Mục tiêu bài học: Giúp HS cảm nhận được tiếng cười lạc quan trong ca dao qua nghệ thuật trào lộng thông minh, hóm hỉnh của người bình dân cho dù cuộc sống của họ còn nhiều vất vả, lo to
Trang 1Tiết 29
Đọc văn
CA DAO HÀI HƯỚC
A Mục tiêu bài học:
Giúp HS cảm nhận được tiếng cười lạc quan trong ca dao qua nghệ thuật trào lộng thông minh, hóm hỉnh của người bình dân cho dù cuộc sống của họ còn nhiều vất vả, lo toan
B Phương tiện thực hiện:
Sgk, sgv, thiết kế bài học
C Cách thức tiến hành:
GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm; kết hợp với các hình thức trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
D Tiến trình dạy học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
Đọc và phân tích một bài cd thuộc chùm cd than thân, yêu thương tình nghĩa mà em thích nhất?
3 Giới thiệu bài mới:
Trang 2Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
HS đọc văn bản
DG: Đây là lối đối đáp vui đùa của nam nữ thường thấy
cd Nó mang đến cho ta một tiếng cười mang ý nghĩa nhân
sinh sâu sắc
PV: Việc dẫn cưới và thách cưới ở đây có gì khác thường
Cách nói của chàng trai và cô gái có gì đặc biệt?
PV: Cảm nhận về tiếng cười của người lao động?
PV: Bài cd có giọng điệu hài hước, dí dỏm, đáng yêu là
vào những yếu tố nghệ thuật nào?
DG: Dù trong cảnh nghèo người dân lao động vẫn luôn
quan, yêu đời, đám cưới nghèo mà vẫn vui, vẫn hóm hỉnh
Người bình dân đã tìm thấy niềm vui thanh cao của mình
trong cảnh nghèo -> vẻ đẹp tâm hồn của người lao động
I Đọc – hiểu:
1 Bài số 1:
- Dẫn cưới: con chuột béo Những lễ vật
- Thách cưới: nhà khoai lang nay chưa từng trong 1 đám
-> Tiếng cười như chia sẻ với cuộc sống còn khó của người lao động, làm vơi nhẹ nỗi vất của cuộc sống thường nhật Đằng sau tiếng cư
là thái độ phê phán sự thách cưới nặng nề ngày xưa
- Nghệ thuật: lối nói khoa trương, phóng đại; nói giảm dần; lối nói đối lập
Trang 3
PV: Tiếng cười trong 3 bài cd này có khác gì so với bài
PV: Tác giả dân gian cười những con người nào trong xã
Nhằm mục đích gì? Với thái độ ra sao?
PV: Mỗi bài cd lại có nét riêng, thể hiện nghệ thuật trào
sắc sảo của người bình dân Hãy phân tích để làm rõ vẻ
riêng của mỗi bài cd? ( HS thảo luận)
LH: - Làm trai cho đáng nên trai
Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào
- Làm trai cho đáng nên trai
Phú Xuân đã trải, Đồng Nai cũng tững
- Làm trai cho đáng nên trai
Xuống Đông Đông tĩnh, lên Đoài Đoài tan
2 Bài ca dao 2, 3, 4:
- Tiếng cười trào lộng khác hẳn bài cd 1 Nếu bài 1 tiếng cười chủ yếu làm vui cửa vui nhà tiếng cười ở 3 bài cd này chủ yếu là phê phán
- Đối tượng: những kẻ làm trai, những đức ông chồng vô công rỗi nghề và cả những ông chồn coi vợ mình cái gì cũng đẹp, cũng đáng yêu
a Bài 2:
- Khom lưng chống gối > < gánh hai hạt vừng
->Nghệ thuật đối lập kết hợp với lối nói phóng tiếng cười trào lộng, thông minh, hóm hỉnh nh nhắc nhở nhau, chế giễu loại đàn ông yếu đuối
b Bài 3:
Trang 4PV: Nghệ thuật đặc sắc trong bài cd? Nhằm thể hiện nd
DG: Hình ảnh người đàn ông hiện lên vừa hài hước, vừa
hại Chi tiết gây cười nhưng lại hàm chứa ý nghĩa sâu xa
ta có khác gì con mèo, cũng lười nhác như con mèo, trời
chỉ quanh quẩn ở xó bếp để sưởi ấm Loại đàn ông này
phải không còn trong xã hội và đã thành đối tượng châm
chế giễu của cd:
- Chồng người bể Sở sông Ngô
Chồng em ngồi bếp rang ngô cháy quần
- Làm trai cho đáng nên trai
Ăn cơm với vợ lại nài vét niêu
- Làm trai cho đáng nên trai
Vót đũa cho dài ăn vụng cơm con
PV: Nhận xét về người phụ nữ trong bài cd? Họ chưa bi
- Chồng người đi ngược về xuôi
> <
Chồng em ngồi bếp sờ đuôi con mèo
-> Nghệ thuật so sánh đối lập, chế giễu loại đàn ông lười nhác, vô tích sự, không có chí lớn
Trang 5chỉnh mình ở những điểm nào?
PV: Tác giả dân gian đã nhìn họ bằng con mắt nhân hậu
thái độ nhắc nhở nhẹ nhàng qua một bức tranh hư cấu hài
hước Cấu trúc “chồng yêu chồng bảo” trong từng cặp câu
bên cạnh ý nghĩa “đã yêu thì cái gì cũng đẹp, cũng tốt”,
nói lên rõ ràng ý đó
PV: Những nét nghệ thuật tiêu biểu trong cd hài hước?
HS đọc phần ghi nhớ sgk / 92
c Bài 4:
- Mũi: 18 gánh lông
Ngáy: o o nghệ thuật phóng
Đi chợ: hay ăn qùa trí tưởng tượng phong
Đầu tóc: rác rơm
-> Chế giễu loại phụ nữ đỏng đảnh, vô duyên chưa biết điều chỉnh mình về hình dáng cũng những thói quen trong cuộc sống -> thái độ nhân hậu, nhắc nhở nhẹ nhàng của tác giả dân gian
3 Nghệ thuật trong ca dao hài hước:
- Hư cấu, dựng cảnh tài tình
- Khắc họa nhân vật bằng những nét điển hình những chi tiết có giá trị khái quát cao
- Cường điệu, phóng đại, tương phản, đối lập
- Dùng ngôn ngữ đời thường mà hàm chứa ý sâu sắc, tạo ra được những bức tranh hài hước hóm hỉnh mà có ý giễu cợt sâu sắc
Trang 6II Tổng kết:
Ghi nhớ sgk / 92
4 Củng cố:
- Nội dung và nghệ thuật của cd hài hước?
- HS làm bài tập 1 và 2 sgk / 92
5 Dặn dò:
Học bài và soạn bài “Lời tiễn dặn” (Trích “Tiễn dặn người yêu” – Truyện thơ dân tộc Thái)
HẾT