1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

Đại chiến ở Leuthen (Lissa) pps

87 263 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Đại chiến ở Leuthen (Lissa)
Trường học Trường Đại Học Quốc Gia Việt Nam
Chuyên ngành Lịch sử
Thể loại bài viết
Năm xuất bản 1757
Thành phố Leuthen
Định dạng
Số trang 87
Dung lượng 1,78 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Quân vương Phổ trước kình địch xấu số của ông là Karl Alexander,[21] làm tổn thương nặng đến sự tham chiến của nước Áo trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm.[22]Không những lòng kiên cường và t

Trang 1

Đại chiến ở Leuthen (Lissa)

Một phần của cuộc Chiến tranh Schliesen lần thứ ba - Chiến tranh Bảy năm

Quân đội Phổ thắng trận ở khu đất Thánh đường Leuthen, qua nét vẽ của Carl

Röchling)

Thời gian 5 tháng 12 năm 1757

Địa điểm Leuthen, Schliesen, ngày nay

là Ba Lan

Trang 2

Kết quả Chiến thắng quyết định của

quân Phổ, cả đại quân Áo bị hủy diệt [1]

Nước Phổ được giải cứu [2]; Quân đội Phổ duy trì được nỗ lực chiến tranh của mình [3][4]Liên minh Anh - Phổ được củng cố [3]

Thay đổi

lãnh thổ

Quân đội Phổ thắng thế, chiếm lại được toàn bộ tỉnh Schliesen[4]

Tham chiến

đoàn Trợ chiến Đức bao gồm Bayern và Württemberg)[5]

Trang 3

Lucchesi d'Abarra † Franz Leopold von Nadasty Johann Baptist von Serbelloni Von Spiznass Josef Esterhazy

Trang 4

Nguồn 9: 3 nghìn tử

sĩ, 6 nghìn - 7 nghìn thương binh, hơn 12 nghìn tù binh, 46 lá hiệu kỳ và 131 khẩu đại pháo[15]

Khác: 6750 tử sĩ và

thương binh, hơn 12 nghìn tù binh, 116 cỗ pháo[16]

Trang 5

Thêm: Theo Công

chúa Wilhelm, trong

số tù binh có 100 Sĩ quan và 14 Tướng

[17]

Theo Dover, trong số

tù binh Áo còn có ba tướng lĩnh [18]

[hiện]

x • t • s

Chiến tranh Bảy năm:

chiến trường châu Âu

Trận Leuthen, còn được gọi là Trận đánh Lissa,[18] là một trận chiến nổi tiếng trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm, diễn ra vào ngày 5 tháng 12 năm 1757 tại thị

trấn Leuthen nằm ở tỉnh Schliesen của Vương quốc Phổ Trong trận đánh này, lực

lượng Quân đội Phổ với khoảng từ 33 nghìn[10] cho đến 36 nghìn binh hùng tướng mạnh do nhà vua nước Phổ là Friedrich II Đại Đế thân chinh thống lĩnh, đã đại phá tan tác Quân đội Áo - với khoảng từ 7 vạn[10] cho đến 8 vạn quân - do Vương công Karl Alexander xứ Lothringen và Bá tước Leopold Joseph von Daun chỉ huy.[7][19]Đây là một trận đánh rất độc đáo trong lịch sử,[20] là thắng lợi cuối cùng cuả vị

Trang 6

Quân vương Phổ trước kình địch xấu số của ông là Karl Alexander,[21] làm tổn thương nặng đến sự tham chiến của nước Áo trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm.[22]Không những lòng kiên cường và tài nghệ phi thường của nhà vua Friedrich II Đại

Đế với đầu óc chiến thuật và chiến lược sáng suốt, chiến thắng quyết định này còn nhờ có sĩ khí, quân thanh trong các quan tướng của ông (cũng nhờ có sức truyền cảm của ông[23]) sự huấn luyện xuất sắc của Quân đội Phổ,[24] và tinh thần hợp tắc vững chắc giữa các binh chủng của Quân đội Phổ.[25][26] Trận đánh này được xem

là đại thắng mẫu mực,[24] lừng danh nhất của nhà vua Friedrich II Đại Đế, đưa chiến dịch năm 1757 trở thành chiến dịch huy hoàng nhất của vị vua trường thọ này[27], mà đến cả Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte sau này cũng phải tấm tắc ngợi khen.[28][29] Trận huyết chiến Leuthen diễn ra đúng một tháng sau khi ông nghiền nát liên quân Pháp - Đế quốc La Mã Thần thánh trong trận đánh quyết định tại Roßbach vào ngày 5 tháng 11 năm 1757 Sau chiến thắng đó, ông nhanh chóng hành binh về Schliesen chỉ trong vòng có 12 ngày,[16] và động viên quân thanh, sĩ khí ở tỉnh này, lại còn triệu tập các tướng sĩ và có lời hiệu triệu hùng hồn bằng tiếng Đức trước toàn thể ba quân ngay trước khi trận chiến bùng nổ, nhằm khích lệ tinh thần yêu Tổ quốc của ba quân và kêu gọi họ hãy cố gắng chiến đấu một trận huyết chiến với quân Áo hùng mạnh phía trước [30][31]

Trận chiến ở Leuthen mở đầu với một cuộc giao chiến mà Kỵ binh Phổ của

Friedrich II Đại Đế thắng lợi cực nhanh, buộc Bộ Chỉ huy Quân đội Áo hoảng sợ phải chi viện cho cánh phải, làm hở cánh trái.[32][33] Quốc vương vốn đã từ lâu am hiểu kỹ lưỡng và sâu sắc địa hình trận Leuthen và quyết tâm khai thác triệt để :

[32]

Dựa vào địa hình núi đồi thuận lợi, ông tổ chức hành quân bí mật, với trật tự rất chuẩn[34], đến vị trí mà ông có thể đánh tạt sườn địch.[16] Nhưng vinh hiển của trận đánh nằm ở hai cánh quân Phổ sát cánh với nhau: quân Kỵ binh đánh nghi binh vào cánh phải quân Áo, lôi kéo quân Dự Bị Áo Quả nhiên, Daun cho quân Dự Bị kéo về yểm trợ cánh phải.[19] Quốc vương lợi dụng thời cơ liền trực tiếp chỉ huy ba quân mãnh liệt đâm bổ vào cánh trái phòng vệ kém của quân Áo.[35] Từ cả hai phía,

Trang 7

quân Phổ quét sạch hàng phòng thủ của quân Áo, mang lại thảm họa cho

địch.[21][11] Hỏa lực hết sức dữ dội và sự hết mực linh động của lực lượng Pháo binh Phổ,[11][36] cùng với với lực lượng Khinh Kỵ binh của Trung Tướng Hans Joachim von Ziethen đã đóng vai trò quan trọng đối với thắng lợi quyết định này Chưa kể lực lượng Bộ Binh Phổ cũng dũng mãnh xung phong góp phần đến đại thắng oanh liệt, xứng đáng với biệt hiệu của họ là "những bức tường biết đi", quân

Áo chạy tứ tán và quân Phổ truy sát địch.[37][14] Hoảng hốt, Karl tổ chức phòng thủ

ở làng Leuthen, rồi một trận tàn sát diễn ra rất kinh hoàng, các dũng sĩ Phổ được Pháo Binh hỗ trợ tấn công ồ ạt, quân Áo đại bại thê lương và mất làng

Leuthen[1][23].[38][39] Sau cùng, khi quân Kỵ Binh Áo của Bá tước Lucchesi tấn công, quân Kỵ Binh Phổ của Trung Tướng Georg Wilhelm von Driesen tỏ ra quyết đoán, xung phong ra dẹp tan nát địch quân[23], thế rồi quân Phổ đánh tan nát, hủy hoại hoàn toàn quân Bộ binh Áo và tàn quân Áo chỉ có thể rút lui ra khỏi trận địa nhờ

có màn đêm buông xuống, với tổn thất nặng nề.[40][38][29] Cuộc tiến công của Kỵ Binh Áo không những mang lại thảm họa thê lương cho bọn họ mà còn làm mất đi mạng sống của Lucchesi.[41] Cho dầu đã chiến đấu quả cảm nhưng đaị binh Áo phải nhục nhã chạy về xứ Böhmen, lại bị đoàn quân Phổ truy kích mạnh mẽ.[23]Chiến thắng này thể hiện rõ thành công tuyệt đối của chiến thuật trứ danh "đánh dọc sườn" của vị Quốc vương vĩ đại Friedrich II Đại Đế trong việc đánh bại quân địch mạnh hơn, một lần nữa ông lại dạt dào niềm vinh quang.[42][43] Đây là chiến thuật quyết định cho trận đánh vĩ đại này ; [44] nhà vua đã áp dụng chiến thuật kinh điển này rất mực hiển hách, giống như danh tướng Epaminondas trong trận

Leuctra năm xưa, đưa nền quân sự Phổ trở thành huyền thoại [1][45][46]

Trận huyết chiến ở Leuthen được công nhận rộng rãi là một chiến thắng hoàn hảo,[47] vĩ đại nhất của thế kỷ 18, do Quân đội Phổ đã đánh đại bại một đoàn quân rất vững mạnh và tin chắc là sẽ thắng trận Cuộc hành binh của vị vua Phổ trở nên rất mực vẻ vang, do đó, trận thắng này đã trở thành một khuôn vàng thước ngọc trong nền lịch sử quân sự thế giới, đưa ông trở thành một trong những bậc Đại

Trang 8

Danh Tướng hàng đầu trong suốt chiều dài lịch sử, với tài nghệ điều binh khiển tướng và chuyển động khéo léo[35], xuất sắc, đã áp dụng thâm thúy hiểu biết về địa hình của ông.[7][19][36][48] Cả đại quân Áo bị hủy diệt thê lương[1] và mất nhiều tướng tá,[17] ngày 5 tháng 12 năm 1757 trở thành một cái ngày đẫm máu, mà thật vinh quang trong suốt chiều dài lịch sử nước Phổ Sau đại thắng vẻ vang, để tạ ơn Thiên Chúa Ki-tô ban ơn các thương binh đã hát vang lên bài Thánh ca, còn gọi là bài ca "Leuthen".[49][50] Quân đội Phổ bắt thêm vô số tù binh nữa trên đường truy kích tàn binh Áo.[14][51] Nhờ có chiến thắng lớn lao mà vua Phổ đạt được thế thượng phong, đánh bại địch và đoạt lại thành Breslau.[40] Tuy cuộc chiến vẫn chưa chấm dứt, nước Phổ đã được giải nguy.[7] Với việc tỉnh Schliesen được giải phóng, vua Phổ đã hoàn thiện chiến thắng của ông.[26] Đồng thời, đại thắng lừng lẫy tại Leuthen cũng có ý nghĩa về ngoại giao: làm củng cố liên minh Anh - Phổ trong bảy năm chinh chiến.[28] Đại thắng của quân Pháo Binh Phổ trong trận này cũng khiến cho nhà vua chú trọng hơn đến lực lượng này.[52] Về phần Áo, chiến bại bi đát tại Leuthen đã đem lại bài học quý báu cho họ và khiến Karl bị cách chức[26], dù cuộc chiến tranh kết thúc với chiến thắng của vua Phổ vào năm 1763 -

mà một phần lớn là nhờ kỳ tích sáng chói ở Leuthen, với ảnh hưởng sâu sắc đến truyền thống quân sự Phổ - Đức[42][53][54][20], chẳng hạn như đường lối Chiến tranh Chớp nhoáng [55]

