quy trình sản xuất nấm

Kho ủ meo sinh giống như phòng cấy, thông thoáng nhưng không có gió bụi lùa vào, nhiệt độ thích hợp cho từng loại nấm.. Một số công việc cần chuẩn bị trong nhân giống gòn sạch, cồn 900,

SẢN XUẤT NẤM

 Hiệu quả kinh tế

Giá trị đinh dưỡng của nấm

Giá trị dược liệu của nấm

Tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể

 Hoạt hóa miễn dịch tế bào, kích hoạt tế

bào lympho T và lympho B

bào

Kháng ung thư và kháng virus

 Ức chế sự phát triển của tế bào ung thư

 Kích thích cơ thể sản sinh interferon, ức chế sinh trưởng và lưu chuyển của virus

Dự phòng và trị liệu các bệnh

tim mạch

 Điều chỉnh rối loạn lipit máu

Giải độc và bảo vệ tế bào gan

 Lợi niệu, an thần

Kiện tỳ dưỡng vị

 Trợ tiêu hóa, rối loạn tiêu hóa, viêm loét

dạ dày tá tràng

phòng chống viêm gan và loét dạ dày

Hạ đường máu và chống phóng

xạ

 polysaccharide trong nấm linh chi còn có tác dụng loại thải các nguyên tố phóng xạ

Thanh trừ các gốc tự do và

chống lão hóa

trình chuyển hóa tế bào

quá trình lão hóa và kéo dài tuổi thọ

II ĐẶC TRƯNG SINH SẢN VÀ CHU TRÌNH SỐNG

Khái quát về nấm ăn

 Vách tế bào chủ yếu là kitin và glucan

ĐẶC ĐIỂM CỦA NẤM

(fruiting body)

CHU TRÌNH SỐNG CỦA NẤM

nấm  ống mầm (germ tube)

(haploid)  sợi nấm (hyphae)

 Hai sợi sơ cấp phối hợp cho sợi thứ cấp (diloid)

thành hạch nấm -> quả thể

Tơ nấm

ĐẶC ĐIỂM BIẾN DƯỠNG VÀ SINH LÝ

điều chế ở dạng đơn giản, dễ hấp thu,

phổ dụng là nguồn glucose

nguồn đạm từ bên ngoài

vitamin từ 2 loại thiamin (B1) và Biotin (H)

Mg, Mn…

CII CHUẨN BỊ CÁC ĐIỀU KIỆN

NUÔI TRỒNG NẤM

NHÀ TRỒNG NẤM

III.Phòng thí nghiệm nuôi cấy nấm.

Phòng vô trùng.

cao thoáng, ít gió, phòng không quá rộng

để có thể dễ dàng xử lý, phòng có 2 ngăn (2 lớp cửa) và phòng cấy bên trong

lưu huỳnh hoặc

 Xông formol ít nhất 12 giờ trở lên

Kho ủ meo

sinh giống như phòng cấy, thông thoáng nhưng không có gió bụi lùa vào, nhiệt độ thích hợp cho từng loại nấm Kho phải

quét vôi 6 tháng 1 lần, phải có lưới chắn bụi, côn trùng, chuột…

sạch sẽ tỉ lệ nhiễm bệnh thấp

Một số công việc cần chuẩn bị

trong nhân giống

gòn sạch, cồn 900, ống nghiệm, đĩa petri, pince kẹp, pince cấy, môi trường, các

dụng cụ để cấy, meo giống…đem vào

phòng cấy

cấy, chai giống, môi trường các vật dụng liên quan đến việc cấy meo Các dụng cụ đem vào phòng đều phải sát trùng hết

Vô trùng trong thao tác cấy

bussen) để tạo vùng an toàn, đèn cồn có đường kính sát khuẩn 20cm tất cả thao tác cần phải thực hiện quanh ngọn đèn cồn và ngang tầm lửa, lửa đèn cồn phải cao từ 3- 4 cm

quanh ngọn lửa đèn cồn, ở tư thế nằm ngang, quay miệng về hướng ngọn lửa

Chuẩn bị nguyên liệu:

2 Khoai tây rửa sạch và cắt thành hình khối một cm;

3 chọn và rửa sạch chai lọ để dùng (có thể dùng chai whiskey hoặc chai coca, sữa đậu nành - thủy tinh trắng).

4 Cho khoai vào nồi, thêm nước vừa đủ một lít, đun sôi

khoảng 15 đến 20 phút;

5 Gạn lấy dịch trong (nước chiết khoai tây), thêm nước

đến 1 lít

6 Mang vào bếp thêm Đường, Agar - khuấy đều tay vad

đun nhỏ lửa cho tan hết

7 Chia và các chai, mỗi chai 5 - 10 ml môi

trường.

8 Đậy bằng bông không thấm

nước.

9 Khử trùng ở121oC trong 20 - 30 phút

Để nguội nồi đến 37oC

10 Đặt nghiêng (như hình) các chai để môi trường lan đều sao cho môi trường không chạm vào nút bông Khi môi trường trong chai đã

đông hẳn, cất vào nơi khô ráo, sạch sẽ để dùng dần.

