu trúc tương tự nhau bởi 2 cầu oxy nối 2 nguyên tử cac

TRƯỜNG ĐH KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP.HCM KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC

LỚP 08DSH4 BÁO CÁO: ĐỘC HỌC MÔI TRƯỜNG

ĐỀ TÀI:

GIÁO VIÊN: TH.S TRỊNH THỊ LAN ANH

  

THÀNH VIÊN:

FVŨ NGỌC ANH MSSV: 0851110004

F NGUYỄN HỮU DUY MSSV: 0851110054

F PHAN HÀN LAM MSSV: 0851110114

F TRẦN TẤN LỢI MSSV: 0851110123

F LÊ HOÀNG THÚY OANH MSSV: 0851110168

F LÊ NGUYỄN NHẬT THANH MSSV: 0851110226

F NGUYỄN THỊ THANH TRANG MSSV:0851110262

F ĐINH QUANG TRUNG MSSV: 0851110271

F CAO TUẤN VŨ MSSV: 0851110303

F NGUYỄN THỊ NHƯ YẾN MSSV: 0851110308

MỤC LỤC:

A ĐẶT VẤN ĐỀ

B NỘI DUNG

I GIỚI THIỆU VỀ DIOXIN

II CẤU TẠO, TÍNH CHẤT, PHÂN LOẠI VÀ ĐỘC TÍNH CỦA DIOXIN III CÁC NGUỒN PHÁT SINH DIOXIN

IV DIỄN THẾ SINH THÁI CỦA DIOXIN

V TÁC HẠI CỦA DIOXIN SAU CHIẾN TRANH VIỆT NAM

1 CHIẾN DỊCH RANCH HAND

2 HẬU QUẢ CỦA DIOXIN TRONG CHIẾN TRANH VIỆT NAM

VI LOẠI TRỪ DIOXIN TRONG CƠ THỂ NGƯỜI

VII GIẢI PHÁP XỬ LÝ DIOXIN TRONG MÔI TRƯỜNG

VIII GIẢI PHÁP CHỐNG NHIỄM ĐỘC DIOXIN

C KẾT LUẬN

A Đặt Vấn Đề.

-Trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam,Mĩ đã rãi xuống miền Nam Việt Nam hơn 72000 lit hóa chất trong đó

có trên 44000 lit chất màu da cam (Agent Orarge) trong suốt những năm 1962-1971

những tác hại to lớn khủng khiếp xuống hệ sinh thái lẫn con người Việt Nam Đó là những cánh rừng , mảnh đất chết ,những con người bị dị tật bẩm sinh,bệnh tật

- Với những hậu quả khủng khiếp đó ,thế giới và Việt Nam đã đi vào nghiên cứu chất màu da cam này.Trong nghiên cứu họ đã tiềm thấy chất Dioxin trong chất màu da cam.Dioxin đã ảnh hưởng nặng nề đến hệ sinh thái và con người việt nam ,

do đó việc chúng ta nghiên cứu về Dioxin là rất cần thiết và quan trọng

B.Nội Dung.

I.Giới Thiệu Về DIOXIN:

Về bản chất dioxin là một chất độc nhân tạo , một loài thuốc diệt cỏ,có thể làm cây cối rụng hết lá và chết.Hàm lượng Dioxin có thể làm cho chuột chết là 0,022 mg/kg (LD50;lethal dose50 liều lượng gây chết 50% sinh vật khảo sát),lượng tương đương có thể gây chết cho người là 0,1mg(trọng lượng khoảng 50kg)

II.Cấu Tạo, Tính Chất , Phân Loại Và Độc Tính Của DIOXIN :

1)Cấu tạo:

- Dioxin đa clo hóa là một nhóm các hydrocacbon chứa clo có cấu trúc tương tự nhau bởi 2 cầu oxy nối 2 nguyên tử cacbon kề nhau thuộc mỗi vòng,cấu trúc cơ bản là phân tử dibenzo-p-dioxin (dd) ban đầu gồm 2 vòng Benzene được nối với các cacbon ở vị trí “para” bởi 2 nguyên tử oxygen Chủ yếu là các chất thuộc đồng phân của nhóm tetre chlorinated dioxin (TCDD) mà điển hình là 2,3,7,8-tetrachloro dibenzo-p- dioxin ),một loại chất độc