Mục lục

[ẩn]

 1 Bối cảnh lịch sử

o 1.1 Quân Áo chiếm Schliesen - quân Phổ hành binh về

o 1.2 Hai bên chuẩn bị trận đánh

Trang 9

 2 Diễn biến

o 2.1 Cuộc huyết chiến tại làng Leuthen và kết cục bi thảm của

Lucchesi

o 2.2 Một đêm huy hoàng

 3 Những gì sau trận huyết chiến

Trang 10

cứu Sachsen, và trong trận kịch chiến tại Lobositz Friedrich II Đại Đế phải nhận thấy rõ rằng người Áo đã học tập được nhiều kinh nghiệm bổ ích kể từ khi bị ông đánh tan tác trong cuộc Chiến tranh Kế vị Áo (1740 - 1748) Tuy nhiên, quân Phổ chiến đấu dũng mãnh cho nên quân Áo bại trận, và cuối cùng thì Sachsen thất thủ.[56][57] Tuy nước Phổ được Anh Quốc viện trợ về tài chính, họ phải một mình chống chọi với năm nước mạnh là Nga, Áo, Pháp, Thụy Điển và Sachsen, cùng với phần lớn các Vương hầu trong Đế quốc La Mã Thần thánh do Vương triều Habsburg đứng đầu[58][59] Biết vậy, nhà vua ngự bút thư gửi cho em gái ông, rằng ông sẽ phải liên tục đấu tranh, vì tình hình của ông bấy giờ chẳng khác gì Quốc vương Karl XII nước Thụy Điển vào năm 1700 (Xem bài Đại chiến Bắc Âu cho rõ hơn).[57] Năm mới đến, Friedrich II Đại Đế quyết định xua đại binh tấn công chớp nhoáng vào thành Praha để gạt nước Áo ra khỏi vòng chiến Quân ông chiến thắng lớn trong trận chiến kịch liệt ở Praha, tuy nhiên đại bại trong trận đánh kế tiếp tại Kolín, do đó đến tháng 8 năm 1757 ông mất hoàn toàn xứ Böhmen Tổn thất lớn nhất của ông là Thống chế đại tài Kurt Christoph Graf von Schwerin, đồng thời kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của Phổ đã thất bại.[38] Trong khi đó, ngay từ tháng

6 năm 1757 thì Nữ hoàng Nga là Elizaveta đã cử binh đánh vùng Đông Phổ.[60]Nhưng sau trận ác chiến tại Gross-Jägersdorf thì quân Nga tổn thất binh lực ê chề nên phải rút quân trở về.[61] Song, vào ngày 7 tháng 9 năm 1757, quân Áo chiến thắng trong trận Moys, vị Thống chế lỗi lạc của nước Phổ là Hans Karl von

Winterfeldt hy sinh, và từ đó quân Áo bắt đầu tiến công Schliesen.[62] Chưa kể một đạo quân Áo còn tấn công kinh thành Berlin vào ngày 16 tháng 10 năm 1757, còn đại quân Áo do Vương công Karl Alexander xứ Lothringen và Bá tước Leopold Joseph von Daun chỉ huy thì đánh tỉnh Schliesen, cùng với binh đoàn của Tướng Nadasty Trước tình hình ấy, Vua Phổ quyết tâm dùng kế "đánh và giữ" theo đó ông giao cho các tướng chỉ huy pháo đài trọng trách giam chân phần lớn quân Liên minh, còn ông sẽ thân chinh đem binh đi đánh phần còn lại.[27] Quân Áo vây thành Schweidnitz từ tháng 10 năm 1757 [63][58]

Trang 11

[ ] Quân Áo chiếm Schliesen - quân Phổ hành binh về

Nhà vua nghĩ rằng nên kéo đại binh về tỉnh Schliesen để giúp Bevern đuổi giặc, nhưng liên quân Pháp - La Mã Thần thánh là mối đe dọa chính yếu của ông do đó ông phải tiến quân đến Leipzig, Sachsen Vào ngày 5 tháng 11 năm 1757, ông nhử quân địch về làng Roßbach và trong trận đánh lớn ở đây, dù liên quân Pháp - La

Mã Thần thánh có ưu thế vượt trội về quân số, vua Phổ đại thắng.[58][64] Liên quân Pháp - La Mã Thần thánh bị hủy diệt, cuống cuồng tháo chạy.[63] Nhờ tài mưu lược

và lòng can trường, tên tuổi nhà vua nổi lên khắp thiên hạ, hiểm họa đã qua đi với ông Nhưng đúng lúc đó, quân Áo tại Schliesen thắng thế, quân Phổ của August Wilhelm, Quận công xứ Brunswick-Bevern phải phòng thủ kiên cố ở phía trước thủ phủ Breslau Do đó, nhà vua quá bận tâm nên ông không ban lệnh cho truy kích tàn quân Pháp - Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh và cũng chưa hài lòng với chiến thắng rực rỡ của mình.[23][38] Ngay sau một thời gian nghỉ ngơi ngắn thì

từ ngày 13 tháng 11 năm 1757 ông kéo rốc binh đoàn gồm 13 nghìn chiến binh từ Leipzig về Lusatia, để giúp Bevern đuổi địch khỏi thành Schweidnitz Theo nhà sử học Hannsjoachim Wolfgang Koch thì ông có 14 nghìn quân sĩ, nói cách khác là

18 Tiểu đoàn và 20 Sư đoàn Kỵ Binh.[43] Hoàng đệ Friedrich Heinrich Ludwig nhận lệnh chỉ huy một binh đoàn trấn thủ xứ Sachsen.[65] Còn Quân vương thì quyết định phải đánh đuổi binh đoàn Áo đang chiếm cứ Lusatia đi, để thuận lợi cho cuộc hành binh của lực lượng Quân đội Phổ ; ông cảm thấy tình hình quá khẩn cấp đến mức chưa thể tập hợp mọi kho lương cho các đội hình hàng dọc trong cuộc hành quân của ông[66] Thống chế James Francis Edward Keith nhận lệnh nhà vua kéo một binh đoàn nhỏ đánh vào xứ Böhmen, dũng mãnh và kiên cường đến mức quân Áo hoảng sợ phải bỏ Lusatia về, mất nhiều chiến lợi phẩm, đạn dược về tay Keith Trong lúc nhà vua còn ở Lusatia, trong ngày thứ năm của cuộc hành binh,[65] vào Thứ Ba ngày 14 tháng 11 năm 1757, thành Schweidnitz thất thủ, quân

Áo tóm gọn cả binh đoàn Phổ ở thành này Nhờ đó, Nadasty hợp binh với Karl Alexander Tiếp sau đó, vào ngày 22 tháng 11 năm 1757, Bevern cùng giao chiến

Trang 12

với Karl trong trận Breslau Quân Phổ chiến đấu dũng mãnh và tiêu diệt nhiều lính

Áo, nhưng không thắng nổi Sáng hôm sau là ngày 23 tháng 11 năm 1757, ông bị quân Áo bắt sống và giải về kinh đô Viên Tướng Kyau lên thay Bevern, lui quân khỏi Breslau mang lại thảm họa cho pháo đài này: Đạo binh của lão tướng

Leschwitz phải thủ thành trong tình trạng khó khăn, và phải ra hàng quân Áo vào ngày 25 tháng 11 năm ấy.[65] Tuy dân chúng Schliesen đã chào đón cuộc chinh phạt của Friedrich II Đại Đế vào năm 1740, nhưng giờ đây họ đã nguyện thề trung thành với Đại Công nương Áo[63] Thậm chí Vương công Tổng giám mục thành Breslau là Schaffgotsch - vốn đã được Friedrich II Đại Đế ban rất nhiều ân huệ (trên tinh thần tự do tôn giáo của nhà vua), lại làm phản và dẫm chân lên chiếc Huy chương Đại Bàng Đen mà vua đã ban cho ông ta.[6] Người Áo lúc bầy giờ rất

mở cờ trong bụng, bọn họ tự nhủ: "Friedrich là thằng nào? Chúng ta đã đè bẹp hắn tại Kolín! Bọn Phổ của hắn bị ta đập tan nát tại Zittau, Moys và Breslau" (là

những thắng lợi của quân Áo trong năm 1757) Bọn họ còn suy nghĩ phải làm gì nếu vị Quân vương nước Phổ kéo đại binh tới ? [65]

Trang 13

Một Tiểu đoàn Vệ binh Phổ vào năm 1756 Tuy dân số ít ỏi nhưng nước Phổ có Quân đội mạnh thứ tư trên thế giới, được biểu dương qua chiến thắng của Phổ trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm, nhất là trận Leuthen 1757 [47]

Giữa lúc ấy, Quân vương vẫn bình tĩnh, kiên nhẫn[6] ; vua tổ chức hành binh qua Torgau về Mühlberg Vào ngày 18 tháng 11 năm 1757, khi dẫn quân tới

Grossenhaydn, ông nhận tin dữ là thành Schweidnitz đã thất thủ Vua Phổ xuất binh, quân Áo của tướng Haddik rút chạy về Königsburg Khi đến vùng

Königsburg thì quân ông có đánh vài trận nhỏ với quân Haddik nhưng quân

Haddik nhanh chóng đại bại, Binh đoàn của tướng Marshal tiếp tục tiến quân của Nhà vua.[67] Tại Bautzen vào ngày 21 tháng 11, ông hay tin rằng con đường đến Schliesen qua Görlitz, do đó ông tức tốc thúc ngựa đến với hy vọng giúp Bevern đánh thắng quân Áo trong trận Breslau.[63] Vào ngày 23 tháng 11 năm 1757, tại Görlitz - là ngày thứ 10 của cuộc hành quân, ông nghe lời đồn đại đầu tiên: theo

đó quân Pháo Binh Phổ đã nã đạn dữ dội cả ngày, nã nhanh như ông đang hành quân, và quân Bevern đã chiến thắng Tướng Haddik liền tháo chạy về xứ Böhmen thuộc Vương triều Habsburg.[67] Nhưng đến ngày 25 tháng 11 năm 1757, sau khi nhà vua hành quân qua Weissenberg và vượt qua sông sông Queiss thẳng tiến đến Naumburg,[63] hung tin lại đến với ông: thành Breslau đầu hàng, quân Phổ đại bại trong trận Breslau Chỉ hay ngày sau, ông lại hay tin rằng quân Áo chiếm lĩnh thành Breslau cùng với 200 quân đồn trú Schliesen đã mất, và xem ra nhà vua Friedrich II Đại Đế thật là khó có thể ngăn chặn quân Áo trú đông ở trái tim của tỉnh này Mặc dù vậy nhưng ông vẫn không lùi bước Ông cả giận Thống chế Bevern dù Bevern từng phò tá đắc lực cho ông trong trận Lobositz đánh thắng quân Áo [65], do ông nghĩ rằng Bevern đã cho phép quân thù tha hồ tóm cổ

mình.[30] Dù những con đường bị chiến tranh hủy hoại rồi, ông vẫn tổ chức những cuộc hành binh nhanh chóng về thành Breslau Quân Áo phòng thủ vững chắc

