Bản tin khoa học và ứng dụng là tờ tin nhằm phổ biến những kiến thức về khoa học và ứng dụng t với các mục chính như tin tức sự kiện về khoa học kỹ thuật, văn hóa giáo dục, cuộc sống qanh ta hay mục vinh danh đất việt cho mọi người dân có nhu cầu
Trang 1In 500 bản, khổ 19 x 27 cm.
Giấy phép xuất bản số:
34/GP-STTTT do Sở Thông tin & Truyền
thông tỉnh Bắc Giang cấp ngày 31
tháng 3 năm 2010 In tại Nhà in Báo
TRONG SỐ NÀY
zHội Sinh vật cảnh Bắc Giang phấn đấu đưa hoạt độngsinh vật cảnh thành ngành kinh tế sinh thái giá trị cao
zTrao giải thưởng cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhiđồng tỉnh Bắc Giang lần thứ VI-2010
zTrồng thử nghiệm giống cam V2 tại Yên Thế
zHội thảo công nghệ chế tạo thiết bị bê tông cốt thépthành mỏng
zĐại hội Công đoàn Liên hiệp hội lần thứ nhất
Chịu trách nhiệm xuất bản
ThS NGUYỄN ĐỨC KIÊN
Chủ tịch Liên hiệp các hội
KH&KT tỉnh Bắc Giang
Biên tập
CN HOÀNG VĂN THÀNH
CN ĐẶNG THỊ LỤA
CN NGUYỄN VĂN DƯƠNG
Thư ký biên tập
ThS NGUYỄN VĂN CHỨC
Trình bày
LÊ THIỀU TIẾN
Bản tin xuất bản hàng quý
Thông tin đóng góp xin vui lòng
liên hệ Ban biên tập - Liên hiệp
các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
KHOA HỌC - KỸ THUẬT
VINH DANH ĐẤT VIỆT
VĂN HÓA - GIÁO DỤC
CUỘC SỐNG QUANH TA
TIN HOẠT ĐỘNG
zThông báo ý kiến của Ban Bí thư TW Đảng xác định cácvấn đề triển khai thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày16/4/2010 của Bộ Chính trị
zQuy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám địnhxã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnhBắc Giang
zBằng giả thật - Bằng thật giả
z”Đẩy mạnh sáng tạo khoa học công nghệ trong giaiđoạn hiện nay”
zXây dựng và phát triển đội ngũ trí thức Bắc Giang giaiđoạn 2010-2020
zGiáo sư Ngô Bảo Châu - Một trí tuệ lớn, một trái tim yêuthương
zLý Thái Tổ và chiến lược xây dựng đất nước
zGỡ bỏ những rào cản để nữ trí thức phát triển
zTúi ni lông - Bài toán khó giải cho môi trường
zGió - Nguồn năng lượng “sạch”?
zMột số vấn đề cần lưu ý khi xây dựng và sử dụng côngtrình khí sinh học (Biogas)
zGiáo sư, tiến sĩ y khoa Nguyễn Văn Tuấn: Từ khát vọng
đi đến thành công
zTừ đam mê sáng tạo trở thành “Nhà khoa học nhí”
zĐặc trưng văn hoá Bắc Giang
zVăn hoá cảm ơn
zNgôn ngữ Việt - cần được trọng dụng
zGiá trị đạo đức - giá trị bản thân và giá trị xã hội
zGiá trị cao đẹp của con người trong gia đình
zCám ơn và xin lỗi
Trang 2Tại phiên họp ngày 23 - 6 - 2010, sau khi
nghe đại diện lãnh đạo Văn phòng Trung
ương Đảng trình bày ý kiến về việc xác định
một số nội dung cần được xây dựng thành
các đề án trình Ban Bí thư (Công văn số
9777-CV/VPTW, ngày 18 - 6 - 2010), Ban Bí
thư đã thảo luận và có ý kiến như sau:
1 Ban cán sự Đảng Chính phủ chỉ đạo
nghiên cứu, xây dựng dự thảo Luật phổ biến
kiến thức và dự thảo Luật hành nghề kỹ sư
chuyên nghiệp để trình Quốc hội đầu nhiệm
kỳ Quốc hội khoá XIII.
2 Ban cán sự đảng Bộ Nội vụ chủ trì,
phối hợp với Ban cán sự đảng Bộ Khoa học
và Công nghệ, Đảng đoàn Liên hiệp các hội
khoa học và kỹ thuật Việt Nam xây dựng Đề
án kiện toàn tổ chức bộ máy của Liên hiệp
các hội khoa học và kỹ thuật ở Trung ương
và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
xây dựng cơ chế phối hợp giữa Liên hiệp
các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam với
các hội thành viên và với các liên hiệp hội
ở tỉnh, thành phố Nghiên cứu thành lập tổ
chức thu hút trí thức khoa học và công nghệ
người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây
dựng đất nước.
Báo cáo Ban Bí thư vào quý II - 2011.
3 Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì,
phối hợp với Ban cán sự đảng Bộ Khoa học
và Công nghệ, Đảng đoàn Liên hiệp các hội
khoa học và kỹ thuật Việt Nam xây dựng cơ
chế phát huy vai trò của Liên hiệp các hội
khoa học và kỹ thuật tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề lớn về chủ trương, đường lối, chính sách phát triển đất nước, chủ động phản biện, tư vấn và giám định xã hội trong quá trình xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách, các chương trình, dự án lớn.
Báo cáo Ban Bí thư vào quý III - 2011.
4 Ban cán sự đảng Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ban cán sự đảng Bộ Khoa học và Công nghệ, Đảng đoàn Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam xây dựng cơ chế, chính sách về tài chính và các điều kiện khác bảo đảm hoạt động có hiệu quả của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật
ở Trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Báo cáo Ban Bí thư vào quý III - 2011.
5 Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Đảng đoàn Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam xây dựng Quy chế hoạt động của Đảng đoàn Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam và Quy chế phối hợp công tác giữa Đảng đoàn Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật và các đảng đoàn, ban cán sự đảng có liên quan.
Báo cáo Ban Bí thư vào quý II - 2011.
T/M BAN BÍ THƯ
(đã ký)
Trương Tấn Sang
Số 353-TB/TW Hà Nội, ngày 25 tháng 6 năm 2010
THÔNG BÁO
Ý KIẾN CỦA BAN BÍ THƯ Về việc xác định các vấn đề triển khai thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 16/4/2010 của Bộ Chính trị
Trang 3KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
TIN TỨC - SỰ KIỆN
Kính thưa các đồng chí!
Kính thưa các vị khách quý!
Thưa toàn thể các vị đại biểu
tham dự hội thảo!
Hôm nay, tôi rất vui mừng được
đến dự hội thảo khoa học do Công
ty Thoát nước và Phát triển đô thị
tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu phối hợp với
Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ
thuật tỉnh Bắc Giang tổ chức Thay
mặt Đoàn chủ tịch Liên hiệp các hội
Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, tôi
xin nhiệt liệt chào mừng các đồng
chí lãnh đạo các bộ ban ngành, các
quý vị khách quý cùng toàn thể các
đại biểu về dự hội thảo
Thưa các quý vị đại biểu!
Trong vòng 15 năm qua, kể từ
năm 1995, Liên hiệp các hội Khoa
học và Kỹ thuật Việt Nam đã phối
hợp với Bộ Khoa học và Côngnghệ tổ chức giải thưởng Sáng tạoKH&CN Việt Nam (viết tắt làVIFOTEC) Tính cho đến nay đã cógần 2000 công trình tham dự giải,trong số đó có trên 400 công trìnhđã được tặng các giải thưởng
Trong quá trình tuyển chọn, cáchội đồng chuyên môn khôngnhững chỉ xem xét ý nghĩa khoahọc, ý nghĩa thực tiễn mà còn xemxét nhiều yếu tố khác như: tácđộng đến môi trường, hiệu quảkinh tế cũng như quyền sở hữu trítuệ của các tác giả công trình
Theo sự đánh giá của nhiềunhà khoa học thì Giải thưởng Sángtạo KHCN Việt Nam là một trongsố những giải thưởng có ý nghĩasau giải thưởng Hồ Chí Minh vàGiải thưởng Nhà nước Công trình
"Công nghệ chế tạo các loại thiết
bị bê - tông cốt thép thành mỏng"mà chúng ta sẽ nghe giới thiệu tạihội thảo khoa học này là một trongsố những công trình đã được nhậngiải nhất Giải thưởng Sáng tạoKHCN năm 2009 và bằng sángchế độc quyền do Tổ chức sở hữutrí tuệ thế giới trao tặng
Chúng tôi hi vọng rằng, Hộithảo khoa học được tổ chức ở BắcGiang lần này là một dịp tốt để cácđịa phương, các doanh nghiệp tìmhiểu và ứng dụng rộng rãi nhữngkết quả nghiên cứu khoa học vàcông nghệ đã được kiểm nghiệmtrong sản xuất và đời sống
Thưa các vị đại biểu!
Tại hội thảo này, tôi xin biểudương những nỗ lực của Liên hiệpCác hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnhBắc Giang trong việc phổ biến cáckiến thức khoa học và công nghệ,trong việc tham gia vào công tác tưvấn, phản biện và giám định xã hộigóp phần vào việc phát triển kinhtế - xã hội tỉnh Bắc Giang
Thay mặt Liên hiệp các hộiKhoa học và Kỹ thuật Việt Nam tôixin thành cảm ơn các đồng chílãnh đạo Tỉnh uỷ, Hội đồng nhândân, Uỷ ban nhân dân tỉnh BắcGiang đã hết lòng giúp đỡ và tạomọi điều kiện thuận lợi cho Liênhiệp các hội Khoa học và Kỹ thuậttỉnh hoạt động có hiệu quả Hômnay, giữa lúc các đồng chí bậnchuẩn bị đại hội Đảng các cấp, cácđồng chí lãnh đạo vẫn dành thờigian đến tham dự hội thảo, điều đóthể hiện sự quan tâm sâu sắc củalãnh đạo tỉnh đối với sự phát triểncủa khoa học và công nghệ
Thay mặt Liên hiệp Các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, xin chúc sức khoẻ các vị khách quý, các vị đại biểu tham dự hội thảo! Chúc hội thảo thành công tốt đẹp!
