NHÂN GIỐNG CÀ CHUA potx

Nhân giống cà chua thuần Khi triển khai nhân giống để phát triển giống mới cần xác định số lượng hạt giống cần thiết, mức độ thuần, độ sạch và các chỉ tiêu chất lượng khác của hạt giống

NHÂN GIỐNG CÀ CHUA

5.1 Nhân giống cà chua thuần

Khi triển khai nhân giống (để phát triển giống mới) cần xác định số lượng hạt

giống cần thiết, mức độ thuần, độ sạch và các chỉ tiêu chất lượng khác của hạt

giống

Ở miền Bắc nước ta sản xuất hạt giống cà chua

thường được triển khai vào vụ

đông (vụ thuận lợi trong năm) Ruộng nhân giống cà chua nên bố trí cách li khoảng

30 - 40cm trở lên và cần được đảm bảo tốt quy trình

kỹ thuật chăm sóc Tiến hành

35

loại bỏ các cây không đạt tiêu chuẩn của giống vào thời kì rộ hoa, rộ quả, gần thu

hoạch lứa quả đầu

Một số quả đầu và lứa quả ngọn không dùng lấy hạt làm giống Khi quả đã

chuyển chín đỏ, hoặc chín một nửa là có thể thu

hoạch để lấy hạt Ở kho tiếp tục để

quả chín Tiến hành bổ quả, vắt hạt, cho lên men từ 2 – 5 ngày (tuỳ nhiệt độ), đãi

hạt, rửa thật sạch Sau đó hạt được phơi ở nắng nhẹ, gió nhẹ, hoặc sấy Hạt khô

được bảo quản đúng kỹ thuật

5.2 Sản xuất hạt giống cà chua ưu thế lai

Các giống ưu thế lai F1 hay còn gọi là các giống lai

có ưu điểm mà các giống

thuần khó có thể đạt được Ngày nay việc nghiên cứu tạo ra các giống lai và công

nghệ sản xuất hạt lai F1 được thế giới rất quan tâm

Để tạo giống ưu thế lai cần xây dựng tập đoàn các giống, dòng, chúng được

nghiên cứu tốt về các đặc trưng, đặc tính Việc đánh giá các khả năng kết hợp chung

(g.c.a), kết hợp riêng (s.c.a) của các giống, dòng là vấn đề rất quan trọng và cần

thiết trong việc tạo giống ưu thế lai Để đánh giá các khả năng kết hợp, ta thường áp

dụng các phương thức lai như dialen, lai đỉnh với việc sử dụng bộ giống thử tốt Từ

đó ta thiết lập các chương trình để thu các F1 từ các

tổ hợp lai (tập đoàn giống lai

F1) đánh giá, chọn lọc ra các tổ hợp có triển vọng và chúng được đưa vào các thử

nghiệm khác nhau, từ đó chọn ra giống lai phục vụ sản xuất theo các mục tiêu đề ra

Đối với các giống lai F1, hàng năm cần phải liên tục sản xuất hạt giống trên cơ

sở lai giữa bố mẹ Vì thế công nghệ sản xuất hạt

giống lai F1 là vấn đề hết sức quan

trọng, nó quyết định quy mô sử dụng và hiệu quả kinh tế của giống lai

Chi phí lớn cho sản xuất hạt giống lai F1 là việc khử đực và thụ phấn Để giảm

nhẹ chi phí cho khử đực, có thể sử dụng các dòng mẹ

có các dạng bất dục đực khác

nhau Ở cà chua đã phát hiện ra nhiều gen (lặn) ở nhân gây bất dục hạt phấn như ms

- 32, ms - 35, 446 ms… Ngoài ra, đã phát hiện ra các dạng bất dục đực có chức

năng có ý nghĩa ứng dụng như gen ps – bao phấn không mở, các dạng có vòi nhụy

cái vươn cao hơn bao phấn… Tuy nhiên, khi sử dụng các dạng bất dục đực nêu trên

thường gặp nhiều trở ngại như tính bất dục thường có hiệu quả đa hiệu bất lợi, ảnh

hưởng lớn tới năng suất và khả năng thích ứng của các con lai

Vấn đề khử đực bằng tay (thủ công) vẫn là phương thức khử đực chủ yếu trong

sản xuất hạt lai Đặc điểm cấu trúc hoa cà chua không gây nhiều khó khăn cho việc

thực hiện thao tác này Hơn nữa từ một quả cà chua lai có thể thu được nhiều hạt

Nếu hạch toán kinh tế, việc sản xuất hạt lai cà chua F1 với khử đực thủ công vẫn

đem lại hiệu quả tốt, và có thể sản xuất ra khối lượng hạt giống F1 đủ lớn đáp ứng

cho nhu cầu sản xuất

Ruộng sản xuất hạt lai F1 thường bố trí tỉ lệ 1 bố - 6

mẹ Cây bố có thể trồng

mau hơn và thường trồng trước cây mẹ 6 - 7 ngày Các cây mẹ trồng ở luống theo

hàng đôi, luống có rãnh rộng để tiện cho việc thao tác

đi lai Ở miền Bắc Việt Nam

sản xuất hạt lai cà chua F1 thường tiến hành vào vụ đông (vụ thuận lợi trong năm)

Sau khi thụ phấn 4 - 5 ngày, bầu nhụy cái bắt đầu nở phình ra, báo hiệu hoa lai

đậu quả Khi quả chuyển chín đỏ có thể thu hoạch để lấy hạt theo quy trình kỹ thuật