Trang 14

trước cổng thành Breslau, nhưng nhà vua quyết tâm tấn công địch, như lời ông

dõng dạc nói trên đường quân hành: "Trẫm sẽ tiến đánh giặc, nếu chúng có đóng trên đời Zobtenberg, nếu chúng có đóng ở sườn dốc Breslau!" Người Áo thấy Quân vương Phổ hành binh về thì vô vàn ngạc nhiên, bảo nhau: "Hắn sẽ làm gì, sẽ

có thể làm gì được? Hắn sẽ hất cẳng chúng ta khỏi Schliesen cùng với bọn Vệ binh thành Potsdam của hắn chăng?" Trong khi ấy, ông truyền cho bắt giữ Kyau

vì sai lầm rút quân khỏi Breslau và thay ông ta bằng Trung Tướng Hans Joachim von Ziethen - nổi danh là "ông hoàng Khinh Kỵ"[32] Letswitz cũng bị giam cầm còn quan Tổng đốc thành Schweidnitz là Seers thì sau kih được người Áo trao trả

tự do cũng sẽ bị Triều đình bãi chức.[68] Vào ngày 26 tháng 11 năm 1757, Quân đội Phổ hành binh khỏi Naumburg, rồi lại đến Lobedau.[63] Như vậy là nhà vua đã

hoàn thành cuộc hành quân hiển hách Roßbach - Leuthen, dài đến 165 dặm trên

các đường nội tuyến của ông.[69][70] Nhà vua cũng hành binh qua thành Liegnitz,

mà ông xem nhẹ quân Áo đồn trú tại đây Quân ông đến Barchwitz vào ngày 28 tháng 11 năm 1757 để cho quân sĩ nghỉ ngơi thêm một chút, chờ quân Ziethen đến hợp binh.[65] Vậy là tuy không có lương thực đầy đủ nhưng Quốc vương đã làm nên một kỳ tích: ông cùng ba quân hoàn tất cuộc hành binh trong vòng 15 ngày.[68]Không những thế, cuộc hành binh này có thể hiện sự dũng mãnh của họ do diễn ra trong thời tiết khắc nghiệt.[63] Khi ấy, Ziethen cũng thành công phần nào trong việc cải thiện lại tình hình.[43] Friedrich II Đại Đế xua quân tấn công và đánh bại 11 nghìn quân Áo của tướng Gersdorf - vốn đã đến Barchwitz ít lâu trước đó, bắt sống 150 quân, tiêu diệt 80 quân Áo và tàn quân của Gersdorf thì tan rã[67] Gần Barchwitz, tàn quân do Ziethen thống lĩnh tập kết với đội quân chủ lực của Quân vương Vào ngày 2 tháng 11 năm 1757, ông kéo quân đến Quốc vương phán: [6]

Toàn quân đã mất nhuệ khí, và hoàn toàn tan vỡ vì hậu quả của thất bại

Trang 15

—Vua Friedrich II Đại Đế

Ngượi lại, những chiến binh trong đội quân chính quy của Đức Vua thì mừng vui với đại thắng vừa qua tại Roßbach nên nhiệt huyết, sẵn sàng đánh thắng Áo để giải phóng Schliesen [71]

[ ] Hai bên chuẩn bị trận đánh

Quốc vương Friedrich II Đại Đế nước Phổ đã chinh phạt tỉnh Schliesen của Áo hồi năm 1740, gây Âu châu náo động Trong cuộc chiến Bảy Năm, ông đã dùng thiên tài quân sự và chính trị của mình đã bảo vệ nước Phổ đánh lui các cuộc tấn công của kẻ kình địch Tuy thua trận Kolín, ông đại thắng trong chiến dịch Roßbach - Leuthen đầy quang vinh.[72][60]

Các Sĩ quan của đội bại binh này e sợ, xem chừng họ chẳng khác gì những tên tội phạm sắp phải đối đầu với đao phủ - chính là Đức Vua Nhưng chính cái khó ấy đã khiến Đức Vua thể hiện rõ tài nghệ chỉ huy ba quân cuả ông: để kêu gọi ba quân đánh trận kế tiếp với quân Áo, ông cho họ uống rượu và kể lại với họ về những

Trang 16

chiến tích oanh liệt của lực lượng Quân đội Phổ trong quá khứ Các chiến binh tha

hồ ăn uống, nhưng quan trọng hơn hết là những chiến binh đã vào sinh ra tử với Quốc vương tại Sachsen - lúc này đang sướng sung bởi niềm huy hoàng đại phá tan tành quân Pháp trong trận đánh vang danh tại Roßbach mới đây - đã kể cho đội bại binh của Ziethen nghe về chiến thắng lịch sử tại Roßbach.[68] Qua đó, các chiến binh của Quân vương đã lám cho tinh thần của các chiến binh bại trận trở nên nhiệt huyết Trong những ngày đông lạnh giá này, vị Quốc vương sinh hoạt chẳng khác gì những người lính trong đại bản doanh tươi vui của ông Ông sưởi ấm bằng lửa của binh lính, và cùng chia sẻ lửa với họ Vua tôi nói chuyện thân mật chứ không hề có sự cách biệt nào cả, ông vui vẻ ngợi ca những trận đánh trước của toàn quân (dù họ thất bại) và hô hào họ hãy cố gắng chiến đấu vũ dũng thêm nữa Không lúc nào, lực lượng Quân đội Phổ mang đậm nét dân tộc như lúc này Các binh sĩ người Sachsen và ngoại quốc đều đã hy sinh trong các đợt hành binh và trận đánh suốt ba thánh qua, do đó Friedrich II Đại Đế có một đội quân nhỏ, nhưng gồm thâu 35 vạn tinh binh, phần lớn là người xứ Brandenburg, Pommern và

Magdeburg Chỉ một thời gian nghỉ ngơi ngắn đã hồi phục uy lực của lực lượng Quân đội Phổ: họ sẵn sàng nghênh chiến để nối tiếp truyền thống huy hoàng, phá

vỡ cái nỗi nhục thất bại tại Breslau Dù đã kiệt lực và mới bị đánh bại, giờ đây họ lại là một trong những lực lượng quân sự hùng mạnh nhất của thế kỷ 18, hết mình phò tá Đức Vua.[43] Tuy nhiên, Quân vương vẫn không lấy làm yên tâm: quân Áo

có tinh thần kỷ cương cao hơn hẳn đám liên quân Pháp - La Mã Thần thánh đã bị ông đánh cho đại bại trong trận đánh vừa qua tại Roßbach Theo nhà sử học nghệ thuật Franz Kugler thì quân Áo có từ 8 vạn đến 9 vạn binh sĩ, trong khi theo nhà

sử học quân sự Geoffrey Parker thì họ có 65 nghìn quân và nhà sử học Will

Durant thì kể rằng họ có đến 73 nghìn quân[9] Nhà sử học quân sự người Mỹ David G Chandler nói khác chút : Friedrich II Đại Đế có 35 nghìn chiến sĩ cùng với 71 khẩu đại pháo còn Karl và Daun có 6 vạn chiến sĩ và 65 khẩu đại pháo quanh thị trấn Leuthen.[11] Tác giả Stanley Sandler thì cho biết quân Áo có đến 66 nghìn binh sĩ, cùng với 210 khẩu đại bác Dù gì thì người Áo cũng đông đảo vượt

Trang 17

trội quân Phổ của nhà vua Friedrich II Đại Đế: ông chỉ có 32 nghìn quân theo Franz Kugler, 36 nghìn quân theo tác giả Cormac O'Brien, 39 nghìn quân theo Stanley Sandler, và 43 nghìn quân theo Will Durant,[9] cùng với 170 khẩu đại bác.[6][7][8][12] Do đó, trong đêm ngày 3 tháng 12 năm 1757, nhà vua triệu các

Tướng tá và Sĩ quan Tham mưu của ông đến chầu, và hiệu triệu như sau: đây là bài hiệu triệu Barchwitz trứ danh được lưu danh vào những trang sử vàng son của nền quân sự thế giới Một bản chép nguyên văn bài hiệu triệu này như sau: [30][6]

Hỡi các tướng sĩ, các Khanh đều nghĩ rằng Vương công Karl xứ

Lothringen đã thắng lợi trong cuộc chiếm đoạt thành Schweidnitz, đánh bại Quận công xứ Bevern và lấy luôn cả thành Breslau, trong khi Trẫm

buộc phải vắng mặt, do Trẫm nhất thiết phải chặn đứng giặc Pháp và

đồng minh của chúng Một phần của Schliesen, thủ phủ của tỉnh này, và mọi phương tiện chiến tranh được lưu trữ ở đây đều đã mất; và thiết

nghĩ những thảm bại của Quả Nhân là nghiêm trọng và không thể qua

khỏi, nếu Quả Nhân không đặt niềm tin vô hạn hơn cả của mình vaò

lòng can trường và táo bạo của các Khanh, - vào ý chí kiên cường đó, -

vào tinh thần ái quốc đó, mà các Khanh đã được dịp thể hiện không ít

khi, và chứng tỏ nó một cách vinh quang Với lòng nhớ ơn sâu sắc nhất

của mình, Trẫm nhận thức rằng những công tích ấy là vì Tổ Quốc, và vì chính Quả Nhân đây nữa Không ai trong số các Khanh lại không có vài chiến tích dũng mãnh, vài chiến công vĩ đại

Vì lẽ đó, Trẫm hy vọng rằng, khi được dịp, các Khanh sẽ không thể nào

không làm đúng theo những đề nghị mà giang sơn của các Khanh đặt lên lòng dũng cảm và nhiệt huyết của các Khanh Thời khắc quyết định đã

đến, và Trẫm sẽ thừa nhận rằng Trẫm đã không thể làm gì được, nếu để quân Áo xâm chiếm tỉnh Schliesen Dựa trên điều ấy - một sự trái ngược

Trang 18

với mọi mưu lược, Quả Nhân sẽ tiến công cái đội quân do Vương công Karl cầm đầu, dẫu cho chúng có quân số đông gấp ba lần chúng ta

Quân số của địch quân, - sự vững chắc của điểm phòng ngự của chúng, chỉ là những vấn đề có tầm quan trọng hạng thứ; Trẫm chắc mẩm rằng những điều này đều phải bị áp đảo trước lòng can trường quyết không lùi bước của ba quân, và việc thi hành sáng suốt những quân lệnh của Trẫm Cứ theo đó Trẫm nhất thiết phải đánh liều, hoặc là mất hết mọi thứ Chúng ta nhất thiết phải đè bẹp bọn địch, hoặc là cùng chôn nhau dưới những Sư đoàn của bọn chúng Đó là những cảm nghĩ của Quả