"ÀÊÍY MẨNH SẤNG TẨO KHOA HỔC CƯNG NGHÏÅ TRONG GIAI ÀOẨN HIÏÅN NAY"
Đó là ý kiến chỉ đạo trong bài phát biểu của Giáo sư, Viện sĩ, Tiến sĩ
khoa học: Đặng Vũ Minh - Ủy viên Trung ương đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa
học công nghệ và Môi trường Quốc hội, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa
học và Kỹ thuật Việt Nam tại hội thảo "Công nghệ chế tạo các loại thiết bị
bê tông cốt thép thành mỏng dùng trong lĩnh vực hệ thống kết cấu hạ tầng
kỹ thuật và bảo vệ môi trường" do Liên hiệp các hội KH&KT tỉnh Bắc Giang
phối hợp với Công ty Thoát nước và Phát triển đô thị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
(BUSADCO) tổ chức ngày 11/9/2010 tại nhà khách UBND tỉnh
Trang 4Chương I QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1 Cơ quan thực hiện hoạt động tư vấn.
phản biện và giám định xã hội trên địa bàn tỉnh
Bắc Giang
Là Liên hiệp Các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh
Bắc Giang (gọi tắt là Liên hiệp hội)
Điều 2 Tính chất của hoạt động tư vấn phản
biện và giám định xã hội.
Hoạt động tư vấn phản biện và giám định xã hội
của Liên hiệp hội là không vì lợi nhuận, không phải
vì hoạt động nghề nghiệp, là sự thể hiện trách nhiệm
của đội ngũ trí thức tham gia đóng góp trí tuệ vào
các hoạt động của Nhà nước
Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
của Liên hiệp hội không thay thế việc tư vấn, thẩm
định, giám định của các cơ quan quản lý nhà nước
có thẩm quyền, tổ chức tư vấn hoạt động theo quy
định của pháp luật
Điều 3 Mục đích của hoạt động, tư vấn, phản
biện và giám định xã hội.
Cung cấp cho các cơ quan nhà nước hoặc các
đơn vị khác trên địa bàn tỉnh (gọi chung là tổ chức
hữu quan) có yêu cầu hoặc chấp thuận đề xuất tư
vấn, phản biện và giám định xã hội có thêm cơ sở,
luận cứ khoa học có tính độc lập, khách quan khi
đề xuất, xây dựng, thẩm định phê duyệt hoặc thực
hiện các chương trình, đề án, dự án phát triển kinh
tế - xã hội (sau đây gọi chung là đề án)
Tăng cường sự đoàn kết, hợp tác của đội ngũ tri
thức, nâng cao năng lực và vai trò của Liên hiệp hội
và các hội thành viên trong việc thực hiện các nhiệm
vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương
Điều 4 Giải thích các từ ngữ trong quy định.
1.Tư vấn là hoạt động trợ giúp về tri thức, kinh
nghiệm, cung cấp các thông tin, tư liệu cùng các ý
kiến phân tích, đánh giá và kiến nghị trong việc đề
xuất xây dựng hoặc thẩm định, phê duyệt đề án
2 Phản biện là hoạt động cung cấp các thông
tin, tư liệu cùng các ý kiến phân tích, đánh giá tính
khả thi và các kiến nghị về sự phù hợp của nội dungđề án đối với mục tiêu và các điều kiện dàng buộcban đầu hoặc thực trạng đề ra
3 Giám định xã hội là hoạt động theo dõi việcthực hiện đề án, đưa ra các ý kiến phân tích, đánhgiá và kiến nghị kịp thời về việc tổ chức thực hiệnmục tiêu, nội dung hoặc chất lượng đề án
Điều 5 Đối tượng, phạm vi tư vấn, phản biện và giám định xã hội.
1 Đối tượng
1.2 Các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.Các đề án phát triển kinh tế - xã hội có tính chấtphức tạp, ưu tiên, trọng điểm hoặc đa ngành do cáctổ chức hữu quan xây dựng, thực hiện hoặc trình cấptrên phê duyệt, gồm:
a Các dự án nhóm A;
b Các dự án nhóm B, C có tính chất đặc thù,nhạy cảm về lịch sử, văn hóa, tôn giáo, cảnh quan,môi trường, khu dân cư tập trung
c Những nội dung cần thiết khác
1.2.Đối với các đề án phát triển kinh tế - xã hội:
a Tính khả thi của đề án
b Sự phù hợp với quy luật cảnh quan
c Các vấn đề tác động đến môi trường
d Các vấn đề liên quan đến khoa học và côngnghệ
e Các vấn đề liên quan đến lịch sử, văn hóa, xãhội
f Các vấn đề liên quan đến lao động, việc làm,xóa đói và giảm nghèo
ỦY BAN NHÂN DÂN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TỈNH BẮC GIANG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Số: 63/2005/QĐ-UB
QUI ĐỊNH
VỀ HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN, PHẢN BIỆN VÀ GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI CỦA
LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH BẮC GIANG
Ban hành theo Quyết định số 63/2005/QĐ-UB ngày 22 tháng 8 năm 2005
Á
Trang 5KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
TIN TỨC - SỰ KIỆN
Á
Điều 6 Yêu cầu thực hiện hoạt động tư vấn,
phản biện và giám định xã hội
1 Có trình độ chuyên môn cao, đảm bảo tính
khách quan và khoa học, thể hiện ở cách tiếp cận
đúng, phương pháp nghiên cứu thích hợp, biện pháp
tổ chức và cơ cấu đội ngũ thực hiện có chọn lọc, hợp
lý, các đề xuất, kiến nghị có nội dung xác đáng, rõ
ràng, dựa trên những số liệu được kiểm chứng
2 Chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung tư vấn,
phản biện và giám định xã hội
Điều 7 Các mức độ tư vấn, phản biện và
giám định xã hội.
Việc tư vấn, phản biện và giám định xã hội được
tiến hành ở các mức độ khác nhau, từ đơn giản đến
phức tạp, bao gồm:
1 Chia sẻ thông tin tham khảo về nội dung hoặc
phương pháp tiếp cận nguồn tư liệu, nguồn chuyên
gia,vv
2 Phân tích, đánh giá, đưa ra các ý kiến nhận
xét, bình luận hoặc kiến nghị hướng nghiên cứu
nhằm góp phần xây dựng, hoàn thiện hoặc bổ sung
sửa đổi từng phần hoặc toàn bộ một đề án đang
được thực thi
3 Phân tích, đánh giá, nghiên cứu toàn diện và
đưa ra kiến nghị cụ thể về giải pháp hoặc phương án
bổ sung, sửa đổi hoặc thay thế từng phần hoặc toàn
bộ một đề án
Chương II QUY ĐỊNH CỤ THỂ Điều 8 Hình thức thực hiện tư vấn, phản biện
và giám định xã hội
Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
của Liên hiệp hội và các hội thành viên được thực
hiện theo các hình thức sau:
1 Các tổ chức hữu quan đặt yêu cầu cho Liên
hiệp hội tư vấn, phản biện hoặc giám định xã hội đối
với các đề án thuộc thẩm quyền phê duyệt, thực
hiện của mình hoặc các đề án trình cấp trên phê
duyệt
2 Liên hiệp hội và các Hội thành viên chủ động
đề xuất với các tổ chức hữu quan nhiệm vụ tư vấn,
phản biện và giám định xã hội
Điều 9 Quy định thời gian thực hiện.
Sau khi được chấp thuận hoặc được mời tư vấn,
phản biện và giám định xã hội, Liên hiệp hội hoặc
các Hội thành viên phải thực hiện đồng bộ với các cơ
quan chuyên môn về thời gian, không được làm ảnh
hưởng đến tiến độ xây dựng thẩm định, phê duyệt
hoặc thực hiện đề án
Điều 10 Nội dung, tổ chức thực hiện tư vấn,
phản biện và giám định xã hội.
1 Trường hợp các tổ chức hữu quan đặt yêu cầu
tư vấn, phản biện và giám định xã hộïi, hai bên phảicó biên bản thỏa thuận hợp đồng bao gồm các nộidung:
a Bối cảnh của đề án
b Mục tiêu của đề án
c Phạm vi của nhiệm vụ tư vấn, phản biện vàgiám định xã hội
d Các kết quả phải đạt được các tiêu chí đểđánh giá kết quả
e Thời hạn thực hiện;
f Các thông tin sẽ được yêu cầu cung cấp và bảomật (nếu thấy cần thiết); các điều kiện (về quan hệchi phí, trang thiết bị…) do tổ chức đặt yêu cầu đảmbảo
2 Trường hợp Liên hiệp hội và các Hội thànhviên chủ động đề xuất việc tư vấn phản biện và giámđịnh xã hội thì phải xác định phạm vi và nội dungcông việc thấy cần thiết và thấy có thể tư vấn, phảnbiện và giám định xã hội, đồng thời gửi đề án đếncác tổ chức hữu quan liên quan, khi được các tổchức hữu quan chấp thuận và đặt yêu cầu cụ thể,việc tổ chức thực hiện được tiến hành theo các nộidung khoản 1 điều này
3 Trong trường hợp các tổ chức hữu quan khôngđặt yêu cầu (hoặc không chấp thuận) những lãnhđạo Liên hiệp hội, các Hội thành viên và nhiềuchuyên gia nhận thấy cần có sự tham gia của tổchức hội vào các nhiệm vụ tư vấn, phản biện vàgiám định xã hội thì lãnh đạo Liên hiệp hội hoặc Hộithành viên chủ độïng báo cáo với Chủ tịch UBND tỉnhxin ý kiến chỉ đạo
Trình tự tổ chức thực hiện tư vấn, phản biện vàgiám định xã hội thực hiện theo hướng dẫn tại Vănbản số 733/LHH ngày 06/9/2002 của Liên hiệp Cáchội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam
4 Trường hợp các tổ chức hữu quan yêu cầu tưvấn, phản biện và giám định xã hội giao đích danhcho một cá nhân chuyên gia tự thực hiện nhiệm vụđược giao thì cá nhân đó tự chịu trách nhiệm pháp lývề nội dung và kết quả thực hiện của mình; các kếtluận, ý kiến, báo cáo cần ghi rõ tên của từng chuyêngia cụ thể, không được nhân danh tổ chức Liên hiệphội
Điều 11 Kinh phí cho nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội.
