siêu âm doppler bs nguyễn xuân hiền

Nguyên lýDo đó khi muốn bắt dòng chảy 2Hz ặ Tần số phát của đầu dò phải là 4Hz Góc gi−a đầu dò và mạch máu càng nhỏ càng tốt... Nguyên lýHiệu ứng Doppler ứng dụng trong Y học dựa vào són

Siªu ©m doppler

Bs NguyÔn Xu©n HiÒn Khoa C§HA BV B¹ch mai – Hµ néi

Johann Christian Doppler

1803-1853

A Nguyên lý

Điểm di động

A Nguyªn lý

Passage du mur du son

Balle

VÒ ®Çu dß Æ §á

Xa ®Çu dß Æ Xanh

+ λ dài ngắn tuỳ L phátặL thu

Chúng đúng cho tất cả các loại sóngặ kể cả

sóng âm

A Nguyªn lý

Doppler son.aiff

A Nguyên lý

+ Hiện t−ợng phản âm sắc khi gọi trong dẫy núi,

nếu ta đứng gần chân núiặÂm vọng lại to và sắc,

đứng xa chân núiặ Âm vọng lại yếu và trầm

hơn

+ Công thức tính vận tốc dòng chảy

V= ∆f x C/ 2fphát x Cosθ

∆f : Hiệu tần số phát và phản hồiC: Tốc độ lan truyền sóng âm(1540m/s)Cos θ: Góc gi−a chùm đầu dò và mạch máu

A Nguyên lý

Do đó khi muốn bắt dòng chảy 2Hz ặ Tần

số phát của đầu dò phải là 4Hz

Góc gi−a đầu dò và mạch máu càng nhỏ càng

tốt

A Nguyªn lý

A Nguyªn lý

H−íng ®Çu dß

A Nguyên lý

Cửa sổ Doppler

Angel Bar θ

θ≤60

Mở cửa sổ Doppler đủ lớn sát thành mạch

A Nguyên lý

Hiệu ứng Doppler ứng dụng trong Y học dựa

vào sóng âm được phát ra từ đầu dò tới các

tế bào máu đang chuyển động trong lòng

mạch và sóng âm phản lại từ các TB máu

này với cường độ khác sóng phát Hiệu của

hai tầm số sóng âm này là tần số Doppler

2 Nguyên lý siêu âm màu(Color Doppler)

Dựa theo hiện tượng Sao đổi ngôi

Dòng chảy về đầu dòặ Đỏ

Dòng chảy xa đầu dòặ Xanh

A Nguyên lý

3 Siêu âm Doppler liên

tục(Continuous Wave Doppler)

Đầu dò có hai bản áp điện: Một

phát và một thu Trong đó tinh

Kh¾c phôc nh−îc ®iÓm cña CW

Nh−ng nÕu dßng ch¶y cao qu¸Æ

HiÖn t−îng Aliasing

A Nguyªn lý

5 Siªu ©m Doppler n¨ng l−îng(Power Doppler)

§o tÝn hiÖu Doppler thÊpƧ−îc m· ho¸ n¨ng

l−îng: Kh«ng phô thuéc gãc θ, m¹ch nhá, chØ

cã mét lo¹i mµu

A Nguyªn lý

B Cách đọc phổ doppler

1.Âm thanh

Động mạch có tiếng ngắt quãng theo nhịp

tim, không thay đổi theo nhịp thở.

Tĩnh mạch có tiếng liên tục và thay đổi theo

nhịp thở Nếu có tiếng rítặ ± tại chỗ hẹp.

2 Màu của mạch máu

Không nhất thiết màu đỏ là ĐM và ng−ợc lại

màu xanh là TM.

B Cách đọc phổ doppler

Do chúng ta để chiều của đầu dò theo hướng

nào? Hoặc revered trên màn hình

3 Phổ Doppler trên đường O hay dưới đường

O cũng vậy

Cả màu và chiều dòng chảy chúng ta đánh

giá được có đảo chiều dòng chảy không

Là bước quan trong để khẳng định sự bất

thường của mạch máu Luôn phải đặt góc

cho đúng(θ ≤60 độ)

c Các chỉ số doppler

Vp: Tốc độ tâm thu(Pick Systolic Velocity)

Vd: Tốc độ tâm trương(End Diatolic Velocity)

Vm: Tốc độ trung bình(Mean Velocity)

Vr: Tốc độ ngược chiều( Reverse Velocity)

RI: Chỉ số trở kháng( Resistance Index)

PI: Chỉ số sức đập(Pulsatility Index)

AcT: Thời gian dốc lên tâm thu(Acceleration Time)

ET: Thời gian tống máu(Ejection Time)

c C¸c chØ sè doppler

§M trung −¬ng

§M ngo¹i biªn

c C¸c chØ sè doppler

§M ngo¹i biªn

d Nguyªn t¾c siªu ©m doppler

@ Ph¶i th¨m dß tÊt c¶ c¸c ®o¹n cña m¹ch

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

I §éng m¹ch ngoai vi

- §M kh«ng cÊp m¸u trùc tiÕp cho t¹ng

- H×nh d¹ng doppler xung: Sãng ba pha

Vp

Vr ≤1/3 Vp

e Động mạch ngoại biên

1 Mất sóng ng−ợc chiều

- Sinh lý: Mất sóng ba pha khi giãn mạch( Do vận

động, do viêm nhiễm ngọn chi, mạch chi trên ở ngọn chi…), nh−ng Vp không bao giờ giảm