Nhân, và những hành động của Quả Nhân sẽ gắn kết với chúng

Hãy báo cho mọi Sĩ quan khác nhau của toàn quân biết về kế hoạch và những quyết định của Quả Nhân;- hãy để một người lính dưới quyền sẵn sàng đáp ứng những sự kiện sắp xảy ra Hãy thuyết phục anh ấy rằng Quả Nhân có lý lẽ xác đáng để yêu cầu lòng trung quân tuyệt đối của

anh ấy Xét cho cùng, chỉ cần nhớ lại rằng các Khanh là người Phổ, và

những hành động của các Khanh hẳn sẽ đi đôi với danh dự cao quý của các Khanh Tuy nhiên, nếu có ai trong các Khanh lo sợ phải chia sẻ

những hiểm nguy với Quả Nhân, hôm nay anh ta có thể đệ đơn xin giải ngũ, mà không phải nghe một lời quở trách nhỏ nhẹ nhất của Trẫm

—Vua Friedrich II Đại Đế

Trang 19

Nhà vua Friedrich II Đại Đế kêu gọi ba quân chiến đấu, tranh tường của Fritz Roeber

Nhà vua tuy đã mệt mỏi, và dù giọng nói của ông yếu ớt nhưng ông vẫn sẵn sàng khuyến khích tinh thần ba quân dũng mãnh, để làm nên bài hiệu triệu tuyệt vời như thế Theo một bản in thì trong các tướng lĩnh quân sự Phổ yết kiến ông trong lần này gồm có Thiếu tướng Lentulus, Thiếu tướng Heinrich August de la Motte Fouqué, Thiếu tướng Moritz người xứ Anhalt-Dessau, Trung tướng Ziethen và Thiếu tướng Schmettau.[63] Thực chất, sách khác lại kể rằng quyết định đánh địch của ông là rất liều lĩnh vì ông tưởng rằng sau tổn thất nặng nề trong các trận đánh vừa qua tại Schliesen, Karl chỉ có 39 nghìn lính Áo.[30] (lá thư của ông gửi cho Hoàng đệ Friedrich Heinrich Ludwig vào ngày 30 tháng 11 năm 1757 đã thể hiện

hy vọng của ông trong việc lấy một đội quân gồm 36 nghìn chiến sĩ thắng một đội quân gồm 39 nghìn chiến sĩ, không lâu sau ông lại ước tính đội quân của ông có đến 36 nghìn chiến sĩ[73]) Và, Hoàng đệ thứ ba của nhà vua là August Ferdinand có

kể khác về nguyên văn lời hiệu triệu này Đây được coi là bản chính xác nhất về lời hiệu triệu hùng tráng của vị Quân vương nước Phổ: [30]

Trang 20

“ Quân giặc đóng ngay tại đại bản doanh kiên cố ở Breslau, mà quân

ta đã phòng thủ dũng mãnh Trẫm đang hành binh về tấn công vị trí

ấy Quả Nhân không cần phải lý giải gì về quyết định của Quả Nhân, hoặc là vì sao Quả Nhân phải khăng khăng làm vậy Trẫm hoàn

toàn thừa nhận những nguy hiểm dễ xảy ra với bước tiến này,

nhưng trong tình hình hiện nay Trẫm nhất thiết phải hoặc là chiến

thắng, hoặc là hy sinh Nếu chúng ta thất bại, tất cả sẽ mất hết Hãy nghĩ rằng, hỡi ba quân, rằng các Khanh đang phải đấu tranh vì

niềm huy hoàng của giang sơn, vì việc bảo vệ nhà cửa của chúng ta,

vì vợ con của chúng ta Trẫm sẽ chăm lo cho gia đình các Khanh

Nếu có ai muốn rời bỏ, anh ta cứ việc thực hiện ngay bây giờ, nhưng anh ta đừng mong một sự sủng ái nào của Trẫm với anh ta ”

—Friedrich II Đại Đế

Một cuốn sách khác chép tóm lược lời hiệu triệu đầy khí phách của nhà vua

Friedrich II Đại Đế như sau: [25]

Hỡi các tướng sĩ, quân giặc đóng sau những cứ điểm của chúng, và vũ

trang đến tận xương tủy Chúng ta nhất thiết phải hoặc là công kích và

chiến thắng chúng, hoặc là hy sinh Không ai có thể nghĩ đến phương án khác Nếu các Khanh không đồng ý các Khanh có thể đệ đơn tự chức và

Trang 21

—Friedrich II Đại Đế

Quân vương đã nói lời hiệu triệu này bằng tiếng Đức - đây là điều hiếm có ở ông

do ông thường nói tiếng Pháp.[63] Lập tức, các chiến binh đến hô lên, với dọng

trầm, nhẹ nhàng: "Không bao giờ, vĩnh viễn không bao giờ!" Thời khắc hào hùng

này được coi là không thể nào quên, trước khí thế hừng hực của ba quân Ông

nghe vậy, liền nhiệt huyết tiếp lời: "Hà, Trẫm biết điều đó Không ai sẽ rời bỏ Trẫm Trẫm lệ thuộc vào sự tôn phò của các Ngươi, và hẳn sẽ sẽ chiến thắng".[65]

Trong lúc này Thiếu tướng là Rohr quá xúc động đến mức hai hàng nước mắt chảy ròng ròng trên mặt ông.[68] Nhà vua thấy vậy, ông bèn vỗ về Rohr, và nói: "Rohr thân yêu của Ta, Ta không có ám chỉ Ái Khanh!" Ông và ba quân im lặng một hồi, cho đến khi một viên Sĩ quan Tham mưu hô lên mãnh liệt: "Một tên du thủ du thực mới làm thế! Chúng thần sẵn sàng hy sinh mạng sống của mình vì Chúa Thượng!"

Như một người chứng kiến kể lại, lời hiệu triệu hùng tráng của nhà vua - là sự liên kết giữa quyền lợi của ba quân với Tổ quốc[63] - đã ăn sâu vào con tim của các binh tướng, thổi lên ngọn lửa mãnh liệt của lòng nhiệt huyết toàn quân Quốc vương Friedrich II Đại Đế đã có thể tự hào với lòng dũng cảm và một lòng vì nước của ba quân.[6] Nói xong, ông ra quân lệnh đặc biệt: "Trung đoàn Kỵ Binh nào không lập tức tấn công thẳng vào địch khi hoàng lệnh ban ra thì sẽ bị tước đoạt chiến mã và chuyển thành một Trung đoàn Đồn trú Tiểu đoàn Bộ Binh nào mà, khi phải đối phó với một rủi ro nào đó, mà có chút dấu hiệu lưỡng lự, sẽ bị tước

bỏ cờ phướn và bảo kiếm, và Trẫm sẽ cắt bỏ mọi trang sức trên quân phục của họ! Giờ, chúc ba quân ngủ ngon: không lâu sau hoặc là chúng ta sẽ nghiền nát địch thù, hoặc là chúng ta không thể nhìn thấy nhau một lần nữa" Đến thời điểm này

thì lời hiệu triệu Parchwitz vàng son của ông mới thực sự chấm dứt.[31] Giờ đây, hào khí của ba quân đều sục sôi Với chủ nghĩa anh hùng, họ sẵn sàng xả thân vì

đất nước, và vì niềm tin cao đẹp vào "Ông già Fritz" (Vater Fritz) lẫy lừng của họ

Vị Quốc vương vĩ đại thật thành công trong việc kêu gọi niềm nhiệt huyết và lòng

Trang 22

trung quân, ái quốc của toàn quân.[68] Đêm hôm ấy, ông dong ngựa vào đại bản doanh, động viên tinh thần yêu nước nồng nàn của ba quân :[74] các Trung đoàn đều tập hợp lại cả, rời khoỉ các khu đóng quân của họ, và sẵn sàng hành binh vào ngày hôm sau Đầu tiên, ông thăm hỏi Trung đoàn Thiết Kỵ Binh Tiền Vệ, được

họ chúc một đêm vui vẻ, và ông cũng ân cần hồi đáp Một số chiến binh lão luyện,

với lòng trung dũng nghĩa khí, tâu: "Có tin gì vậy thưa Ngài, giờ đã muộn rồi!" Ông trả lời: "Tin tốt, hỡi các con (Kinder)! Ngày mai ta sẽ đánh cho quân Áo đại bại tơi bời" Các chiến binh đáp: "Chúng thần sẵn sàng, kính bẩm" Nhà vua lại nói: "Những chỉ lo rằng ở đằng kia bọn chúng sẽ bố trí ở nơi nào và chúng sẽ phòng ngự bằng cách nào?" Các chiến binh tâu: "Và nếu chúng có một Ma Vương phía trước và xung quanh, chúng ta sẽ hạ thủ chúng! Chỉ có Ngài mới có thể lãnh đạo chúng thần làm vậy!" Nhà vua phán: "Tốt, Trẫm sẽ xem các Khanh làm được

gì, bây giờ hãy nằm xuống và ngủ đi thôi; và xin chúc các con ngủ ngon" Toàn quân đồng thanh: '"Chúc một đêm tốt lành, hỡi Fritz" Trong lúc ấy nhà vua lại

đến gần Trung đoàn thứ hai và có lẽ ông sẽ nói chuyện với họ Đó là Trung đoàn Pommern trứ danh kỷ cương, trung dũng nghĩa khí Họ luôn tự giác có tinh thần

đánh giặc, mà không cần phải được khen ngợi Quân vương hỏi: "Này các con, các con nghĩ ngày mai tình hình sẽ ra sao? Giặc đông hơn ta nhiều lắm" Những người lính thiện chiến đồng thanh đáp: "Ngài không phải lo; chúng không có ai người Pommern cả; Ngài hãy tin rằng người Pommern có thể làm được" Nhà vua Friedrich II Đại Đế đẹp lòng, nói: "Phải, Trẫm biết quá đi chứ, nếu không thể Trẫm đã không dám quyết định đánh trận Bây giờ chúng các con ngủ ngon; chờ đến ngày mai, chúng ta sẽ hoặc là tiêu diệt quân địch, hoặc là cùng nhau ngã xuống" Cả Trung đoàn đồng thanh: "Dĩ nhiên, phải hy sinh hoặc là đánh bại địch thù" Nói xong, cả họ đều ngủ Những người lính dũng cảm ngủ rất sâu Những

đối thoại này, và cả bản dài hơn của lời hiệu triệu Parchwitz là do ông F A

Retzow - con của Trung tướng Retzow trong trận này - kể lại, dù người ta đã tranh cãi về ngày thàng của chúng.[65] Ngoài ra, Đức Vua còn tuyên thệ : [71]

Trang 23

'Nếu Trẫm sẽ ngã xuống và không thể tưởng thưởng cho công trạng của chư Khanh trong ngày mai, quê cha đất tổ của chúng ta sẽ làm điều ấy

—Friedrich II Đại Đế

Ngoài ra, có nhiều giai thoại khó tin kể về sự sáng suốt của Quốc vương trong lúc này Những giai thoại ấy nói chung đều xuất phát từ công đức chói lọi của vị vua thiên tài Friedrich II Đại Đế sánh ngang với chàng Achilles và những vị minh vương người Hy Lạp năm xưa, và lòng mến mộ của toàn dân Đức giành cho