2)Tính chất :

 Ở trạng thái rắn

 Không màu ,không mùi hayy kết tinh của trạng thái tinh khiết

 Có ái lực tạo thành các hạt và dễ dàng tách thành những hạt trong không khí ,nước, đất

 Dễ nóng chảy ở nhiệt độ 2950C

 Bền vững trong môi trường và ít bị phân hủy do các yếu tố bên ngoài như : nhiệt độ ,độ ẩm , hóa chất

 Ít tan trong dung môi hữu cơ,không tan trong nước

 Có thể chịu được nhiệt độ 800 0C-10000 C

 Bị phá hủy bởi tia cực tím hay ánh sáng mặt trời

 Không bị phân hủy sinh học bởi các vi sinh vật thông thường.chúng tồn tại bền vững trong môi trường

 Chu kì bán phân hủy của dioxin là từ 3-12 năm

3)Phân loại:

- Các hợp chất trong nhóm dioxin gồm 75 hợp chất khác nhau.Có CDD được chia thành 8 nhóm hóa chất dựa trên số lượng nguyên tử clo trong phân tử.Các nguyên

tử clo có thể gắn vào phân tử dioxin ở bất kì vị trí nào trong 8 vị trí ,tên của mỗi CDD cho biết cả số lượng và vị trí các nguyên tử clo

Nhóm có 1 clo: dioxin đơn clo hóa (mono-chlorinated dioxin =MCD)

Nhóm có 2 clo: dioxin 2 clo hóa (di-chlorinated dioxin =DCDD)

Nhóm có 3 clo: dioxin 3 clo hóa (tri-chlorinated dioxin =TrCDD)

Nhóm có 4 clo: dioxin 4 clo hóa (tetra-chlorinated dioxin =TCDD)

4)Độc tính :

- Dioxin là chất độc nhân tạo nguy hiểm nhất do ít tan trong nước ,là các phức hợp rất bền vững ,có ái lực cao đối với lipid ,kém phân hủy sinh học và có xu hướng tích lũy sinh học.Một trong những dấu hiệu cho thấy sự lây nhiễm và tích lũy Dioxin trong cơ thể là chứng ban clo-1 căn bệnh về da

- Đặc biệt là 2,3,7,8-TCDD khi bị nhiễm chất này có thể gây ung thư phổi ,tổn thương ở da ,gan,tuyến giáp ,tác dụng lên lipid huyết thanh,đái tháo đường ,tác động lên hệ tim mạch ,hô hấp ,miễn dịch ,thần kinh và sinh sản

III.Các Nguồn Phát Sinh DIOXIN :

1)Phát thải vào không khí từ quá trình đốt cháy,sản xuất và sử dụng các chất tạp nhiễm CDD

2)Từ quá trình đốt cháy các hợp chất hữu cơ với sự có mặt Clo

3)Từ quá trình sản xuất và sử dụng các hóa chất tạp nhiễm và một số thuốc diệt cỏ

4)Từ các quá trình tự nhiên như cháy rừng ,phun trào núi lửa Ngoài ra, những con đường phá hủy sinh học hoàn toàn cũng tạo ra dioxin

5)Phát thải vào nước các hóa chất chứa dioxin

6)Phát thải trực tiếp các sản phẩm tạp nhiễm ,nước thải chứa thành phần dioxin vào đất hay lắng tụ từ không khí vào đất

7)Phát thải lẫn trong sản phẩm chứa thành phần Dioxin

Tuy nhiên ,vì nước ta chưa phải là một nước công nghiệp,nền công nghiệp chưa phát triển cao nên lượng Dioxin do nền công nghiệp nước ta phát thải là một lượng nhỏ.Việc Dioxin ở nhiều vùng nước ta có nồng độ rất cao ,chịu ảnh hưởng nặng nề của chất dioxin là bằng chứng rõ ràng cho hậu quả để lại của việc Mĩ phun chất độc màu da cam dioxin xuống Viêt Nam trong chiến tranh