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

4 C¸c vÞ trÝ th¨m dß §M ngo¹i biªn

Ph¶i th¨m dß tõng ®o¹n liªn tôc theo ®−êng

®i cña §M, kh«ng ®−îc bá sãt Tèi thiÓu

ph¶i lµm ë gèc chi, gi÷a chi vµ ngän chi

VD: Chi trªn: C¸nh tay, nÕp khuûu, cæ tay

Chi d−íi: NÕp bÑn, khoeo, cæ ch©n

§M chñ bông: Sau gan, ngang §M thËn, trªn ch¹c ba

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

e Động mạch ngoại biên

6.2 Trên âm thanh

* Nghe thấy tiếng rít liên tụcặKhông

có giá trị quyết định

@ Dấu hiệu trực tiếp: Tốc độ tăng tại chỗ

hẹp, có thể có hiện t−ợng Aliasing, góc

θ≤60 ặ Mới có ý nghĩa

e Động mạch ngoại biên

@ Dấu hiệu gián tiếp

+ Trước chỗ hẹp: RI, PI tăng( colleteral branch)

Sát ngay chỗ tắc có sóng phản hồi + Sau chỗ hẹp, tắc:

Độ I(<60%): Vr↓ hoặc mất, Vp BT, RI không thay

đổiặKhông có TCLS và không can thiệp mà chỉ dùng thuốc

Độ II(60-75%): Vp ↓, xuất hiện Vd, AcT và ET kéo dài,

RI ↓ặ Cần can thiệp.

ĐộIII(75-95%): Vp ↓↓, đỉnh tròn, RI ↓<1, AcT và ET↑↑

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

Aliasing

@ Sau chỗ thông: DM binh thường TM

giãn nhẹ, dòng chảy không thay đổi theo

nhịp thở

@ Tại chỗ thông: Có thể thấy hoặc không,

nếu thấy sẽ thấy dòng rối và tang tốc

e §éng m¹ch ngo¹i biªn

e Động mạch ngoại biên

@ Chẩn đoán phân biệt với giãn ĐM

- Giãn ĐM là hiện tượng sinh lý

-Tất cả ĐM đều có tâm trương và tâm thutăng

- Không có giãn TM

- ĐM giãn trong các trường hợp: Sau vận

động, sau băng ép, có viêm nhiễm vùng hạ lưu

e Động mạch ngoại biên

8 Một số bệnh thường gặp của ĐM

+ Takayashu: Hẹp nhiều nơi ĐM lớn, thường gặp ở phụ nữ

+ Buerger: Viêm động mạch nhỏ thường

do thuốc lá, thường gặp người trẻ tuổi

+ Thông ĐM – TM sau chấn thương+ Tắc ĐM, TM sau chấn thương

+ Hội chứng Raynaud: Co thắt tiểu ĐM,

f tÜnh m¹ch

dòng chảy bên trong, bóp cơ thượng lưu

dòng không tăng tốc Huyết khối trong

lòng TM: Tăng, giảm, đồng âmặ Màu,

ấn bằng đàu dò

f tĩnh mạch

Dấu hiệu gián tiếp

+ Dưới chỗ tắc(gốc chi): TM ấn xẹp, dòng

chảy ít thay đổi theo nhịp thở, không tăng

tốc khi bóp cơ thượng lưu

+ Trên chỗ tắc(ngọn chi): TM giãn, ấn khó

xẹp, dòng chảy kém và ít thay đổi khi bóp

cơ thượng lưu

Lưu ý: Bao giờ cũng phải xem huyết khối có

đầu không, và đầu trên ở vị trí nào??

f tĩnh mạch

2 Suy TM

Trên Siêu âm 2D: TM giãn, ấn xẹp

Nghiệm pháp Valsava (+) Hay bóp cơ

thượng lưu và thả bóp sẽ xuất hiện sóng

ngược chiều

Nên thăm khám ở tư thế BN ngồi thõng chân

xuống hoặc tư thế đứng

f tĩnh mạch

3 Một số bệnh thường gặp ở TM

+ Viêm tắc TM: Hay gặp người tiêm chích

ma tuý, người già, chi dưới > chi trên, chân

trái > chân phải; bệnh về máu; tự phát, di

căn từ các khối u ác tính

+ Suy TM: người già, đặc biệt người chửa

đẻ nhiều lần, làm việc tư thế đứng kéo

dài

f tÜnh m¹ch

NghiÖm ph¸p Valsalva

f tÜnh m¹ch

f tÜnh m¹ch

f tÜnh m¹ch

HÝt vµo nhÞn thë

Thë b×nh th−êng

f tÜnh m¹ch

f tÜnh m¹ch

Xin chóc c¸c b¹n thµnh c«ng!