ông.[65] Cuộc hành quân trở về của ông làm cho Karl xứ Lothringen và Daun đều bất ngờ, vì họ tưởng rằng ông đã trú đông.[1] Theo Thomas Carlyle, quân Áo khi

ấy họp một Hội đồng Chiến tranh, và ra quyết định bỏ vị trí phòng thủ: họ sẽ rút quân khỏi đại bản doanh kiên cố của mình, vượt sông Schweidnitz mà tiến quân về phía trước Lissa mà giao chiến với vị vua Phổ anh dũng Nhiêù tướng lĩnh quân sự

phản đối, trong số đó có Daun Ông ta cho rằng: "Nói chung là không cần thiết phải tấn công, chúng ta có thể phòng thủ ở sông Schweidnitz, làm hỏng kế hoạch của hắn trước khi hắn có thể băng qua sông này" Bá tước Lucchesi d'Abarra (người Ý) lại bất đồng với Bá tước Daun: "Phòng thủ ư? Bị tấn công bởi một đội quân như vậy ấy? Thật là không xứng đáng tẹo nào với chúng ta cả! Chúng ta đã thắng cuộc; và gặt hái mọi vinh quang; hãy để chúng ta hoàn thiện nó Đánh trận với hắn, vì hắn may mắn quyết định như thế; chúng ta sẽ kết liễu hắn, và kết liễu cuộc chiến trong niềm huy hoàng nữa"! Lucchesi cứ khăng khăn giữ vững quan

điểm của mình, và số phận của trận đánh đã được xác định khi Karl đồng ý với ông ta Mọi chiến binh Áo đều thấy rằng Karl Alexander đẹp lòng trước lời thuyết phục hùng hồn của Lucchesi Karl chủ quan rằng quân Áo đã thắng trận Breslau,

và do đó, đây là lần cuối cùng, và cũng là lần duy nhất mà người Áo quyết định tấn công người Phổ Điều này khiến Quốc vương Friedrich II Đại Đế rất hài lòng,

Trang 24

và ông nói với em vợ là Vương công Franz xứ Brunswick: "Con cáo đã ra khỏi hang, Trẫm sẽ trừng phạt sự xấc láo của chúng".[68] Đây là thời cơ nghìn thu có một cho ông để tái chiếm tỉnh Schliesen, đại thắng quân Áo trong một trận đánh quyết định và dễ dàng chấm dứt chiến tranh với thuận lợi cho Phổ.[23] Bốn giờ sáng ngày Chủ Nhật, tức là ngày 4 tháng 12 năm 1757, từ Barchwitz, ông tổ chức hành binh, tiến thẳng về đại bản doanh của người Áo Ông hay tin rằng quân Áo đang tiến về đánh quân ông và không nhất thiết phải phòng thủ ở một cứ điểm kiên cố - đây hoàn toàn là tin có lợi cho ông Ba quân chia làm 4 đội hình hàng dọc, nhà vua thân chinh thống lĩnh đội tiền binh kéo rốc về thị trấn bé nhỏ

Neumarkt cách đó chừng 14 dặm [65]

Vương công Karl xứ Lothringen - em của Hoàng đế La Mã Thần thánh Franz I Quân ông ta bị đánh bại ở Praha nhưng sau khi Daun thắng ở Kolín thì hợp binh với Daun, đồng thời Karl được phong làm Tổng tư lệnh quân Áo để bảo vệ quyền lợi cuả Vương triều.[75]

Đầu chiều, khi đã đi được vài dặm, ông nhận thấy có hàng ngàn quân Croatia tại đây, một ổ bánh mì của quân Áo đang hoạt động và các kỹ sư của Quân đội Áo (ông nghe được về ở bánh mì này nhờ có những người nông dân kể lại, lúc họ

Trang 25

đang đi lễ ngày Chủ Nhật [30]) "Trên ngọn đồi phía bên kia Neumarkt, sẽ được chứ ?" - Quân vương ngẫm nghĩ như vậy, do ông biết rằng nơi này dễ dàng cho

ông thực hiện những cuộc diễn tập ba quân, và từ đó quân ông sẽ dễ dàng hành về Breslau trên những đoạn đường quen thuộc.[65] Theo Carlyle thì các nhà phê bình cho rằng đây sẽ là một thắng lợi quan trọng khiến cho quân Áo mất hẳn lợi thế, Daun không thể chiếm đóng các ngọn đồi gần đây và Hội đồng Chiến tranh Áo sẽ còn phải suy xét thêm về vấn đề này.[65][68] Đức Vua cầm đầu ba quân, cùng sát cánh với các lực lượng Khinh Kỵ Binh Zieten và Puttkamer[30] Trước khi dẫn quân vào Neumarkt, Friedrich II Đại Đế sai một Trung đoàn lặng lẽ di chuyển quanh thị trấn này bằng mọi con đường, và chiếm lĩnh cái ngọn đồi mà ông biết

Có lẽ là lúc đã lên được đồi, hoặc là lúc sẵn sàng làm chủ nó, ông phá tan chướng ngại vật tại Neumarkt và tấn công thẳng vào hàng nghìn quân Croatia Quân

Khinh Kỵ binh của ông lao vào quân địch một cách cực kỳ nhanh chóng, cả họ đều vung kiếm và nã đạn hạ sát người Croatia.[76] Cảm thấy đồi đã bị vây kín, người Croatia tìm cách bỏ chạy nhưng cùng đường và biết chắc là sẽ bại trận

Trong 1 nghìn quân Croatia: "569 tên bị bắt làm tù binh, và 120 tên bị tiêu diệt",

trong một cuộc xáp chiến nhanh gọn kết thúc với chiến thắng của quân Phổ làm chủ thị trấn Neumarkt Hơn nữa, lúc ấy lò bánh mì Áo đang hoạt tốt và hơn 8 vạn cái bánh mì đang được nướng nóng dần nóng dần lên, không ai đoán trước được rằng quân Phổ sẽ tiến đánh và lấy đi cái lò bánh mì này của quân Áo Có đến hai Trung đoàn Khinh Kỵ Binh Áo phải tháo chạy bán sống bán chết.[77] Thấy vị đại anh quân cùng với đội hùng binh mãnh tướng Phổ của ông kéo đến, các kỹ sư quân Áo hoảng sợ và chúng vội vã bỏ chạy hết sức mau lẹ Trong lúc ấy, Karl chẳng hề đếm xỉa đến thất bại ban đầu của quân ông Ông ta vẫn cứ khinh dể người Phổ đã thua ông ở Breslau, đã bị ông lấy mất Breslau, vẫn cứ xem thường vị Quốc vương nước Phổ mất tỉnh Schliesen Dù thế, Daun và Seberlloni vẫn khuyên ông ta nên thận trọng hơn, chờ Quân vương Phổ có thêm chuyển động[68] Hàng ngày, mỗi khi họp mặt, ăn chung với nhau, Karl và mọi binh tướng Áo đều dễu cợt cuộc hành binh táo bạo của Friedrich II Đại Đế về tấn công bọn họ, và bọn họ

Trang 26

thường bảo lực lượng quân Phổ nhỏ bé là "Bọn Vệ binh thành Potsdam" Đây là

một kiểu đàm tếu rất phổ biến của quân Áo trong lúc đó, và Vương công Karl cũng tham gia nhiệt liệt, hễ ai nói những từ ngữ ấy là người ấy làm đẹp lòng ông

Và, chính vì chủ quan nên Karl mất cả bánh mì lẫn binh lính Croatia của mình, và không hề đếm xỉa đến cuộc tiến quân của nhà vua nước Phổ [65]

Mỗi chiến binh của Karl đều có lương thực lạnh dự trữ sẵn trong tuí của mình: họ

đã băng qua sông Weistritz (còn gọi là sông Schweidnitz) Với tư tưởng không thèm cảnh giác, ông ta cho quân hạ trại tại đây trong đêm hôm ấy - đây là lựa chọn không đến nỗi tệ một khi họ đã đằng sau con sông Karl hoảng hồn khi hay tin vị Quốc vương nước Phổ đã đóng quân tại Neumarkt.[77] Họ tạo thành một tuyến dài, vuông góc với đường hành quân của Friedrich II Đại Đế (chừng 10 dặm phía trước quân Áo) Sau khi vượt sông, họ hay hung tin: quân Phổ đã xéo nát binh lính Croatia của họ đồng thời lấy sạch bánh mì của họ, vị Quân vương Phổ lại ngay sát bọn họ chứ không hề xa cách - và những sắp xếp không thể nào được thực hiện thật sớm sủa Vị trí phòng thủ của bọn họ giao với con đường cái ở các góc phải,

và cả hai bên đều có nhiều làng mạc, đồi lắm cây cùng với đầm lầy, tạo cho họ phòng thủ vững chắc; trung quân của họ nằm ở ngay phía sau một ngôi làng tên Leuthen, cách từ nơi đây về phía Nam: traị quân đóng ngoài trời buổi tối có độ dài chừng 5 dặm Nếu như Tướng Nadasty mà đóng tại đây thì có lẽ trại này sẽ còn dài hơn nữa, phải cỡ 6 dặm Ông ta được lệnh thiết lập cánh trái quân Áo, và tiến xuống tận Sagchütz nằm về ph1ia Nam làng Leuthen 7 Tiểu đoàn Áo trấn thủ Leuthen trong khi 8 Tiểu đoàn trấn giữ Nypern, và mọi ngôi làng đều vững chắc:

có những khúc gỗ, những đống cây chướng ngại khẳng khiu, những đồn bót, và không thể quên được, là quân Áo có lực lượng Pháo Binh rất đông đảo dù đạn được của họ nhỏ Trong khi đó, nhà vua Friedrich II Đại Đế có ít nhất là 71 khẩu đại bác hạng nặng, và 10 trong sốt ấy là những khẩu đại bác có hoả lực khủng khiếp: Trung Tướng Ziethen đã phải hết sức nỗ lực đem 10 khẩu pháo này về từ những bức tường thành Glogau, song chúng cực kỳ hiệu quả, trong lần này và

Trang 27

nhiều lần khác Chúng được mệnh danh "đàn xe sắt, bầy bò rống" (Die Brummer)

nhờ có sự hữu hiệu của chúng Dù có hồi Quốc vương không trọng lực lượng Pháo Binh cho lắm, trong những năm tới, những khẩu đại bác này sẽ có uy tín xuất sắc.[65] Từ doanh trại Parchwitz, ông nghe tin quân Áo vượt sông Weistritz và đóng quân giữa tuyết rơi mà không có lều trại [77]

Màn đêm buông xuống làm việc bố trí quân Áo không mấy thành công, lâm vào hỗn loạn [77]