11 Để một vài bình ra ngoài môi trường để kiểm tra Nêu sau một thời gian thấy các nốt, hoặc đốm trên bề mặt thạch là môi trường

chưa hoan toàn được tiệt trùng

Chọn mô nấm để nuôi cấy

1 Chuẩn bị nguyên liệu:

Dao mổ chuyên dụng, kẹp đã khử trùng Đèn cồn,Cồn 70 độ,không thấm nước, Bật lửa Các chai đã có môi trường PDA, Tủ cấy, Đèn UV

2 Chọn mô nấm khỏe mạnh để nuôi cấy Cây nấm khỏe Không quá già, không quá non Không quá ẩm (ít nhất 2-3 giờ sau khi tưới) Thân cứng, Không nhiễm các loại nấm khác.

3 Làm sạch phòng và tất cả các dụng cụ cần thiết, bên trong và ngoài tủ cấy bằng cồn Chuyển các chai môi trường PDA, dụng cụ

cần thiết vào khoang

4 Đặt tất cả dụng cụ và đồ dùng cần thiết vào khoang, Bật đèn tia cực tím, quạt thông gió tủ cấy Sau 10-15 phút, tắt đèn UV, để lại quạt thông gió suốt thời gian sử

dụng

5 Rửa hai tay bẳng cồn.

6 Giữ dao cắt bằng hai ngón tay, nghiêng 45 o trên ngon lửa đèn cồn

cho đến khi lưỡi dao hồng lên.

7 Trong khi chờ nguội, (15-20 giây - giữ cho dao không chạm vào bất kỳ bề mặt nào - có thể cắm ngước cán vào cốc đã chuẩn bị

trước).

8 Dùng tay xé cây nấm theo chiều dọc - không dùng dao

9 Dùng dao cắt một mẩu nhỏ (2 mm x 2 mm) mô nấm - vị trí giữa

mú nấm và thân nấm lấy ở giữa, để chắc chắn mẫu sạch và không

nhiềm các loại vi sinh vật khác

10 Hơ miệng chai quanh ngọn lửa đèn cồn Dùng tay khác

mở nút bông trước đèn cồn

11 Đưa mẫu vừa cắt vào giữa bề mặt môi trường PDA trong chai -

không chạm mẫu vào thành chai

12 Hơ miệng chai một lần nữa và đậy lại nút bông - vẫn để gần ngọn lửa Chú ý: Đáy chai luôn để thấp hơn miệng chai và gần ngọn lửa

trong suốt quá trình thao tác.

Dán nhãn

Cấy chuyền từ môi trường PDA

sang PDA

triển khoảng 15 ngày (Tùy thuộc vào

loài)

mm) hệ sợi nấm trên môi trường PDA

Cấy chuyển từ môi trường PDA sang PDA Khi cấy vào môi trường PDA, hệ sợi phát triển khoảng 15 ngày (Tùy thuộc vào loài)

1 Dùng dao cát một mẩu nhỏ (5 mm x 5 mm) hệ sợi nấm trên môi trường PDA

2.Hơ miệng bình tháo nút

bông.

3 Đưa miếng môi trường có chúa hệ sợi nấm vào

giữa bề mặt thạch trong chai

4.Đậy nút bông ở gần ngọn

6 Để các chai có sợ nấm phát triển nơi khô ráo, sạch sẽ

Kiểm tra sự phát triển hàng ngày

8 Khi sợi nấm lan kín môi trường, lưu giũ trong ngăn mát

tủ lạnh.

Cấy chuyển sang môi trường cII

tay khô cồn

nghiệm chứa cồn rồi đem hơ trên ngọn

lửa đèn cồn 2 – 3 lần, chờ nguội mới cấy

Nhân giống cấp II

Meo giống nấm và ảnh hưởng của những tác

động bên ngoài

pH thay đổi từ 4 - 9, tốt nhất là từ 6,5 - 7,5

hưởng của nhiệt độ khác nhau, thích hợp nhất từ 250C - 320C

ánh sáng

Nhân giống cấp III

Trồng nấm rơm trên rơm rạ

GIỚI THIỆU VỀ NẤM RƠM

KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM

 Thời vụ trồng nấm

 Nấm rơm có thể trồng được quanh năm Mùa

Đông Xuân, giáp Tết Nguyên đán, có gió lạnh thì phải chắn gió, giữ ấm và làm mô nấm lớn hơn

 Mùa mưa cần làm mái che hoặc tủ rơm dầy hơn

để giảm độ ẩm, làm nền mô cao để tránh ngập úng Ở những nơi có nhiều gió, gió mạnh cần

làm rào chắn gió, bố trí các mô nấm thẳng góc với hướng gió.

