Tia X thuyết điện tử ánh sáng thang sóng điện từ potx

Nêu những tính chất và công dụng của tia tử ngoại... Nguồn tia tử ngoại Những vật có nhiệt độ cao từ 2000 o C trở lên .Nhiệt độ càng cao phổ tử ngoại của vật càng kéo dài về phía sóng

TIA X THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG

THANG SÓNG ĐIỆN TỪ

Tia tử ngoại là gì ? Nó do nguồn nào phát ra và

phát ra trong điều kiện nào ? Nêu những tính

chất và công dụng của tia tử ngoại.

ư

1 Nguồn tia tử ngoại

 Những vật có nhiệt độ cao (từ 2000 o C trở lên ) Nhiệt độ càng cao phổ tử ngoại của vật càng kéo dài về phía sóng ngắn

 Hồ quang điện có nhiệt độ trên 3000 o C là một nguồn tử ngoại mạnh

 Bề mặt mặt trời có nhiệt độ khoảng 6000 K là nguồn tử ngoại mạnh hơn

 Đèn hơi thuỷ ngân

 Tia tử ngoại có tác dụng sinh học ( huỷ diệt tế bào , diệt khuẩn )

 Bị nước và thuỷ tinh hấp thụ mạnh nhưng lại truyền qua được thạnh anh

3 Sự hấp thụ tia tử ngoại :

 Thuỷ tinh hấp thụ mạnh tia tử ngoại

 Tầng ôzôn hấp thụ hầu hết các tia có bước sóng dưới 300 nm

nên hấp thụ mạnh tia tử ngoại của mặt trời

4 Công dụng :

 Trong y học tia tử ngoại được dùng để tiệt trùng các dụng cụ ,

để chữa bệnh còi xương

 Trong công nghiệp thực phẩm dùng để tiệt trùng

 Trong công nghiệp được sử dụng để tìm vết nứt trên bề mặt các

vật bằng kim loại

Hình ảnh này được chụp bằng cách nào ?

I PHÁT HIỆN TIA X:

Mỗi khi một chùm tia catôt - tức là một chùm electron

có năng lượng lớn - đập vào một tấm kim loại có nguyên tử lượng lớn như: Platin hay Vonfram thì vật đó phát ra bức xạ không trông thấy gọi là tia X hay tia Rơn- ghen.

Tia X là gì ?

Tia X được tạo ra như

thế nào ?

May mắn xảy ra vào tối ngày 8/11/1895, sau khi rời phòng thí nghiệm một quãng, sực nhớ quên chưa ngắt cầu dao điện cao thế dẫn vào ống tia catod, Wilhelm Conrad Roentgen (1845-1923) quay lại

phòng và nhận thấy một vệt sáng màu xanh lục trên bàn tuy phòng tối om.

Với đầu óc nhạy bén, đầy kinh nghiệm của một nhà vật lý học, việc này đã lôi cuốn ông và 49 ngày sau ông liên tục ở lỳ trong phòng thí nghiệm, cơm nước

do bà vợ tiếp tế, mỗi ngày ông chỉ ngừng công việc nghiên cứu ít phút để ăn uống, vệ sinh và chợp mắt nghỉ ngơi vài giờ Nhờ thế, ông đã tìm ra tính chất của thứ tia bí mật mà ông tạm đặt tên là tia X và

mang lại cho ông giải Nobel về vật lý đầu tiên vào năm 1901

Lịch sử phát hiện tia X

Sau khi nhà khoa học Roentgen chụp được bàn tay vợ bằng tia X, khi tráng ảnh đã thấy rất rõ từng đốt xương và cả chiếc nhẫn cưới trên ngón tay bà ảnh này đã được đưa ra trong hội nghị của Hội vật lý học thành phố Wurtzbourg (Đức) có sự tham dự đông

đảo của các nhà khoa học nhiều nước nhằm chứng minh khả năng đâm xuyên của tia X qua cơ thể con người, tiến hành vào ngày 23/11/1896

Khi cho một ống tia catôt hoạt động, ông nhân

thấy từ vỏ thuỷ tinh đối diện với catôt có một bức xạ được phóng ra, mắt không trông thấy nhưng lại làm đen một tấm kính ảnh mà ông đã gói kín và đặt trong hộp Ông gọi đó là tia X và sau này khi

đã tìm hiểu rõ bản chất của nó người ta gọi là tia rơn-ghen

A F

F’

K

Ống Cu – lít - giơ

Là ống thủy tinh bên trong là chân không, gồm một dây nung bằng vonfram dùng làm nguồn e và 2

điện cực

K làm bằng kim loại hình chỏm cầuđể electron

phóng ra đều hội tụ vào a nốt A

A làm bằng KL có nguyên tử lượng lớn và điểm

nóng chảy cao nên được làm nguội bằng nước khi

ống hoạt động.

II CÁCH TẠO TIA X :

Dây F được nung nóng bằng nguồn điện cỡ vài chục kilovôn Các e bay ra từ dây F chuyển động trong điện trường mạnh đến đập vào A làm A phát ra tia X

A F

Tia X có những tính chất như thế

nào?

* Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất

* Tia X làm ion hóa không khí

* Tia X có tác dụng sinh lý mạnh: diệt khuẩn, diệt tế bào …

* Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện

III BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT CỦA TIA X

* Tia X có khả năng đâm xuyên Tia X có bước sóng

càng nhỏ thì khả năng đâm xuyên càng lớn

* Tia X tác dụng mạnh lên phim ảnh

Dựa vào khả năng đâm xuyên, có

bao nhiêu loại tia X ?

Hãy quan sát hai bức ảnh sau và nêu cách chụp của từng tấm ảnh.

nhau ?

?

Hãy quan sát hai bức ảnh sau và nêu cách chụp của từng tấm ảnh.

p

x

Tia X khi gặp vật cản có thể xuyên qua vật cản

Ánh sáng nhìn thấy khi gặp vật cản có

thể bị hấp thụ hoặc phản xạ.

A F

A F

F’

K

-Tia X tác động vào không khí giữa hai bản cực

của tụ điện đang tích điện

không khí.

a.Tia tử ngoại tác dụng lên kính ảnh.

b Tia tử ngoại kích thích tính phát huy ánh sáng của một số chất.

C Tia tử ngoại gây ra một số phản ứng quang hoá quang hợp.

d Tia tử ngoại làm ion hoá không khí và các chất khí khác.

f Gây ra hiện tượng quang điện

ngoài với tất cả các kim loại

a Tia X có khả năng đâm xuyên

? So sánh hai loại tia: tia X

và tia tử ngoại ta rút ra nhận xét gì ?



Hãy so sánh tính chất của tia X với

tính chất tia tử ngoại.

? Với những tính chất của tia X, tia X được ứng dụng như thế nào trong đời sống

?

TIA X

Ứng dụng trong y học

Tìm những vật lạ trong cơ thể

Phát hiện bệnh bằng chụp X quang

Điều trị ung thư

Tại sao không dùng tia tử ngoại mà phải dùng tia X trong những ứng dụng

này?

CHỤP HÌNH BÔNG HOA BẰNG TIA X

Chụp các thiên thể trong vũ trụ

29/12/2009

- Trong y học: Chiếu điện, chụp điện để chuẩn đoán bệnh

- Trong công nghiệp: Tìm khuyết tật trong các vật đúc bằng

kim loại và trong các tinh thể.

- Trong ngành hàng không: Kiểm tra hành lí của các hành

khách đi máy bay.

- Trong phòng thí nghiệm: Nghiên cứu thành phần và cấu trúc

của các vật rắn.

3.Công dụng:

Ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X đều là sóng Vậy chúng là sóng gì? Có phải là sóng đàn hồi như sóng cơ hay là sóng điện

từ như sóng vô tuyến?

Cung cấp thông tin:

Sóng ánh sáng và sóng điện từ có cùng vận tốc khi truyền trong một môi trường ( c = 3.10 8 m/s trong chân không)

Sóng ánh sáng và sóng điện từ đều lan truyền

được trong chân không trong khi sóng đàn hồi

thì không

• Theo Mắc – xoen, ánh sáng là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn

IV THANG SÓNG ĐIỆN TỪ :

Ghi chú:

1 Nhìn tổng quát về sóng điện từ

2 Thang sóng điện từ

Hz Tần số

Sóng vô tuyến

Tia h ồng ngoại

Tia tử ngoại

Tia Rơn-ghen

Tia gamma

Thang sóng điện từ là bảng sắp xếp tất cả các loại sóng điện

từ theo thứ tự tần số, hoặc bước sóng.

Nhìn hình hình ảnh mô

tả thang sóng điện từ, em

có nhận xét gì về thang

sóng điện từ ?

Kiểm tra kiến thức

1 Tia X có bước sóng

A lớn hơn bước sóng của tia hồng ngoại.

B lớn hơn bước sóng của tia tử ngoại.

C nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại.

D không thể đo được.

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố

Xin chúc mừng, bạn

đã trả lời đúng

Hãy lựa chọn phương án trả lời đúng theo yêu cầu của các

câu sau

Kiểm tra kiến thức

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố

Xin chúc mừng, bạn đã trả lời đúng

Hãy lựa chọn phương án trả lời đúng theo yêu cầu của các câu sau

2 Ống tia X

A chỉ hoạt động được với một nguồn hiệu điện thế xoay chiều.

B chỉ hoạt động được với một nguồn hiệu điện thế một chiều.

D có thể hoạt động với cả hai loại nguồn.

C chỉ có thể hoạt động với một trong hai loại nguồn trên.

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai,

CỦNG CỐ:

• Tia X là gì ? Tính chất,công dụng ?

• Nguyên tắc tạo ra tia X

• Nêu những nét khái quát về thang sóng điện từ

XIN CẢM ƠN VÀ

CHÚC VUI VẺ