Tính đặc hiệu của enzyme Khả năng xúc tác với tính đặc hiệu cao là một trong những đặc tính cơ bản và quan trọng nhất của enzyme.. Tính đặc hiệu của enzyme thể hiện ở chỗ: enzyme chỉ xúc
Trang 1Tính đặc hiệu của enzyme
Khả năng xúc tác với tính đặc hiệu cao là một trong những đặc
tính cơ bản và quan trọng nhất của enzyme Tính đặc hiệu của
enzyme thể hiện ở chỗ: enzyme chỉ xúc tác cho một trong vô số
những chuyển hóa có thể có được đối với các chất
Có hai loại đặc
hiệu cơ bản đó là đặc hiệu phản ứng và đặc hiệu cơ chất
* Tính đặc hiệu phản ứng: được thể hiện ở chỗ
enzyme chỉ có
khả năng lựa chọn một dạng phản ứng trong số các phản ứng và xúc
tác cho phản ứng đó Điều đó thấy rõ trong ví dụ sau đây:
Trang 2Dưới tác dụng của oxidase, aminoacid bị khử amine hóa bằng
cách oxy hóa để tạo ra cetoacid và NH3 Với sự có mặt của oxidase,
một phản ứng khác khử carboxyl hóa lại không thể xảy ra Việc xúc
tác này đòi hỏi phải có enzyme khác, đó là
decarboxylase Cũng như
vậy, phản ứng chuyển amine hóa đòi hỏi phải có
transaminase
* Tính đặc hiệu cơ chất: Enzyme có thể lựa chọn đối
với các
chất tham gia phản ứng Không phải mọi cơ chất có khả năng phản
ứng đều được enzyme “tiếp nhận” như nhau
Mỗi enzyme chỉ chuyên xúc tác cho một hoặc một vài cơ chất
Trang 3nhất định và mức độ đặc hiệu của nó tùy thuộc vào từng loại
enzyme Có 3 mức độ đặc hiệu cơ chất chủ yếu:
a) Đặc hiệu tương đối: Enzyme chỉ có thể tác dụng
lên một
kiểu liên kết hóa học nhất định mà không phụ thuộc vào các nhóm
hóa học nằm ở hai bên liên kết Ví dụ các esterase có thể tác dụng
lên hàng loạt các ester của phosphoric acid
b) Đặc hiệu nhóm: biểu hiện là enzyme chỉ có thể tác
dụng
lên một kiểu liên kết hóa học nhất định và một trong hai nhóm nằm
ở hai bên liên kết cũng phải có cấu tạo nhất định Ví
dụ
Trang 4carboxylpeptidase có khả năng phân hủy liên kết peptide gần nhóm
–COOH tự do, nghĩa là liên kết peptide ở cuối mạch polypeptide, …
c) Đặc hiệu tuyệt đối: Enzyme chỉ tác dụng lên một
kiểu liên
kết nhất định và các nhóm hóa học ở hai bên liên kết cũng phải xác
định
Ví dụ: Enzyme trypsine thủy phân các liên kết
peptide giữa
lysine hoặc arginine với bất cứ aminoacid nào Sản phẩm là những
đoạn peptide có lysine hoặc arginine chứa nhóm
COOH tự do ở phía
tận cùng của peptide
Trang 5- Enzyme Trombine còn có tính đặc hiệu cao hơn
trypsine: nó
chỉ thủy phân liên kết peptide ở phía carboxyl của gốc arginine nào
có gốc glycine đứng liền kề sau nó:
* Ngoài các tính đặc hiệu trên nhiều enzyme còn biểu hiện rất
cao về tính đặc hiệu hóa học lập thể (Đặc hiệu quang học): Enzyme
chỉ tác dụng lên những dạng đồng phân lập thể nào
đó của các chất
hữu cơ Ví dụ: Enzyme L-lactatdehydrogenase chỉ tác
dụng lên Llactic
acid mà không tác dụng lên D-Lactic acid Muốn tác dụng lên
Lactic acid phải có enzyme
D-lactatdehydrogenase