1 Nguyên tắc xác định kinh phí cho các hìnhthức tư vấn, phản biện và giám định xã hội là không
vì lợi nhuận, đảm bảo bù đắp các chi phí phục vụtrực tiếp cho các hoạt động này
2 Đối với các chương trình, dự án UBND tỉnh yêucầu (hoặc chấp nhận) thực hiện tư vấn, phản biện vàgiám định xã hội thì Liên hiệp hội hoặc các Hội thànhviên chủ động tự lập dự toán kinh phí, thống nhất vớiSở Kế hoạch và Đầu tư và Sở Tài chính trình UBND
Á
Trang 6tỉnh phê duyệt vào kế hoạch ngân sách hàng năm.
3 Đối với đề án do các tổ chức hữu quan đặt yêu
cầu (hoặc chấp nhận) thực hiện tư vấn, phản biện và
giám định xã hội, kinh phí thực hiện nhiệm vụ tư vấn
, phản biện và giám định xã hội được thực hiện trên
cơ sở hợp đồng do hai bên cùng thỏa thuận , phù
hợp với quy định chung của Nhà nước Trường hợp
các đề án không được bố trí nguồn kinh phí riêng
cho hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
thì được sử dụng nguồn kinh phí hoạt động của cơ
quan đặt yêu cầu (hoặc chấp nhận), thanh toán trực
tiếp cho Liên hiệp hội hoặc các Hội thành viên theo
hợp đồng
4 Nội dung, mức chi cụ thể cho từng trường hợp
và công tác quản lý, cấp phát, quyết đoán kinh phí
hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư số
27/2003/TT-BTC ngày 01/4/2003 của Bộ Tài chính
Điều 12 Quyền và nghĩa vụ của các tổ chức
hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
hữu quan đặt yêu cầu tư vấn, phản biện và giám
định xã hội.
1 Chủ động đặt yêu cầu tư vấn, phản biện và
giám định xã hội cho Liên hiệp hội hoặc các thành
viên đối với các đề án thuộc diện nêu tại điều 5 quy
định này
2 Cung cấp đầy đủ, kịp thời những thông tin, tư
liệu cần thiết, bảo đảm các điều kiện thuận lợi về
kinh phí và sử dụng cơ sở vật chất (nếu có thỏa
thuận) cho Liên hiệp hội hoặc các Hội thành viên
thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
3 Xử lý các kiến nghị trong văn bản tư vấn, phản
biện và giám định xã hội của Liên hiệp hội và các
Hội thành viên Văn bản tư vấn, phản biện hoặc
giám định xã hội của Liên hiệp hội và các Hội thành
viên được tập hợp trong hồ sơ đề án trình các cấp có
thẩm quyền
Điều 13 Trách nhiệm của Liên hiệp hội và
các Hội thành viên.
1 Liên hiệp hội:
1.1 Xây dựng và triển khai kế hoạch tư vấn,
phản biện và giám định xã hội hàng năm, tham mưu
trình UBND tỉnh ban hành các văn bản pháp qui về
công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội;
1.2 Tổ chức triển khai tư vấn, phản biện và giám
định xã hội khi có yêu cầu;
1.3 Phổ biến các tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ
phục vụ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định
xã hội;
1.4 Tổ chức hệ thống thông tin trong toàn Liên
hiệp hội, xây dựng cơ sở dữ liệu về các văn bản
pháp qui, các chính sách, quy hoạch của tỉnh; cung
cấp các thông tin có trong cơ sở dữ liệu cho các hội
thành viên khi có yêu cầu;
1.5 Xây dựng cơ sở dữ liệu về các chuyên giatrong tỉnh, trong khu vực, trong nước, lựa chọn vàgiới thiệu các chuyên gia có đủ năng lực và trình độcho từng đề án tư vấn, phản biện và giám định xãhội;
1.6 Hỗ trợ việc đào tạo, tập huấn nâng cao nănglực tư vấn, phản biện và giám định xã hội cho cánbộ, chuyên gia và các hội thành viên;
1.7 Chịu trách nhiệm pháp lý về nội dụng tư vấn,phản biện và giám định xã hội và những ý kiến domình đề xuất; quản lý, bảo mật (nếu có yêu cầu) hồ
sơ, tài liệu của đề án được cung cấp, bảo quản cácphương tiện kỹ thuật (nếu được giao) và hoàn trả saukhi hoàn thành nhiệm vụ được yêu cầu;
1.8 Định kỳ tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệmhoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội củahệ thống Liên hiệp Hội và báo cáo về UBND tỉnh
2 Các hội thành viên của Liên hiệp Hội:
2.1 Tổ chức thực hiện tư vấn, phản biện và giámđịnh xã hội khi được phân công và khi có tổ chứchữu quan yêu cầu;
2.2 Trong trường hợp cần thiết có sự hỗ trợ củaLiên hiệp hội, phải báo cáo chi tiết về nội dung, yêucầu, phạm vi thời hạn thực hiện, các vấn đề khókhăn khi thực hiện ở từng giai đoạn;
2.3 Lựa chọn và giới thiệu chuyên gia, cung cấpthông tin trong phạm vi khả năng của mình (khi đượcyêu cầu) để hỗ trợ công tác tư vấn, phản biện vàgiám định xã hội của Liên hiệp hội và các Hội thànhviên khác;
2.4 Định kỳ 6 tháng, hàng năm báo cáo về hoạtđộng tư vấn phản biện và giám định xã hội cho Liênhiệp Hội
Chương III ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH Điều 14 Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, các sở, cơ quan trực thuộc UBND tỉnh, UBND các huyện, thành phố tổ chức thực hiện quy định này.
Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc, báocáo kịp thời về UBND tỉnh (thông qua Thường trựcLiên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh) để xemxét giải quyết
TM UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH
KT CHỦ TỊCH PHÓ CHỦ TỊCH (Đã ký)
Bùi Văn Hạnh
Á
Trang 7KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
Nghị quyết Hội nghị lần thứ
bảy Ban Chấp hành Trung
ương Đảng khoá X "Về xây
dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ
đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại
hoá" đã xác định cần sớm có những
quyết sách quan trọng, kịp thời và
mạnh mẽ nhằm xây dựng, phát triển
đội ngũ trí thức Đó là một trong
những yêu cầu, điều kiện cần thiết
và quan trọng cho sự thành công
của công cuộc công nghiệp hoá,
hiện đại hoá và hội nhập quốc tế
Trong 5 nhóm giải pháp, nhiệm vụ
Nghị quyết đề ra, nhóm giải pháp
"Tạo chuyển biến căn bản trong đào
tạo, bồi dưỡng trí thức" giữ vai trò
quan trọng trong việc xây dựng,
phát triển đội ngũ trí thức ngang tầm
với yêu cầu, nhiệm vụ của công
cuộc xây dựng, phát triển đất nước
trong giai đoạn mới Đối với các địa
phương có điều kiện phát triển kinh
tế - xã hội khó khăn, đội ngũ trí thức
còn hạn chế về số lượng và chất
lượng, để đáp ứng nhu cầu về nguồn
nhân lực cho chuyển dịch cơ cấu
kinh tế theo hướng công nghiệp hoá,
hiện đại hoá; nhiệm vụ đào tạo, bồi
dưỡng đội ngũ trí thức càng đặt ra
cấp thiết hơn
Trong điều kiện là tỉnh nghèo,
thuần nông, để phấn đấu phát triển
kinh tế - xã hội rút ngắn khoảng
cách thu nhập bình quân đầu người
với cả nước, định hướng phát triển
của Bắc Giang đã được xác định rõ
là chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng công nghiệp hoá, hiện đại
hoá; tập trung phát triển công
nghiệp - dịch vụ Để đáp ứng nhu
cầu về nguồn nhân lực cho chuyển
dịch cơ cấu kinh tế phát triển các
ngành công nghiệp, dịch vụ đòi hỏi
cần có sự chuyển biến căn bản
trong phát triển nguồn nhân lực có
chất lượng, trình độ cao, đặc biệt là
trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ trí
thức của tỉnh
