Tính đặc hiệu của enzyme Do cấu trúc lý hóa đặc biệt của phân tử enzyme và đặc biệt là của trung tâm hoạt động mà enzyme có tính đặc hiệu rất cao so với những chất xúc tác thông thường k
Trang 1Tính đặc hiệu của enzyme
Do cấu trúc lý hóa đặc biệt của phân tử enzyme và đặc biệt là của trung tâm hoạt động mà enzyme có tính đặc hiệu rất cao so với những chất xúc tác
thông thường khác Mỗi enzyme chỉ có khả năng
xúc tác cho sự chuyển hóa một hay một số chất
nhất định theo một kiểu phản ứng nhất định Đặc tính tác dụng lựa chọn cao này gọi là tính đặc hiệu hoặc tính chuyên hóa của enzyme Tính đặc hiệu là một trong những đặc tính cơ bản quan trọng nhất của enzyme
Trang 2Tính đặc hiệu của enzyme
Có thể phân biệt hai kiểu đặc hiệu:
1 đặc hiệu kiểu phản ứng
2 đặc hiệu cơ chất
Trang 3Phần nhiều mỗi enzyme đều có tính đặc hiệu với
một loại phản ứng nhất định Những chất có khả
năng xảy ra nhiều loại phản ứng hóa học thì mỗi loại phản ứng ấy phải do một enzyme đặc hiệu xúc tác
Ví dụ: amino acid có khả năng xảy ra phản ứng khử carboxyl, phản ứng khử amin bằng cách oxy hóa và phản ứng vận chuyển nhóm amin, vì vậy mỗi phản ứng ấy cần có một enzyme đặc hiệu tương
ứng xúc tác theo thứ tự là decarboxylase,
aminoacid oxydase và aminotransferase
Trang 4Đặ c hi ệu cơ chấ t
Mỗi enzyme chỉ xúc tác cho sự chuyển hóa một hoặc một số chất nhất định Mức độ đặc hiệu cơ chất của các enzyme khác nhau không giống nhau, người ta thường phân biệt thành các mức như sau:
Trang 5- Đặc hiệu tuyệt đối
Một số enzyme hầu như chỉ xúc tác cho phản ứng chuyển hóa một cơ chất xác định và chỉ xúc tác cho phản ứng ấy mà thôi
Ví dụ: Urease, arginase, glucoseoxydase v.v Đối với các enzyme này, ngoài các cơ chất đặc hiệu của chúng là ure, arginine, - D - Glucose (theo thứ tự tương ứng) chúng cũng có thể phân giải một vài
chất khác nhưng với vận tốc thấp hơn nhiều Chẳng hạn như urease, ngoài ure nó còn có thể phân giải hydroxyure nhưng với tốc độ thấp hơn 120 lần
Trang 6Đặ c hi ệu cơ chấ t
- Đặc hiệu nhóm tuyệt đối
Các enzyme này chỉ tác dụng lên những chất có
cùng một kiểu cấu trúc phân tử, một kiểu liên kết và
có những yêu cầu xác định đối với nhóm nguyên tử
ở phần liên kết chịu tác dụng
Ví dụ: maltase thuộc nhóm - glucosidase chỉ xúc tác cho phản ứng thủy phân liên kết glucoside được tạo thành từ nhóm OH glucoside của - glucose với nhóm OH của một monose khác
Trang 7- Đặc hiệu nhóm tương đối
Mức độ đặc hiệu của các enzyme thuộc nhóm này kém hơn nhóm trên Enzyme có khả năng tác dụng lên một kiểu liên kết hóa học nhất định trong phân
tử cơ chất mà không phụ thuộc vào cấu tạo của các phần tham gia tạo thành mối liên kết đó Ví dụ
lipase có khả năng thủy phân được tất cả các mối liên kết este Aminopeptidase có thể xúc tác thủy
phân nhiều peptid
Trang 8Đặ c hi ệu cơ chấ t
- Đặc hiệu quang học (đặc hiệu lập thể)
Hầu như tất cả các enzyme đều có tính đặc
hiệu không gian rất chặt chẽ, nghĩa là enzyme chỉ tác dụng với một trong hai dạng đồng
phân không gian của cơ chất