[ ] Diễn biến

Vào ngày Thứ Hai, tức là ngày 5 tháng 12 năm ấy, ngay từ sớm sủa Quốc vương

từ bên cánh phải của lực lượng Kỵ Binh đến tiếp kiến đội Cấm Vệ Quân (Garde

du Corps) Đây sẽ là một cái ngày khó thể nào quên trong sự nghiệp chói lọi của

ông, là một trong những thời khắc vinh quang của ông.[78] Tuy Quốc vương không

có được thông tin về cứ điểm của Karl, nhưng ông vẫn tự tin, nghĩ rằng mình sẽ đánh úp được nó, và sự thâm hiểu đến mức sâu rộng của ông sẽ là một yếu tố quyết định thắng lợi Giờ đây, ông đang sẵn sàng cho mọi so việc.[6] Thời tiết hôm

ấy tuyệt vời, nhưng rất là lạnh Các chiến binh thiện chiến đứng cạnh chiến mã của

mình, và vỗ cho tay nóng hơn Nhà vua nói: "Chào buổi sáng, hỡi đội Cấm Vệ Quân!" Một người lính Kỵ Binh già tâu: "Tương tự với Người, kính bẩm Thánh Thượng!" Đức Vua liền hỏi: "Lên đường ra sao đây?" thì các binh lính bẩm:

"Được đấy, nhưng trời lạnh đến mức dã man!" Đức Vua phán quyết: [30]

“ Kiên nhẫn chút đi các con, sắp tới trời sẽ rất nóng trong ngày hôm

Trang 28

—Friedrich II Đại Đế

Toàn quân Phổ đã nhanh chóng rời bỏ Neumarkt, với từ năm đến sáu đội hình hàng dọc, và tiến hành cuộc hành binh trong im lặng vào 4 giờ sáng Sách khác lại chép rằng người Phổ có bốn đội hình hàng dọc.[26] Ba quân có hai cánh Bộ Binh hùng hậu và mỗi bên cũng đều có một cánh Kỵ Binh.[30] Hoặc cũng có lẽ là cả đoàn quân bắt đầu hành binh từ khoảng 5 hoặc là 6 giờ sáng hôm ấy.[63] Những người đứng đầu các đội hình đều đi song song với nhau, và hào khí của ba quân sục sôi lên cao, thể hiện một đội quân dũng mãnh, thiện chiến mà không gì

bằng.[65] Một Đội Cận Vệ nhỏ được giao cho nhiệm vụ trấn giữ lò bánh mì của quân Áo và quân lương lấy được từ người Croatia Bởi nhiều lý do nên cũng như các lần trước, nhà vua Friedrich II Đại Đế tiến bước trước đội tiền quân tinh nhuệ của ông, cùng với ba Tiểu đoàn độc lập, những Khinh Bộ Binh và toàn thể Khinh

Kỵ Binh và 9 Tiểu đoàn Bộ Binh trong Quân đội Phổ.[63] Ông sẽ dẫn quân đến thành Breslau, để quan sát các tuyến quân Áo, và tìm hiểu khó khăn khi giao đấu với chúng.[26] Trong đội hộ tống của ông cũng có một viên Sĩ quan, và ông xuống huấn lệnh với người này: [6]

Trẫm sẽ liều lĩnh trong trận đánh ngày hôm nay hơn bất cứ lúc nào

khác; Aí Khanh đáng mến của Trẫm, cùng với 50 binh lính của mình

(Khinh Kỵ Binh), trở thành đội quân hộ vệ của Trẫm Khanh không thể

rời xa Trẫm một khoảng cách nào, và có nhiệm vụ quan sát để Quả

Nhân không rơi vào tay lũ giặc đê hèn Nếu Quả Nhân ngã xuống, hãy

dùng chiếc áo choàng không tay của Aí Khanh để phủ xác Quả Nhân, và

để nó trong một cái xe goòng, và không được tiết lộ chuyện này cho ai

biết Trận đánh sẽ tiếp diễn và quân giặc sẽ bại tan tác

Trang 29

—Friedrich II Đại Đế

Gieb dass ich thu` mit Fleiss was mir zu thun gebuhret,

Wozu tnieh dein Be/ehl in meinem Stande fiihret,

Gieb dass ich's thue bald, zu der Zeit da ich's soil;

Und wenn ich's thu', so gieb dass es gerathe wohl

—Bài Thánh ca của các chiến binh Phổ[65]

Quân ông phải hành binh trong khoảng 7 - 8 dặm nữa thì mới đến Borne - ngôi làng đầu tiên của con đường chính Ngôi làng này cách Leuthen khoảng 2 dặm.[1]Bầu không khí ẩm ướt, không có mây, và Mặt Trời mọc lên giữa sương mù, làm cho toàn cảnh đều dễ được quan sát Trên mặt đường có một lớp tuyết phủ nhẹ, nhưng nhà vua và các tướng lĩnh của ông đều đã quen thuộc với trũng sâu và và dốc nhỏ của đồng bằng này, do họ thường diễn tập vào Mùa Thu tại đây trong những năm tháng thái bình thịnh trị, sau khi chiến thắng quân Áo trong cuộc

Chiến tranh Kế vị Áo trong thập niên 1740, nên kinh nghiệm chiến thuật dồi

dào.[26] Quân Kỵ Binh Phổ tiến binh trên con đường chính yếu, nên cả bên trái và bên phải đều vắng bóng người.[65][30] Các đội nhạc binh Trung đoàn Phổ hát vang lên một bài Thánh ca buổi sáng, với mong ước được sự quan phòng của Thiên Chúa, mang lại thắng lợi quyết định Nhà vua nghe được lời ca ngay từ bên tuyến quân gần nhất với ông Lời ca của họ làm mất đi không khí yên lặng của cuộc hành binh, dù nhà vua đã nghe hoài Các binh lính đánh trống không hề trừng phạt

gì những lính nhạc binh đã hát lên bài ca dù lo sợ quân Áo sẽ nghe thấy tiếng động

Trang 30

Ba quân vẫn thận trọng tiến bước.[63] Một viên Sĩ quan khởi bẩm nhà vua: "Muôn tâu Thánh Thượng, chúng ta có nên bảo họ đừng hát nữa không?" Thì ông đáp:

"Không nên" Có lẽ trái tim của ông đã rung động trước hào khí của những người

lính, dù có một sự thật rằng ông không phải là tín đồ nhiệt huyết của đức tin Ông

nói với một vị Tướng ở gần, có lẽ là Ziethen: "Không còn phải hát vậy thì với những người lính thế này, hẳn Thiên Chúa sẽ mang lại chiến thắng cho Ta trong ngày hôm nay".[65] (Trong một dịp tương tự hơn một thế kỷ trước, vua Thụy Điển lừng danh là Gustav II Adolf cũng sáng tác một bài Thánh ca tiếng Đức là

"Verzage nicht, du Hauflein klein" để động viên tinh thần ba quân).[68]

Chỉ lúc gần tới những căn nhà cháy đổ nát ở làng Borne, nhà vua dừng chân Ông thân chinh kéo Khinh Kỵ Binh Phổ đánh vào tuyến kỵ binh Áo dễ nhận diện nhất trong sương mù, nhằm phá tan chúng đi Viên Tướng Nostitz xấu số - với ba Trung đoàn Long Kỵ Binh khét tiếng Sachsen của ông ta (từng lập chiến công đánh thắng quân Phổ trong trận Kolín), cùng với hai Trung đòan Khinh Kỵ Binh

Áo và một binh đoàn Croatia trấn giữ đường đi [63] Có lẽ nhóm quân này rất thận trọng, tuy nhiên, bóng tối đã che khuất đoàn quân Phổ và thay vì tấn công, nhóm lính này đều bị bắt gọn cả : Đoàn quân Phổ xông vào bọn họ, từ phía trước và cả

từ bên sườn nữa, và đánh bại hoàn toàn bọn họ (theo sử sách của Bộ Tổng Tham mưu của Đế chế Đức thì Friedrich II Đại Đế đã dùng 6 Tiểu đoàn để che phủ quân cánh phải trong khi 30 Sư đoàn tuyến đầu đại thắng đối phương[15]) Tuyến thứ nhất của quân Áo - Sachsen - Croatia bị đẩy vào tuyến thứ hai.[79] Bọn họ phải phi ngựa tháo chạy khỏi đoạn đường này, chạy qua Borne, đến Nypern[13], trong khi ấy tuy cánh phải quân Áo không nhận được hung tin nhưng nhận được dấu hiệu không tốt Các Trung đoàn Sachsen bị suy sụp Những con chiến mã Sachsen quá kiệt sức và chậm chạp như rùa bò, góp phần cho sự tan vỡ của đội hình Người Phổ không hề có chút tha thứ cho quân thù, họ tiêu diệt rất nhiều binh sĩ Áo - Croatia - Sachsen và bắt sống đến 11 viên Sĩ quan.[79] Nhà vua bắt gọn 600 tên tù binh, và ông cho chúng đi qua các hàng quân đang hành binh của ông để động

Trang 31

viên tinh thần của toàn quân tại Neumarkt Giai thoại kể rằng, trong số tù binh này

có một binh sĩ Khinh Kỵ Binh Phổ người gốc Pháp vừa đào ngũ hai ngày trước

Khi nhà vua bắt gặp hắn, ông hỏi: "Tại sao Ngươi lại đào ngũ?" Hắn hồi đáp: "Ôi Giời đất ơi, khải bẩm Thánh Thượng, chúng ta đã chết dần trên cõi trần, và chúng

ta có ngần ấy thời gian cho việc này" Ông phán: "Này, hãy cố gắng thêm một ngày nữa; và nếu chúng ta không thể làm chủ được tình hình, Ta và Ngươi sẽ cùng đào ngũ nhé!" Sau đó, ông cho phép người lính này trở lại quân ngũ Phổ Con

đường rộng mở cho quân Phổ, Nostiz có đến 12 vết thương chí mạng và mười hai ngày sau thì chết tại Breslau.[30][65][68] Trận giao tranh đầu tiên giữa hai đoàn quân

đã chấm dứt với chiến thắng của người Phổ [38]

Vương công Moritz xứ Anhalt-Dessau

Trang 32

Viên tướng Hans Joachim von Ziethen của Phổ

Sau thắng lợi thoạt tiên, Friedrich II Đại Đế hạ lệnh cho ba Tiểu đoàn và lực lượng Khinh Bộ Binh trấn giữ làng Borne Ông cùng với Vương công Moritz và một toán Khinh Kỵ Binh thúc ngựa đến ngọn đồi nhỏ hẹp Schön-Berg (trong tiếng Đức

từ berg để chỉ những ngọn đồi[80]) - từ nơi này ông có thể nhận thấy rằng ông cùng quân sĩ đứng sừng sững đối diện cánh phải - trung quân của các tuyến dài của quân Áo, khi ấy đoàn quân Áo đông đảo đã tạo thành một trục Bắc - Nam kéo dài khoảng 4 dặm qua phía trước ông Từ Nypern cho đến Sägchutz phía bên kia, dài đến hàng dặm, và dễ thấy nhờ có ánh sáng và thiếu sương mù, đến mức có thể đếm quân số Áo, từng tên lính một Nhà vua liền quan sát địch quân, ông vẫn tiếp tục đếm lính Áo, và còn truyền lệnh cho các Trung đoàn Kỵ Binh của đội tiền binh trấn thủ ngọn đồi này Giờ đây, trong khoảng ba tiếng đồng hồ, ông đã nắm bắt rõ được tình hình, dầu lúc này áng nắng Mặt Trời chói vào mắt ông Và, có lẽ lúc này, ông hay tin từ các đạo quân trinh sát rằng cánh phải của quân Áo, là cánh quân ở phía Bắc bị kìm chặt bởi đống cây sồi rậm rạp ở Zettel-Busch (là khoảng đất rộng lớn duy nhất của nơi thôn dã đầy gỗ), trong khi quân cánh trái lại không thể nương

