Bài 41. Tia X. Thuyết điện từ ánh sáng. Thang sóng điện từ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài...
Trang 1Tia X – Tia Rơnghen
-Nhóm 2 –
Trang 2K51A3 -Những hình ảnh được chụp bằng tia X
Ai là người tìm ra tia X???
Tia X có ứng dụng gì???
Trang 3Trước tiên chúng ta hãy cùng tìm hiểu
Đó chính là nhà vật lý vĩ đại người Đức
Winhem Cônrat Rơnghen
(1845 – 1923)
Đây là
Rơnghen
^^
Ai là người đã tìm ra tia X???
Trang 4Phát hiện tia X
Phòng thí nghiệm nơi Rơnghen phát hiện tia X
Khi làm thí nghiệm cho dòng tia catot đập vào một miếng kim loại có nguyên tử lượng lớn ( Plantin, Vonfam )
Rơnghen phát hiện có những bức xạ phát ra Bức xạ này mắt không nhìn thấy nhưng làm đen tấm kính ảnh được gói kín và đặt trong hộp.
Trang 5Công dụng của tia X
Trong PTN: nghiên cứu thành phần, cấu trúc vật rắn
Trang 6Phát hiện tia X
Rơnghen khẳng định có bức xạ phát ra trong thí nghiệm của mình.
Do chưa hiểu bản chất, ông đặt là TIA X (sau này
gọi là tia Rơnghen).
Mỗi khi có một chùm tia catot – tức một chùm electron có năng lượng lớn đập vào một vật
rắn thì vật đó phát ra TIA X
Trang 8Cách tạo ra tia X
Cấu tạo ống Cu – lít – giơ (Coolidge):
Catot K bằng kim loại, hình chỏm cầu để làm cho các êlectron phóng ra từ FFỐng thủy tinh chân không gồm: dây nung FF’ bằng vonfam (làm nguồn electron), và hai điện cực (catot, anot)Anốt A làm bằng kim loại có khối lượng nguyên tử lớn và điểm nóng chảy cao được làm nguội bằng nước khi ống hoạt động’ , đều hội tụ vào anốt A
+
-Catot
Anot Dòng electron
Trang 9Kết qủa của sự tương tác này là phát ra các bức xạ
có bước sóng rất ngắn mà ta gọi là TIA X.
Trang 10Khái niệm – Bản chất tia X
Trang 11Tính chất của tia X
1.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất của tia X là khả năng đâm
xuyên (Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng
Trang 12Tính chất của tia X
1.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất của tia X là khả năng đâm
xuyên (Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng
lớn)
Tia X đi qua được các vật không trong suốt đối với ánh sáng như gỗ, giấy, các mô mềm như thịt, da
Trang 13Tính chất của tia X
1.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất của tia X là khả năng đâm
xuyên (Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng
Tia X rất khó xuyên qua chì, không thể xuyên qua lớp chì dày vài milimet
=> Chì được dùng làm tấm chắn bảo vệ người sử dụng tia X
Áo chì bảo vệ khi chụp X-quang
Trang 142 Làm đen kính ảnh.
Tính chất của tia X
1.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất của tia X là khả năng đâm
xuyên (Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng
lớn)
3.Làm phát quang một số chất.
4.Làm ion hóa không khí.
5 Có tác dụng sinh lý: Hủy diệt tế bào…
=>Chữa trị ung thư nông gần ngoài da.
=> Chụp điện
=> Chiếu điện
=>Dùng để đo liều lượng tia X.
Trang 15Công dụng của tia X
1.Trong y học: chiếu điện, chụp điện, chuẩn đoán, chữa bệnh
ung thư, diệt khuẩn…
Chụp X-quang chuẩn đoán bệnh
Tìm các vật thể lạ trong
cơ thể Điều trị ung thư
Trang 16Công dụng của tia X
2.Trong công nghiệp: Tìm khuyết tật bên trong các vật đúc bằng
kim loại, tinh thể
Trang 17Công dụng của tia X
3.Trong giao thông: Kiểm tra hành lí của các hành khách đi
máy bay.
Trang 18Công dụng của tia X
Trong PTN: nghiên cứu thành phần, cấu trúc vật rắn
Trang 19Sóng vô tuyến: từ vài mét-> vài km
Tia hồng ngoại: 760nm-> vài mm
Ánh sáng nhìn thấy: 380nm -> 760nm
Tia tử ngoại: vài nm -> 380nm
Tia gamma: nhỏ hơn 10-11 m
Tia X: 10-11 m -> 10 -8 m
Sắp xếp theo bước sóng giảm dần:
Sóng vô tuyến - tia hồng ngoại - ánh sáng nhìn thấy - tia tử ngoại - tia X - tia gamma
Trang 20Thang sóng điện từ
Ánh sáng nhìn thấy
Tia hồng ngoại Tia tử ngoại
Sóng vô tuyến Tia
Rơnghen
Tia Gamma
Cách phát: Vật nung dưới Các nguồn sáng
500 0 C Vật nung trên 2000 0 C Máy phát vô tuyến
Ống Rơnghen
Sự phân hủy hạt nhân
Phương pháp quang điện Phương pháp nhiệt điện
Phương pháp ion hóa
Cách thu:
Trang 21Thang sóng điện từ
Sóng vô tuyến điện, tia hồng ngoại, ánh sáng thông thường, tia tử ngoại, tia X và tia gamma, đều có cùng bản chất là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số (hay bước sóng).
Các sóng này tạo thành một dải quang phổ liên tục gọi là THANG SÓNG ĐIỆN TỪ.
Sự khác nhau về tần số (hay bước sóng) của các loại sóng điện
từ dẫn đến sự khác nhau về tính chất và tác dụng của chúng:
Các tia có bước sóng càng ngắn (tia X, gamma), tính đâm xuyên
càng mạnh, dễ tác dụng lên kính ảnh, dễ làm ion hóa không khí, dễ làm phát quang 1 số chất vv
Các tia có bước sóng dài thì dễ quan sát hiện tượng giao thoa.
Trang 22Thang sóng điện từ