IV.Diễn Thế Sinh Thái Của DIOXIN:

1)Trong môi trường không khí :Dioxin có thể di chuyển trên phương diện rộng

trong không khí

Trong quá trình phân tách vào khí quyển Dioxin được phân cách giữa pha hơi và pha liên kết Do áp suất hơi của Dioxin rất thấp nên lượng Dioxin tồn tại ở pha hơi

ít hơn lượng được hấp thụ vào các vật thể.Môi trường khí quyển của Dioxin được kiểm soát bởi 2 yếu tố : áp suất hơi và nhiệt độ khí quyển

2)Trong môi trường đất :Dioxin xâm nhập vào môi trường đất gây tác động trực

tiếp lên môi trường đất Đồng thời cũng bị môi trường đất hấp thu ,phản ứng và biến thành ôn hòa hơn họăc có lợi cho môi trường.Nhờ vậy nồng độ Dioxin trong đất giảm dần theo thời gian

Thời gian bán hủy của Dioxin trên mặt đất là 9-15 năm, còn ở đất dưới bề mặt là 25-100 năm

3)Trong môi trường nước:Dioxin là chất rắn khá bền ,ít tan trong nước (0,0002

mg/l),có thể dịch chuyển xa trong nước ,Dioxin tồn tại ở dạng kết dính với các chất

lơ lửng ,thâm nhập vào bùn và tích tụ trong cơ thể thủy sinh vật

Các CDD biến mất khỏi nước chủ yếu bằng con đường quang phân ,khi có điều kiện nhất định (khi bị chiếu sáng bởi tia tử ngoại ,khi có mặt trong chất hydro hữu cơ) chúng bị quang phân nhanh chóng

V.Tác Hại Của DIOXIN Sau Chiến Tranh VIỆT NAM.

1)Ngày 13-1-1962 lần đầu tiên chất diệt cỏ được quân đội Mĩ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam

với mật danh “chiến dịch Ranch Hand”.chúng đựng trong những

thùng sơn màu da cam nên nó còn được gọi là “tác nhân cam”.Đó là một lượng hóa chất cao hơn 20 lần cho phép ,trộn lẫn với xăng hay dầu diesel và được phun từ máy bay ,xe ô tô bọc thép

Hàm lượng Dioxin Mĩ rải xuống Miền Nam có thể lên đến

45 triệu lít được bí mật trải xuống miền Nam,

gần biên giới giáp với Campuchia

600 kg lớn hơn nhiều so với số liệu thông báo hàng chục năm qua là 370 kg.Số liệu trên vừa được bà Annika Johanson-Phân Viện Quốc Tế Và Sức Khoẻ , Viện Karolinska(Thụy Điển) đưa ra tại Hội Thảo Khoa Học Quốc Tế

Ngoài chất da cam ,5 loại khác cũng được Mĩ dùng ở Việt Nam là các chất độc mang kí hiệu trắng ,xanh da trời ,hồng ,đỏ tía,xanh lá cây…

 Diện tích đất bị rải ở Việt Nam từ 1962-1969:

Đất rừng Đất canh tác Tổng số

1824240 ha 202000 ha 2026240 ha

2)Hậu quả của Dioxin trong chiến tranh Việt Nam:

a)Môi trường nước :

-Trong sông ngòi bị rải hóa chất ở Việt Nam ,nồng độ Dioxin là 0,18ppt ,gấp 5 lần

so với các sông ngòi ở Mĩ.Chỉ số tích tụ sinh học ở các loài khác nhau là khác nhau.Cá có chỉ số tích tụ trung bình là 4500

-Ô nhiễm nước ngầm phần lớn là do Dioxin tích lũy trên bề mặt đất ,dưới tác dụng của nước dịch chuyển từ bề mặt rồi thắm sâu vào các lớp đất ,tích lũy Dioxin nên Dioxin sẽ đi theo dòng nước dẫn đến hiện tuợng nước bị nhiễm dioxin