Trang 33

tựa vào sông Schweidnitz Quan trọng hơn nữa, nhìn sang cánh phải của quân ông, Friedrich II Đại Đế nhận thấy các đồi Schleier-Berg và Sophien-Berg có địa hình thuận lợi, nhờ đó ông sẽ tổ chức một cuộc hành quân bí mật về hướng Nam chừng

2 dặm, nhờ đó tạo thành hai tuyến cho toàn quân Phổ trên trận tiền, và sau đó thì một sự quay về phía Đông sẽ khiến cho đoàn binh của ông có thể chiếm lĩnh một

vị trí tấn công vuông góc với quân cánh tría của người Áo tại Sägchutz Gần như chắc hẳn rằng nhà vua đặt tên cho mọi ngôi làng mà ông nhìn thấy, chúng sẽ tạo điều kiện cho ông lấy thế thượng phong và đánh thắng giặc như trong các quân lệnh của ông [65][30]

Với kế hoạch này, vị vua sáng suốt đã thực hiện chiến thuật "đánh dọc

sườn" (Schiefe Schlachtordnung), bằng mọi tài cán của ông và ba quân:

chiến thuật này xưa kia đã được danh tướng xứ Thebes là Epaminondas dùng trong trận Leuctra đại thắng quân Sparta Ngoài ra, chiến thuật này đã khiến cho vua Alexandros Đại Đế xứ Macedonia giáng một đòn sấm sét vào đội quân Ba Tư của Đại Vương Darius III trong trận Gaugamela.[32]Thưở thiếu thời, Friedrich II Đại Đế được vị lão tướng Leopold I, Vương công xứ Anhalt-Dessau đặt nền tảng cho Và, chính nhà vua là người hồi phục lại nó, với quân lệnh của ông vào năm 1742 Thực chất, đây không phải là lần đầu tiên ông thực hiện chiến thuật này Trước trận Leuthen, nhà vua đã dùng nó trong các trận đánh khốc liệt như Hohenfriedberg (1745), Praha, Kolín và Roßbach Song, đây là lần cần thiết nhất để ông sử dụng chiến thuật này Trong thời buổi này, không binh sĩ nào ở châu Âu thực hiện chiến thuật này xuất sắc hơn là đoàn quân Phổ của nhà vua Theo nguyên lý của chiến thuật này, vị tướng lĩnh quân sự phải chia tuyến quân của mình ra thành nhiều đạo, theo đó họ cứ chuyển động theo hình bậc thang, sau đó sẽ dừng chân hợp binh với nhau tại một vị trí tốt hơn cả và cứ thế mà đánh bại địch, từ một góc thuận tiện nhất Chính Friedrich II Đại Đế sáng tạo ra cách hành binh về vị trí thuận lợi này, về nhiều mặt nó giống

Trang 34

với đội hình phương trận của người Macedonia cổ đại Tóm lại, chiến thuật này nhằm tập trung toàn quân đánh vào một vị trí hiểm yếu nhất của

địch.[65][81] Kế hoạch của nhà vua trong trận Leuthen sẽ cho thấy một cuộc tấn công kinh điển của chiến thuật này.[26] Và, ý tưởng này đã cứu nguy cho Vương quốc của ông, giữa thời điểm lâm nguy [1]

Friedrich II Đại Đế không thể tin rằng có một bãi chiến trường nào khác thuận tiện hơn là cái đồng bằng rộng lớn này Quân Áo khó thể tin rằng đoàn quân Phổ nhỏ

bé có thể tiến đánh bọn họ Trong khi đó, việc quân Phổ đánh tan tác các Trung đoàn Sachsen có giá trị to lớn hơn người ta có thể tưởng: không những binh lính

Áo phải chịu tổn thất nặng nề, mà còn khiến cho bọn họ không thể nhìn thấy Quân vương nước Phổ, và không bao giờ có thể phát hiện ra ông, đến cả trong vòng những tiếng Trong khi đó, chính ông lại dễ dàng nhìn thấy địch quân.[65] Karl hay tin dữ vào lúc 6 giờ sáng, rằng Nostiz đã lui quân [79] Còn trong lúc này, điều cần thiết là phải cho kẻ địch thấy rằng đoàn binh Phổ có dự định tiếp tục Đông tiến về phía bên kia làng Borne Để nghi binh,[26] nhà vua dàn quân Kỵ Binh của đội Tiền

Vệ, nhằm để 1 nghìn vó ngựa ở phía Đông làng Borne rơi vào tầm mắt của người

Áo, và cho đến 11 giờ sáng thì một số chiến binh trong đại quân tạm thời được triển khai, tưởng như họ có dự kiến hành binh thành một tuyến và tấn công trực diện vào cứ điểm của người Áo Sau đó, trong buổi sáng các đội hình hàng dọc Phổ hành binh chuyển về hướng Nam, vượt qua và vòng qua Borne, và bằng một loạt hình thức phân tán và kết hợp lại, các cánh quân biến đổi thành các tuyến Vì một lý do mà chưa hề được giải thích chặt chẽ, Vương công Karl xứ Bevern và sáu trong số chín Tiểu đoàn của quân hộ vệ vẫn sát cánh với quân Ziethen và cánh phải của quân Kỵ Binh - là một sự hòa hợp của hai lực lượng Bộ Binh và Kỵ Binh

đã làm nên âm vang của trận Mollwitz hồi năm 1741 khi nhà vua Friedrich II Đại

Đế đánh tan nát quân Áo.[30] Trong khi ấy, việc ông lui binh về hướng Nam khiến cho một số người lý luận, và thậm chí thừa nhận rằng quân Phổ thấy quân Áo quá mạnh nên phải bỏ đi chứ chẳng dám đánh.[26] Thực chất, ảnh hưởng của việc nghi

Trang 35

binh này là không nhỏ.[38] Người Áo cóc hiểu kế sách của ông: Bộ Tư lệnh Quân đội Áo lúc này đang đóng tại các máy xay gió, bên tháp chuông Giáo đường Bọn

họ chăm chú nhìn chuyển động của quân Phổ, dù rất khó nhìn thấy người Phổ Thống chế Daun, vốn không muốn cho quân Áo tấn công quân Phổ, nghĩ rằng người Phổ đang di dời về phía Nam, có lẽ là đến xứ Böhmen, hoặc là đến các kho đạn dược của họ Phải chăng nhà vua muốn tấn công tiếp tế của quân Áo tại

Böhmen nhằm buộc bọn họ phải thoái lui mà không phải đánh một trận nào cả?

(theo chính sử Phổ thì sự chủ quan kiểu vậy là "quan niệm hoàn toàn của khí thế thời đại")[51] Theo ghi nhận của Thomas Carlyle, cứ theo những cách nhìn tương

tự, ông ta nói với Karl xứ Lorraine: [65]

“ Bọn địch dời đi rồi, mặc xác chúng! ”

—Leopold Joseph von Daun

Theo một câu chuyện kể[74], sáng hôm ấy, khi thăm dò, ông ta hỏi một tá điền :

"Này, đó là cái gì?" (ý Daun ám chỉ cái đỉnh tháp chuông Giáo đường làng cao

cao), tuy nhiên người nông dân kia lại không nghĩ vậy: anh nghĩ rằng Daun muốn

nói đến một nơi nào đó có vẻ quen thuộc với anh hơn, do đó anh trả lời: "Đó là cái đồi mà Đức Vua của chúng tôi đánh đuổi giặc Áo, khi Người duyệt binh tại đây"

Anh hiểu rằng đây là cái đồi Schön-Berg với địa hình có lợi thế cho vị vua Phổ tài năng thao lược.[74] Daun cười phá lên và ông ta báo cáo câu nói này về cho Bộ Chỉ huy của Quân đội Áo.[65] Tuy nhiên, Lucchesi - chỉ huy quân cánh phải của Áo[79] - thì lại khác, xem xét những ngọn đồi ấy kỹ càng Việc quân Kỵ Binh của Friedrich

II Đại Đế tiêu diệt quân Áo - Sachsen, kết hợp với việc nghi binh của ông, đã khiến Lucchesi trở nên hết sức lo sợ Ông ta nghĩ rằng đội tiền quân Phổ có thể đánh vào cánh phải của quân mình giữa Frobelwitz và Nippern, rồi theo đó quân

Trang 36

Phổ sẽ đánh úp ông ta Vốn dư đảng Áo - Sachsen sau khi bị Friedrich II Đại Đế đánh bại đã tháo chạy về Frobelwitz và chỉ dừng lại ở một ngọn đồi nhìn thấy trung quân Áo.[32] Montzet - tên gián điệp hoặc là sứ thần Pháp, khuyên Bá tước:

"Tấn công Ngài ư? Trừ phi chúng là chim dẽ giun, điều ấy là điều khó" Tuy nhiên,

Lucchesi vẫn kinh sợ Ông ta cho rằng quân Phổ thật sự sắp tấn công quân mình,

và gửi điện báo đến Daun và Karl, nhưng nhận được hồi âm của Daun: "Đừng quấy rầy!" và biện luận kiên quyết bằng lý lẽ của mình làm cho Lucchesi không

bằng lòng Lucchesi lại tha thiết cầu khẩn các chủ tướng bằng một thông điệp thứ hai, nhưng cũng bị hồi âm tương tự Cuối cùng, ông ta giận dữ viết thêm một

thông điệp thứ ba: "Nếu Kỵ Binh không tiếp ứng, tôi sẽ không chịu trách nhiệm vì hậu quả" Bản thân Karl cũng tin rằng quân Phổ sắp tấn công cánh phải quân Áo,

đặc biệt là kể từ khi ông ta nhìn thấy những đội hình hàng dọc Phổ ở phía Bắc làng Borne.[79] Và, hai viên Thống chế này hạ lệnh cho quân Dự bị của họ (gồm có 9 Tiểu đoàn) tràn vào cánh quân Áo đang bị đe dọa Số là do Karl hiểu rằng quân Phổ đang tiến về đánh cánh phải của quân ông ta giữa Frobelwitz và Nippern Từ một cứ điểm thực sự nằm ở phía Nam Sägchutz, quân Dự bị Áo phải vất vả kéo vào Daun đích thân chỉ huy họ, và ông ta còn lôi phần lớn quân cánh trái của Áo

về viện binh cho Lucchesi, để đối mặt với những hiểm nguy mà Lucchesi [65] Tuy vậy, nhà vua Friedrich II Đại Đế không phải là một kẻ thù "cùi bắp" để bị giam chân đến thế.[30][38] Điều này khiến kế sách của ông đã thành công: quân địch đã mắc bẫy của ông qua việc tung viện binh cho cánh quân bị "đe dọa".[26] Do đó, thời khắc vàng của ông đã đến.[65] Theo nhà sử học quân sự người Mỹ là Robert B Asprey thì chính sau khi phái binh đoàn Dự Bị đến, thấy nhà vua dẫn các đội hình quân Phổ - đều đã được huấn luyện đến mức siêu việt[70] - sang phải thì Karl chủ

quan và nói với viên Sĩ quan phụ tá của mình câu: "Bạn hữu của chúng ta đã ra đi,

cứ để chúng thượng lộ bình an".[79] Cứ theo cái đà đó, chiến trận Leuthen sẽ diễn

ra đúng theo kế hoạch của Đức Vua Friedrich II Đại Đế [23]