Hiện nay, theo đánh giá củaLiên Các hội khoa học kỹ thuật tỉnhBắc Giang, lực lượng trí thức củatỉnh còn hạn chế cả về số lượng vàchất lượng Toàn tỉnh Bắc Giang cógần 15.000 người có trình độ từ đạihọc trở lên chiếm 1% dân số vàchiếm 57,6% số công chức, viênchức của tỉnh Trong đó có 466 thạcsỹ, 16 tiến sĩ So với các địa phươngtrên cả nước, tỷ lệ trí thức có trình độsau đại học của Bắc Giang chưacao, phân bố chưa đồng đều, tậptrung chủ yếu ở nhóm ngành khoahọc xã hội nhân văn, nhiều nhất ởcác đơn vị sự nghiệp giáo dục và ytế Công tác tập hợp, sử dụng độingũ trí thức chưa hợp lý, hiệu quả;
chưa phát hiện kịp thời và nhân điểnhình gương trí thức giỏi, tiêu biểu cónhiều đóng góp cho tỉnh Đội ngũ tríthức đầu ngành, nhất là trong cácngành kinh tế mũi nhọn, lĩnh vựckhoa học kỹ thuật chưa nhiều Bêncạnh đó, khả năng sáng tạo, ứngdụng khoa học kỹ thuật vào thựctiễn sản xuất chưa cao Số lượng tríthức trẻ tham gia nghiên cứu khoahọc chưa nhiều, một bộ phận trí
thức còn hạn chế về trình độ ngoạingữ, tin học, chưa đủ điều kiện khảnăng tiếp cận làm chủ công nghệtiên tiến, hiện đại; chưa đủ kinhnghiệm hoạt động trong điều kiệnkinh tế thị trường và hội nhập quốctế Có nhiều nguyên nhân dẫn đếnhạn chế nêu trên như: điều kiện pháttriển kinh tế - xã hội của tỉnh cònthấp, ngân sách đầu tư cho khoa họcvà công nghệ, xây dựng và pháttriển đội ngũ trí thức chưa đáp ứngyêu cầu; cơ sở vật chất, môi trườnglàm việc cho đội ngũ trí thức pháthuy tài năng sáng tạo còn thiếu vàchưa đồng bộ; thu nhập của ngườidân còn thấp nên ít có cơ hội đượchọc tập, nâng cao trình độ Tuynhiên nhìn chung, nguyên nhân chủyếu là do đào tạo, bồi dưỡng nguồnnhân lực có chất lượng và trình độcao, đặc biệt là đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ trí thức còn nhiều hạn chế từxây dựng chiến lược, qui hoạch, banhành chủ trương, chính sách đếntriển khai thực hiện
Để xây dựng và phát triển đội
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC
BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2010 - 2020
GS.TS NGND NGÔ THẾ CHI
Giám đốc Học viện Tài chính
(Xem tiếp trang 9)
Trang 8Thế nhưng, một ngàn năm đó
chỉ như mơ hồ trên sách vở,
hoặc ảo ảnh giữa hư vô kể từ
Minh Vương Lý Thái Tổ di đô từ
Hoa Lư về thành Đại La năm 1010
(Thuận Thiên thứ 1, vào tháng 7),
mà di tích được khám phá trên một
vùng rộng lớn tại Thủ đô Hà Nội
vẫn còn là minh chứng thật cho một
huyền sử xa vời! Có ý kiến cho
rằng, nên dựng tượng đài Thiền Sư
Vạn Hạnh trên đất Hà Thành, và có
những con đường mang tên vị Quốc
sư lỗi lạc ấy, để nhắc nhở mọi người
luôn ghi nhớ đến công đức của tiền
nhân Thiết nghĩ, ý tưởng đẹp này
sẽ được thực hiện trong nay mai khi
mà mọi người đã ý thức thấy được
những việc cần làm, nên làm
Muốn thực hiện ý tưởng hay
đẹp đó, chúng ta nên từng bước
chuẩn bị, nghiên cứu, giáo dục tác
động sao cho mọi người hiểu rõ
lịch sử dân tộc Việt Nam từ những
ngày đầu dựng nước và giữ nước
Tìm hiểu Thiền Sư Vạn Hạnh? LýCông Uẩn là ai? Nhân tố nào đãnuôi dưỡng, hun đúc nên vị vuaanh minh này, người đã lập ra mộtLý Triều nức tiếng nhân từ tronglịch sử dân tộc
Trên thế giới cũng như tại ViệtNam suốt chiều dài mấy ngàn nămdanh sử, những vị vua từng có côngdựng xây và chấn hưng đất nước làchuyện bình thường, cũng như cónhững đời vua làm băng hoại tổquốc và trụy lạc cá nhân cũngkhông thiếu, thế nhưng, Lý CôngUẩn, mở đầu cho những triều đại kếtục, suốt hơn bốn thế kỷ đem lạithái bình cho nhân dân và thốngnhất giang san một mối, tạo sựkiêng nể cho ngoại xâm, dẹp tan ýđồ bá quyền của nước lớn và bìnhđịnh lân bang bằng ngoại giao,bằng uy tín, bằng chiến lược và kểcả sức mạnh quân sự
Như lịch sử đã ghi nhận, LýCông Uẩn vốn xuất thân từ nhà
chùa, con nuôi của Lý Khánh Vânvà là đệ tử truyền thừa của Thiền sưVạn Hạnh Từ bé đã không cha,mang một lý lịch huyền thoại,nhưng cốt cách sinh hoạt thườngnhật của một chú bé ở chùa chứngtỏ một con người không mang tínhhuyền thoại để bước vào đời nhậnlãnh trách nhiệm gánh vác giangsan trên đôi vai một Phật tử Triềuđại Lê Long Đỉnh, Lý Công Uẩn làmĐiện Tiền Chỉ Huy Sứ
Trong hàng quan tướng tứ trụvương triều thì Lý Công Uẩn tỏ ranhân hậu, nhiệt tình, trung thành,được lòng quan triều và tín nhiệmcủa Lê ngọa Triều Tuy Lê LongĐỉnh tỏ ra hư hỏng, tha hóa và độcác đối với lê dân cũng như thô bạođối với sư sãi, giải khuây bằng sựchết chóc của tội nhân, tham dâmvô độ, giết anh cướp ngôi (1) đãlàm mất lòng dân cực độ, thế mà LýCông Uẩn vẫn tròn đạo nghĩa vuatôi, chính vì thế mà Lý Công Uẩnđược Lê Long Đỉnh rất tin tưởng LêLong Đỉnh băng hà lúc 24 tuổi, concòn quá nhỏ Đào Cam Mộc vàquần thần tôn Lý Công Uẩn lên ngôivua, ứng với điềm lành báo trướccây gạo ở chùa làng Diên Uẩn, (CổPháp) bị sét đánh mà Vạn Hạnh tiênđoán nhà Lê suy Lý Thịnh;
Cho dù Lý Công Uẩn được ĐàoCam Mộc và Vạn Hạnh thiền sư hậuthuẫn, nhưng không có thần khí nhântừ, chơn mạng đế vương được lòngthiên hạ thì cũng khó mà cửu trụ Lý Công Uẩn lên ngôi chưa tới
40 tuổi, thế mà có tầm nhìn của mộtlãnh tụ thiên tài; Hoa Lư là mảnhđất từng chống ngoại xâm cũngnhư dẹp loạn sứ quân của nhị vịTiên đế Đinh- Lê, có nghĩa Hoa Lưchỉ là vùng tử thủ, chứ không thể làđịa công; vùng chiến lược quân sựmà không là chiến lược kinh tế vàphát triển cơ đồ Từ xưa, các triềuđại từng có việc dời đô, nhưng việc
di đô lại thể hiện tính dân chủ trongthời phong kiến như Lý Thái Tổ:
LÝ THÁI TỔ VÀ CHIẾN LƯỢC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
Chúng ta tổ chức Đại lễ
không phải chỉ để hoài
niệm một lịch sử hào hùng
đã qua, mà còn khôi phục
được giá trị hiện sinh của
Lý Triều nhân từ, đã và
đang nuôi dưỡng dân tộc
Việt Nam trong từng phút
từng giây hiện tại Nếu
tính đời người là một trăm
năm thì một ngàn năm chỉ
bằng mười đời người hoặc
mười người cộng lại; vả
lại, không gian vô tận,
thời gian vô cùng thì một
ngàn năm là giấc chiêm
bao còn lưu trên hoang
tích của vôi vữa, đá gạch
nằm trong lòng đất!
ĐẶNG LỤA
Trang 9KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
"Xưa nhà Thương đến đời Bàn
Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến
đời Thành Vương ba lần dời đô, há
phải các vua thời Tam Đại; ấy theo
ý riêng tự tiện dời đô Làm như thế
cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ
giữa, làm kế cho con cháu muôn
vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới
theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời
đổi, cho nên vận nước lâu dài,
phong tục giàu thịnh Thế mà hai
nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng, coi
thường mệnh trời, không noi theo
việc cũ Thương Chu, cứ chịu yên
đóng đô nơi đây, đến nỗi thế đại
không dài, vận số ngắn ngủi, trăm
họ tổn hao, muôn vật không hợp.