 Chuẩn bị rơm

rơm tươi và khô

dài 4-8m Khi chất đống, cứ mỗi lớp rơm cao 20-30cm tưới nước để cho rơm thấm đều và dùng chân dậm cho

dẽ, tiếp tục chất các lớp tiếp theo cho đến khi đống rơm

có chiều cao 1,3-1,5m Sau đó lấy nylon, rơm khô hoặc

lá chuối tủ chung quanh để giữ ẩm và giữ nhiệt Vài

ngày sau khi ủ, nhiệt độ trong đống ủ lên cao khoảng 60- 70oC.

xuống, chiều cao khoảng 0,8-1,0m Lúc này có thể đem rơm chất ra luống.

 Cách xử lý nước vôi trước khi ủ Cách này được áp dụng cho rơm, rạ đã khô Rơm, rạ được nhúng vào nước vôi, pha với tỉ lệ 3 kg vôi cho 100 lít nước

vớt ra, để ráo nước, chất thành đống với chiều rộng 2m, chiều dài 4-8m Cần dậm nhẹ cho dẽ, lấy nylon,

1,5-rơm hoặc lá chuối tủ quanh để giữ ẩm và giữ nhiệt.

rơm một lần Nếu rơm bị khô, cần bổ sung thêm nước vôi với tỉ lệ 3 kg vôi cho 100 lít nước, tưới vừa đủ.

khi vắt vài cọng thấy có nước nhỏ vài giọt là tốt nhất.

 Chọn meo giống

 Tiêu chuẩn bịch meo tốt: Sợi tơ nấm màu trắng trong.Tơ nấm phát triển đều khắp mặt trong bịch meo

 Một bịch meo giống nặng trung bình 120g, có thể gieo trên mô nấm rộng 0,5m, cao 0,4- 0,5m, chiều dài liếp 4-5m.

 Không chọn sử dụng bịch meo

có đốm màu nâu, đen, vàng

cam vì đã bị nhiễm nấm dại

Không chọn bịch meo phía

dưới đáy bịch bị ướt, bị nhão

và có mùi hôi chua

 Xếp mô & rắc meo giống

 Lấy rơm trong đống đã ủ: Dỡ bỏ lớp rơm ngoài mặt đống ủ.Lấy rơm đã ủ bên trong mang đi xếp

mô trồng nấm

 Chất mô nấm

 Cách 1: Rãi một lớp rơm đã ủ lên mặt liếp, tiếp

đó tưới nước Dùng tay đè dẽ dặt sao cho có

chiều rộng theo mặt liếp khoảng 50cm, chiều

cao 20cm Rãi meo giống dọc hai bên luống,

cách mép luống 5-7cm Tiếp tục lặp lại thao tác trên cho lớp rơm thứ 2, thứ 3

 Cách 2: Rơm sau khi ủ chín được cuốn thành

từng bó, đường kính 15-20cm, chiều dài từ 50cm, xếp dẽ dặt từng lớp Sau mỗi lớp rơm, rãi meo dọc hai bên luống, cách mép luống 5-7cm, tiếp tục xếp như trên cho lớp rơm thứ 2, thứ 3

45-Chăm sóc và thu hoạch:

 Giữ ẩm độ thích hợp: Khi kiểm tra mô nấm, rút một nắm (khoảng 15-20 cọng) rơm ở giữa

luống, bóp chặt trong lòng bàn tay, nước hơi rịn qua kẽ tay là vừa.

 Nếu nước không rịn qua kẽ tay là khô, phải tưới nước Nếu thấy nước chảy qua kẽ tay thành giọt

là dư nước, phải ngưng tưới nước và ngày đó

phải dỡ áo mô cho nước bốc hơi Trong mùa

mưa phải làm mái che sau khi dỡ áo mô.

 Điều chỉnh nhiệt độ bằng cách tưới nước và đậy mô: Khi kiểm tra mô nấm, thấy nhiệt độ tăng, rơm ủ thiếu nước cần dùng thùng vòi sen tưới cho mô nấm

 Nếu chỉ tăng nhiệt độ mà không thiếu nước, phải

giảm rơm áo bị ướt thay bằng rơm khô để giảm sức nóng và thoát bớt nhiệt.

 Khi kiểm tra mô nấm thấy nhiệt độ giảm,

mô bị lạnh: Ngưng tưới nước, dỡ bớt áo

mô, mái che nắng để giúp mô hấp thu được nhiều nắng Nếu là mùa mưa, cần

dùng nylon, màng phủ nông nghiệp (đậy phía đen lên trên) để mô nấm giữ nhiệt, tăng nhiệt độ bên trong

ngày, dỡ rơm áo ra, xốc cho tơi và đậy trở lại cho mô nấm Cần phải đảo áo mô để tránh tơ nấm ăn lan ra ngoài, không tạo được nấm

 Chọn nấm đủ tiêu chuẩn để hái: Nấm rơm phát triển liên tục và nhiều cây dính vào nhau.

búp, hơi nhọn đầu

mô Không nên để sót chân nấm trên mô,

vì phần chân nấm khi thối rữa, sẽ làm hư các nụ nấm kế bên Sau khi hái xong, đậy

kỹ áo mô lại