Trang 37

Bãi đất ở giữa và phía Nam ngôi làng Leuthen là một trong những địa hình bằng phẳng và thuận tiện nhất taị Schliesen, tuy nhiên, khi đoàn quân Phổ hành binh thêm vài trăm bước nữa, họ đã xa rời tầm mắt của Bộ Tư lệnh quân Áo ở phía Bắc Leuthen Đòn mánh khóe này của nhà vua được thực hiện chủ yếu dựa vào kiến thức thâm sâu của ông về địa hình này Khác với Karl, tên các ngọn đồi Schleier-Berg, Sophien-Berg và Wach-Berg đã in sâu vào tâm trí ông (địa hình của chúng giúp ông hành binh và đánh thốc vào cánh trái quân Áo).[12] Ông mong muốn rằng quân địch sẽ không hề biết gì về chuyển động này của quân ông, để tránh những trường hợp náo loạn đã từng diễn ra trong các trận Praha và Kolín hồi giữa năm

1757, do đó ông cứ hành binh về phía Nam, bên phía Tây và khó thể nhìn thấy được của vùng đồi núi Khoảng đất giữa ông và quân Áo không cao lắm, nhưng địa hình của nó hoàn toàn dễ che khuất quân ông Trên đồi của họ, Karl và Daun không thể nhìn thấy một Kỵ sĩ cầm lá quốc kỳ Phổ, và đến cả những chiến binh quan sát kỹ lưỡng dùm cho bọn họ cũng chẳng thể nhìn thấy Friedrich II Đại Đế đâu.[38] Về phần nhà vua, ông truyền lệnh cho ba quân tiếp tục hành quân về những cái kim tự tháp xám xịt, rời rạc của đồi Zobten-Berg Quân Phổ có thể sẽ kéo về Radaxdorf, nói cách khác là kéo về Lobetinz, hoặc có thể xa thêm tí nữa về phía Tây của quân Nadasty Và, ít lâu sau giữa ngaỳ, các đội hình hàng đầu của người Phổ đã đến phía Tây Lobetinz - nơi đây Quốc vương đã vạch ra kế hoạch chuyển đi từ nửa Tây về Đông - Nam - Đông, và do đó đi qua cánh quân Áo Khi trung quân và hữu quân vẫn kéo về những cứ điểm mà họ đã thiết lập cho việc tấn công, Quốc vương dừng chân ở cối xay gió tại Lobetinz (nằm trong một góc xó của cuộc hành quân) và tại đây, với tài mưu lược của mình ông đã quan sát tình hình: ông biết rõ rằng thời cơ đã đến với ông: một khi Daun đã mang Kỵ Binh sang yểm trợ cánh phải của ông ta, và cuộc hành binh Nam tiến của ông đã hoàn thành Khi đã vượt qua Lobetinz, đại binh Phổ vòng sang bên trái và đừng sừng sững ở phía trước và chắn ngang các ngôi làng Kertschutz và Shriegwitz, với Sägchutz phía trước cánh phải tuyến quân Giờ đây, nhà vua, với sự nhanh như chớp của ông, đã triển khai toàn bộ đại binh thiện chiến hướng về phía Bắc, ở một

Trang 38

khu vực duyệt binh chỉ dài có 1 dặm mà thôi Cánh trái của quân Áo cách họ 600 thước Anh, và ở phía bên kia quân cánh trái Áo chính là ngôi làng Leuthen Cuộc chuyển động ấy đã diễn ra thuận lợi, và trong bóng tối che mắt kẻ thù, đúng theo

kiểu Schräge Stellung.[30][65][26][32] Người Phổ thực hiện cuộc hành quân táo bạo này tràn trề khí thế, theo như nhà sử học C F Barsewich người Đức : [32]

Quân ta tiến bước mà cất lên tiếng hát, nhưng đang làm lễ duyệt binh

Trật tự của họ cũng hoành tráng chẳng kém các buổi tập dợt tại thành

Berlin, do họ đang hành binh trong mắt Đức Thánh Quân của họ

Trang 39

khuyên Hoàng tử August Ferdinand ngừng bắn kẻo trúng vua anh Giữa đợt nã đạn này, nhà vua lo ngại về việc ánh nắng ban ngày thường chấm dứt sớm trong tháng 12 (Mùa Đông lạnh giá), và nhưng cuộc tiến công sẽ được thực hiện.[26]Ferdinand là vị tướng trẻ theo chân vua anh trong các trận chiến mà trong số ấy có trận Leuthen này, và khi nghe Dyhern can ngăn thì ông hoảng hồn bạt vía.[65]Những trận đánh trứơc cho thấy rằng những đợt tấn công có hạn chế không thể hạ gục hoàn toàn được cứ điểm kiên cố của người Áo, và lần này nhà vua quyết định làm nên một đòn giáng sấm sét Thiếu Tướng là Kurt Heinrich von Wedel được Quốc vương giao cho tiến hành đợt tấn công đầu tiên, cùng với ba Tiểu đoàn còn lại của Đội Tiền Vệ, bao gồm Trung đoàn Meyerinck và Tiểu đoàn thứ hai của Itzenplitz Ông quyết tâm đánh chiếm cao điểm hiểm trở bên trái Nadasty.[79] Theo nhà sử học quân sự Christopher Duffy, bên phải đội hậu binh của họ một đội hình bao gồm có bốn Tiểu đoàn, phần lớn là những người lính ném lựu đạn, và một Khẩu đội pháo gồm có những khẩu đại pháo nặng 12 pound, và đang di dời về phía dưới đồi Glanz-Berg.[30] Nhà sử học quân sự người Mỹ là Dennis E

Showalter cũng ghi nhận rằng có 3 Tiểu đoàn Bộ Binh mang nhiệm vụ bắt đầu tấn công, trong đó có 2 Tiểu đoàn của Trung đoàn Bộ Binh thứ 26 và một Tiểu đoàn của Trung đoàn Bộ Binh thứ 13 Cánh phải của họ có một đội hình bốn Tiểu đoàn che phủ: bao gồm ba người lính Bộ Binh ném lựu đạn và một người lính Pháo Thủ

từ Trung đoàn Bộ Binh thứ 13, cùng với Khẩu đội pháo Brummer gồm những

khẩu pháo nặng 12 pound như đã nêu, lấy từ thành Glogau về.[38] Nhà sử học Thomas Carlyle ghi nhận rằng Wedel cùng với Vương công Moritz có đến 6 Tiểu đoàn, cùng với các Khẩu đội pháo của họ, trong đó có Khẩu đội pháo của 10 súng

đại bác Brummer và các Khẩu đội pháo khác Theo sử sách của Robert B Asprey thì Khẩu đội pháo Brummer trực tiếp yểm trợ các Tiểu đoàn của Wedel còn bốn

Khẩu đội pháo khác nằm ở phía trước tuyến quân thứ nhất[79] Quân Bộ Binh chủ lực được dàn thành một tuyến hình chữ chi gồm thâu các Tiểu đoàn kéo dài về lại bên trái Toàn quân chính quy này đóng ở phía Tây Bắc Schriegwitz, nơi đây các Tiểu đoàn khó thể bị quân địch phát hiện Asprey viết rằng Wedel cầm đầu các

Trang 40

Tiểu đoàn sẵn sàng xung kích đánh quân Áo ở bên phải tuyến quân thứ nhất Thực chất, theo Jay Luvaas thì ban đầu Wedel chỉ huy đến 12 Tiểu đoàn Tiền Vệ, 6 trong số đó đã kìm chân quân cánh trái Áo trong thắng lợi đầu của Phổ tại Borne, trong khi 3 Tiểu đoàn khác được phân bố phía sau để chiếm đóng làng khi ba quân tiến hành hành binh bên sườn phải, thành thử Wedel chỉ có 9 Tiểu đoàn, sáu trong

số đó hộ vệ sườn phải của cánh Kỵ binh, ba Tiểu đoàn còn lại thì dẫn đầu cuộc tiến công của Bộ binh[15] Ở hậu quân của tuyến quân thứ nhất bao gồm lực lượng Khinh Kỵ Binh Württemberg, Khinh Kỵ Binh của Trung Tướng Georg von

Driesen (Driessen), và quân Kỵ Binh Dự Bị nằm ở phía Tây Lobetinz.[79] Lực lượng Khinh Kỵ Binh của Tướng Ziethen cũng có mặt tại đây, gồm thâu 53 Sư đoàn Kỵ Binh và là hậu quân ở bên phải của lực lượng Bộ Binh, nhằm để che chắn

ba quân, và cướp bóc chiến lợi phẩm của địch quân.[38] Đạo quân này đóng ở phía Đông Nam Schriegwitz.[79] Theo nhà sử học quân sự người Anh là F F C Fuller (Có miêu tả tương tự rằng quân cánh phải Phổ tiên phong với sự chỉ huy của Wedell, Vương công Moritz và Ziethen), quân cánh trái Phổ do Tướng Wolf Friedrich von Retzow thống lĩnh gồm thâu phần còn lại của lực lượng Bộ Binh, được 40 Sư đoàn Kỵ Binh của Trung Tướng Driesen yểm trợ Cứ mỗi nhóm Kỵ Binh lại có 10 Sư đoàn Khinh Kỵ Binh và một đội Hậu Vệ Binh do Vương công Eugen xứ Württemberg chỉ huy, gồm thâu 25 Sư đoàn Kỵ Binh.[33] Toàn bộ Quân

đội được hình thành theo chiến thuật "đánh dọc sườn" (Schiefe Schlachtordnung)

rất hoàn hảo: cả lực lượng Bộ Binh, Kỵ Binh lẫn Pháo Binh Việc bố trí ba quân của nhà vua rất bài bản, xứng đáng là một cuốn sách chuyên ngành của chiến thuật

"đánh dọc sườn".[30][65] Và, một yếu tố khác mang lại thắng lợi là ông biết giữ vững quân cánh trái của ông, với bài học xương máu từ các trận Praha và Kolín.[68]Ông cũng không hề vội vã, mà vẫn cân nhắc kỹ với chiến thuật của ông Ông lắng nghe mọi ý kiến của cả Bộ Chỉ Huy nước Phổ, và ông dừng lại trò chuyện với các

Cai lệ tự do (Frey-Corporals) Barsewisch và Unruh, khi ấy họ đang cầm những lá

cờ của một Đại Đội của viên Đại tá Meyenrick : [30]

Ngày đăng: 12/08/2014, 22:20

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w