Trẫm rất đau đớn, không thể không
dời Huống chi thành Đại La, đô cũ
của Cao Vương, ở giữa khu vực trời
đất, được thế rồng chầu hổ phục,
chính giữa nam bắc đông tây, tiện
nghi núi sông sau trước Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh
sư mãi muôn đời Trẫm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở, các khanh nghĩ thế nào?” (Chiếu dời Đô)
Chính vì thế mà quan dân đềuđồng thuận Đại Việt Sử Ký ToànThư ghi nhận: Bề tôi đều nói: "Bệhạ vì thiên hạ lập kế dài lâu, trêncho nghiệp đế được thịnh vượng lớnlao, dưới cho dân chúng được đôngđúc giàu có, điều lợi như thế, aidám không theo" Vua cả mừng
Được thế, thì dù tượng đài củaThiền Sư Vạn Hạnh tuy chưa được
thực hiện, nhưng hình ảnh Ngài, tâmhồn Ngài đang có mặt trong trái tim,trong khối óc của mỗi chúng ta, vàchính chất liệu đó đã tác thành,cống hiến cho dân tộc Việt Nam mộtThánh quân Lý Công Uẩn Vậy thì,lễ mừng Hà Nội ngàn năm ThăngLong quả là một sự kiện lịch sử hyhữu trên thế giới, vì chúng ta tổ chứclễ hội này không phải chỉ để hoàiniệm một lịch sử hào hùng đã qua,mà còn khôi phục được giá trị hiệnsinh của Lý Triều nhân từ, đã vàđang nuôi dưỡng dân tộc Việt Namtrong từng phút từng giây hiện tại
Vận nước như dây quấn Trời Nam ôm thái bình Đạo đức ngự cung điện Muôn xứ hết đao binh
ĐL
Á
ngũ trí thức tỉnh Bắc Giang đáp ứng
yêu cầu về nguồn nhân lực cho mục
tiêu phát triển kinh tế - xã hội của
tỉnh đến năm 2020, cần có những
giải pháp đồng bộ và mạnh mẽ
nhằm tạo chuyển biến căn bản
trong đào tạo bồi dưỡng trí thức của
tỉnh như sau:
- Xây dựng chiến lược và qui
hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ trí
thức của tỉnh đến năm 2020 gắn liền
với chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội của tỉnh Trong đó cần xác định
rõ chỉ tiêu về số lượng và chất lượng
đội ngũ trí thức của tỉnh đến năm
2020: tỷ lệ % trí thức trên dân số, tỷ
lệ % có trình độ đại học trở lên trên
số cán bộ, viên chức; số lượng trí
thức có trình độ sau đại học Xây
dựng các chương trình mục tiêu để
triển khai thực hiện chiến lược:
Chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội
ngũ chuyên gia; Chương trình đào
tạo bổ sung nguồn nhân lực cho hệ
thống chính trị, Chương trình đào tạo
cán bộ nữ…
- Thực hiện có hiệu quả Chương
trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao
chất lượng đội ngũ cán bộ, viên chức
trong hệ thống chính trị Công tác
qui hoạch gắn liền với đào tạo, bồi
dưỡng và sử dụng cán bộ đảm bảođào tạo đúng đối tượng, ngành nghềcông chức đảm nhận, phát huy hiệuquả sau đào tạo
- Triển khai thực hiện Chươngtrình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũchuyên gia đầu ngành, các chuyênviên có trình độ cao, chuyên sâutrong các ngành mũi nhọn của tỉnh(ở trong và ngoài nước) cùng vớithực hiện tốt chính sách bố trí sửdụng và thu hút nhân tài Chươngtrình cần tập trung đào tạo nguồnnhân lực trẻ có trình độ thạc sỹ, tiếnsỹ cho các ngành, lĩnh vực cònthiếu, yếu và các lĩnh vực có địnhhướng phát triển của tỉnh thông quaxác định chỉ tiêu cụ thể đến năm
2020, số lượng cán bộ có trình độsau đại học của mỗi ngành
- Huy động nguồn vốn đầu tưcần thiết cho chương trình đào tạo, bồidưỡng nguồn nhân lực của tỉnh, baogồm cả nguồn vốn từ ngân sách và từnguồn xã hội hóa, nguồn vốn hỗ trợkhác Huy động các nguồn lực, kêugọi sự hỗ trợ của các doanh nghiệp, tổchức trong và ngoài nước để hìnhthành Quĩ hỗ trợ đào tạo nguồn nhânlực chất lượng cao của tỉnh
- Khuyến khích đẩy mạnh liênkết đào tạo đại học và sau đại học
tại chỗ với các trường đại học có uytín trong nước và nước ngoài Đây làgiải pháp hiệu quả, phù hợp vớiđiều kiện của tỉnh trong việc đẩynhanh đào tạo nhân lực có trình độđại học và sau đại học
- Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dụcnhằm huy động các nguồn lực, tạođiều kiện cho các thành phần kinh tếtham gia đầu tư phát triển, nâng caochất lượng mạng lưới giáo dục đàotạo các cấp từ mầm non đến trunghọc để có nhiều học sinh phổ thôngtrúng tuyển đại học tạo nguồn pháttriển đội ngũ trí thức của tỉnh
- Thường xuyên đẩy mạnhphong trào xã hội học tập Phát huytruyền thống văn hoá lâu đời, truyềnthống hiếu học của tỉnh Hỗ trợ giúpđỡ học sinh giỏi có hoàn cảnh khókhăn thi đỗ đại học và hỗ trợ cán bộcán bộ, công chức đi học sau đạihọc Thu hút đội ngũ trí thức của tỉnhđang công tác ở các địa phươngkhác và ở nước ngoài về phục vụquê hương
Với việc triển khai thực hiệnđồng bộ, có hiệu quả các giải phápnêu trên sẽ tạo chuyển biến cănbản trong đào tạo, bồi dưỡng độingũ trí thức đáp ứng được nhu cầunguồn nhân lực có chất lượng cao,góp phần quan trọng phát triển BắcGiang theo hướng công nghiệp hoá,hiện đại hoá
NTC
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
(Tiếp theo trang 7)
Trang 10Trước hết tôi xin bày tỏ tấm
lòng cảm kích của tôi với nhà
nước và chính phủ đã tổ
chức buổi lễ mừng công hôm nay
với một tấm lòng trân trọng và
chân thành Tôi cũng thực sự cảm
động khi nhận thấy niêm vui, niềm
tự hào của giải thưởng Fields đã
được chia sẻ với đồng bào khắp
nơi trên cả nước Bắt gặp sự hân
hoan, niềm tự hào trong mắt các
bạn học sinh, sinh viên có mặt
trong buổi lễ ngày hôm nay, làm sự
hân hoan, niềm tự hào của cá
nhân tôi được nhân lên nhiều lần
Lần đầu tiên, giải thưởng
Fields, giải thưởng quan trọng nhất
của toán học được trao cho một
nhà toán học xuất thân và có quốc
tịch của một nước đang phát triển
Sự kiện này có thể sẽ tạo tiền đề
cho một sự thay đổi lớn, về chất,
cho toán học Việt Nam nói riêng,
công tác nghiên cứu khoa học nói
chung Ít nhất đây là cái mà cá
nhân tôi, và rất nhiều nhà khoa
học và nhà quản lý khoa học cótâm huyết, rất hy vọng Nhưngtrước khi nói về tương lai, tôi nghĩchúng ta nên điểm lại quá khứ, đểtìm hiểu xem cái gì là nguyênnhân, những nhân tố tích cực nàođã đưa đến thành công ngày hômnay
Tôi sinh ra trong chiến tranhchống Mỹ và lớn lên trong hoàncảnh kinh tế khó khăn của thời kỳhậu chiến Tuy không ai thích thúchuyện ôn nghèo kể khổ, ta vẫnkhông thể không nhớ lại nhữngyếu tố lập thành con người ta, cảvề thể xác lẫn tinh thần Ngay khicòn bé, tôi đã hiểu rằng bố mẹphải nhịn ăn, nhịn mặc để nuôi tôikhôn lớn Gần hai mươi năm trở lạiđây, tôi sinh sống ở nước ngoài, rấtlâu ở Pháp, gần đây ở Mỹ Tiếpxúc nhiều với cuộc sống ở nướcngoài, tôi có hiểu ra một điều rằng,tuổi thơ của tôi và các bạn cùnglứa tuổi, có thể thiệt thòi hơn vềchuyện ăn, chuyện chơi, nhưng về
chuyện học tập thì hoàn toànkhông, thậm chí theo một nghĩanào đó, tôi còn có nhiều điều kiệnthuận lợi đặc biệt Sinh ra trongmột gia đình trí thức truyền thống,việc học hành của tôi luôn là ưutiên số một của bố mẹ Có lẽ vì bốmẹ đều là những nhà khoa học,niềm ham mê khoa học, giá trịtuyệt đối của tri thức đã ngấm vàomáu tôi từ lúc nào mà không biết.Trong hầu hết các gia đình ViệtNam, việc học hành rất được coitrọng, nhưng tình yêu tri thức, yêukhoa học, thì theo ý kiến chủ quancủa tôi vẫn là chuyện hiếm Điều kiện thuận lợi đặc biệtnữa cần kể đến là tuổi học trò củatôi đã được cộng đồng toán họcViệt Nam nuôi dưỡng Tôi hiểucộng đồng toán học theo nghĩarộng, từ thầy Tôn Thân giáo viênchuyên toán trường Trưng Vương,đến thầy cô khối chuyên toán A0trường Đại học tổng hợp, cho đếnnhiều nhà toán học trẻ vào thời đó
GIÁO SƯ NGÔ BẢO CHÂU
-MỘT TRÍ TUỆ LỚN, -MỘT TRÁI TIM YÊU THƯƠNG
"Môi trường khoa học lành
mạnh chính là nơi học thuật
và đạo đức trong học thuật
luôn được xếp ở vị trí đầu tiên
cùng với sự bình đẳng giữa
các nhà khoa học không phân
biệt già trẻ cũng như sự tự do
tuyệt đối trong nghiên cứu
khoa học " Đó là suy nghĩ
của GS Ngô Bảo Châu trong
bài phát biểu tại buổi lễ chào
mừng tối 29/8 ở Trung tâm
hội nghị QG Mỹ Đình, khiến
hội trường hơn 3.500 người
lặng đi vì xúc động Dưới đây,
chúng tôi xin trân trọng giới
thiệu toàn văn bài phát biểu
của GS Ngô bảo Châu.