-Dioxin tồn tại trong môi trường nước dưới dạng hòa tan hay kết tinh với những chất lơ lửng và dễ dàng xâm nhập vào bùn đáy.Sinh vật trong nước hấp thụ dioxin thông qua đường tiêu hóa ,bài tiết

b) Môi trường đất:

- Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra ở các vùng bị nhiễm độc tỉ lệ đioxin trong đất vượt quá mức độ cho phép 13 lần đất đai dọc theo dãy Trường Sơn, Việt Nam, hàm lượng dioxin cao gấp 90 lần so với mức cho phép Khi rải xuống đất, khoảng 50% chất dioxin sẽ bị phân hủy bởi ánh sáng mặt trời trong khoảng từ một đến ba năm

Tuy nhiên, lượng dioxin thấm xuống đất theo nước mưa, hoặc theo dòng chảy của sông suối, thì vài chục năm sau mới phân hủy

Chất độc này đã biến vùng đất phì nhiêu, màu mỡ thành các vùng đất

chết

c)Thực vật và rừng :

Khi bị nhiễm chất độc Dioxin ,lá cây khô,rụng nhanh,dễ bốc cháy cả thân cây

Trong hơn 100 năm ít nhất là 14% rừng việt nam bị rải chất độc hóa học một lần hay nhiều lần ,khỏang 1,3 triệu ha đất canh tác bị hủy hoại

Một số cây rừng bị bị nhiễm chết khô ,chết từng phần một số loài cây sau một thời gian lại hồi phục như cũ

ở Đông Nam thành phố Hồ Chí Minh có những vùng rừng ngập mặn rộng 200-300

ha trở thành sa mạc

Tác hại của chất làm rụng lá cây đã làm

tăng tỉ lệ đột biến gen ở các vùng bị rải chất độc

Dioxin còn làm ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng của củ ,quả ,hạt.Hiện tượng các hợp chất chứa nito trong hạt bị giảm đi rất nhiều

 Tác hại của dioxin lên các hệ sinh thái rừng:

Loại rừng Diện tích bị hủy diệt

Rừng cao su

Vườn dừa

Lúa

Rừng thông

Rừng ngập mặn

Rừng nguyên sinh

60%

70%

43%

44500 ha

66000 ha

>2,5 triệu ha

d)Đối với hệ động vật:

-Sự tàn phá thảm thực vật của rừng có tác động trực tiếp tới đời sống của các loài động vật ,làm mất nơi cư trú ,nguồn thức ăn của chúng ,đặc biệt là loài ăn cỏ và loài chim.Dẫn đến sự rối loạn sự cân bằng hệ sinh thái động vật rừng Các loài động vật có thể bị nhiễm độc chết hoặc di cư sang nơi khác.Ngược lại ,các loài

găm nhắm và côn trùng lại phái triển nhiều số lượng cá thể;gây nên nguy cơ phát triển thành bệnh dịch gây bệnh cho người và gia súc

- Thời gian bán phân huỷ của dioxin trong cơ

thể động vật là 7 năm hoặc có thể lâu hơn

Con nghé hai đầu tại vùng bị rải chất da cam/dioxin ở Thừa Thiên Huế

Mật độ số lượng một số loài thú mã đà trong phạm vi 2000 ha:

loài Khi chưa bị chất độc hóa học Sau khi bị chất độc hóa học

Mật độ Con/100 ha

Số lượng Mật độ

Con/100 ha

Số luợng

Bò tót

Hoãng

Voi

Chó rừng

Cheo cheo

3-4 4-5 1-3 2-3 10-20

60-80 80-100 20-40 40-60 200-400

1-2 1-3 0,5-1 0.2-0,5 3-4

20-40 20-60 10-20 5-10 60-80

-Một thiệt hại lâu dài nữa là Dioxin gây ra các bệnh khó chữa cho động vật và các loài bị biến dạng ,dị hình.TCDD tích tụ trong các mô tế bào và tồn lưu cao nhất trong mô mỡ,tế bào gan ,trong trứng ,sữa

e)Đối với người Việt Nam:

-Hiện nay ,Việt Nam có 4,8 triệu người nhiễm và và phơi nhiễm chất độc da cam ,trong đó có 200.000 người là trẻ em

Hàm lượng DIOXIN trong mô mỡ của người miền Nam Việt Nam khá cao từ (1975-1985) bình quân là 23 ppt ,cao hơn Nhật Bản là 6,6 ppt, Canada 7 ppt

Dioxin phá hủy tuyến nội tiết và hệ thống miễn dịch ,ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai ,giảm lượng tinh trùng ở đàn ông ,viêm màng dạ con ở phụ nữ…

 Tỷ lệ nhiễm chất độc da cam chiến tranh và hậu quả ở Miền Nam:

Đối tượng

nghiên cứu

Dị tật bẩm sinh

Sẩy thai Sinh non Vô sinh

786 đôi vợ

chồng tham

gia bộ đội ở

miền nam bị

nhiễm dioxin

418 đôi vợ

chồng sống ở

miền bắc

không bị

nhiễm độc

dioxin

 Tỷ lệ trẻ em bị dị dạng nhiễm chất độc màu da cam:

Năm Tỷ lệ trẻ em bị dị dạng

1979

1980

1982

1984

0,7

1,06

1,24

1,34

1,42

- Hiện nay ,tỷ lệ dị tật bẩm sinh , sinh quái thai đã phát triển gấp 3 lần so với thời gian trứơc hơn 2 triệu người nhiễm độc, hơn 5 vạn trẻ em sinh ra bị dị dạng, quái thai và tạo ra những biến đổi nội tại gây tác hại về mặt di truyền nhiều thế hệ

- Phụ nữ nhiễm dioxin không những có nguy cơ bị ung thư mà còn sinh ít con trai hơn con gái dẫn tới làm mất cân bằng tỷ lệ nam nữ tại vùng bị nhiễm Dioxin

Trẻ sơ sinh bị dị tật

Thai nhi bị chết lưu Người dị dị dạng ở mặt

f) Ảnh hưởng của chất độc da cam đối với lính Mỹ

-Sau chiến tranh Việt Nam, không chỉ có người dân Việt Nam mới là người nhận hậu quả khủng khiếp của chất độc màu da cam/Dioxin, mà bản than những người lính Mỹ cũng chịu ảnh hưởng khủng khiếp:

+Lính Mỹ và lính đánh thuê cho Mỹ cũng phải chịu những hậu quả hết sức to lớn

từ loại chất độc này Sau khi chiến tranh ở Việt Nam kết thúc, có khoảng 5 vạn cựu chiến binh Mỹ bị mắc các bệnh tâm thần, hàng ngàn người đã tự sát; nhiều trẻ em sinh ra bị dị tật

-Tại Hàn Quốc, hơn 3 vạn chiến binh tham gia chiến tranh ở Việt Nam bị nhiễm chất độc màu da cam Đã có hơn 1000 binh sĩ phát đơn đòi chính phủ Hàn Quốc phải bồi thường thiệt hại và sự vụ vẫn chưa kết thúc

VI.Giải Pháp Xử Lí DIOXIN Trong Môi Trường.

Trên thế giới ,người ta đã đưa ra các tiêu chuẩn làm sạch CDD với hệ thống xử lí

có khả năng tách CDD khỏi các chất bị nhiễm:

 Phương pháp thô: phương pháp hủy bỏ các vùng đất bị nhiễm dioxin và các

họ nhà dioxin hoặc vứt bỏ rác chứa CDD vào đại dương Phương pháp này

đã bị ngăn cấm

 Phương pháp hóa – lí: phương pháp phá hủy bằng nhiệt là phương pháp trực tiếp nhất để xử lí và hủy những vật chất bị nhiễm cdd vì dưới điều kiện thích hợp,sự phá vỡ cdd được bảo đảm người ta sử dụng lò nung ,quay,lò thiêu có bơm dịch ,lò thiêu bằng tia hồng ngoại…