THU HIỀN
Trang 11KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
KHOA HỌC&ỨNG DỤNG NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
đã dạy tôi với tất cả sự tâm huyết
của mình, hoàn toàn vô tư trong
hoàn cảnh kinh tế vô cùng khó
khăn của lúc ấy Tôi không thể kể
hết tên các anh, các thầy nhưng
xin lấy ví dụ thầy Phạm Hùng khối
chuyên toán Tôi đến học thầy
trong căn buồng 8 mét vuông, lúc
nào cũng nghi ngút mùi thuốc bắc
vì thầy hay đau ốm Nhưng thù lao
duy nhất thầy Hùng nhận từ bố mẹ
tôi đôi khi là cân đường, đôi khi là
vỉ thuốc bổ Trong cộng đồng toán
học Việt Nam, việc người đi trước
nắm tay người đi sau là một
chuyện tự nhiên Gần đây, do có
cọ sát với một số ngành khoa học
khác, tôi mới sực hiểu ra rằng, tinh
thần thương yêu, đoàn kết của
cộng đồng toán học Việt Nam là
một cái gì rất hiếm hoi, đáng quí
Khoa học của nước ta nói chung,
và toán học nói riêng, chưa có một
vị trí xuất sắc trên thế giới, nhưng
nếu không có tinh thần đoàn kết,
thương yêu nhau, cùng với tinh
thần nghiêm khắc, không bao che
cho những yếu kém về học thuật,
thì toán học Việt Nam cũng như
các ngành khoa học khác, sẽ
không có bất kỳ một cơ hội nào để
tiến bộ
Cái may mắn đặc biệt tiếp theo
là việc được chính phủ Pháp cấp
học bổng để sang Pháp học đại
học Là một sinh viên nước ngoài,
nhưng trong suốt quá trình học tập
ở Pháp, chưa lần nào tôi cảm thấy
được kém ưu tiên hơn so với sinh
viên Pháp Ngược lại, chính ông
trưởng khoa toán trường Sư phạm
Paris nơi tôi học, đã khuyên tôi đi
làm luận án tiến sĩ với GS Laumon,
một trong những nhà toán học
Pháp xuất sắc nhất, và thuyết
phục ông Laumon nhận tôi làm
học trò Ông Laumon là người đã
giúp tôi từ một cậu sinh viên thích
học toán trở thành một nhà toán
học chuyên nghiệp Ông là một
người thầy tuyệt vời, trong số 6, 7
người học trò của ông, tính đến
nay đã có hai giải thưởng Fields và
gần đây nhất, cô học trò trẻ nhất
của ông đã được phong làm giáo
sư đại học Harvard khi cô chưa đầy
30 tuổi Trưởng thành trong nhóm
khoa học do ông Laumon và mộtvài đồng nghiệp của ông lãnh đạo,không chỉ có tôi và anh Lafforgue,người được giải thưởng Fields vàonăm 2002, còn có rất nhiều nhàtoán học trẻ xuất sắêc khác Ôn lạithời gian này, tôi hiểu được sựquan trọng và sức mạnh củanhững nhóm nghiên cứu khoa học,kết hợp những nhà khoa học cótên tuổi, có kinh nghiệm, có hiểubiết trong nhiều lĩnh vực khácnhau, với những sinh viên nghiêncứu sinh tràn trể hăng say khoahọc Tôi thực sự hạnh phúc khi giảithưởng Fields tuy trao cho cá nhântôi, nhưng cũng đem lại một sựvinh dự xứng đáng cho cộng đồngtoán học Pháp
Từ hơn ba năm nay, tôi có cáimay mắn hiếm có được làm việc ởViện nghiên cứu cao cấp ởPrinceton Viện được thành lập từnhững năm 30 và là nơi AlbertEinstein làm việc hơn 40 năm
Ngoài một số nhỏ những giáo sư
cơ hữu của viện, hầu hết là nhữngnhà toán học, vật lý hàng đầu củathế giới, viện thường xuyên có rấtnhiều những nhà khoa học trẻ đếnlàm việc trong thời gian từ một đếnhai năm, sau khi bảo vệ luận ántiến sĩ Ngoài nguồn hỗ trợ tàichính rất lớn từ chính phủ Mỹ cũngnhư từ các tổ chức tư nhân và cáccá nhân, cách tổ chức công việchiệu quả của Viện là cái rất đángđể học tập Sau 50 năm, tức là mộtkhoảng thời gian không lớn so vớilịch sử khoa học, Viện đã trở thànhlá cờ đầu của toán học và vật lý lýthuyết và đã đóng một vai trò rấtlớn cho sự hình thành của trườngphái toán học Mỹ mà vào thời điểmhiện tại, vẫn đóng vai trò số mộtkhông thể bàn cãi Nếu không cóthời gian làm việc ở Princeton, rấtcó thể công trình Bổ đề cơ bản sẽchưa hoàn thành vào thời điểmnày Ngoài ra, nhờ vào sự tiếp xúcvới những nhà toán học thiên tàinhư Langlands, tôi đã xác địnhđược rõ ràng chương trình nghiêncứu tiếp theo của mình sau khi Bổđề cơ bản đã hoàn thành
Từ trải nghiệm ở Pháp cũngnhư ở Mỹ, tôi hiểu ra rằng môi
trường học thuật lành mạnh là điềukiện tiên quyết cho sự trưởng thànhcủa các nhà khoa học trẻ Môitrường khoa học lành mạnh chínhlà nơi học thuật và đạo đức tronghọc thuật luôn được xếp ở vị trí đầutiên, cùng với sự bình đẳng giữacác nhà khoa học, không phân biệtgià trẻ, cũng như sự tự do tuyệt đốitrong nghiên cứu khoa học.Cuối cùng, tôi xin nhắc đến mộtcon người, một nhà khoa học, vàmột người bạn lớn của Việt Nam.Khi còn là sinh viên Henri VanRegemorter đã tham gia phongtrào đấu tranh của sinh viên Phápphản đối chính sách thực dân ởĐông Dương Sau này, ông đã quaViệt Nam nhiều lần và trở thànhmột người bạn thân thiết của cốThủ tướng Phạm Văn Đồng và Đạitướng Võ Nguyên Giáp Ông làngười sáng lập ra Ủy ban hợp táckhoa học kỹ thuật Pháp Việt Tôicó cái may mắn được sống trongngôi nhà của ông nhiều năm vàhọc được rất nhiều từ con ngườicủa ông Ông không bao giờ nóidài như tôi đang làm, nhưng quaviệc làm của ông, tôi hiểu rằng,nhiệm vụ của nhà khoa học khôngchỉ đơn thuần là làm chuyên môn,mà còn bao gồm việc đem đến chonhững người trẻ tuổi, không kể đếnnguồn gốc xuất xứ, không nhất thiếtlà người thân, cái cơ hội để tiềmnăng của họ được phát triển, trongkhoa học và rộng hơn là trong cuộcsống Đấy là điều tôi muốn nói vớinhững nhà khoa học Việt Nam,những nhà quản lý, và với tất cảnhững người làm cha, làm mẹ.Hiện trạng khoa học và giáodục của chúng ta chưa được nhưchúng ta mong đợi, nhưng ý thứccủa mỗi người và sự cố gắng củanhà nước, của chính phủ quanhững quyết sách đúng đắn vàdũng cảm, chính là tiền đề cho mộtsự chuyển biến theo chiều hướngtích cực
Cuối cùng, xin chúc các bạn trẻđang lắng nghe tôi có đủ niềm tinvà sự say mê để đi hết con đườngmà mình đã chọn
Xin cảm ơn sự chú ý của quí vị
TH
Á
Trang 12ĐÃ PHÁT TRIỂN ĐÚNG
TIỀM NĂNG?
Trong suốt chiều dài hàng
nghìn năm lịch sử dân tộc,
phụ nữ luôn đóng vai trò
quan trọng Không chỉ anh hùng
trong chiến đấu vì độc lập dân
tộc, phụ nữ Việt Nam còn khẳng
Nguyên phi Ỷ
Lan đời Lý, Lễ
nghi học sĩ
Nguyễn Thị
Lộ đời Lê, bà
Nguyễn Thị
Duệ đời nhà
Mạc giả trai
để được đi
học và đỗ đạt,
trở thành nữ
tiến sĩ đầu
tiên của nước
ta đã ghi
giới không có
điều kiện bộc
lộ và phát huy
hết tài năng
của mình Đội
ngũ nữ trí thức chỉ thực sự được
hình thành gắn liền với sự nghiệp
cách mạng dưới sự lãnh đạo của
Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
Ngay khi nước nhà non trẻ được
thành lập, trong bản Hiến pháp
đầu tiên của nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa năm 1946, Điều 9,
khẳng định: "Đàn bà ngang
quyền đàn ông về mọi phương
diện"
Trong giai đoạn đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa và
chủ động hội nhập quốc tế hiện
nay, Đảng ta khẳng định: "Xây
dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" càng đánh giá
đúng đắn vai trò quan trọng củađội ngũ nữ trí thức Các chủtrương, chính sách trên đã từng
bước được thực thi và đạt nhữngkết quả nhất định, cùng với sự nỗlực của bản thân đội ngũ này, nữtrí thức Việt Nam ngày càng pháttriển, cả về số lượng và chấtlượng, khẳng định vai trò củamình trong xã hội Nếu nhữnggiai đoạn trước, số trí thức nữ cótrình độ cao là rất ít, thì hiện nay,đội ngũ này đã hình thành vàchiếm khoảng trên 16% tổng sốcán bộ có học vị sau đại học, họchàm của cả nước Tại một số cơsở đào tạo đại học và sau đại
học, số cán bộ nữ chiếm từ trên40% đến xấp xỉ 70% Việt Nam làmột trong những nước dẫn đầuthế giới về tỷ lệ nữ tham gia cáchoạt động kinh tế và dẫn đầu khuvực châu Á về tỷ lệ nữ trongQuốc hội (đại biểu nữ tham giaQuốc hội khóa XII là 33,1%)
Đội ngũ nữ tríthức bằng tàinăng, trí tuệ,cống hiến khôngmệt mỏi, cóđóng góp quantrọng vào sựphát triển ởnhiều lĩnh vực.Trong lĩnh vựckhoa học - côngnghệ, đến nay,nhiều công trìnhkhoa học củacác chị đã đượctrao những giảithưởng quốc gia,quốc tế có uytín, trong đó có 2giải thưởng quốctế lớn, 10 giảithưởng Hồ ChíMinh, 13 giảithưởng Nhànước, 49 giảithưởng Kô-va-
l e ù p - x c a i - a(Kovalevskaya)và hàng trămgiải thưởng caoquý khác Tronglĩnh vực đào tạo,đặc biệt là đàotạo bậc cao, đội ngũ nữ trí thứccũng có nhiều đóng góp nổi bật.Đến nay, đã có 17 nữ cán bộngành giáo dục được phong tặngdanh hiệu Nhà giáo nhân dân và3.859 người được tặng danh hiệuNhà giáo ưu tú
Trong công tác lãnh đạo,quản lý, không ít nữ trí thức đãtham gia và giữ những vị trí quantrọng trong các cơ quan lãnh đạocao nhất của Đảng, Quốc hội và
GỠ BỎ NHỮNG RÀO CẢN ĐỂ NỮ TRÍ THỨC PHÁT TRIỂN
Nữ trí thức là bộ phận tinh hoa của giới nữ Họ là những người được đào tạo bài bản, có vị trí khoa học, năng lực sáng tạo Mặc dù vậy, gánh trên vai "khó khăn kép": thiên chức làm vợ, làm mẹ và gian nan của lao động khoa học, cùng không ít gò bó từ cơ chế, chính sách đã hạn chế sự phát triển của đội ngũ nữ trí thức.
(Xem tiếp trang 18)
ĐẶNG LỤA
Trang 13KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
KHOA HỌC&ỨNG DỤNG NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
B ằng giả có hai loại:
bằng giả thật và bằng
thật giả.
Bằng giả thật là thứ bằng
giả chân thành Nó khịa
ra tất cả mọi chuyện Từ
khóa học, thời gian học, đến
số lưu hồ sơ gốc - tất cả mọi
thứ đều giả Một đặc điểm
rất quan trọng khác nữa của
bằng giả thật là người cấp
bằng cũng giả Người này
chỉ là một kẻ làm hàng mã
tinh vi, chứ không phải một
quan chức có thẩm quyền.
Bằng thật giả là một thứ
bằng thật không đến nơi,
đến chốn, nó nói thật về rất
nhiều điều, nhưng lại khịa ra
một điều quan trọng nhất:
Nó khịa ra về trình độ, kỹ
năng của người được cấp
bằng Ngược lại với bằng
giả thật, bằng thật giả bao
giờ cũng do cơ quan chức
năng có thẩm quyền xác
nhận và cấp phát.
Trong hai thứ bằng giả
thật và bằng thật giả nói
trên thì bằng thật giả mới là
nguy hại hơn Trước hết,
bằng giả thật rất dễ dàng bị
phát hiện, còn bằng thật giả
thì rất khó Bằng giả thật chỉ
cần tra cứu hồ sơ gốc là phát
hiện ra ngay Việc hiện nay
vẫn còn nhiều người xài
bằng giả thật chưa bị phát
hiện chẳng qua là do chúng
ta chưa chịu bỏ thời gian để làm cái chuyện tra cứu dễ dàng nói trên Với bằng thật giả mọi chuyện không đơn giản như vậy Thiếu những cuộc điều tra trung thực và công phu không thể phát hiện
ra loại bằng này Hai là, bằng thật giả thì còn phản ánh cả cái sự có vấn đề của một hệ thống.
Trên thế giới, nạn xài bằng giả ở đâu cũng có và thời nào cũng có Điều đáng nói là có vẻ như ở nước ta nạn này đang diễn ra nhiều hơn mức có thể gọi là bình thường Vậy đâu là nền tảng văn hóa - xã hội của hiện tượng đáng quan ngại này?
Phải chăng đó cũng là những bất cập trong chủ trương chuẩn hóa cán bộ hiện nay? Rõ ràng kỹ năng máy tính và ngoại ngữ chẳng hạn là cần thiết nhưng không nhất thiết phải cần thiết cho tất cả mọi công việc và mọi chức danh Chưa nói đến một thực tế khác là việc học các kỹ năng nói trên có thể là quá gấp hoặc quá muộn đối với rất nhiều người Trong trường hợp này, cách duy nhất để họ được nâng lương, được lên chức chỉ là mua lấy các chứng chỉ cần thiết.
Ngoài ra học để lấy bằng và học để làm việc nhiều
khi chẳng gắn bó gì với nhau Ví dụ, một chuyên viên có thể học hết cả một chương trình chuyên viên cao cấp, mà công việc phải làm là viết báo cáo thì vẫn chẳng bổ sung thêm kiến thức và kỹ năng gì Cái sự học theo tinh thần "không bổ âm cũng bổ dương" như vậy không thiết thực và chẳng tạo được động lực cho ai.
Phải chăng đó còn là sự thất bại trong việc xác định các loại kiến thức và kỹ năng khác nhau cần thiết cho những công việc khác nhau trong hệ thống? Rất nhiều người học bằng tiến sĩ chỉ để được đề bạt Mặc dù bằng tiến sĩ chỉ xác nhận trình độ nghiên cứu chứ không xác nhận trình độ quản lý - điều hành.
Phải chăng sự liêm chính đang bị thâm hụt nặng nề trong hệ thống? Hành vi mua bằng thật đáng hổ thẹn Hành vi bán bằng giả cũng vậy Người ta chỉ mua bán chúng dễ dàng khi tòa án lương tâm không còn ngày đêm cắn rứt.
Có thể nói rằng nạn bằng giả hiện nay đang là một vấn đề nhức nhối và nghiêm trọng Tuy nhiên, muốn chống lại nó, phải xử lý được những vấn đề lớn hơn của hệ thống
Bằng giả thật - Bằng thật giả
BÁ DƯƠNG
Trang 14Chẳng biết từ bao giờ, túi ni
lông đã len vào cuộc sống
hiện đại, thay thế cho những
lá chuối, lá sen, lá dong và các loại
lá gói truyền thống của người Việt
xưa Một thời, người ta còn coi nó là
thứ tiện dụng, một sản phẩm của xã
hội "văn minh" Và từ đấy, túi nilông
ngập tràn các chợ, siêu thị và hệ
thống bán lẻ Từ chị bán hàng rong
đến người bán quà sáng góc phố
cũng trữ cho mình một xếp túi ni
lông để gói hàng cho khách, tràn
ngập cả ở thành thị và nông thôn
Hết chu trình đó, túi ni lông lại được
thải ra, tràn ngập ngoài bãi rác,
vương vãi khắp các hệ thống kênh
rạch, mương máng, bị vùi dưới đất
sâu rồi phải đến hàng trăm năm
sau mới có thể phân huỷ hết…
Tắc nghẽn cống rãnh, ngập lụt,
xói mòn đất, thoái hóa đất đai, ứ
đọng nước thải, hạn chế sự phát
triển của cây trồng, đặc biệt có thể
gây ung thư, gây độc cho con
người Đây là những tác hại mà túi
ni lông gây ra cho môi trường sinh
thái do việc sử dụng và phân hủy
túi ni lông ở nhiệt độ cao
Theo phân tích các chuyên gia
về lĩnh vực Khoa học và Công nghệ
hóa học: thì túi ni lông được làm từ
nhựa PTE không độc nhưng các
chất phụ gia thêm vào để làm túi ni
lông mềm, dẻo, dai lại vô cùng độc
hại Nếu đựng đồ nóng bắt đầu từ70-80 độ C thì những chất phụ sẽcó phản ứng phụ và khó mà biếtđược nó độc hại đến đâu Hàngngày, chúng ta cũng ít biết đếnthông tin: những túi ni lông nhuộmmàu xanh đỏ đầy rẫy ngoài chợ nếuđựng thực phẩm đã chế biến sẽ gâyđộc cho thực phẩm do chứa các kimloại như chì, cadimi (những chấtgây tác hại cho bộ não và là nguyênnhân chính gây ung thư) Nếu xử lýtúi ni lông bằng phương pháp đốtcũng không ổn vì túi ni lông chứa 2chất PE và PP, khi đốt sẽ tạo thànhkhí cacbonnic, mê tan và khí dioxincực độc
Hơn nữa, từ nhận thức đến việcnâng lên thành chính sách còn mộtkhoảng cách quá xa Cũng đã cónhiều nhà khoa học lên tiếng vềmối hiểm hoạ này nhưng đến nay,trong hệ thống các văn bản pháp lýcủa Việt Nam chưa có quy định nàoquy định việc cấm hay hạn chế sửdụng túi ni lông trong đời sống Cácđịa phương cũng chưa tổ chức đượcviệc tái chế túi ni lông nên phó mặc
cho những cơ sở thủ công với côngnghệ lạc hậu, không hợp vệ sinh.Trên thế giới, hầu hết các nướcphát triển đã sử dụng túi ni lông tựphân huỷ ngay từ những thập niên30-40 của thế kỷ trước, nhưng ở ta,mọi chuyện gần như mới chỉ bắtđầu Trong "cuộc chiến" với túi nilông, đã có những đơn vị đi tiênphong như Trung tâm Nghiên cứusản xuất các chế phẩm sinh họcthuộc Liên hiệp các hội Khoa họckỹ thuật Việt Nam Trung tâm nàyđã sản xuất túi không độc từnguyên liệu polymer thiên nhiên.Công ty sản xuất kinh doanh củaNgười tàn tật Hà Nội cũng mạnhdạn mở một hướng đi mới bằng việcnhập khẩu một dây chuyền sảnxuất túi ni lông tự phân huỷ hiện đạicủa Đài Loan Không khí cacbonic,không metan, không dioxin độc hạinhưng sản phẩm làm ra lại khó đưa
ra thị trường vì giá bán ra cao gấp3-4 lần túi ni lông bình thường.Không tiêu thụ kịp, những chiếc túi
(Xem tiếp trang 16)
Túi ni lông-
BÀI TOÁN KHÓ GIẢI CHO MÔI TRƯỜNG
"Ô nhiễm trắng" là cách
mà các chuyên gia môi
trường đang nói về sự lạm
dụng túi ni lông hiện nay.
Với người dân, thảm hoạ môi
trường từ túi nilông không
phải chuyện bây giờ mới
biết nhưng họ vẫn "vô tư"
sử dụng.
BÁ DƯƠNG
Trang 15KHOA HỌC&ỨNG DỤNG
BẢN TIN
KHOA HỌC - KỸ THUẬT
Người ta thường cho rằng
các thiết bị phong điện gây ồn
và phá vỡ cảnh quan nhưng
vấn đề thực sự hiện giờ lại là
các thiết bị này có thể liên
quan tới việc Trái đất nóng lên.
Các nhà khoa học đã tìm được
bằng chứng rằng các thiết bị
này đóng vai trò trong việc gia
tăng việc phát thải khí gây
hiệu ứng nhà kính.
Năng lượng gió đang khởi sắc
Sản lượng phong điện thế
giới đạt vào khoảng 143.000
MW vào cuối năm 2009, tức là có
mức tăng trưởng khoảng 18% so
với năm trước đó Hiệu suất sản
điện của các thiết bị phong điện
cũng không ngừng tăng lên, ở mức
trung bình khoảng 25%/năm kể từ
năm 1990
Nhưng đối mặt với sự cất cánh
này vẫn thấy có nhiều lời chỉ trích
Đặc biệt tại Pháp, người ta cho rằng
các "cối xay gió" đời mới làm mất
cảnh quan thiên nhiên Các con số
đã được đưa ra để minh chứng: để
sản xuất ra một TWh mỗi năm,
người ta cần một diện tích tới 15 cây
số vuông, so với 5 cây số vuông
cho việc đặt các tấm pin Mặt trời
hoặc dưới một cây số vuông đối với
các trung tâm điện địa nhiệt, trung
tâm điện hạt nhân, nhiệt điện… Mặc
dù diện tích đất mà phong điện cần
thiết không hoàn toàn bị hoang hóa
nhưng chúng cũng chỉ được sử
dụng ở những điều kiện đặc biệt
GIÓ BIỂN
Việc chuyển các thiết bị phong
điện ra biển để tầm nhìn đỡ
bị "vướng" và khai thác với
hiệu suất cao hơn (gió ngoài biển
thường nhiều và mạnh hơn) là mộtgiải pháp đã được tính đến và đangđược tiến hành thực nghiệm
Nhưng ngay cả khi phương ánphong điện ngoài khơi khởi sắc,người ta vẫn tiếp tục đặt câu hỏi cótính chất cơ bản: liệu việc sử dụngcác thiết bị phong điện có thực sựtạo ra khí thải gây hiệu ứng nhàkính hay không? Vấn đề ngày cànglớn ở các nước Đức hay Pháp, nơicác nhà lãnh đạo dường như đã biếtđược câu trả lời: các thiết bị này cóphát thải khí gây hiệu ứng nhà kính,
ở một mức độ khá cao Câu hỏi kếtiếp xuất hiện ngay lập tức: vậy thìphong điện liệu có cần thiết haykhông?