 Phương pháp sinh học:dùng vi sinh vật để biến tính các chất hữu cơ bền vững như dioxin là phương pháp đang được quan tâm

 Quy trình xử lí Dioxin tại các điểm nóng ở Việt Nam:

- 3 điểm nóng chính là sân bay Đà Nẵng ,sân bay Biên Hòa ,sân bay Phù Cát

- Theo phương pháp chôn lấp tích cực ,các khu vực điểm nóng sẽ được đào hào cách ly với vùng xung quanh.Sau đó các nhà sinh học sử dung 1 loại vsv bản địa có khả năng ăn hóa chất độc và thải ra các chất không độc

- Kết hợp với biện pháp vi sinh là biện pháp hóa học và tạo lớp phủ bentosite (1 loại khoáng phổ biến ở Việt Nam ),lớp bentosite này có khả năng trương nở khi gặp nước và tác dụng như đất sét ,không cho phép chất độc thẩm thấu ra ngoài môi trường.trong khi vẫn tạo điều kiện cho quá trình sinh hóa phân hủy chất độc diễn ra bên trong

- Điểm nóng đầu tiên được bộ tư lệnh khảo sát là sân bay Biên Hòa ,Đồng Nai Đầu tiên cần khoanh vùng chính xác các khu vực bị nhiểm Dioxin.Di dời dân ,đào mương xây tường bao quanh hạn chế sự lan tỏa của chất độc Dioxin sang các vùng lân cận

Khu ô nhiễm dioxin trong sân bay Đà Nẵng Thi công xử lý ô nhiễm dioxin tại Đà Nẵng

 Ngoài ra việc sản xuất giấy và việc phân hủy rác là chất nhựa,túi nilon ở nhiệt độ thấp cũng làm sản sinh Dioxin.Do đó cần tách các loại rác bằng nhựa,nioln riêng ra khỏi các loại rác và phân hủy chúng ở nhiệt độ>9000C.Phải có hệ thống thu gom và xủ lý các loại rác thải của nhà máy một cách hợp lý,hạn chế tiếp xúc với Dioxin

VII.Loại Trừ dioxin Trong Cơ Thể Người.

Việc xử lí Dioxin trên cơ thể người gặp nhiều khó khăn.Dioxin tích lũy trong cơ thể người tại các mô mỡ ,không bị phân giải trong cơ thể và bài tiết nguyên vẹn qua đường mật ,sữa

một số giải pháp loại trừ Dioxin ra khỏi cơ thể :

- Sử dụng vật liệu có khả năng hấp thụ dioxin như dầu khoáng ,than hoạt tính sucroza poly ester để loại trừ dioxin ra khỏi cơ thể

- Làm giảm độc tính dioxin trên cơ thể bằng cách sử dụng những chất có tác dụng khử mạnh như axit béo chứa vitamin C,E,Fe,Se với liều lương nhỏ

- Giảm trọng lượng cơ thể:tiêu mỡ làm giảm lượng Dioxin trong cơ thể

- Người mẹ nhiễm dioxin không cho con bú sữa

VIII Tình hình quan hệ giữa Việt Nam- Mỹ sau chiến tranh ở Việt Nam: 1.Vụ kiện của các nạn nhân chất độc màu da cam Việt Nam

- Ngày 31 tháng 1 năm 2004, nhóm bảo vệ quyền lợi của nạn nhân Chất độc da cam/Dioxin là Hội Nạn nhân Chất độc da cam/dioxin Việt Nam (The Vietnam Association of Victims of Agent Orange/Dioxin - VAVA) đã kiện hơn 30 công ty

Mỹ phải bồi thường do trách nhiệm gây ra thương tích vì đã sản xuất chất hóa học này Dow Chemical và Monsanto là hai công ty sản xuất chất độc da cam lớn nhất cho quân đội Hoa Kỳ đã bị nêu tên trong vụ kiện cùng các công ty khác