Trước hết, để trả lời câu hỏi nàyngười ta cần trở lại từ nguồn Do lànguồn năng lượng sơ cấp, độngnăng do gió tạo ra không gây rahiệu ứng nhà kính Nhưng sẽ khônglà như vậy đối với điện sản sinh ratừ các thiết bị phong điện Bởi vìngười ta phải tính đến việc sản xuất
ra sắt thép để làm ra thiết bị phongđiện, phải tính đến xi măng để xây
dựng lên các ụ nổi đặt thiết bị, rồi thìviệc vận chuyển thiết bị ra ngoàikhơi, việc bảo trì, bảo dưỡng và cuốicùng là việc phá bỏ các thiết bị nàykhi hết hạn sử dụng Mỗi khâu trongcả quá trình này đều… phát thải khígây hiệu ứng nhà kính
Để tính chính xác lượng khí gâyhiệu ứng nhà kính (bằng lượngdioxyde carbone/CO2 hoặc tươngđương), người ta đã tiến hành mộtnghiên cứu dựa trên phương phápphân tích dòng đời của sản phẩm,một phương pháp quen biết đối vớicác nhà khoa học Đây là phươngpháp đánh giá dựa trên việc địnhlượng các yếu tố tác động tới môitrường của các nguyên liệu cấuthành lên sản phẩm, từ lúc nó mớiđược hình thành đến lúc phân hủy.Nôm na hơn là "từ lúc sinh ra tới khixuống mồ" Kết quả cuối cùng,thường là rất khó xác định, phụthuộc vào nhiều tiêu chí đánh giákhác nhau: phương thức sản xuất,cách thức vận chuyển từ nơi sảnxuất tới nơi dựng thiết bị, rồi quátrình bảo trì, bảo dưỡng và cuốicùng là khả năng tái sử dụng lại cácchi tiết cấu thành lên thiết bị… Á
ió- NGU "SẠC ỒN NĂNG LƯỢNG H"?
G
Năng lượng gió có thể gây ra hiệu ứng nhà kính.
HỒNG HẠNH
Trang 16Như vậy, từ việc phân tích chu
kỳ sống của thiết bị phong điện, EDF
đã có một kết luận: mỗi KWh phong
điện được sản sinh ra thì cũng sẽ tạo
ra một lượng CO2 cỡ từ 3 đến 22
gam "Sự chênh lệnh này là do sự
khác biệt giữa sức gió ở nơi lắp thiết
bị, kích thước của thiết bị, các vật
liệu cấu thành thiết bị và tần suất
tiến hành bảo trì…", Jean-Marc
Jancovici, kỹ sư cố vấn trong lĩnh
vực năng lượng phong điện của EDF
nói Và điều đáng nói là sự phát thải
khí gây hiệu ứng nhà kính của các
thiết bị phong điện cùng với điện hạt
nhân và thủy điện là các nguồn gây
phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính
lớn nhất Hơn nữa, theo một nghiên
cứu khác thực hiện trên các thiết bị
phong điện có công suất 2 MW, mức
nợ năng lượng được hoàn trả ở các
thiết bị này vào khoảng 7,7 đến 9
tháng trong khi tuổi đời của thiết bị ít
nhất là 20 năm
SẢN LƯỢNG KHÔNG ỔN
ĐỊNH
Một điều cơ bản mà nhiều người
nói tới là khả năng sản xuất điện
của các thiết bị phong điện, cũng
như năng lượng Mặt trời không ổn
định "Sản lượng phong điện vừa
không ổn định, nhiều khi lại không
đáp ứng được yêu cầu và lượng
điện tích trữ được lại không nhiều",
Jean-Marc Jancovici nói
Theo một tài liệu do Gilbert
Ruelle, Chủ tịch Hội đồng năng
lượng và biến đổi khí hậu của Viện
công nghệ Pháp, việc các thiết bị
phong điện không đảm bảo công
suất ổn định sẽ khiến cho nhà cung
cấp điện gặp khó khăn trong việc
đáp ứng nhu cầu điện của khách
hàng Như vậy, các thiết bị phong
điện đều cần được yểm trợ bởi cácphương tiện sản xuất điện phụ trợkhác nhằm cung cấp điện vào thờiđiểm không có gió hoặc gió yếu Vídụ như các thiết bị thủy điện, địanhiệt, các tuabin khí hoặc các trạmđiện hạt nhân
Nhưng vấn đề trở lại là khi cácnguồn điện hỗ trợ cho phong điệncó nguồn gốc từ năng lượng hóathạch, tính chất "sạch" của phongđiện lại mất đi "Khiếm khuyết nàyngày càng gia tăng khi lượng điện
do phong điện sản xuất ngày cànglớn, khiến lỗ hổng điện phải bù đắpcàng cao khiến người ta bắt buộcphải đầu tư vào các thiết bị địa nhiệthỗ trợ", Gilbert Ruelle nói Tấtnhiên, điều này còn phụ thuộc vàocác nguồn năng lượng sẵn có củamỗi nước Thí dụ như Đan Mạch,nơi các thiết bị phong điện chiếmkhoảng 15% tổng sản lượng điện thìnước này sử dụng nguồn điện hỗtrợ từ các nguồn thủy điện của Na
Uy Trong khi đó, Đức chỉ có lượngđiện sản xuất từ gió chiếm có 6%
thì lại dựa vào năng lượng hóathạch và nhập khẩu điện trợ giúpkhi phong điện có vấn đề
Ngược lại, khi sức gió mạnh thìphong điện lại "sạch" hơn rất nhiềuvà có thể thay thế điện làm từ cácnguồn năng lượng hóa thạch vốn cómức phát thải CO2 lớn Đó là trườnghợp xảy ra với Đức khi 60% sảnlượng điện đến từ nhiên liệu hóathạch và Đan Mạch, nơi tỉ lệ điệnlàm ra từ nhiên liệu hóa thạch vẫncòn cao Như vậy, vẫn theo GilbertRuelle, từ sản lượng điện 15gigawatt trở lên, việc vận hành cácthiết bị phong điện đòi hỏi lượngtiêu thụ các nhiên liệu hóa thạch
nhiều hơn, dẫn tới việc phát thải khígây hiệu ứng nhà kính cao Theotính toán của ông, cứ mỗi tỉ Euro mànước Pháp đầu tư vào năng lượngđiện hạt nhân cho phép bớt phátthải 3,1 triệu tấn CO2 mỗi năm, sovới mức tối đa 0,85 triệu tấn nếuđầu tư vào phong điện Như vậy,các nước có điều kiện tốt nhất đểphát triển phong điện là nhữngnước đã cạn kiệt nhiên liệu hóathạch như Đan Mạch hoặc Đức.Để phát huy tối đa năng lượngphong điện, người ta tính đến việctích trữ lại lượng điện dư thừa khisức gió mạnh để cung cấp ngượctrở lại khi sức gió yếu Hiện giờ, chỉcó các trạm phong điện có côngnghệ tuabin bơm làm được điều nàyvà lượng điện tích trữ có thể sửdụng lại với hiệu suất 80% Tuynhiên, giá thành các thiết bị nàycòn đắt, đòi hỏi sử dụng nhiều nướcvà chỉ lắp đặt ở các địa hình tựnhiên thích hợp Nhiều giải phápkhác vẫn đang được nghiên cứunhưng điều có thể nhận thấy ngaylà việc tích trữ điện đối với các thiết
bị phong điện vẫn còn là điều chưakhả thi
Dù gì đi chăng nữa, phong điệnvẫn là giải pháp cần thiết để giatăng tỉ lệ năng lượng tái tạo trongviệc sản xuất điện Dù sản lượngđiện của chúng có không ổn địnhthì việc lắp đặt các thiết bị phongđiện có điểm lợi là ít cần tập trungnhư các loại hình sản xuất điệnkhác mà con người vẫn đang làm,thí dụ như đập thủy điện, trung tâmnhiệt điện hay hạt nhân
HH
Á
tự tiêu này lâu ngày cũng bị phân
huỷ dưới tác động của ánh sáng
mặt trời Trong trường hợp này,
gánh nặng kinh doanh không đùa
với những người "ưa mạo hiểm"
Ngay cả trên thế giới, việc tìm
hướng đi cho vấn đề rác túi ni lông
bằng cách nghiên cứu, sản xuất túi
ni lông tự phân huỷ là một giải pháptối ưu vì dung hoà được lợi ích kinhtế và vệ sinh môi trường Nhưng đểthành công, trong giai đoạn đầu,những người đi tiên phong cần mộtchỗ dựa cả về chính sách lẫn ưu đãivề tài chính để họ không "đơn độc"
Chia sẻ trách nhiệm với nhữngdoanh nghiệp này cũng là cách màngười tiêu dùng nên làm, chẳnghạn như đóng phí cho những loại túi
ni lông dùng một lần rồi bỏ Ở cácsiêu thị tại Pháp, người mua hàngphải trả 5 xu cho một chiếc túi sinhthái được sản xuất từ nguyên liệu tựnhiên Tiền phí này được tính trựctiếp trên hoá đơn tính tiền của siêuthị Số tiền nhỏ nhoi nhưng khiếnngười ta nhớ mãi bởi nó nhắc nhởngười sử dụng về trách nhiệm củamỗi cá nhân với môi trường
BD
TÚI NI LÔNG
(Tiếp theo trang 14)
